Sukta 3

Mantra 1

समिद्धो अग्निर्निहितः पृथिव्यां प्रत्यङ्विश्वानि भुवनान्यस्थात् । होता पावकः प्रदिवः सुमेधा देवो देवान्यजत्वग्निरर्हन् ॥

समिद्ध अग्नी पृथ्वीमध्ये स्थापित होऊन, सर्व भुवनांसमोर प्रत्यङ् (समोरासमोर) उभा राहतो. पावक होता—प्रदिवः (अग्र-स्वर्ग) चा, सुमेधा (दीप्त बुद्धी) असलेला—तो देव, अर्हन् अग्नी, देवांचे यजन करो.

Mantra 2

नराशंसः प्रति धामान्यञ्जन्तिस्रो दिवः प्रति मह्ना स्वर्चिः । घृतप्रुषा मनसा हव्यमुन्दन्मूर्धन्यज्ञस्य समनक्तु देवान् ॥

नराशंस धामांना प्रज्वलित करीत, आपल्या स्वर्चिः (स्वतेज) ने महिमेत तीनही दिवांकडे प्रकाशमान होवो. घृत-प्रुष (घृतदीप्त) मनाने हव्य ओतून, यज्ञाच्या मूर्ध्यावर देवांचा अभिषेक करो.

Mantra 3

ईळितो अग्ने मनसा नो अर्हन्देवान्यक्षि मानुषात्पूर्वो अद्य । स आ वह मरुतां शर्धो अच्युतमिन्द्रं नरो बर्हिषदं यजध्वम् ॥

हे अग्ने! मनाने स्तुत, अर्ह (योग्य) होऊन—आजही, पूर्वीप्रमाणे, मनुष्य-लोकातून देवांचे यजन कर. येथे मरुतांचा अच्युत (अडिग) शर्ध (दल) आणि बर्हिष् (कुश)ावर आसनस्थ इंद्र यांना आण. हे नरहो! तुम्ही यज्ञ सिद्ध करा.

Mantra 4

देव बर्हिर्वर्धमानं सुवीरं स्तीर्णं राये सुभरं वेद्यस्याम् । घृतेनाक्तं वसवः सीदतेदं विश्वे देवा आदित्या यज्ञियासः ॥

हे देवहो! हे बर्हि (कुश) वाढत आहे; सुवीर (वीरबलयुक्त), राये (समृद्धी)साठी पसरलेले—या वेद्य (वेदी-आसन)ावर सु-भर (सुप्रतिष्ठ, शुभधारक) आहे. घृताने अभ्यक्त—हे वसुगण! येथे बसा; हे विश्वे देवाः, हे आदित्यगण—यज्ञिय (यज्ञास योग्य)—आसनस्थ व्हा.

Mantra 5

वि श्रयन्तामुर्विया हूयमाना द्वारो देवीः सुप्रायणा नमोभिः । व्यचस्वतीर्वि प्रथन्तामजुर्या वर्णं पुनाना यशसं सुवीरम् ॥

नमोभिः आहूत—सुप्रायणा (सुमंगल मार्गदर्शक) देवी द्वारे आपल्या उर्विया (विशालते)त सर्वत्र पसरून उघडोत. त्या व्यचस्वतीः (विस्तीर्ण अवकाशयुक्त) होऊन प्रसरोत, अजुर्या (अजर, अविनाशी) राहोत—आपला तेजस्वी वर्ण पुनीत करीत—यश आणि सुवीर (वीरबल) प्रदान करो.

Mantra 6

साध्वपांसि सनता न उक्षिते उषासानक्ता वय्येव रण्विते । तन्तुं ततं संवयन्ती समीची यज्ञस्य पेशः सुदुघे पयस्वती ॥

उषा आणि रात्रि—आमच्या वृद्धीसाठी प्राचीन कर्मे यथाविधि साध्य करणाऱ्या, दोन पक्ष्यांसारख्या रम्य—ताणलेल्या तंतूला समरसतेने एकत्र विणतात. त्या यज्ञाचे रूप-वैभव घडवितात—दोन सु-दोहिनी, पोषक रसाने परिपूर्ण।

Mantra 7

दैव्या होतारा प्रथमा विदुष्टर ऋजु यक्षतः समृचा वपुष्टरा । देवान्यजन्तावृतुथा समञ्जतो नाभा पृथिव्या अधि सानुषु त्रिषु ॥

ते दोन दैवी होतार—अग्रणी व अधिक जाणकार—ऋचेच्या संगतीने सरळपणे यजन करतात, रूपाने अधिक परिपूर्ण। ऋतूनुसार देवांना यजत, ते पृथ्वीच्या नाभीवर—तिच्या तीन उंच शिखरांवर—समंजसतेने एकत्र येतात।

Mantra 8

सरस्वती साधयन्ती धियं न इळा देवी भारती विश्वतूर्तिः । तिस्रो देवीः स्वधया बर्हिरेदमच्छिद्रं पान्तु शरणं निषद्य ॥

सरस्वती—आमची धिय (प्रेरित बुद्धी) साध्य करणारी; आणि देवी इळा; तसेच विश्वतूर्तिः (सर्व-पूर्ण गती) असलेली देवी भारती—या तीन देव्या स्वधया (स्वतःच्या पोषण-शक्तीने) या बर्हि (यज्ञ-तृण)ावर आसन घेऊन, आमच्यासाठी हे अखंड शरण रक्षण करो.

Mantra 9

पिशङ्गरूपः सुभरो वयोधाः श्रुष्टी वीरो जायते देवकामः । प्रजां त्वष्टा वि ष्यतु नाभिमस्मे अथा देवानामप्येतु पाथः ॥

पिशंग-दीप्त रूपाचा, सु-धारण करणारा, जीवनशक्तींचा धारक—तो वीर जन्माला येतो; श्रवणात आज्ञाधारक आणि देव-कामनेने युक्त. त्वष्टा आमच्यात प्रजेला विस्तारो; आमच्यासाठी नाभि-केन्द्र (अंतर्गत घडणीचे आसन) प्रशस्त करो; मग देवांकडे जाणारा पथ आमच्या जवळ येऊन उघडो.

Mantra 10

वनस्पतिरवसृजन्नुप स्थादग्निर्हविः सूदयाति प्र धीभिः । त्रिधा समक्तं नयतु प्रजानन्देवेभ्यो दैव्यः शमितोप हव्यम् ॥

वनस्पति (समिधा/अर्पण-लाकूड) सोडून देत जवळ येऊन उभा राहो; आणि अग्नी आमच्या जागृत धींनी हवि सिद्ध करो. त्रिविध रीतीने सम्यक् मिसळलेले हे हवि, विधि जाणणारा दैवी शमितृ देवांकडे नेवो—देवांसाठी हे हव्य जवळ पोहोचो.

Mantra 11

घृतं मिमिक्षे घृतमस्य योनिर्घृते श्रितो घृतम्वस्य धाम । अनुष्वधमा वह मादयस्व स्वाहाकृतं वृषभ वक्षि हव्यम् ॥

घृत मिसळले आहे; घृतच त्याची योनि आहे; घृतात तो प्रतिष्ठित आहे, आणि घृतच त्याचे धाम आहे. आपल्या स्वधर्मानुसार, यथोचित आनंदाने (हवि) आण; त्यात मदित हो. हे वृषभ-बलवान, स्वाहा-कृत हव्य वहन कर.