Opening the text

Guhyakarma-māhātmya (Rajasvalā-śuddhi, Citta-samatā, Ṛtu-dharma)
Ethical-Discourse / Ritual-Manual (with Yogic-Philosophical Instruction)
Sa Adhyāya 142 ay isang aral na pag-uusap nina Pṛthivī (Vasundharā) at Varāha. Matapos tumanggap ng banal na turo, itinanong ni Pṛthivī ang bigat ng mga tuntuning tumatama sa kababaihang mahina, lalo na sa panahon ng rajas (regla), at kung paano maisasagawa ang pagkain at mga gawaing ritwal nang walang kasalanan. Ipinaliwanag ni Varāha na ang kadalisayan ay nakasalalay sa bhāva (layon) at citta-samatā (pagkakapantay ng isip): kapag ang isip ay nakatuon sa Kanya, ang gawa ay hindi dumudungis, “gaya ng dahon ng lotus sa tubig.” Nagbigay Siya ng mga mantra para sa rajasvalā at pinalawak ito sa etika ng pagpipigil-sa-sarili, pagpigil sa pandama, at renunciation-yoga. Itinatakda rin ang asal sa ṛtu-kāla para sa pakikipagtalik na nakatuon sa tungkulin sa angkan (pitṛ-artha), nagbababala laban sa maling panahon, at itinatampok ang disiplinadong pamumuhay ng maybahay na kaayon ng kalayaan (mokṣa).
Verse 1
अथ गुह्यकर्ममाहात्म्यं ॥ सूत उवाच ॥ ततो देववचः श्रुत्वा धर्मकामाऽ वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा प्रसादयति माधवम् ॥
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ng Diyos, si Vasundharā (ang Daigdig), na nakatuon sa dharma, ay nagbuklod ng mga palad sa pagpupugay at nakiusap upang palugdan si Mādhava (Viṣṇu).
Verse 2
धरण्युवाच ॥ दास्यां मे प्रणयं कृत्वा विज्ञाप्यं शृणु माधव ॥ मृदुना च स्वभावेन वक्ष्यामि त्वां जनार्दन ॥
Sinabi ng Daigdig: Yamang tinanggap mo ang aking tapat na pagtalima, dinggin mo, Mādhava, ang aking pagsusumamo. Sa mahinahong likas ay magsasalita ako sa iyo, O Janārdana.
Verse 3
अल्पप्राणबलाः नार्यः यत्त्वया परिभाषितम् ॥ अशक्ताः सहितुं ह्येताः क्षुधात्वनशनेऽबलाः ॥
Ang mga babae, na may kaunting lakas ng katawan, ay hindi makatiis sa sinabi mo; nanghihina sa gutom at sa kakulangan ng pagkain, hindi nila ito mababata.
Verse 4
भुञ्जमानाः नराः ह्यत्र रजसा यान्ति शं परम् ॥ अन्नं ह्यनुग्रहं देव येन ते कर्म संश्रिताः ॥
Sapagkat dito, ang mga taong kumakain ay maaaring, kahit nasa kalagayang may rajas, makamit ang pinakamataas na kabutihan. Ang pagkain, O Panginoon, ay tunay na biyaya—sa pamamagitan nito sila’y naitatag sa kanilang mga tungkulin at gawa.
Verse 5
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा माधव्याः स तु माधवः ॥ प्रहस्य भावशुद्धात्मा तत एवमभाषत ॥
Nang marinig ang mga salitang iyon ni Mādhavī (ang Daigdig na nakikipag-usap kay Mādhava), si Mādhava—na dalisay ang kalooban—ay ngumiti at saka nagsalita nang ganito.
Verse 6
श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि वरारोहे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ पृष्टोऽहं परमं गुह्यं मम भक्तसुखावहम् ॥
Sinabi ni Śrī Varāha: Mabuti, O diyosa na may marikit na anyo, na matatag sa aking itinakdang gawi. Itinanong mo sa akin ang lubhang lihim na bagay, na nagdudulot ng kapakanan sa aking mga deboto.
Verse 7
स्पृष्टा या रजसा देवि मम कर्मपरायणा ॥ मां संस्पृशन्तु तत्रस्थं यत्र तिष्ठामि सुन्दरि ॥
O diyosa, yaong nadampian ng rajas ngunit nakatuon sa aking itinakdang gawi—nawa’y mahawakan niya ako roon mismo, sa pook na aking kinatatayuan, O marikit.
Verse 8
यदि भावस्तदा कश्चिद्भोजने कायसाधने ॥ चित्तं न्यस्य मयि क्षोणि भोक्तव्यं च न संशयः ॥
Kung sa oras ng pagkain para sa pagpapanatili ng katawan ay may wastong layon, kung gayon—ituon ang isip sa akin, O Daigdig—dapat kumain; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 9
न सा लिप्यति दोषेण भुञ्जमाना रजस्वला ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं मन्त्र उत्तमम् ॥
Ang babaeng rajasvalā ay hindi nadudungisan ng kasalanan sa pagkain, kung siya’y yumukod na may magkadugtong na palad sa ulo at bigkasin ang dakilang mantra na sinabi ko.
Verse 10
स्नात्वा सा तु महाभागे पञ्चमात्तु दिनात्पुनः ॥
Ngunit siya, O lubhang mapalad, matapos maligo muli pagkalipas ng ikalimang araw…
Verse 11
यथार्हं कुरुते कर्म मच्चित्ता मत्परायणा ॥ प्राप्नुयात्पुरुषत्वं च न्यस्तसंसारचिन्तनात् ॥
Ang gumagawa ng mga gawa ayon sa nararapat—na ang isip ay nakatuon sa Akin at tapat na sumasandig sa Akin—ay nakakamit ang tunay na pagkatao, sa pagtalikod sa pagkabalisa sa pag-iral na makasanlibutan (saṃsāra).
Verse 12
धरण्युवाच ॥ पुरुषा वा स्त्रियो वापि न पुमांसो न वा स्त्रियः ॥ कथं दोषेण मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ॥
Sinabi ni Dharaṇī: “Maging lalaki man o babae—o yaong hindi lalaki ni babae—paano sila napapalaya mula sa gapos ng kapanganakan at saṃsāra, kaugnay ng ‘dungis/kasalanan’ (doṣa)?”
Verse 13
श्रीवराह उवाच ॥ इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ॥ मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः ॥
Sinabi ni Śrī Varāha: “Pigilin ang mga pandama, at ituon din ang isip sa loob; sa pamamagitan ng yoga ng pagtalikod (saṃnyāsa), maging nakatuon sa mga gawaing iniaalay sa Akin.”
Verse 14
मम योगेषु संन्यासमेकचित्तो दृढव्रतः ॥ एवं कुर्वन्महाभागे स्त्रियो वा पुन्नपुंसकम् ॥
“Sa Aking mga disiplina ng yoga, isagawa ang pagtalikod—nag-iisang layon ang isip at matatag sa panata; sa gayong paggawa, O mapalad, maging babae man o yaong may katangiang hindi ganap na lalaki (punnapuṃsaka) …”
Verse 15
ज्ञानसंन्यासयोगं वा यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
“O kung ninanais ang sukdulang hantungan, sundin ang yoga ng pagtalikod sa pamamagitan ng kaalaman. At may iba pa akong ipaliliwanag sa iyo—makinig ka, O Vasundharā.”
Verse 16
मनो बुद्धिश्च चित्तं च ते ह्यनीशाः शरीरणाम् ॥ एकचित्तं मनः कृत्वा ज्ञानेन पृथुलोचने ॥
Ang isip, talino, at karaniwang kamalayan—hindi tunay na naghahari sa mga may katawan. Gawing iisa ang isip sa pamamagitan ng kaalaman, O malalapad ang mga mata (Pṛthivī)…
Verse 17
समचित्तं प्रपद्यन्ते न ते लिप्यन्ति मानवाः ॥ सर्वभक्ष्याणि भक्षन्तः पेयापेयांस्तथैव च ॥
Narating nila ang pagkakapantay ng isip; ang gayong mga tao’y hindi nadudungisan—kahit kumain sila ng lahat ng uri ng pagkain, at uminom ng maiinom at ng hindi karaniwang iniinom.
Verse 18
समं चित्तं मयि यदि तदा तस्य न च क्रिया ॥ चित्तं मनश्च बुद्धिश्च मत्संस्थं च समं यदि ॥
Kung ang isip ay pantay at nakatatag sa Akin, kung gayon sa taong iyon ay walang (nakagagapos na) gawa. Kung ang citta, manas, at buddhi ay kapwa pantay at nakalagay sa Akin…
Verse 19
रात्रिन्दिवं मुहूर्तं वा क्षणं वा यदि वा कला ॥ निमेषं वा त्रुटिं वाथ देवि चित्तं समं कुरु ॥
Maging sa magdamag, o sa isang muhūrta, o sa isang sandali, o kahit sa munting sukat ng oras—maging sa isang kisap o isang iglap—O Devī, gawing pantay ang isip.
Verse 20
सदा दिवानिशोश्चैव कुर्वन्तः कर्मसङ्करम् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं यदि चित्तं व्यवस्थितम् ॥
Kahit yaong mga araw-gabi na patuloy na gumagawa ng halu-halong mga gawain—sila man ay umaabot sa pinakamataas na siddhi, kung ang isip ay matatag na nakalagay.
Verse 21
जाग्रतः स्वपतो वापि शृण्वतः पश्यतोऽपि वा ॥ यो मां चित्ते चिन्तयति मच्चिन्तस्य च किं भयम् ॥
Gising man o natutulog, nakikinig man o tumitingin—sinumang nagmumuni sa akin sa loob ng isip; sa may isip na nakatuon sa akin, anong takot pa ang mayroon?
Verse 22
दुर्वृत्तमपि चाण्डालं ब्राह्मणं चापथि स्थितम् ॥ तं तु देवि प्रशंसामि नान्यचित्तं कदाचन ॥
Kahit ang isang Caṇḍāla na masama ang asal, at kahit ang isang Brāhmaṇa na nasa maling landas—siya, O Diyosa, ang aking pinupuri: yaong ang isip ay hindi kailanman lumilihis sa iba (mula sa akin).
Verse 23
यजन्तः सर्वधर्मज्ञा ज्ञानसंस्कारसंस्कृताः ॥ मयि चित्तं समाधाय मम कर्मपरायणाः ॥
Yaong mga sumasamba—mga nakaaalam ng lahat ng dharma, pinadalisay ng mga disiplina at bakas ng kaalaman—na inilalagak ang isip sa akin, at nakatuon sa mga gawaing ginagawa para sa akin.
Verse 24
ये मत्कर्माणि कुर्वन्ति मया हृदि समाश्रिताः ॥ सुखं निद्रां समाधाय स्वपन्तः कर्मसंस्थिताः ॥
Yaong gumagawa ng aking mga gawain, na ako’y sinasandigan sa puso—payapang inilalagak ang sarili sa pagtulog; natutulog sila habang nananatiling matatag sa kanilang tungkulin.
Verse 25
येषां प्रशान्तं चित्तं वै तेऽपि देवि मम प्रियाः ॥ सर्वमात्मनि कर्म स्वं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥
Yaong ang isip ay tunay na payapa—sila rin, O Diyosa, ay mahal sa akin. Ang lahat nilang sariling gawa ay nananahan sa Sarili, maging mabuti man o masama.
Verse 26
प्राप्नुवन्ति च दुःखानि भ्रमच्चित्ता नराधमाः ॥ चित्तं नाशो हि लोकस्य चित्तं मोक्षस्य कारणम् ॥
At ang pinakamasama sa mga tao, na ang isip ay pagala-gala, ay dumarating sa mga pagdurusa. Sapagkat ang isip ang tunay na kapahamakan ng makamundong kalagayan, at ang isip din ang sanhi ng kalayaan (moksha).
Verse 27
तस्माच्चित्तं समाधाय मां प्रपद्यस्व मेदिनी ॥ न्यस्य ज्ञानं च योगं च एकचित्ता भजस्व माम् ॥
Kaya nga, tipunin at ituon ang iyong isip, at sumuko sa akin, O Medinī (Daigdig). Itabi ang kaalaman at ang yoga bilang mga disiplina, at sa iisang isip ay sambahin mo ako.
Verse 28
मया चैव पुरा सृष्टं प्रजार्थेन वसुन्धरे ॥ मासे मासे तु गन्तव्यमृतुकाले व्यवस्थितम् ॥
At ito’y noon pang itinatag ko para sa kapakanan ng supling, O Vasundharā. Buwan-buwan ay nararapat na magpatuloy ayon sa itinakda sa wastong panahon (ṛtu).
Verse 29
एकचित्तं समाधाय यदीच्छेत् तु मम प्रियम् ॥ न गच्छेद्यदि मासे तु ऋतुकालव्यवस्थितम् ॥
Isang-tuldok na ituon ang isip; kung ninanais ang nakalulugod sa akin, kung gayon ay huwag magpatuloy sa isang buwan na hindi itinakda bilang wastong panahon ng ṛtu.
Verse 30
पितरस्तस्य हन्यन्ते दश पूर्वा दशापराः ॥ न तत्र कामलोभेन मोहेन च वसुन्धरे ॥
Sinasabing napipinsala ang mga ninuno ng taong iyon—sampung nauna at sampung kasunod. Sa bagay na iyon, O Vasundharā, huwag kumilos dahil sa pagnanasa at kasakiman, ni dahil sa kamangmangan at pagkalito.
Verse 31
शयने न स्त्रियं पश्येद्यदीच्छेच्छुद्धिमुत्तमाम् ॥ कौतुके कृतकृत्ये तु मम कर्मपरायणः ॥
Kung ninanais ang pinakamataas na kadalisayan, huwag tumingin sa babae habang nasa higaan. Ngunit kapag ganap nang naisagawa ang itinakdang ritwal (kautuka), manatiling tapat sa pagsasakatuparan ng mga tungkuling itinuro ko.
Verse 32
त्यक्त्वानङ्गं च मोहं च पित्रर्थाय स्त्रियं व्रजेत् ॥ द्वितीयां न स्पृशेन्नारीं लोभमोहात्कथंचन ॥
Tinalikuran ang pita at pagkalito, lapitan ang sariling asawa alang-alang sa mga ninuno (para sa supling at mga ritong pangninuno). Sa ikalawang araw, huwag kailanman humipo sa babae dahil sa kasakiman o pagkalito.
Verse 33
न संस्पृशेत्तृतीयां तु चतुर्थी न कदाचन ॥ कृते संभोगधर्मे तु कृतकौतुकसंस्थितः ॥
Huwag humipo sa ikatlong araw, at sa ikaapat ay huwag kailanman. Kapag natupad nang wasto ang tuntunin ukol sa pakikipagtalik, ang tao’y itinuturing na nakatapos na sa panatang kautuka.
Verse 34
जलस्नानं ततः कुर्याद् अन्यवस्त्रपरिग्रहम् ॥ अपूर्णे ऋतुकाले तु योऽभिगच्छेद्रजस्वलाम् ॥
Pagkaraan nito, magsagawa ng paliligo sa tubig at magsuot ng ibang kasuotan. Ngunit kung bago matapos ang panahon ng r̥tu, may sinumang lumapit sa babaeng may regla,
Verse 35
रेतःपाः पितरस्तस्य एवमेतन्न संशयः ॥ एकां तु पुरुषो याति द्वितीयां काममोहितः ॥
Para sa kanya, ang mga ninuno ay nagiging “mga umiinom ng semilya”—ganito nga, walang pag-aalinlangan. Sa unang (araw) pumaparoon ang lalaki; sa ikalawa, pumaparoon siya na ginaganyak ng pita at pagkalito.
Verse 36
तृतीयां वा चतुर्थीं वा तदा स पुरुषोऽधमः ॥ सर्वस्यैव तु लोकस्य समयोऽयं हि मत्कृतः ॥
Kung (siya’y pumunta) sa ikatlo o ikaapat na araw, ang taong iyon ay itinuturing na hamak. Sapagkat ang kaugaliang ito (samaya) para sa buong daigdig ay tunay na itinatag Ko.
Verse 37
न गच्छति च यः क्रोधान्मोहाद्वा पुरुषाधमः ॥ ऋतौ ऋतौ भ्रूणहत्यां प्राप्नोति पुरुषश्चरन् ॥
At ang hamak na taong hindi pumupunta sa nararapat na panahon, dahil sa galit o pagkalito—sa gayong pagkilos, sa bawat panahon ng ṛtu ay nagkakamit siya ng kasalanang tulad ng pagpatay sa sinapupunan.
Verse 38
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ ज्ञानं तु चित्तयोगस्य कर्मयोगस्य यत्क्रिया ॥
At may iba pa akong ipahahayag sa iyo—makinig ka, O Vasundharā: ang kaalamang nauukol sa citta-yoga, at ang pagsasagawa na nauukol sa karma-yoga.
Verse 39
कर्मणा यान्ति मत्स्थानं यान्ति मद्गाननिष्ठिताः ॥ यान्ति योगविदः स्थानं नास्ति चान्या परा गतिः ॥
Sa pamamagitan ng gawa (karma) ay nararating nila ang Aking tahanan; nararating din ito ng mga matatag sa pag-awit ng Aking papuri. Nararating ng mga nakaaalam ng yoga ang kanilang sariling kalagayan—wala nang ibang higit na landas pa rito.
Verse 40
ज्ञानं योगं च सांख्यं च नास्ति चित्तव्यपाश्रितम् ॥ लभन्ते पुष्कलां सिद्धिं मम मार्गानुसारिणः ॥
Ang kaalaman, ang yoga, at ang Sāṃkhya ay hindi umiiral nang walang pag-asa sa citta (isip-kamalayan). Yaong mga sumusunod sa Aking landas ay nagkakamit ng saganang siddhi (ganap na tagumpay).
Verse 41
अथ तत्र चतुर्थे तु दिने प्राप्ते वसुन्धरे ॥ कृत्वा वै सिद्धिकर्माणि न गच्छत्यपराणि च ॥
Pagdating doon ng ikaapat na araw, O Vasundharā, matapos isagawa ang mga ritong nagdudulot ng kadalisayan, hindi na dapat magpatuloy sa iba pang gawain.
Verse 42
ततः स्नानेन कुर्वीत शिरसो मलशोधनम् ॥ शुक्लाम्बरधरो भूत्वा चित्तं कृत्वा समाहितम् ॥
Pagkaraan nito, sa pamamagitan ng pagligo ay linisin ang dumi sa ulo; at, nakasuot ng puting kasuotan, tipunin at ituon ang isip sa pagninilay.
Verse 43
ततो बुद्धिं मनश्चैव समं कृत्वा वसुन्धरे ॥ पश्चात्कुर्वन्ति कर्माणि सदा ते मे हृदि स्थिताः ॥
Pagkatapos, O Vasundharā, pantayin ang buddhi at isipan; saka nila isinasagawa ang kanilang mga gawain—ang gayong mga tao ay laging nananatili sa aking puso.
Verse 44
यस्तु भागवतो भूत्वा ऋतुकाले व्यवस्थितः ॥ वायुभक्षस्ततस्तिष्ठेद्भूमे त्रीणि दिनानि च ॥
Ngunit sinumang maging bhāgavata, at nasa wastong panahon ayon sa ritwal, na mamuhay sa ‘pagkain ng hangin’—kung gayon, O Lupa, manatili siya nang tatlong araw.
Verse 45
मम प्रापणकं कृत्वा ततः कुर्वन्ति भोजनम् ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं कर्म सस्मितम् ॥
Matapos isagawa ang gawaing ‘pag-abot sa akin’—ang pag-aalay at pagtalaga sa akin—saka sila kumakain; at, yumukod na may añjali sa ulo, isinasagawa nila ang ritong sinabi ko, na may banayad na ngiti.
Verse 46
तत एतेन मन्त्रेण शुद्धा भूमे रजस्वलाः ॥ ये तु कुर्वन्ति कर्माणि स्नातास्नातानि भागशः ॥
Pagkatapos, sa pamamagitan ng mantrang ito, O Inang Lupa, ang mga may buwanang dalaw ay nalilinis—yaong nagsasagawa ng mga itinakdang gawain, maging matapos maligo o hindi, ayon sa nararapat na bahagi.
Verse 47
एवं दुष्यति नो देवि नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ कुर्वन्ति मम कर्माणि ते यथावन्मम प्रियाः ॥
Sa gayon, O Diyosa, hindi nadudungisan ang babae ni maging ang lalaki, kung isinasagawa nila nang wasto ang aking mga ritwal; ang mga gumagawa nito ay minamahal ko.
Verse 48
सर्वाण्यनुदिनं भद्रे मम चित्तानुसारिणः ॥ प्राप्नुयात्पुरुषः स्त्री वा रजसा दूषिता अपि ॥
Ang lahat ng mga pagtalimaing ito, araw-araw, O mapalad na isa, ay para sa mga sumusunod sa aking kalooban; ang tao—lalaki man o babae—kahit naapektuhan ng rajas, ay makakamit ang bunga.
Verse 49
एकचित्तस्ततो भूत्वा भूमे चेन्द्रियनिग्रहात् ॥ मम योगेष्टसंन्यासं यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥
Pagkatapos, maging iisa ang diwa—at, O Lupa, sa pagpipigil ng mga pandama—kung ninanais ang pinakamataas na hantungan, dapat yakapin ang pagtalikod na minamahal sa aking yoga.
Verse 50
एवं कुर्वन्ति ये नित्यं स्त्रियः पुंसो नपुंसकम् ॥ ज्ञाने सत्यप्ययोगानां मम कर्मसु कर्मणाम् ॥
Sa gayon sila’y patuloy na kumikilos—mga babae, mga lalaki, at yaong nasa ikatlong uri; kahit naroon ang kaalaman, para sa mga hindi sanay sa yoga, nananatiling mahalaga ang wastong pagsasagawa ng mga gawa sa aking mga ritwal.
Verse 51
अद्यापि मां न जानन्ति नराः संसारसंश्रिताः ॥ ते वै भूमे विजानन्ति ये तद्भक्त्या व्यवस्थिताः ॥
Hanggang ngayon, hindi pa rin Ako nakikilala ng mga taong nakakapit sa pag-iral sa sanlibutan. Ngunit, O Ina ng Lupa, yaong matatag na nakalugar sa bhakti sa Kanya ang tunay na nakakabatid sa Akin.
Verse 52
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥ चक्रवत्परिवर्तन्ते यन्मोहान्मां न जानते ॥
Libu-libong ina at ama, at daan-daang anak at asawa, ay umiikot nang paulit-ulit na parang gulong—sapagkat sa pagkahibang ay hindi nila Ako nakikilala.
Verse 53
अज्ञाननेनावृतो लोको मोहेन च वशीकृतः ॥ सङ्गैश्च बहुभिर्बद्धस्तेन चित्तं न संन्यसेत् ॥
Ang daigdig ay natatakpan ng kamangmangan at napapasailalim ng pagkahibang; nabibigkis ng maraming pagkakapit, kaya hindi naipapanaog ang isip (hindi ito naipakakawalan).
Verse 54
गच्छत्यन्यत्र माता वै पिता चान्यत्र गच्छति ॥ पुत्राश्चान्यत्र गच्छन्ति दासश्चान्यत्र गच्छति ॥
Tunay nga, ang ina ay napupunta sa ibang dako, at ang ama’y napupunta sa ibang dako; ang mga anak ay napupunta sa ibang dako, at ang lingkod ay napupunta sa ibang dako.
Verse 55
अल्पकालपरं चैव माससंवत्सरेति च ॥ भविष्यन्ति पुनः कृत्वा न मे मूर्त्या सहासते ॥
Sa maiikling panahon lamang sila nakatuon—“isang buwan”, “isang taon”; at matapos kumilos, muli silang bumabalik. Hindi sila nananahan na kasama ng Aking nahayag na anyo.
Verse 56
यस्यैतद्विदितं सर्वं न्यासयोगं वसुन्धरे ॥ योगे न्यस्य सदात्मानं मुच्यते न च संशयः ॥
Yaong nakaunawa sa lahat ng ito—ang disiplina ng nyāsa, O Vasundharā—sa paglalagak ng sarili nang palagi sa yogang iyon, napapalaya siya; walang alinlangan.
Verse 57
य एतच्छृणुयान्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति ॥
Sinumang tao na bumabangon sa bukang-liwayway at palagi itong nakikinig, nagkakamit siya ng saganang siddhi at nakararating din sa aking daigdig.
Verse 58
एतत्ते कथितं भद्रे रहस्यं परमं महत् ॥ त्वया पृष्टं च यद्देवि मम भक्तसुखावहम् ॥
Ito’y sinabi ko sa iyo, O mapalad: isang dakila at kataas-taasang lihim. At ang iyong itinanong, O Devī, ay naipaliwanag—na nagdudulot ng kagalingan sa aking mga deboto.
Verse 59
( अनादिमध्यान्तमजं पुराणं रजस्वला देववरं नमामि ॥ ) तत एतेन मन्त्रेण भुक्त्वा देवि रजस्वला ॥ करोति यानि कर्माणि न तैर्दुष्येत कर्हिचित् ॥
(“Sumasamba ako sa kataas-taasang banal na nilalang—sinauna, di-isinilang, walang simula, gitna, o wakas—O rajasvalā.”) Pagkaraan, O Devī, ang babaeng nasa kalagayang rajasvalā, matapos kumain at bigkasin ang mantrang ito, anumang gawain ang kanyang gawin ay hindi kailanman ituturing na marumi dahil dito.
Verse 60
यत्किञ्चित्कुर्वतः कर्म पद्मपत्रमिवाम्भसि ॥ संयोगान्न च लिप्येत समत्वादेव नान्यथा ॥
Anumang gawa ang ginagawa, tulad ng dahon ng lotus sa ibabaw ng tubig, hindi nadidikitan ng dungis dahil sa pagdikit—dahil mismo sa pagkakapantay ng loob, at hindi sa iba.
Verse 61
मच्चित्तः सततं यो मां भजेत नियतव्रतः ॥ मत्पार्श्वं प्राप्य परमं मद्भावायोपपद्यते
Sinumang ang isip ay laging nakatuon sa akin at patuloy na sumasamba sa akin, na may mahigpit na panatang sinusunod—pagkamit ng aking kataas-taasang kalapitan, nagiging karapat-dapat siyang makibahagi sa aking kalagayan ng pagka-Diyos.
Verse 62
ऋतुकाले तु सर्वासां पित्रर्थं भोग इष्यते ॥ ऋतुकालाभिगामी यो ब्रह्मचार्येव संमतः
Sa panahon ng pagkamayabong (ṛtukāla), ang pagsasamang mag-asawa ay itinuturing na pinahihintulutan para sa lahat, alang-alang sa mga ninuno—sa pagpapatuloy ng lahi at ng mga ritwal. Ang lumalapit lamang sa pagsasama sa wastong panahon ay itinuturing na tulad ng isang brahmacārin sa disiplina.
Verse 63
तत्र मन्त्रः – आदिर्भवान्गुप्तमनन्तमध्यो रजस्वला देव वयं नमामः ॥ उपोषितास्त्रीणि दिनानि चैवं मुक्तौ रतं वासुदेवं नमामः
Doon, ang mantra ay: “Ikaw ang pasimula; ikaw ang nakatago; ikaw ang walang wakas at ikaw ang nasa gitna—O Panginoon, kami’y yumuyukod sa iyo sa kalagayang rajasvalā (panahon ng buwanang dalaw).” Pagkatapos mag-ayuno nang tatlong araw sa ganitong paraan, yumuyukod kami kay Vāsudeva, na nakatuon sa kalayaan (mokṣa).
Verse 64
जायन्ते चात्मनः स्थाने स्वस्वकर्मसमुद्भवे ॥ ज्ञानमूढा वरारोहे नराः संसारमोहिताः
Muli silang isinisilang sa sarili nilang kalagayan, na umuusbong mula sa kani-kanilang mga gawa. O marikit ang balakang, ang mga tao—nalilito sa kaalaman—ay nadadaya ng pagkahumaling sa saṃsāra.
Pṛthivī (Vasundharā) resumes a didactic dialogue with Varāha, voicing a compassionate, practical concern: women of limited strength, especially during rajas (menstruation), face heavy rule-burdens in daily life (eating, household work, and ritual obligations). She asks how ordinary acts can be performed without accruing doṣa (fault) when strict purity codes seem unavoidable.
Varāha reframes purity as primarily internal—bhāva (intent) and citta-samatā (equanimity) anchored in continuous remembrance/placement of mind in the Lord. He teaches that actions performed with steady God-centered awareness do not ‘stain’ the agent, illustrating this with the padma-patra-nyāya (lotus leaf untouched by water). He then supplies rajasvalā-oriented mantric supports and broadens the instruction into a disciplined ethic of indriya-nigraha (sense-restraint) and a renunciatory-yogic orientation compatible with household life.
The teaching culminates in a synthesis: regulated conduct (especially around rajas and ṛtu-kāla) is upheld, yet liberation is made accessible through inner steadiness—nyāsa/saṃnyāsa-yoga as ‘placing’ the mind in Varāha while continuing necessary duties. Conjugal ethics are specified as dharmic when timed and intentioned for pitṛ-artha (lineage/ancestral obligation), while mistimed or undisciplined relations are warned against as spiritually and socially destabilizing.
No explicit historical toponyms or ecological regions are named in this adhyāya; the setting is a doctrinal dialogue between Varāha and Pṛthivī (Earth) with a generalized terrestrial scope.
The text prioritizes citta-samatā (equanimity) and intention (bhāva) over purely external markers of purity. It argues that when the mind is consistently placed in Varāha, actions—whether eating, ritual work, or daily duties—do not ‘stain’ the agent, using the lotus-leaf-in-water analogy to express non-attachment in action.
The chapter references the rajasvalā period with a return to bathing after a stated interval (noted as after the fifth day), and introduces ṛtu-kāla as the regulated window for conjugal relations. It also mentions observances such as fasting/regulated living for three days and a fourth-day transition into prescribed duties, framing timing as an ethical and ritual determinant.
By placing Pṛthivī as the questioning interlocutor, the narrative frames terrestrial well-being as linked to human conduct: disciplined habits, regulated sexuality, and mental steadiness reduce social disorder that burdens ‘Earth.’ While not an ecological manual, it presents an early ethics-of-the-Earth model where dharma and self-restraint are depicted as stabilizing forces for the terrestrial order Pṛthivī embodies.
No specific royal dynasties, named sages, or administrative lineages appear in this chapter. The only collective lineage reference is to pitṛs (ancestors), invoked in the discussion of pitṛ-artha and the consequences of violating ṛtu-kāla discipline.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.