Adhyaya 143: Exposition of the Glory of the Mandāra Sacred Grove

Verse 1

अथ मन्दारमहिमनिर्णूपणम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि एकान्तं शृणु सुन्दरि ॥ स्थानं मे परमं गुह्यं मद्भक्तानां सुखावहम्

Ngayon, ang pagpapaliwanag sa kadakilaan ng Mandāra. Sinabi ni Śrī Varāha: Muli akong magpapahayag ng iba pa; makinig nang lihim, O marikit: ang aking kataas-taasan at lihim na tahanan, na nagdudulot ng kaginhawahan sa aking mga deboto.

Verse 2

जाह्नव्या दक्षिणे कूले विन्ध्यपृष्ठसमाश्रितम् ॥ मन्दारेति च विख्यातं सर्वभागवतप्रियम्

Sa timog na pampang ng Jāhnavī (Gaṅgā), na nakasandig sa gulod ng Vindhya, naroon ang pook na tanyag bilang Mandāra, minamahal ng lahat ng mga deboto ng Bhāgavata.

Verse 3

तत्र त्रेतायुगॆ भूमे रामो नाम महाद्युतिः ॥ भविष्यति न सन्देहः स च मां स्थापयिष्यति

Doon, sa yugong Tretā, O Daigdig, lilitaw ang isang lubhang maningning na nagngangalang Rāma—walang alinlangan—at itatatag niya ako roon.

Verse 4

नारायणमुखाच्छ्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥ उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्दनम्

Nang marinig mula sa bibig ni Nārāyaṇa, si Vasundharā (Daigdig), na nagnanais ng dharma, ay nagsalita ng matatamis na salita kay Janārdana, ang Panginoon ng mga daigdig.

Verse 5

धरण्युवाच ॥ देवदेव महादेव हरे नारायण प्रभो ॥ मन्दारेति त्वया प्रोक्तं देवधर्मार्थसंयुतम्

Sinabi ng Daigdig: O Diyos ng mga diyos, O dakilang Panginoon—O Hari, O Nārāyaṇa, O Guro—ang ‘Mandāra’ ay ipinahayag mo bilang may kaloob na banal, may dharma, at may layuning artha.

Verse 6

मन्दारे कानि कर्माणि कुर्वन्ति च ततो नराः ॥ कांश्च लोकान्प्रपद्यन्ते तत्र कर्मकृतो नराः

Sa Mandāra, anu-anong gawain ang ginagawa ng mga tao? At saang mga daigdig sila nakararating, yaong mga taong nagsagawa roon ng mga gawaing iyon?

Verse 7

मन्दारे कानि गुह्यानि रहस्यं किञ्च तत्र वै ॥ वक्तुमर्हस्यशेषेण परं कौतूहलं मम ॥

“Anu-anong mga nakatagong bagay ang nasa Mandāra, at ano nga ang lihim na aral doon? Ipagpaliwanag mo ito nang lubos, sapagkat malalim ang aking pananabik na malaman.”

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि यत्नेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते गुह्यां मन्दारस्य महाक्रियाम् ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Makinig kang mabuti, O marikit, sa itinatanong mo sa akin. Isasalaysay ko sa iyo ang lihim na dakilang ritwal na ukol sa Mandāra.”

Verse 9

क्रीडमानोऽस्महं तत्र मन्दारे पुष्पिते तदा ॥ मन्दारपुष्पमादाय मनोज्ञं न्यस्य वै हृदि ॥

“Noong ako’y naglalaro roon sa Mandāra, nang ito’y namumulaklak, kumuha ako ng kaaya-ayang bulaklak ng Mandāra at inilagay ko ito sa aking dibdib.”

Verse 10

विन्ध्ये च मत्प्रभावेण मन्दारश्च महाद्रुमः ॥ स्थितोऽहं तत्र सुभगे भक्तानुग्रहकाम्यया ॥

“At sa lupain ng Vindhya, sa pamamagitan ng aking kapangyarihan, naroon ang dakilang punong Mandāra. Nanatili ako roon, O mapalad, na nagnanais magpamalas ng biyaya sa mga deboto.”

Verse 11

दर्शनीयतमं स्थानं मनोज्ञं च शिलातलम् ॥ यत्र तिष्ठाम्यहं देवि मन्दारद्रुममाश्रितः ॥

“Isang lugar na lubhang kahanga-hanga at isang kaaya-ayang batong lapag—doon ako tumitindig, O Devī, na sumisilong sa punong Mandāra.”

Verse 12

विस्मयं शृणु सुश्रोणि मन्दारेऽस्मिन्महाद्रुमे ॥ द्वादश्यां च चतुर्दश्यां स पुष्पति महाद्रुमः ॥

Makinig ka sa isang kababalaghan, O marikit ang balakang: sa dakilang punong Mandāra na ito, sa ikalabindalawa at ikaapatnapung araw ng buwan, namumulaklak ang dakilang punong iyon.

Verse 13

तत्र मध्याह्नवेलायां वीक्ष्यमाणो जनैस्ततः ॥ ततोऽन्यदिनमासाद्य दृश्यते न कदाचन ॥

Doon, sa oras ng katanghalian, nakikita ito ng mga tao; ngunit pagdating ng ibang araw, hindi na ito muling nakikita kailanman (sa gayong anyo).

Verse 14

अथ प्राणान्प्रमुच्येत कुण्डे मन्दारसंस्थिते ॥ तपः कृत्वा वरारोहे मम लोकं स गच्छति ॥

Pagkaraan, kung ang isang tao’y magbitiw ng buhay sa lawa na nasa Mandāra, at matapos magsagawa ng tapas (pagpapakasakit/ascetisismo), O marangal ang mga sangkap, siya’y napaparoon sa aking daigdig.

Verse 15

तस्य चोत्तरपार्श्वे च प्रापणं नाम वै गिरिः ॥ तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥

At sa hilagang panig nito ay may bundok na tunay na tinatawag na Prāpaṇa. Dito, tatlong batis ang bumabagsak, na nakatuon sa dakong timog.

Verse 16

स्नानकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ दक्षिणे पतते धारा स्रवते चोत्तरामुखम् ॥

Sa pook na iyon, ang aking pinakamataas na tīrtha ay kilala bilang ‘Snāna-kuṇḍa’ (Paliguang-Lawa). Ang batis ay bumabagsak sa dakong timog, at umaagos na ang bunganga nito’y nakaharap sa hilaga.

Verse 17

तस्मिन् मन्दारकुण्डे तु एकभक्तोषितो नरः ॥ स्नानं करोति शुद्धात्मा स गच्छेत् परमां गतिम् ॥

Sa Mandāra-kundá, ang taong namuhay sa panatang iisang pagkain at naliligo roon na may dalisay na diwa, ay makaaabot sa pinakamataas na hantungan.

Verse 18

तत्र स्नातो वरारोहे एकरात्रोषितो नरः ॥ मोदनं दक्षिणे शृङ्गे तस्मिन् मेरौ शिलोच्चये ॥

O marikit ang balakang, ang taong naligo roon at nanatili nang isang gabi ay nagtatamo ng ligaya sa timog na tuktok ng batuhing Meru, ang mataas na bundok.

Verse 19

तस्य पूर्वोत्तरे पार्श्वे गुह्यं वैकुण्ठकारणम् ॥ यत्र धारा पतत्येका हरिद्रावर्णसन्निभा ॥

Sa hilagang-silangang panig nito ay may lihim na pook na tinatawag na “sanhi ng Vaikuṇṭha”; doon bumabagsak ang iisang agos, na wari’y kulay ng luyang-dilaw.

Verse 20

यस्तत्र कुरुते स्नानम् एकरात्रोषितो नरः ॥ नाकपृष्ठं समासाद्य मोदते सह दैवतैः ॥

Sinumang maligo roon at nanatili nang isang gabi ay makararating sa ibabaw ng langit (nāka) at magagalak na kasama ng mga diyos.

Verse 21

तथात्र मुञ्चते प्राणान् कृतकृत्यः सुनिश्चितः ॥ तारयित्वा कुलं सर्वं मम लोकं प्रपद्यते ॥

Gayundin, kung dito niya bibitawan ang hininga ng buhay, matapos maganap ang dapat gawin at may matibay na pasiya, tatawirin niya ang buong angkan at makaaabot sa aking daigdig.

Verse 22

तस्य दक्षिणपूर्वेण समस्रोतो वराङ्गने ॥ पतते विन्ध्यशृङ्गेषु अगाधश्च महाह्रदः ॥

Sa timog-silangan nito, O marangal na may magandang mga sangkap, may batis na pantay ang agos na bumabagsak sa mga tuktok ng kabundukang Vindhya; at naroon ang isang dakila at di-masukat na lawa.

Verse 23

तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकभक्तोषितो नरः ॥ मोदते पूर्वपार्श्वे तु तस्मिन् मेरौ शिलोच्चये ॥

Doon ay dapat magsagawa ng banal na paliligo; ang taong tumupad sa panatang isang-kain lamang ay nagagalak sa silangang panig ng yaong mataas na batuhing Meru.

Verse 24

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम चित्तव्यवस्थितः ॥ छित्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं स गच्छति ॥

At kung dito niya bibitawan ang hininga ng buhay na ang isip ay matatag sa akin, tunay na napuputol niya ang buong saṃsāra at siya’y tutungo sa aking daigdig.

Verse 25

मन्दारस्य तु पूर्वेण गुह्यं कोटरसंस्थितम् ॥ यत्र धारा पतत्येका मुसलाकृतिका शुभा ॥

Sa silangan ng Mandāra ay may lihim na pook na nasa loob ng isang guwang; doon ay bumabagsak ang iisang mapalad na agos, na anyong tulad ng pamukpok.

Verse 26

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः ॥ मोदते पूर्वपार्श्वे च मेरौ तस्मिन् शिलोच्चये ॥

Doon ay nararapat na ganap na magsagawa ng banal na paliligo; ang taong tumutupad sa panatang limang-kain (ayon sa wika ng panata ng teksto) ay nagagalak sa silangang panig ng yaong mataas na batuhing Meru.

Verse 27

अथात्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ मेरुशृङ्गं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति ॥

Pagkaraang maisagawa ang isang napakahirap na banal na pagsasagawa, dito niya iniiwan ang mga hininga ng buhay; tinalikuran ang tuktok ng Meru, siya’y nagtutungo sa aking banal na daigdig.

Verse 28

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ॥ मोदते दक्षिणे शृङ्गे महामेरौ शिलोच्चये ॥

Doon, ang tao ay dapat magsagawa ng banal na pagligo matapos manahan nang isang araw at isang gabi; nagagalak siya sa dakong timog na tuktok ng Mahāmeru, sa mataas na batuhing taluktok.

Verse 29

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ मेरुशृङ्गं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

Pagkaraang isagawa ang isang napakahirap na banal na pagsasagawa, dito niya iniiwan ang mga hininga ng buhay; pagtalikod sa tuktok ng Meru, nararating niya ang aking banal na daigdig.

Verse 30

दक्षिणे पश्चिमे भागे मन्दारस्य यशस्विनि ॥ अत्र धारा पतत्येका आदित्यसमतेजसा ॥

Sa dakong timog-kanluran ng tanyag na Mandāra, dito bumabagsak ang iisang agos, na may ningning na kahambing ng Araw.

Verse 31

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ॥ मोदते पश्चिमे भागे ध्रुवो यत्र प्रवर्तते ॥

Doon, ang tao ay dapat magsagawa ng banal na pagligo matapos manahan nang isang araw at isang gabi; nagagalak siya sa kanlurang bahagi, kung saan si Dhruva ay sinasabing matatag sa kanyang landas.

Verse 32

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मव्यवस्थितः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोके च मोदते ॥

Pagkatapos, naitatag sa aking itinakdang pagtalima, dito niya iniiwan ang hininga-buhay; napalaya sa lahat ng kasalanan, siya’y nagagalak sa aking daigdig.

Verse 33

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु गुह्यं देवसमन्वितम् ॥ चक्रावर्त्तमिति ख्यातमगाधश्च महाह्रदः ॥

Sa kanlurang panig nito ay may isang lihim na pook na sinasamahan ng mga nilalang na dibino, na kilala bilang ‘Cakrāvartta’; at naroon din ang isang dakilang lawa na di-masukat ang lalim.

Verse 34

स्नानं करोति यस्तत्र पञ्चभक्तोषितो नरः ॥ मोदते मेरुशृङ्गेषु स्वच्छन्दगमनालयः ॥

Sinumang maligo roon—na namuhay ayon sa ‘limang-ulit na pagkain’—ay nagagalak sa mga tuktok ng Meru, taglay ang kalagayang may tahanang malayang makapaglakbay nang walang hadlang.

Verse 35

अथ वै मुञ्चते प्राणांश्चक्रवर्ती महायशाः ॥ शृङ्गान्सर्वान्परित्यज्य मोदते मम सन्निधौ ॥

Pagkatapos nga, ang marangal at bantog na Cakravartin ay iniiwan ang hininga-buhay; tinalikuran ang lahat ng mga tuktok, siya’y nagagalak sa aking harapan.

Verse 36

दिशं वायव्यमाश्रित्य तस्मिन्विन्ध्यशिलोच्चये ॥ तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र मुसलाकृतयः शुभाः ॥

Humaharap sa hilagang-kanlurang dako, sa mataas na batuhang taluktok ng Vindhya, tatlong mapalad na agos ang bumabagsak doon, na hugis-mga pamukpok (musala).

Verse 37

अथात्र मुञ्चते प्राणान् तस्मिन्गुह्ये यशस्विनि ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

Ngayon, kapag dito niya binitiwan ang mga hininga ng buhay, sa yaong bantog na lihim na tīrtha, tinalikdan ang lahat ng pagkakabit, siya’y tutungo sa aking daigdig.

Verse 38

तस्य विक्रोशमात्रेण दक्षिणां दिशमाश्रितः ॥ गुह्यो गभीरको नाम अगाधश्च महाह्रदः ॥

Sa layong isang krośa mula roon, sa dakong timog, may isang dakilang lawa—lihim—na tinatawag na Gabhīraka, at ito’y hindi masukat ang lalim.

Verse 39

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अष्टरात्रोषितो नरः ॥ मोदते सर्वद्वीपेषु स्वच्छन्दगमनालयः ॥

Ang taong naliligo roon, matapos manirahan nang walong gabi, ay nagagalak sa lahat ng mga dvīpa (mga kontinente), taglay ang tahanang nagbibigay ng malayang paglalakbay ayon sa nais.

Verse 40

अथ वै मुञ्चते प्राणान्मम कर्मव्यवस्थितः ॥ सर्वद्वीपान् परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

At pagkatapos, tunay nga, ang taong matatag sa aking itinakdang disiplina (dharma) ay binitiwan ang mga hininga ng buhay; tinalikdan ang lahat ng mga dvīpa, siya’y nakakamit ang aking daigdig.

Verse 41

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु गुह्यं वै परमं महत् ॥ सप्त धाराः पतन्त्यत्र अगाधश्च महाह्रदः ॥

Sa kanlurang panig nito, may isang tunay na kataas-taasan at dakilang lihim na pook; dito bumabagsak ang pitong batis, at may isang hindi masukat na malalim na malaking lawa.

Verse 42

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ॥ मोदते शक्रलोके तु स्वच्छन्दगमनालयः ॥

Ang taong naligo roon at nanatili nang isang araw at isang gabi ay nagagalak sa daigdig ni Śakra, na may tahanang nagbibigay ng malayang paglalakbay ayon sa nais.

Verse 43

अथ वै मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

At pagkatapos, ang taong matatag sa sariling itinakdang tungkulin ay binibitawan ang hininga ng buhay; tinalikuran ang lahat ng pagkakapit, nararating niya ang aking daigdig.

Verse 44

क्षेत्रस्य मण्डलं तस्य कथ्यमानं मया शृणु ॥ स्यमन्तपञ्चकं चैव मन्दारस्य गिरौ मम ॥

Makinig sa akin habang inilalarawan ko ang hangganan ng sagradong pook na iyon: gayundin ang tinatawag na Syamanta-pañcaka sa aking bundok na Mandāra.

Verse 45

तत्र तिष्ठामि सुश्रोणि विन्ध्यस्य गिरिमूर्द्धनि ॥ मन्दारे परमं गुह्यं तस्मिन्गुह्यशिलोच्चये ॥

Doon ako nananahan, O may magandang balakang, sa tuktok ng bundok Vindhya—sa Mandāra, sa kataas-taasang lihim na pook, sa nakatagong batuhing taluktok na iyon.

Verse 46

लाङ्गले मुसलं चैव शङ्खस्तिष्ठति चाग्रतः ॥ तव चैव प्रियार्थाय मम भक्तसुखावहम् ॥

Ang araro at ang pambayo, at gayundin ang kabibe, ay nakatayo sa unahan—tunay nga, para sa ikaliligaya mo, na nagdudulot ng kagalingan sa aking mga deboto.

Verse 47

एतन्न जानते केचिन्मम माया विमोहिताः ॥ मुच्य भाऽगवताञ्छुद्धान्ये च वाराहमाश्रिताः

Hindi ito nauunawaan ng ilan, sapagkat sila’y nalilinlang ng aking māyā. Ngunit ang mga dalisay na deboto—at yaong kumakalinga sa Varāha (sa Kanyang aral at kanlungan)—ay napapalaya sa pagkagapos.

Verse 48

ततो ममाभवच्चिन्ता मन्दारे पर्वतस्थिते ॥ तत्रैकादशकुण्डानि निस्सृतानि गिरौ धरे

Pagkaraan, O Daigdig, sumibol sa akin ang isang pag-aalala hinggil sa Mandāra na nasa bundok; doon, sa bundok na yaon, lumitaw ang labing-isang banal na lawa (kuṇḍa).

Verse 49

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति

Doon, ang taong tapat sa aking itinakdang pagsasagawa ay binibitawan ang hininga ng buhay; tinalikdan ang lahat ng pagkakapit, siya’y tumutungo sa aking daigdig.

Verse 50

तस्य दक्षिणपार्श्वे तु गुह्यं विन्ध्यविनिःसृतम् ॥ पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मुसलाकृतयः शुभाः

Sa timog na tagiliran nito ay may isang lihim na bagay na umaagos mula sa Vindhya; dito bumabagsak ang limang mapalad na batis, na anyong parang mga pamukpok (musala).

Verse 51

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत मम चित्तव्यवस्थितः ॥ मोदते सर्वशृङ्गेषु चैकीचित्तं समाश्रितः

Doon ay dapat magsagawa ng paliligo, na ang isip ay matatag sa akin; kumakalinga sa iisang-tutok na pagninilay, nagagalak siya sa lahat ng tuktok.

Verse 52

दक्षिणे संस्थितं चक्रं वामे स्थाने च वै गदा ॥ य एतच्छृणुयान्नित्यं गुह्यं मन्दारसंस्थितम्

Sa kanan ay nakalagay ang cakra, at sa kaliwa naman ang gadā. Sinumang palagiang nakikinig sa lihim na salaysay na ito, na nakaugnay sa Mandāra…