Adhyaya 142: The Greatness of Esoteric Practice: Menstrual Impurity, Mental Equanimity, and Seasonal Conjugal Ethics

Verse 1

अथ गुह्यकर्ममाहात्म्यं ॥ सूत उवाच ॥ ततो देववचः श्रुत्वा धर्मकामाऽ वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा प्रसादयति माधवम् ॥

ఇప్పుడు గుహ్యకర్మ మహాత్మ్యం. సూతుడు అన్నాడు—దేవవచనాన్ని విని ధర్మాన్ని కోరిన వసుంధర అంజలి గట్టిగా పెట్టి మాధవుని ప్రసన్నం చేయసాగింది.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ दास्यां मे प्रणयं कृत्वा विज्ञाप्यं शृणु माधव ॥ मृदुना च स्वभावेन वक्ष्यामि त्वां जनार्दन ॥

ధరణి పలికింది—హే మాధవా! నా దాస్యభావం, ప్రణయాన్ని స్వీకరించి నేను వినపముచేసేది వినుము. హే జనార్దనా! మృదుస్వభావంతో నేను నీతో పలుకుదును.

Verse 3

अल्पप्राणबलाः नार्यः यत्त्वया परिभाषितम् ॥ अशक्ताः सहितुं ह्येताः क्षुधात्वनशनेऽबलाः ॥

స్త్రీలు స్వల్ప శరీరబలముగలవారు; మీరు పలికిన మాటలను వారు సహించలేరు. ఆకలి మరియు ఆహారాభావంతో బలహీనులై వారు దానిని భరించలేరు.

Verse 4

भुञ्जमानाः नराः ह्यत्र रजसा यान्ति शं परम् ॥ अन्नं ह्यनुग्रहं देव येन ते कर्म संश्रिताः ॥

ఇక్కడ భుజించే మనుష్యులు రజోగుణసంబంధ స్థితిలోనూ పరమ శ్రేయస్సును పొందగలరు. హే దేవా! అన్నము నిజంగా అనుగ్రహస్వరూపము; దానివల్లనే వారు తమ కర్మకర్తవ్యాలలో ఆధారపడుదురు.

Verse 5

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा माधव्याः स तु माधवः ॥ प्रहस्य भावशुद्धात्मा तत एवमभाषत ॥

మాధవీ (ధరణి) పలికిన మాటలు విని, భావశుద్ధాత్ముడైన మాధవుడు చిరునవ్వు నవ్వి, తరువాత ఈ విధంగా పలికెను.

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि वरारोहे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ पृष्टोऽहं परमं गुह्यं मम भक्तसुखावहम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే సుందరరూపిణీ దేవీ! శుభముగా పలికితివి; నీవు నా కర్మవిధానంలో స్థితురాలివి. నీవు నన్ను పరమ గుహ్యమైన, నా భక్తులకు సుఖకరమైన విషయమును అడిగితివి.

Verse 7

स्पृष्टा या रजसा देवि मम कर्मपरायणा ॥ मां संस्पृशन्तु तत्रस्थं यत्र तिष्ठामि सुन्दरि ॥

హే దేవీ! రజస్సుతో స్పృశింపబడినదైనా నా విధికర్మంలో పరాయణమైన ఆమె, హే సుందరీ, నేను నిలిచిన చోటనే ఉండి నన్ను స్పృశించుగాక।

Verse 8

यदि भावस्तदा कश्चिद्भोजने कायसाधने ॥ चित्तं न्यस्य मयि क्षोणि भोक्तव्यं च न संशयः ॥

శరీరపోషణార్థం భోజనం చేసే వేళ సరియైన భావం ఉంటే, హే క్షోణి (భూమి), మనసును నాపై నిలిపి భుజించవలెను; సందేహం లేదు।

Verse 9

न सा लिप्यति दोषेण भुञ्जमाना रजस्वला ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं मन्त्र उत्तमम् ॥

రజస్స్వలా అయిన ఆమె భుజించినా దోషంతో లిప్తం కాదును; శిరస్సుతో అంజలి చేసి నేను చెప్పిన ఉత్తమ మంత్రాన్ని జపించి।

Verse 10

स्नात्वा सा तु महाभागे पञ्चमात्तु दिनात्पुनः ॥

కాని హే మహాభాగే! ఆమె ఐదవ దినం తరువాత మళ్లీ స్నానము చేసి…

Verse 11

यथार्हं कुरुते कर्म मच्चित्ता मत्परायणा ॥ प्राप्नुयात्पुरुषत्वं च न्यस्तसंसारचिन्तनात् ॥

యథోచితంగా కర్మలను ఆచరించి, మనస్సు నాపై స్థిరపరచి, నాపై పరాయణుడైనవాడు—సంసారచింతనను విడిచి నిజమైన పురుషత్వాన్ని పొందును।

Verse 12

धरण्युवाच ॥ पुरुषा वा स्त्रियो वापि न पुमांसो न वा स्त्रियः ॥ कथं दोषेण मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ॥

ధరణి పలికెను—వారు పురుషులైనా స్త్రీలైనా, లేదా న పురుషులు న స్త్రీలు అయినా, ‘దోష’ సంబంధముతో జన్మ‑సంసార బంధనమునుండి ఎలా విముక్తి పొందుదురు?

Verse 13

श्रीवराह उवाच ॥ इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ॥ मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఇంద్రియములను నియమించి, చిత్తమును కూడా అంతర్ముఖముగా నడిపి, సన్న్యాసయోగముచే నాయందు స్థితుడై, నాకర్పిత కర్మములలో పరాయణుడవు.

Verse 14

मम योगेषु संन्यासमेकचित्तो दृढव्रतः ॥ एवं कुर्वन्महाभागे स्त्रियो वा पुन्नपुंसकम् ॥

నా యోగములలో సన్న్యాసమును—ఏకచిత్తుడై దృఢవ్రతుడై—ఇలా ఆచరించువాడు, ఓ మహాభాగ్యవతీ, స్త్రీయైనా లేదా పున్నపుంసకుడు (నపుంసక స్వభావుడు) అయినా …

Verse 15

ज्ञानसंन्यासयोगं वा यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

లేదా పరమగతిని కోరినచో జ్ఞాన‑సన్న్యాసయోగమును ఆశ్రయించాలి. ఇంకా ఒక విషయమును నీకు చెప్పుదును—ఓ వసుంధరా, వినుము.

Verse 16

मनो बुद्धिश्च चित्तं च ते ह्यनीशाः शरीरणाम् ॥ एकचित्तं मनः कृत्वा ज्ञानेन पृथुलोचने ॥

మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తము—ఇవి శరీరధారులకు నిజముగా స్వాధీనములు కావు. ఓ పృథులోచనే, జ్ఞానముచే మనస్సును ఏకాగ్రముగా చేసి …

Verse 17

समचित्तं प्रपद्यन्ते न ते लिप्यन्ति मानवाः ॥ सर्वभक्ष्याणि भक्षन्तः पेयापेयांस्तथैव च ॥

వారు సమచిత్తతను ఆశ్రయిస్తారు; అటువంటి మనుష్యులు లిప్తులు కారు—అన్ని రకాల భక్ష్యాలను భుజించినా, పేయమును మరియు అపేయమును కూడా త్రాగినప్పటికీ।

Verse 18

समं चित्तं मयि यदि तदा तस्य न च क्रिया ॥ चित्तं मनश्च बुद्धिश्च मत्संस्थं च समं यदि ॥

చిత్తము నాయందు సమంగా స్థిరపడితే, అతనికి బంధనకరమైన క్రియ ఉండదు. చిత్తం, మనస్సు, బుద్ధి సమంగా నాయందే స్థితమైతే…

Verse 19

रात्रिन्दिवं मुहूर्तं वा क्षणं वा यदि वा कला ॥ निमेषं वा त्रुटिं वाथ देवि चित्तं समं कुरु ॥

రాత్రింబవళ్లు గానీ, ఒక ముహూర్తం గానీ, ఒక క్షణం గానీ, లేదా స్వల్ప కాలమంత గానీ—కనురెప్ప మూసి తెరచేంత లేదా అతి సూక్ష్మ క్షణమైనా, ఓ దేవీ, చిత్తాన్ని సమంగా చేయుము।

Verse 20

सदा दिवानिशोश्चैव कुर्वन्तः कर्मसङ्करम् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं यदि चित्तं व्यवस्थितम् ॥

పగలు-రాత్రి ఎల్లప్పుడూ కర్మమిశ్రమాన్ని చేస్తూ ఉండేవారైనా, చిత్తము సుస్థిరంగా ఉంటే వారు కూడా పరమ సిద్ధిని పొందుతారు।

Verse 21

जाग्रतः स्वपतो वापि शृण्वतः पश्यतोऽपि वा ॥ यो मां चित्ते चिन्तयति मच्चिन्तस्य च किं भयम् ॥

జాగ్రత్తలో గానీ నిద్రలో గానీ, వినుచున్నప్పుడైనా చూచుచున్నప్పుడైనా—ఎవడు నన్ను చిత్తములో ధ్యానించునో, నాయందే చింతన స్థిరమైనవానికి భయం ఏముంటుంది?

Verse 22

दुर्वृत्तमपि चाण्डालं ब्राह्मणं चापथि स्थितम् ॥ तं तु देवि प्रशंसामि नान्यचित्तं कदाचन ॥

దుర్వృత్తుడైన చాండాలుడైనా, అపథంలో నిలిచిన బ్రాహ్మణుడైనా—హే దేవీ, నా నుండి మనస్సు ఎప్పుడూ ఇతరత్రా తిరగని వానినే నేను ప్రశంసిస్తాను।

Verse 23

यजन्तः सर्वधर्मज्ञा ज्ञानसंस्कारसंस्कृताः ॥ मयि चित्तं समाधाय मम कर्मपरायणाः ॥

ఆరాధన చేసే వారు—సర్వధర్మజ్ఞులు, జ్ఞానసంస్కారాలతో శుద్ధులై—మనస్సును నాలో స్థిరపరచి, నా కార్యాలలోనే పరాయణులై ఉంటారు।

Verse 24

ये मत्कर्माणि कुर्वन्ति मया हृदि समाश्रिताः ॥ सुखं निद्रां समाधाय स्वपन्तः कर्मसंस्थिताः ॥

నా కార్యాలను చేసే వారు, హృదయంలో నన్నే ఆశ్రయించిన వారు—సుఖంగా నిద్రలో లీనమై కూడా, కర్తవ్యస్థితిలోనే నిద్రిస్తారు।

Verse 25

येषां प्रशान्तं चित्तं वै तेऽपि देवि मम प्रियाः ॥ सर्वमात्मनि कर्म स्वं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥

యెవరి చిత్తం నిజంగా ప్రశాంతమై ఉందో, వారు కూడా—హే దేవీ—నాకు ప్రియులు. వారి స్వకర్మ అంతా ఆత్మలోనే స్థితమై ఉంటుంది, శుభమైనా అశుభమైనా।

Verse 26

प्राप्नुवन्ति च दुःखानि भ्रमच्चित्ता नराधमाः ॥ चित्तं नाशो हि लोकस्य चित्तं मोक्षस्य कारणम् ॥

భ్రమించే చిత్తమున్న నరాధములు దుఃఖాలను పొందుతారు. ఎందుకంటే చిత్తమే సంసారనాశం, చిత్తమే మోక్షకారణం.

Verse 27

तस्माच्चित्तं समाधाय मां प्रपद्यस्व मेदिनी ॥ न्यस्य ज्ञानं च योगं च एकचित्ता भजस्व माम् ॥

కాబట్టి, హే మేదినీ, మనస్సును సమాధానపరచి నన్ను శరణు పొందుము. జ్ఞానమును, యోగమును (సాధనరూపంగా) సమర్పించి ఏకచిత్తంతో నన్ను భజించుము.

Verse 28

मया चैव पुरा सृष्टं प्रजार्थेन वसुन्धरे ॥ मासे मासे तु गन्तव्यमृतुकाले व्यवस्थितम् ॥

హే వసుంధరా, ప్రజల హితార్థంగా ఈ నియమాన్ని నేను పూర్వమే స్థాపించాను. ఋతుకాలానికి అనుగుణంగా నిర్ణయించిన విధంగా నెలనెలా గమనం చేయవలెను.

Verse 29

एकचित्तं समाधाय यदीच्छेत् तु मम प्रियम् ॥ न गच्छेद्यदि मासे तु ऋतुकालव्यवस्थितम् ॥

ఎవరైనా నా ప్రీతిని కోరితే, మనస్సును ఏకాగ్రంగా స్థిరపరచి—ఋతుకాల నియమానికి అనుగుణంగా నిర్ణయించని నెలలో గమనం చేయకూడదు.

Verse 30

पितरस्तस्य हन्यन्ते दश पूर्वा दशापराः ॥ न तत्र कामलोभेन मोहेन च वसुन्धरे ॥

హే వసుంధరా, అటువంటి వ్యక్తి యొక్క పితృదేవతలు—ముందరి పది, తరువాతి పది—హానిని పొందుతారు. కాబట్టి ఆ విషయంలో కామలోభముతో గాని మోహముతో గాని ప్రవర్తించకూడదు.

Verse 31

शयने न स्त्रियं पश्येद्यदीच्छेच्छुद्धिमुत्तमाम् ॥ कौतुके कृतकृत्ये तु मम कर्मपरायणः ॥

ఎవరైనా ఉత్తమ శుద్ధిని కోరితే, శయనంలో ఉన్నప్పుడు స్త్రీని చూడకూడదు. అయితే కౌతుక విధి యథావిధిగా పూర్తైన తరువాత, నా ఉపదేశించిన కర్మలలో నిష్ఠగా ఉండాలి.

Verse 32

त्यक्त्वानङ्गं च मोहं च पित्रर्थाय स्त्रियं व्रजेत् ॥ द्वितीयां न स्पृशेन्नारीं लोभमोहात्कथंचन ॥

కామమును, మోహమును విడిచి పితృకార్యార్థం (సంతానం/శ్రాద్ధం) తన భార్యను సమీపించాలి. రెండవ రోజున లోభమో మోహమో చేత ఏ విధంగానూ స్త్రీని స్పర్శించకూడదు.

Verse 33

न संस्पृशेत्तृतीयां तु चतुर्थी न कदाचन ॥ कृते संभोगधर्मे तु कृतकौतुकसंस्थितः ॥

మూడవ రోజున (ఆమెను) స్పర్శించకూడదు; నాలుగవ రోజున అయితే ఎప్పటికీ కాదు. సంభోగధర్మ నియమం విధివిధానంగా పూర్తయినప్పుడు, ‘కౌతుక’ ఆచారం ముగిసినవాడిగా నిలుస్తాడు.

Verse 34

जलस्नानं ततः कुर्याद् अन्यवस्त्रपरिग्रहम् ॥ अपूर्णे ऋतुकाले तु योऽभिगच्छेद्रजस्वलाम् ॥

ఆ తరువాత జలస్నానం చేసి ఇతర వస్త్రాలను ధరించాలి. కానీ ఋతుకాలం పూర్తికాకముందే రజస్వల స్త్రీని సమీపించే వాడు,

Verse 35

रेतःपाः पितरस्तस्य एवमेतन्न संशयः ॥ एकां तु पुरुषो याति द्वितीयां काममोहितः ॥

అతని పితరులు ‘రేతఃపాః’—వీర్యపానకర్తలు—అవుతారు; ఇది నిశ్చయం, సందేహం లేదు. పురుషుడు మొదటి (రోజు) వెళ్తాడు; రెండవ (రోజు) కామమోహాలతో మోహితుడై వెళ్తాడు.

Verse 36

तृतीयां वा चतुर्थीं वा तदा स पुरुषोऽधमः ॥ सर्वस्यैव तु लोकस्य समयोऽयं हि मत्कृतः ॥

అతడు మూడవ లేదా నాలుగవ (రోజు) వెళితే, ఆ పురుషుడు అధముడిగా భావించబడతాడు. ఎందుకంటే సమస్త లోకానికి ఈ ‘సమయ’ (మర్యాద/ఆచారం) నాచేతనే స్థాపించబడింది.

Verse 37

न गच्छति च यः क्रोधान्मोहाद्वा पुरुषाधमः ॥ ऋतौ ऋतौ भ्रूणहत्यां प्राप्नोति पुरुषश्चरन् ॥

క్రోధమో మోహమో వలన యథాకాలంలో గమించని అధమ పురుషుడు, ఇలా ప్రవర్తిస్తూ ప్రతి ఋతువులో భ్రూణహత్యా పాపాన్ని పొందుతాడు।

Verse 38

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ ज्ञानं तु चित्तयोगस्य कर्मयोगस्य यत्क्रिया ॥

ఇంకొక విషయాన్ని నీకు ప్రకటిస్తాను—ఓ వసుంధరా, వినుము: చిత్తయోగానికి సంబంధించిన జ్ఞానం, కర్మయోగానికి సంబంధించిన ఆచరణ-క్రియ।

Verse 39

कर्मणा यान्ति मत्स्थानं यान्ति मद्गाननिष्ठिताः ॥ यान्ति योगविदः स्थानं नास्ति चान्या परा गतिः ॥

కర్మ ద్వారా వారు నా ధామాన్ని చేరుతారు; నా స్తుతిగానంలో నిష్ఠగలవారూ అదే చేరుతారు. యోగవిదులు తమ స్థానాన్ని పొందుతారు; దీనికన్నా మించిన పరమగతి మరొకటి లేదు।

Verse 40

ज्ञानं योगं च सांख्यं च नास्ति चित्तव्यपाश्रितम् ॥ लभन्ते पुष्कलां सिद्धिं मम मार्गानुसारिणः ॥

చిత్తాశ్రయం లేకుండా జ్ఞానం, యోగం, సాంఖ్యము ఏదీ లేదు. నా మార్గాన్ని అనుసరించువారు సమృద్ధమైన సిద్ధిని పొందుతారు।

Verse 41

अथ तत्र चतुर्थे तु दिने प्राप्ते वसुन्धरे ॥ कृत्वा वै सिद्धिकर्माणि न गच्छत्यपराणि च ॥

తర్వాత, ఓ వసుంధరా, అక్కడ నాల్గవ రోజు వచ్చినప్పుడు, సిద్ధిని కలిగించే శుద్ధికర్మలను చేసి ఇతర కార్యాలకు వెళ్లకూడదు।

Verse 42

ततः स्नानेन कुर्वीत शिरसो मलशोधनम् ॥ शुक्लाम्बरधरो भूत्वा चित्तं कृत्वा समाहितम् ॥

ఆపై స్నానముచేసి శిరస్సులోని మలినాన్ని శుద్ధి చేయవలెను। శ్వేతవస్త్రాలు ధరించి చిత్తాన్ని సమాహితంగా ఏకాగ్రం చేయవలెను॥

Verse 43

ततो बुद्धिं मनश्चैव समं कृत्वा वसुन्धरे ॥ पश्चात्कुर्वन्ति कर्माणि सदा ते मे हृदि स्थिताः ॥

తర్వాత, ఓ వసుంధరా, బుద్ధి మరియు మనస్సును సమంగా స్థిరపరచుకొని వారు ఆపై కర్మలను ఆచరిస్తారు; అటువంటి వారు సదా నా హృదయంలో నిలిచియుంటారు॥

Verse 44

यस्तु भागवतो भूत्वा ऋतुकाले व्यवस्थितः ॥ वायुभक्षस्ततस्तिष्ठेद्भूमे त्रीणि दिनानि च ॥

యెవడైతే భాగవత భక్తుడై యథోచిత ఋతుకాలంలో నియమంగా స్థితుడై, వాయుభక్షుడుగా (ఉపవాసిగా) ఉంటాడో—ఓ భూమీ, అతడు మూడు దినములు అట్లే నిలిచియుండవలెను॥

Verse 45

मम प्रापणकं कृत्वा ततः कुर्वन्ति भोजनम् ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं कर्म सस्मितम् ॥

‘నన్ను ప్రాప్తింపజేయు’ అర్పణ/సంకల్పాన్ని చేసి, ఆపై వారు భోజనం చేస్తారు। శిరస్సు వంచి అంజలి బద్ధం చేసి, నేను చెప్పిన కర్మను మృదుస్మితంతో ఆచరిస్తారు॥

Verse 46

तत एतेन मन्त्रेण शुद्धा भूमे रजस्वलाः ॥ ये तु कुर्वन्ति कर्माणि स्नातास्नातानि भागशः ॥

తర్వాత, ఓ భూమీ, ఈ మంత్రం ద్వారా రజస్వలైన స్త్రీలు శుద్ధి పొందుతారు—వారు నియత భాగాల ప్రకారం, స్నానం చేసి గానీ చేయక గానీ, విధికర్మలను ఆచరిస్తారు॥

Verse 47

एवं दुष्यति नो देवि नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ कुर्वन्ति मम कर्माणि ते यथावन्मम प्रियाः ॥

హే దేవీ, ఈ విధంగా నా కర్మకాండలను యథావిధిగా ఆచరించినచో స్త్రీయైనా పురుషుడైనా కలుషితుడు కాడు; అట్లు చేసేవారు నాకు ప్రియులు.

Verse 48

सर्वाण्यनुदिनं भद्रे मम चित्तानुसारिणः ॥ प्राप्नुयात्पुरुषः स्त्री वा रजसा दूषिता अपि ॥

హే భద్రే, ఇవన్నీ ప్రతిదినం నా చిత్తానుసారంగా నడిచేవారికే; పురుషుడైనా స్త్రీయైనా రజస్సు వల్ల కలుషితుడైనా ఫలాన్ని పొందగలడు.

Verse 49

एकचित्तस्ततो भूत्वा भूमे चेन्द्रियनिग्रहात् ॥ मम योगेष्टसंन्यासं यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥

అప్పుడు, హే భూమీ, ఏకచిత్తుడై ఇంద్రియనిగ్రహం చేసి, ఎవడు పరమగతిని కోరునో వాడు నా యోగానికి ప్రియమైన సన్న్యాసాన్ని స్వీకరించాలి.

Verse 50

एवं कुर्वन्ति ये नित्यं स्त्रियः पुंसो नपुंसकम् ॥ ज्ञाने सत्यप्ययोगानां मम कर्मसु कर्मणाम् ॥

ఇలా వారు నిత్యం ఆచరిస్తారు—స్త్రీలు, పురుషులు, నపుంసకులు కూడా; జ్ఞానం ఉన్నా, యోగశాసనం లేనివారికి నా కర్మకాండలలో కర్మాచరణమే ప్రధానమవుతుంది.

Verse 51

अद्यापि मां न जानन्ति नराः संसारसंश्रिताः ॥ ते वै भूमे विजानन्ति ये तद्भक्त्या व्यवस्थिताः ॥

ఇప్పటికీ సంసారాసక్తులైన మనుష్యులు నన్ను తెలియరు; కానీ హే భూమీ, ఆ భక్తిలో స్థిరంగా నిలిచినవారే నన్ను నిజంగా తెలుసుకొందురు.

Verse 52

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥ चक्रवत्परिवर्तन्ते यन्मोहान्मां न जानते ॥

వేలాది తల్లిదండ్రులు, వందలాది కుమారులు మరియు భార్యలు—చక్రంలా మళ్లీ మళ్లీ పరిభ్రమిస్తారు; మోహవశాత్తు వారు నన్ను గుర్తించరు।

Verse 53

अज्ञाननेनावृतो लोको मोहेन च वशीकृतः ॥ सङ्गैश्च बहुभिर्बद्धस्तेन चित्तं न संन्यसेत् ॥

లోకం అజ్ఞానంతో కప్పబడి, మోహంతో వశీకృతమై ఉంది; అనేక సంగాలతో బంధింపబడి ఉండటంతో చిత్తాన్ని త్యజించలేడు।

Verse 54

गच्छत्यन्यत्र माता वै पिता चान्यत्र गच्छति ॥ पुत्राश्चान्यत्र गच्छन्ति दासश्चान्यत्र गच्छति ॥

తల్లి నిజంగా ఇతరత్రకు వెళ్తుంది, తండ్రి కూడా ఇతరత్రకు వెళ్తాడు; కుమారులు ఇతరత్రకు వెళ్తారు, దాసుడూ ఇతరత్రకు వెళ్తాడు।

Verse 55

अल्पकालपरं चैव माससंवत्सरेति च ॥ भविष्यन्ति पुनः कृत्वा न मे मूर्त्या सहासते ॥

వారు కేవలం స్వల్పకాలం—‘నెల’, ‘సంవత్సరం’—అనే పరిమితులకే మొగ్గుచూపుతారు; కర్మ చేసి మళ్లీ మళ్లీ తిరిగి వస్తారు. నా మూర్తితో సాంగత్యంగా నివసించరు।

Verse 56

यस्यैतद्विदितं सर्वं न्यासयोगं वसुन्धरे ॥ योगे न्यस्य सदात्मानं मुच्यते न च संशयः ॥

ఓ వసుంధరా! ఎవరికైతే ఈ సమస్తం—న్యాసయోగం—తెలిసియుంటుందో, అతడు ఆ యోగంలో నిత్యం ఆత్మను స్థాపించి విముక్తుడవుతాడు; సందేహం లేదు।

Verse 57

य एतच्छृणुयान्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति ॥

ప్రతిదినం ఉదయాన్నే లేచి దీనిని శ్రవణం చేసే మనిషి సమృద్ధమైన సిద్ధిని పొందుతాడు మరియు నా లోకానికి కూడా చేరుతాడు.

Verse 58

एतत्ते कथितं भद्रे रहस्यं परमं महत् ॥ त्वया पृष्टं च यद्देवि मम भक्तसुखावहम् ॥

హే భద్రే, నీకు ఈ పరమమైన మహా రహస్యం చెప్పబడింది. హే దేవీ, నీవు అడిగినదాన్ని కూడా వివరించాను—ఇది నా భక్తులకు శుభప్రదం.

Verse 59

( अनादिमध्यान्तमजं पुराणं रजस्वला देववरं नमामि ॥ ) तत एतेन मन्त्रेण भुक्त्वा देवि रजस्वला ॥ करोति यानि कर्माणि न तैर्दुष्येत कर्हिचित् ॥

“ఆదిమధ్యాంతరహితుడు, అజుడు, పురాతనుడు, దేవశ్రేష్ఠుడు—ఆయనకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను” అనే మంత్రంతో. ఆపై హే దేవీ, రజస్వల స్థితిలో ఉన్న స్త్రీ భోజనం చేసి ఈ మంత్రాన్ని ఆశ్రయించి ఏ కార్యాలు చేసినా, వాటివల్ల ఆమె ఎప్పుడూ దూషితమని పరిగణింపబడదు.

Verse 60

यत्किञ्चित्कुर्वतः कर्म पद्मपत्रमिवाम्भसि ॥ संयोगान्न च लिप्येत समत्वादेव नान्यथा ॥

ఏ కార్యం చేసినా, నీటిపై తామర ఆకు వలె, సంయోగం వల్ల లిప్తం కాడు—ఇది సమత్వం వల్లనే, ఇతరथा కాదు.

Verse 61

मच्चित्तः सततं यो मां भजेत नियतव्रतः ॥ मत्पार्श्वं प्राप्य परमं मद्भावायोपपद्यते

మనస్సు నాలో నిలిపి, నియత వ్రతంతో నిత్యం నన్ను భజించే వాడు నా పరమ సాన్నిధ్యాన్ని పొందీ, నా భావంలో భాగస్వామి కావడానికి యోగ్యుడవుతాడు.

Verse 62

ऋतुकाले तु सर्वासां पित्रर्थं भोग इष्यते ॥ ऋतुकालाभिगामी यो ब्रह्मचार्येव संमतः

ఋతుకాలంలో పితృార్థం (వంశపరంపర, కర్మనిరంతరత) కోసం దాంపత్యసంభోగం అందరికీ అనుమతించబడినదిగా చెప్పబడింది. ఋతుకాలంలోనే గమనం చేసే వాడు నియమంలో బ్రహ్మచారితో సమానుడిగా భావించబడతాడు.

Verse 63

तत्र मन्त्रः – आदिर्भवान्गुप्तमनन्तमध्यो रजस्वला देव वयं नमामः ॥ उपोषितास्त्रीणि दिनानि चैवं मुक्तौ रतं वासुदेवं नमामः

అక్కడ మంత్రం ఇలా ఉంది—“మీరు ఆదియై, గుప్తుడై, అంతంలేని వాడై, మధ్యమై ఉన్నారు; ఓ దేవా, రజస్వల స్థితిలో మేము మీకు నమస్కరిస్తాము. ఈ విధంగా మూడు రోజులు ఉపవాసముండి, మోక్షపరాయణుడైన వాసుదేవునికి నమస్కరిస్తాము.”

Verse 64

जायन्ते चात्मनः स्थाने स्वस्वकर्मसमुद्भवे ॥ ज्ञानमूढा वरारोहे नराः संसारमोहिताः

వారు తమ తమ కర్మల వల్ల ఉద్భవించి తమ తమ స్థితిలోనే (యోని/అవస్థ) మళ్లీ జన్మిస్తారు. ఓ వరారోహే, జ్ఞానంలో మోహపడిన మనుష్యులు సంసారమోహంతో మత్తులై ఉంటారు.