Adhyaya 142: The Greatness of Esoteric Practice: Menstrual Impurity, Mental Equanimity, and Seasonal Conjugal Ethics

Verse 1

अथ गुह्यकर्ममाहात्म्यं ॥ सूत उवाच ॥ ततो देववचः श्रुत्वा धर्मकामाऽ वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा प्रसादयति माधवम् ॥

ഇപ്പോൾ ഗുഹ്യകർമ്മത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവവചനം കേട്ട് ധർമ്മത്തെ ആഗ്രഹിച്ച വസുന്ധര കൈകൂപ്പി മാധവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ दास्यां मे प्रणयं कृत्वा विज्ञाप्यं शृणु माधव ॥ मृदुना च स्वभावेन वक्ष्यामि त्वां जनार्दन ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ മാധവാ! എന്റെ ദാസ്യഭാവവും പ്രണയവും സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്ന അപേക്ഷ കേൾക്കണമേ. ഹേ ജനാർദനാ! മൃദുസ്വഭാവത്തോടെ ഞാൻ അങ്ങോടു സംസാരിക്കും.

Verse 3

अल्पप्राणबलाः नार्यः यत्त्वया परिभाषितम् ॥ अशक्ताः सहितुं ह्येताः क्षुधात्वनशनेऽबलाः ॥

സ്ത്രീകൾക്ക് ദേഹബലം കുറവാണ്; അങ്ങ് പറഞ്ഞത് അവർ സഹിക്കാനാവില്ല. വിശപ്പും ആഹാരാഭാവവും മൂലം ദുർബലരായി അവർ അത് വഹിക്കാൻ അശക്തരാണ്.

Verse 4

भुञ्जमानाः नराः ह्यत्र रजसा यान्ति शं परम् ॥ अन्नं ह्यनुग्रहं देव येन ते कर्म संश्रिताः ॥

ഇവിടെ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവർ രജോഗുണബന്ധിതാവസ്ഥയിലായാലും പരമ ശ്രേയസ്സിനെ പ്രാപിക്കാം. ഹേ ദേവാ! അന്നം തന്നെയാണ് അനുഗ്രഹസ്വരൂപം; അതിനാലാണ് അവർ കർമങ്ങളിലും കർത്തവ്യങ്ങളിലും ആശ്രിതരാകുന്നത്.

Verse 5

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा माधव्याः स तु माधवः ॥ प्रहस्य भावशुद्धात्मा तत एवमभाषत ॥

മാധവീ (ധരണി) പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭാവശുദ്ധാത്മാവായ മാധവൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि वरारोहे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ पृष्टोऽहं परमं गुह्यं मम भक्तसुखावहम् ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുന്ദരരൂപിണീ ദേവീ! നന്നായി പറഞ്ഞു; നീ എന്റെ കർമവിധാനത്തിൽ സ്ഥാപിതയാണ്. എന്റെ ഭക്തർക്കു സുഖവും ക്ഷേമവും നൽകുന്ന പരമ ഗുഹ്യമായ വിഷയമാണ് നീ എന്നോടു ചോദിച്ചത്.

Verse 7

स्पृष्टा या रजसा देवि मम कर्मपरायणा ॥ मां संस्पृशन्तु तत्रस्थं यत्र तिष्ठामि सुन्दरि ॥

ഹേ ദേവി! രജസ്സാൽ സ്പർശിതയായിട്ടും എന്റെ വിധികർമത്തിൽ പരായണയായ അവൾ, ഹേ സുന്ദരി, ഞാൻ നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തുതന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് എന്നെ സ്പർശിക്കട്ടെ।

Verse 8

यदि भावस्तदा कश्चिद्भोजने कायसाधने ॥ चित्तं न्यस्य मयि क्षोणि भोक्तव्यं च न संशयः ॥

ശരീരധാരണത്തിനായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന സമയത്ത് യുക്തമായ ഭാവം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഹേ ക്ഷോണി (ഭൂമിയേ), മനസ്സിനെ എന്നിൽ നിക്ഷേപിച്ച് ഭക്ഷിക്കണം; സംശയമില്ല।

Verse 9

न सा लिप्यति दोषेण भुञ्जमाना रजस्वला ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं मन्त्र उत्तमम् ॥

രജസ്വലയായ അവൾ ഭക്ഷിച്ചാലും ദോഷത്തിൽ ലിപ്തയാകുകയില്ല; ശിരസ്സോടെ അഞ്ജലി ചെയ്ത് ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച ഉത്തമമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ.

Verse 10

स्नात्वा सा तु महाभागे पञ्चमात्तु दिनात्पुनः ॥

എന്നാൽ ഹേ മഹാഭാഗേ! അവൾ അഞ്ചാം ദിവസത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത്…

Verse 11

यथार्हं कुरुते कर्म मच्चित्ता मत्परायणा ॥ प्राप्नुयात्पुरुषत्वं च न्यस्तसंसारचिन्तनात् ॥

യഥോചിതമായി കര്‍മം ചെയ്യുന്ന, ചിത്തം എന്നിൽ നിശ്ചലമായും എന്നിൽ പരായണമായും ഉള്ളവൻ—സംസാരചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് യഥാർത്ഥ പുരുഷത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 12

धरण्युवाच ॥ पुरुषा वा स्त्रियो वापि न पुमांसो न वा स्त्रियः ॥ कथं दोषेण मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—അവർ പുരുഷന്മാരായാലും സ്ത്രീകളായാലും, അല്ലെങ്കിൽ പുരുഷനും അല്ല സ്ത്രീയും അല്ലാത്തവരായാലും, ‘ദോഷ’ബന്ധത്തിൽ ജന്മ‑സംസാരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് അവർ എങ്ങനെ മോചിതരാകുന്നു?

Verse 13

श्रीवराह उवाच ॥ इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ॥ मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ചിത്തത്തെയും അന്തർമുഖമാക്കി, സന്ന്യാസയോഗത്തിലൂടെ എന്നിൽ നിലകൊണ്ട്, എനിക്കർപ്പിതമായ കര്‍മങ്ങളിൽ പരായണനാകുക.

Verse 14

मम योगेषु संन्यासमेकचित्तो दृढव्रतः ॥ एवं कुर्वन्महाभागे स्त्रियो वा पुन्नपुंसकम् ॥

എന്റെ യോഗങ്ങളിൽ സന്ന്യാസം—ഏകചിത്തനായി ദൃഢവ്രതനായി—ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ, ഹേ മഹാഭാഗേ, സ്ത്രീയായാലും പുന്നപുംസകൻ (നപുംസക‑സ്വഭാവം) ആയാലും …

Verse 15

ज्ञानसंन्यासयोगं वा यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

അല്ലെങ്കിൽ പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ജ്ഞാന‑സന്ന്യാസയോഗം ആശ്രയിക്കട്ടെ. മറ്റൊന്നും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും—ഹേ വസുന്ധരേ, അത് കേൾക്കുക.

Verse 16

मनो बुद्धिश्च चित्तं च ते ह्यनीशाः शरीरणाम् ॥ एकचित्तं मनः कृत्वा ज्ञानेन पृथुलोचने ॥

മനം, ബുദ്ധി, ചിത്തം—ഇവ ദേഹധാരികൾക്ക് സത്യത്തിൽ സ്വാധീനമല്ല. ഹേ പൃഥുലോചനേ, ജ്ഞാനത്താൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി …

Verse 17

समचित्तं प्रपद्यन्ते न ते लिप्यन्ति मानवाः ॥ सर्वभक्ष्याणि भक्षन्तः पेयापेयांस्तथैव च ॥

അവർ സമചിത്തതയെ പ്രാപിക്കുന്നു; അത്തരത്തിലുള്ള മനുഷ്യർ ലിപ്തരാകുന്നില്ല—എല്ലാ വിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും ഭക്ഷിച്ചാലും, പേയവും അപേയവും കുടിച്ചാലും।

Verse 18

समं चित्तं मयि यदि तदा तस्य न च क्रिया ॥ चित्तं मनश्च बुद्धिश्च मत्संस्थं च समं यदि ॥

ചിത്തം എന്നിൽ സമമായി സ്ഥാപിതമായാൽ, അവനു ബന്ധനകരമായ ക്രിയയില്ല. ചിത്തം, മനസ്, ബുദ്ധി എന്നിവ സമമായി എന്നിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടാൽ…

Verse 19

रात्रिन्दिवं मुहूर्तं वा क्षणं वा यदि वा कला ॥ निमेषं वा त्रुटिं वाथ देवि चित्तं समं कुरु ॥

രാത്രിയും പകലും ആയാലും, ഒരു മുഹൂർത്തമോ ഒരു ക്ഷണമോ, അല്ലെങ്കിൽ അല്പകാലമോ—കണ്ണിമയ്ക്കുന്ന നേരമോ അതിസൂക്ഷ്മ നിമിഷമോ ആയാലും, ഹേ ദേവി, ചിത്തത്തെ സമമാക്കുക।

Verse 20

सदा दिवानिशोश्चैव कुर्वन्तः कर्मसङ्करम् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं यदि चित्तं व्यवस्थितम् ॥

പകലും രാത്രിയും നിരന്തരം കർമ്മസങ്കരം (കർമ്മങ്ങളുടെ കലർച്ച) ചെയ്യുന്നവരും, ചിത്തം സുസ്ഥിരമായാൽ, അവരും പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

जाग्रतः स्वपतो वापि शृण्वतः पश्यतोऽपि वा ॥ यो मां चित्ते चिन्तयति मच्चिन्तस्य च किं भयम् ॥

ജാഗരത്തിലായാലും നിദ്രയിലായാലും, കേൾക്കുമ്പോഴും കാണുമ്പോഴും—എന്നെ ചിത്തത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്നവന്, എന്നിൽ ചിന്ത സ്ഥിരമായവന് ഭയം എന്ത്?

Verse 22

दुर्वृत्तमपि चाण्डालं ब्राह्मणं चापथि स्थितम् ॥ तं तु देवि प्रशंसामि नान्यचित्तं कदाचन ॥

ദുർവൃത്തനായ ചാണ്ഡാലനായാലും, അപഥത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനായാലും—ഹേ ദേവി, എന്റെ നിന്നു മനസ് ഒരിക്കലും മറ്റിടത്തേക്ക് തിരിയാത്തവനെയേ ഞാൻ പ്രശംസിക്കുന്നു।

Verse 23

यजन्तः सर्वधर्मज्ञा ज्ञानसंस्कारसंस्कृताः ॥ मयि चित्तं समाधाय मम कर्मपरायणाः ॥

ആരാധിക്കുന്നവർ—സർവ്വധർമ്മജ്ഞർ, ജ്ഞാനസംസ്കാരങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവർ—ചിത്തം എന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച്, എന്റെ കര്‍മ്മങ്ങളിൽ തന്നെ പരായണരായിരിക്കുന്നു।

Verse 24

ये मत्कर्माणि कुर्वन्ति मया हृदि समाश्रिताः ॥ सुखं निद्रां समाधाय स्वपन्तः कर्मसंस्थिताः ॥

എന്റെ കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ, ഹൃദയത്തിൽ എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവർ—സുഖത്തോടെ നിദ്രയിൽ ലയിച്ചാലും, കര്‍മ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതരായിട്ടുതന്നെ അവർ ഉറങ്ങുന്നു।

Verse 25

येषां प्रशान्तं चित्तं वै तेऽपि देवि मम प्रियाः ॥ सर्वमात्मनि कर्म स्वं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥

യാരുടെ ചിത്തം സത്യമായി ശാന്തമായിരിക്കുന്നുവോ, അവർയും—ഹേ ദേവി—എനിക്ക് പ്രിയരാണ്. അവരുടെ സ്വന്തം കര്‍മ്മമൊക്കെയും ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു, ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും।

Verse 26

प्राप्नुवन्ति च दुःखानि भ्रमच्चित्ता नराधमाः ॥ चित्तं नाशो हि लोकस्य चित्तं मोक्षस्य कारणम् ॥

ഭ്രമിക്കുന്ന ചിത്തമുള്ള നരാധമർ ദുഃഖങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു. കാരണം ചിത്തം തന്നെയാണ് ലോകബന്ധത്തിന്റെ നാശവും, ചിത്തം തന്നെയാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ കാരണവും.

Verse 27

तस्माच्चित्तं समाधाय मां प्रपद्यस्व मेदिनी ॥ न्यस्य ज्ञानं च योगं च एकचित्ता भजस्व माम् ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മേദിനീ, ചിത്തം സമാധാനപ്പെടുത്തി എന്നിൽ ശരണം പ്രാപിക്ക. ജ്ഞാനവും യോഗവും (സാധനരൂപത്തിൽ) സമർപ്പിച്ച് ഏകചിത്തത്തോടെ എന്നെ ഭജിക്ക.

Verse 28

मया चैव पुरा सृष्टं प्रजार्थेन वसुन्धरे ॥ मासे मासे तु गन्तव्यमृतुकाले व्यवस्थितम् ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, സന്തതിയുടെ ഹിതാർത്ഥമായി ഈ നിയമം ഞാൻ പൂർവം സ്ഥാപിച്ചതാണ്. ഋതുകാലത്തിന് അനുസരിച്ച് നിശ്ചയിച്ചതുപോലെ മാസംതോറും ഗമിക്കണം.

Verse 29

एकचित्तं समाधाय यदीच्छेत् तु मम प्रियम् ॥ न गच्छेद्यदि मासे तु ऋतुकालव्यवस्थितम् ॥

എന്റെ പ്രിയത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ചിത്തം ഏകാഗ്രമാക്കി—ഋതുകാലനിയമപ്രകാരം നിശ്ചയിക്കാത്ത മാസത്തിൽ ഗമിക്കരുത്.

Verse 30

पितरस्तस्य हन्यन्ते दश पूर्वा दशापराः ॥ न तत्र कामलोभेन मोहेन च वसुन्धरे ॥

ഹേ വസുന്ധരേ, അത്തരക്കാരന്റെ പിതൃകൾ—മുമ്പിലെ പത്തും പിന്നിലെ പത്തും—ഹാനി പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആ കാര്യത്തിൽ കാമലോഭത്താലോ മോഹത്താലോ പ്രവർത്തിക്കരുത്.

Verse 31

शयने न स्त्रियं पश्येद्यदीच्छेच्छुद्धिमुत्तमाम् ॥ कौतुके कृतकृत्ये तु मम कर्मपरायणः ॥

പരമശുദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ശയനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീയെ നോക്കരുത്. എന്നാൽ കൗതുകവിധി യഥാവിധി പൂർത്തിയായാൽ, എന്റെ ഉപദേശിച്ച കര്‍മങ്ങളിൽ പരായണനായി നിലകൊള്ളണം.

Verse 32

त्यक्त्वानङ्गं च मोहं च पित्रर्थाय स्त्रियं व्रजेत् ॥ द्वितीयां न स्पृशेन्नारीं लोभमोहात्कथंचन ॥

കാമവും മോഹവും ഉപേക്ഷിച്ച് പിതൃകാര്യാർത്ഥം (സന്താനം/ശ്രാദ്ധം) സ്വന്തം ഭാര്യയെ സമീപിക്കണം. രണ്ടാം ദിവസം ലാഭമോ മോഹമോ മൂലം യാതൊരു വിധത്തിലും സ്ത്രീയെ സ്പർശിക്കരുത്.

Verse 33

न संस्पृशेत्तृतीयां तु चतुर्थी न कदाचन ॥ कृते संभोगधर्मे तु कृतकौतुकसंस्थितः ॥

മൂന്നാം ദിവസം (അവളെ) സ്പർശിക്കരുത്; നാലാം ദിവസം ഒരിക്കലും അല്ല. സംയോഗധർമ്മത്തിന്റെ നിയമം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ‘കൗതുക’ ആചാരം പൂർത്തിയായവനായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 34

जलस्नानं ततः कुर्याद् अन्यवस्त्रपरिग्रहम् ॥ अपूर्णे ऋतुकाले तु योऽभिगच्छेद्रजस्वलाम् ॥

അതിനു ശേഷം ജലസ്നാനം ചെയ്ത് മറ്റു വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കണം. എന്നാൽ ഋതുകാലം പൂർണ്ണമാകുന്നതിന് മുമ്പ് രജസ്വലയായ സ്ത്രീയെ സമീപിക്കുന്നവൻ,

Verse 35

रेतःपाः पितरस्तस्य एवमेतन्न संशयः ॥ एकां तु पुरुषो याति द्वितीयां काममोहितः ॥

അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ ‘രേതഃപാഃ’—വീര്യം പാനം ചെയ്യുന്നവർ—ആകുന്നു; ഇതു തന്നെയാണ്, സംശയം ഇല്ല. പുരുഷൻ ആദ്യ (ദിവസം) പോകുന്നു; രണ്ടാം (ദിവസം) കാമവും മോഹവും കൊണ്ട് മോഹിതനായി പോകുന്നു.

Verse 36

तृतीयां वा चतुर्थीं वा तदा स पुरुषोऽधमः ॥ सर्वस्यैव तु लोकस्य समयोऽयं हि मत्कृतः ॥

അവൻ മൂന്നാം അല്ലെങ്കിൽ നാലാം (ദിവസം) പോയാൽ, ആ പുരുഷൻ അധമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാരണം സർവ്വലോകത്തിനും ഈ ‘സമയം’ (മര്യാദ/പരമ്പര) ഞാൻ തന്നെയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്.

Verse 37

न गच्छति च यः क्रोधान्मोहाद्वा पुरुषाधमः ॥ ऋतौ ऋतौ भ्रूणहत्यां प्राप्नोति पुरुषश्चरन् ॥

ക്രോധമോ മോഹമോ കാരണം യഥാകാലത്ത് പോകാത്ത അധമപുരുഷൻ, ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ച് ഓരോ ഋതുവിലും ഭ്രൂണഹത്യാപാപം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 38

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ ज्ञानं तु चित्तयोगस्य कर्मयोगस्य यत्क्रिया ॥

ഇനി മറ്റൊന്നും ഞാൻ നിന്നോട് പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഹേ വസുന്ധരേ, ശ്രവിക്കൂ: ചിത്തയോഗത്തിന്റേതായ ജ്ഞാനവും, കർമയോഗത്തിന്റേതായ ആചരണക്രിയയും।

Verse 39

कर्मणा यान्ति मत्स्थानं यान्ति मद्गाननिष्ठिताः ॥ यान्ति योगविदः स्थानं नास्ति चान्या परा गतिः ॥

കർമത്തിലൂടെ അവർ എന്റെ ധാമം പ്രാപിക്കുന്നു; എന്റെ സ്തുതിഗാനത്തിൽ നിഷ്ഠരായവരും അതേ ധാമം പ്രാപിക്കുന്നു. യോഗവിദർ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിന് അപ്പുറം മറ്റൊരു പരമഗതി ഇല്ല।

Verse 40

ज्ञानं योगं च सांख्यं च नास्ति चित्तव्यपाश्रितम् ॥ लभन्ते पुष्कलां सिद्धिं मम मार्गानुसारिणः ॥

ചിത്തത്തിന്റെ ആശ്രയം കൂടാതെ ജ്ഞാനം, യോഗം, സാംഖ്യം ഒന്നും നിലനിൽക്കില്ല. എന്റെ മാർഗം അനുഗമിക്കുന്നവർ സമൃദ്ധമായ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 41

अथ तत्र चतुर्थे तु दिने प्राप्ते वसुन्धरे ॥ कृत्वा वै सिद्धिकर्माणि न गच्छत्यपराणि च ॥

പിന്നെ, ഹേ വസുന്ധരേ, അവിടെ നാലാം ദിവസം എത്തിയാൽ, സിദ്ധി നൽകുന്ന ശുദ്ധികർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു മറ്റു പ്രവർത്തികളിലേക്കു പോകരുത്।

Verse 42

ततः स्नानेन कुर्वीत शिरसो मलशोधनम् ॥ शुक्लाम्बरधरो भूत्वा चित्तं कृत्वा समाहितम् ॥

അതിനുശേഷം സ്നാനം ചെയ്ത് ശിരസ്സിലെ മലിനത ശുദ്ധീകരിക്കണം. ശ്വേതവസ്ത്രം ധരിച്ചു ചിത്തം സമാഹിതമായി ഏകാഗ്രമാക്കണം॥

Verse 43

ततो बुद्धिं मनश्चैव समं कृत्वा वसुन्धरे ॥ पश्चात्कुर्वन्ति कर्माणि सदा ते मे हृदि स्थिताः ॥

പിന്നീട്, ഹേ വസുന്ധരേ, ബുദ്ധിയും മനസ്സും സമത്വത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് അവർ തുടർന്ന് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; അത്തരക്കാർ എപ്പോഴും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു॥

Verse 44

यस्तु भागवतो भूत्वा ऋतुकाले व्यवस्थितः ॥ वायुभक्षस्ततस्तिष्ठेद्भूमे त्रीणि दिनानि च ॥

ഭാഗവതഭക്തനായി യോജ്യമായ ഋതുകാലത്തിൽ നിയമത്തോടെ നിലകൊണ്ട്, വായുഭക്ഷനായി (ഉപവാസിയായി) ഇരിക്കുന്നവൻ—ഹേ ഭൂമീ, മൂന്നു ദിവസം അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കണം॥

Verse 45

मम प्रापणकं कृत्वा ततः कुर्वन्ति भोजनम् ॥ अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं कर्म सस्मितम् ॥

‘എന്നെ പ്രാപിപ്പിക്കുന്ന’ അർപ്പണം/സമർപ്പണം നടത്തി പിന്നെ അവർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. ശിരസ്സ് നമിച്ച് അഞ്ജലി ചേർത്ത്, ഞാൻ പറഞ്ഞ കർമ്മം മൃദുസ്മിതത്തോടെ നിർവഹിക്കുന്നു॥

Verse 46

तत एतेन मन्त्रेण शुद्धा भूमे रजस्वलाः ॥ ये तु कुर्वन्ति कर्माणि स्नातास्नातानि भागशः ॥

പിന്നീട്, ഹേ ഭൂമീ, ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് രജസ്വലയായ സ്ത്രീകൾ ശുദ്ധിയാകുന്നു—നിശ്ചിത ഭാഗപ്രകാരം, സ്നാനം ചെയ്തോ ചെയ്യാതെയോ, വിധിക്കപ്പെട്ട കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ॥

Verse 47

एवं दुष्यति नो देवि नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ कुर्वन्ति मम कर्माणि ते यथावन्मम प्रियाः ॥

ഹേ ദേവി, ഇങ്ങനെ എന്റെ കര്‍മ്മവിധികളെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചാല്‍ സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും ദൂഷിതനാകുകയില്ല; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവര്‍ എനിക്ക് പ്രിയരാണ്.

Verse 48

सर्वाण्यनुदिनं भद्रे मम चित्तानुसारिणः ॥ प्राप्नुयात्पुरुषः स्त्री वा रजसा दूषिता अपि ॥

ഹേ ഭദ്രേ, ഇവയൊക്കെയും ദിനംപ്രതി എന്റെ ചിത്താനുസാരമായി നടക്കുന്നവർക്കാണ്; പുരുഷനായാലും സ്ത്രീയായാലും രജസ്സാൽ ദൂഷിതനായാലും ഫലം പ്രാപിക്കാം.

Verse 49

एकचित्तस्ततो भूत्वा भूमे चेन्द्रियनिग्रहात् ॥ मम योगेष्टसंन्यासं यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥

അപ്പോൾ, ഹേ ഭൂമേ, ഏകചിത്തനായി ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ചെയ്ത്, ആരെങ്കിലും പരമഗതി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ യോഗത്തിൽ പ്രിയമായ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 50

एवं कुर्वन्ति ये नित्यं स्त्रियः पुंसो नपुंसकम् ॥ ज्ञाने सत्यप्ययोगानां मम कर्मसु कर्मणाम् ॥

ഇങ്ങനെ അവർ നിത്യവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു—സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും നപുംസകന്മാരും പോലും; ജ്ഞാനം ഉണ്ടായാലും യോഗശാസനം ഇല്ലാത്തവർക്ക് എന്റെ കര്‍മ്മങ്ങളിൽ കര്‍മ്മാനുഷ്ഠാനം യഥാവിധി തന്നെയാണ് നിർണ്ണായകം.

Verse 51

अद्यापि मां न जानन्ति नराः संसारसंश्रिताः ॥ ते वै भूमे विजानन्ति ये तद्भक्त्या व्यवस्थिताः ॥

ഇന്നും സംസാരബന്ധത്തിൽ ആസക്തരായ മനുഷ്യർ എന്നെ അറിയുന്നില്ല; എന്നാൽ ഹേ ഭൂമേ, ആ ഭക്തിയിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നവരാണ് എന്നെ സത്യമായി അറിയുന്നത്.

Verse 52

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ॥ चक्रवत्परिवर्तन्ते यन्मोहान्मां न जानते ॥

ആയിരക്കണക്കിന് മാതാപിതാക്കളും നൂറുകണക്കിന് പുത്രന്മാരും ഭാര്യകളും—ചക്രംപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റുന്നു; മോഹം മൂലം അവർ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല।

Verse 53

अज्ञाननेनावृतो लोको मोहेन च वशीकृतः ॥ सङ्गैश्च बहुभिर्बद्धस्तेन चित्तं न संन्यसेत् ॥

ലോകം അജ്ഞാനത്താൽ മൂടപ്പെട്ടും മോഹത്താൽ വശീകരിക്കപ്പെട്ടും ഇരിക്കുന്നു; അനേകം ആസക്തികളാൽ ബന്ധിതനായതിനാൽ ചിത്തം ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ കഴിയുന്നില്ല।

Verse 54

गच्छत्यन्यत्र माता वै पिता चान्यत्र गच्छति ॥ पुत्राश्चान्यत्र गच्छन्ति दासश्चान्यत्र गच्छति ॥

മാതാവ് തീർച്ചയായും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നു; പിതാവും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നു; പുത്രന്മാരും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നു; ദാസനും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 55

अल्पकालपरं चैव माससंवत्सरेति च ॥ भविष्यन्ति पुनः कृत्वा न मे मूर्त्या सहासते ॥

അവർ ‘മാസം’, ‘വർഷം’ എന്നിങ്ങനെ ചെറുകാലപരിധികളിലേയ്ക്ക് മാത്രം മനസ്സു ചായുന്നു; പ്രവർത്തിച്ചു വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നു. എന്റെ പ്രത്യക്ഷമൂർത്തിയോടൊപ്പം സാന്നിധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്നില്ല।

Verse 56

यस्यैतद्विदितं सर्वं न्यासयोगं वसुन्धरे ॥ योगे न्यस्य सदात्मानं मुच्यते न च संशयः ॥

ഹേ വസുന്ധരാ! ഈ എല്ലാം—ന്യാസയോഗം—ആർക്കു ബോധ്യമായിട്ടുണ്ടോ, അവൻ ആ യോഗത്തിൽ നിത്യം ആത്മാവിനെ സ്ഥാപിച്ച് മോചിതനാകുന്നു; സംശയമില്ല।

Verse 57

य एतच्छृणुयान्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति ॥

പ്രതിദിനം പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഇത് ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സമൃദ്ധമായ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുകയും എന്റെ ലോകത്തേക്കും ഗമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 58

एतत्ते कथितं भद्रे रहस्यं परमं महत् ॥ त्वया पृष्टं च यद्देवि मम भक्तसुखावहम् ॥

ഹേ ഭദ്രേ, നിനക്കു ഈ പരമവും മഹത്തുമായ രഹസ്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവീ, നീ ചോദിച്ചതും വിശദീകരിച്ചു—എന്റെ ഭക്തർക്കു ക്ഷേമം നൽകുന്നതായി.

Verse 59

( अनादिमध्यान्तमजं पुराणं रजस्वला देववरं नमामि ॥ ) तत एतेन मन्त्रेण भुक्त्वा देवि रजस्वला ॥ करोति यानि कर्माणि न तैर्दुष्येत कर्हिचित् ॥

“ആദി-മധ്യ-അന്തമില്ലാത്ത, അജനും പുരാതനനും ആയ ദേവശ്രേഷ്ഠനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു” എന്ന മന്ത്രത്തോടെ. തുടർന്ന് ഹേ ദേവീ, രജസ്വലാവസ്ഥയിലുള്ള സ്ത്രീ ഭോജനം ചെയ്ത് ഈ മന്ത്രം ആശ്രയിച്ച് ചെയ്യുന്ന ഏതു കര്‍മ്മവും അവളെ ഒരിക്കലും ദൂഷിതയാക്കുകയില്ല.

Verse 60

यत्किञ्चित्कुर्वतः कर्म पद्मपत्रमिवाम्भसि ॥ संयोगान्न च लिप्येत समत्वादेव नान्यथा ॥

ഏതൊരു കര്‍മ്മം ചെയ്താലും, വെള്ളത്തിലെ താമരയിലപോലെ, സമ്പര്‍ക്കം കൊണ്ടു ലിപ്തനാകുന്നില്ല; അത് സമത്വം കൊണ്ടുതന്നെ, മറ്റെന്തുകൊണ്ടും അല്ല.

Verse 61

मच्चित्तः सततं यो मां भजेत नियतव्रतः ॥ मत्पार्श्वं प्राप्य परमं मद्भावायोपपद्यते

എന്റെ മേൽ ചിത്തം സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, നിയമിതവ്രതത്തോടെ എപ്പോഴും എന്നെ ഭജിക്കുന്നവൻ എന്റെ പരമ സാന്നിധ്യം പ്രാപിച്ച് എന്റെ ഭാവത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ യോഗ്യനാകുന്നു.

Verse 62

ऋतुकाले तु सर्वासां पित्रर्थं भोग इष्यते ॥ ऋतुकालाभिगामी यो ब्रह्मचार्येव संमतः

ഋതുകാലത്തിൽ പിതൃാർത്ഥം (വംശപരമ്പരയും കർമാനുഷ്ഠാനനിരന്തരതയും) നിലനിർത്താൻ ദാമ്പത്യസംഗമം എല്ലാവർക്കും അനുമതിയുള്ളതായി പറയുന്നു. ഋതുകാലത്തിൽ മാത്രം ഗമിക്കുന്നവൻ ശീലനിയമത്തിൽ ബ്രഹ്മചാരിയോടു സമാനനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 63

तत्र मन्त्रः – आदिर्भवान्गुप्तमनन्तमध्यो रजस्वला देव वयं नमामः ॥ उपोषितास्त्रीणि दिनानि चैवं मुक्तौ रतं वासुदेवं नमामः

അവിടെ മന്ത്രം ഇങ്ങനെ—“നീ ആദിയും, നീ ഗുപ്തനും, നീ അനന്തനും, നീ മദ്ധ്യവും ആകുന്നു; ഹേ ദേവാ, രജസ്വലാവസ്ഥയിൽ ഞങ്ങൾ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മൂന്നു ദിവസം ഉപവസിച്ച്, മോക്ഷത്തിൽ രതനായ വാസുദേവനെ നമസ്കരിക്കുന്നു.”

Verse 64

जायन्ते चात्मनः स्थाने स्वस्वकर्मसमुद्भवे ॥ ज्ञानमूढा वरारोहे नराः संसारमोहिताः

അവർ തത്തത്കർമങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് തങ്ങളുടെ തന്നെ സ്ഥാനത്തിൽ (യോനി/അവസ്ഥ) വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. ഹേ വരാരോഹേ, ജ്ഞാനത്തിൽ മൂഢരായ മനുഷ്യർ സംസാരമോഹത്തിൽ മയങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.