Adhyaya 21

Verse 1

नारद उवाच । तमालोक्य पलायंतं विध्वस्तध्वजकार्मुकम् । दैत्यांश्च मुदितानिंद्रः कर्तव्यं नाध्यगच्छत

Sinabi ni Nārada: Nang makita niyang tumatakas siya—wasak ang watawat at pana—at nang makita ang mga Daitya na nagdiriwang, hindi matiyak ni Indra kung ano ang nararapat gawin.

Verse 2

अथायान्निकटं विष्णोः सुरेशस्त्वरयान्वितः । उवाच चैनं मधुरमुत्साहपरिबृंहितम्

Pagkaraan, si Indra, panginoon ng mga diyos, ay nagmadaling lumapit kay Viṣṇu at nagsalita sa kanya ng matatamis na salita, puspos ng pag-udyok at matibay na pasiya.

Verse 3

किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः । दुर्जनैर्लब्धरंध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः

“O Panginoon, bakit nakikipaglaro Ka sa mga Dānava na masama ang loob? Kapag ang masasama ay nakakita ng siwang, anong mabuting gawa pa ang magagawa ng tao?”

Verse 4

शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः । तस्मान्न नीचं मतिमानुषेक्षेत कथंचन

“Kapag ang hamak ay pinabayaan ng malakas, iisiping may lakas siya. Kaya ang marunong ay hindi dapat magwalang-bahala sa masama sa anumang paraan.”

Verse 5

अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाययुः । कस्ते सखाभवत्पूर्वं हिरण्याक्षवधे विभो

“Pagkaraan, sa pagkamit ng bentahe sa unahan, ang mga mandirigmang may karwahe ay halos magwagi. O Makapangyarihan, sino noon ang naging kaalyadong kapantay Mo sa pagpatay kay Hiraṇyākṣa?”

Verse 6

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः । प्राप्य त्वां तृमवन्नष्टस्तत्र कोऽग्रेसरस्तव

Si Hiraṇyakaśipu, ang Daitya—makapangyarihan at namamaga sa pagmamataas—nang makaharap Ka ay napuksa na parang isang talim ng damo. Kaya sino pa ang maaaring maging higit sa Iyo?

Verse 7

पूर्वं प्रतिबला दैत्या मधुकैटभसन्निभाः । निविष्टास्त्वां तु संप्राप्य शलभा इव पावकम्

Noon, ang mga Daitya na napakalalakas—gaya nina Madhu at Kaiṭabha—sumugod sa Iyo; ngunit pagdating sa Iyo, sila’y napahamak na parang gamu-gamo sa apoy.

Verse 8

युगेयुगे च दैत्यानां त्वत्तो नाशोऽभवद्धरे । तथैवाद्येह भीतानां त्वं हि विष्णो सुराश्रयः

Sa bawat yugto, O Tagapasan ng daigdig, ang mga Daitya ay napapahamak dahil sa Iyo. Gayon din ngayon, dito at sa sandaling ito, Ikaw ang kanlungan ng mga diyos na nanginginig sa takot, O Viṣṇu.

Verse 9

एवं संनोदितो विष्णुर्व्यवर्धत महाभुजः । बलेन तेजसा ऋद्ध्या सर्वभूताश्रयोऽरिहा

Sa gayong pag-uudyok, ang makapangyarihang-bisig na si Viṣṇu ay lumago sa lakas, sa ningning, at sa banal na kasaganaan—siya ang kanlungan ng lahat ng nilalang at tagapagwasak ng mga kaaway.

Verse 10

अथोवाच सहस्राक्षं केशवः प्रहसन्निव । एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः

Pagkaraan, si Keśava, na wari’y nakangiti, ay nagsalita kay Sahasrākṣa (Indra): “Ganyan nga—gaya ng sinabi mo—ang pahayag na dumating sa akin mula sa iyo.”

Verse 11

त्रैलोक्यदानवान्सर्वान्दग्धुं शक्तः क्षणादहम् । दुर्जस्तारकः किं तु मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम्

“Kaya kong sunugin sa isang kisap ang lahat ng mga Dānava sa tatlong daigdig. Ngunit ang Tāraka na mahirap daigin—pagkaraang palayain ang sanggol na pitong araw pa lamang—ay nananatiling natatanging kaso.”

Verse 12

महिषश्चैव शुंभश्च उभौ वध्यौ च योषिता । जंभो दुर्वाससा शप्तः शक्रवध्यो भवानिति । तस्मात्त्वं दिव्यवीर्येण जहि जंभं मदोत्कटम्

“Si Mahiṣa at si Śuṃbha—kapwa itinakdang mapatay sa kamay ng isang babae. Ngunit si Jambha ay isinumpa ni Durvāsas: ‘Sa kamay ni Śakra (Indra) ka mamamatay.’ Kaya, sa iyong banal na tapang, patayin mo si Jambha na namamaga sa lasing na pagmamataas.”

Verse 13

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते स तु दानवः

“Ang Dānava na iyon ay di-madaig ng lahat ng nilalang—maliban sa iyo.”

Verse 14

मया गुप्तो रणे जंभो जगत्कंटकमुद्धर । तद्वैकुंठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षोमरारिहा

“Sa digmaan, si Jambha ay pinangangalagaan Ko; alisin mo ang tinik ng sanlibutan.” Nang marinig ang mga salita ni Vaikuṇṭha, si Sahasrākṣa—tagapagpuksa sa mga kaaway ng mga deva—ay naghanda upang kumilos.

Verse 15

समादिशत्सुराध्यक्षान्सैन्यस्य रचनां प्रति । ततश्चाभ्यर्थितो देवैर्विष्णुः सैन्यमकल्पयत्

Inutusan niya ang mga pinuno ng mga deva hinggil sa pag-aayos ng hukbo. Pagkaraan, nang pakiusapan ng mga diyos, si Viṣṇu ang nagtipon at nag-ayos ng buong sandatahan.

Verse 16

यत्सारं सर्वलोकस्य वीर्यस्य तपसोऽपि च । तदैकादश रुद्रांश्च चकाराग्रेसरान्हरिः

Si Hari (Viṣṇu) ang lumikha ng labing-isang bahagi ni Rudra at itinalaga silang mga pinuno—hinango ang pinakadiwa ng lahat ng daigdig, ng kagitingan, at maging ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 17

व्यालीढांगा महादेवा बलिनो नीलकंधराः । चंद्रखंडत्रिपुंड्राश्च पिंगाक्षाः शूलपाणयः

Ang mga Mahādeva ay tumindig sa matatag at makapangyarihang tindig—malalakas, bughaw ang lalamunan (Nīlakaṇṭha); may tanda ng gasuklay na buwan at ng tripuṇḍra, ang tatlong banal na guhit; matang kayumanggi-dilaw, tangan ang trisula.

Verse 18

पिंगोत्तुंगजटाजूटाः सिंहचर्मावसायिनः । भस्मोद्धूलितगात्राश्च भुजमंडलभैरवाः

May matatayog na buhol ng jaṭā na kulay kayumanggi-dilaw, nakabalot sa balat ng leon; ang katawan ay binudburan ng bhasma, banal na abo—nakapanghihilakbot sa lakas ng kanilang mga bisig na nakabilog.

Verse 19

कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहाऽसुराः । कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः

Ang mga Rudra—mula kay Kapālīśa—na nagpatakas sa mga dakilang Asura, ay lumitaw: Kapālī, Piṅgala, Bhīma, Virūpākṣa, at Vilohita.

Verse 20

अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चंद्रो भवस्तथा । एत एकादशनंतबला रुद्राः प्रभाविनः

Ajaka, Śāsana, Śāstā, Śambhu, Candra, at Bhava—sila’y kabilang sa labing-isang Rudra, walang hanggan ang lakas at nagniningning sa kapangyarihan.

Verse 21

अपालयंत त्रिदशान्विगर्जंत इवांबुदाः । हिमाचलाभे महति कांचनांबुरुहस्रहि

Pinangalagaan nila ang mga diyos, umuugong na tila mga ulap ng ulan, sa dakilang lupain na gaya ng Himalaya, na pinalamutian ng libu-libong gintong lotus.

Verse 22

प्रचंचलमहाहेमघंटासंहतिमंडिते । ऐरावते चतुर्दंते मत्तमातंग आस्थितः

Sakay siya kay Airāvata—ang elepanteng may apat na pangil, lasing sa agos ng musth—na pinalamutian ng mga kumpol ng malalaking gintong kampana na umuugoy at tumutunog.

Verse 23

महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः । तस्थौ हिमगिरेः श्रृंगे भानुमानिव दीप्तिमान् । तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतोऽमितविक्रमः

Si Śatakratu (Indra), nakasakay sa elepanteng Kāmarūpa na bumubuhos ang matinding katas ng musth, ay tumindig sa tuktok ng Himagiri, nagniningning na parang Araw; at sa kanyang kaliwa, si Maruta na di-masukat ang tapang, ay nagbantay sa kanyang puwesto.

Verse 24

जुगोपापरमग्निश्च ज्वालापूरितदिङ्मुखः । पृष्ठरक्षोऽभव द्विष्णुः समरेशः शतक्रतोः

At ang kataas-taasang Agni—na ang mga liyab ay pumupuno sa mukha ng lahat ng direksiyon—ay tumindig na bantay sa likuran; at si Dviṣṇu, panginoon sa digmaan, ay naging tagapagtanggol sa likod ni Śatakratu (Indra).

Verse 25

आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि । गंधर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः

Ang mga Āditya, mga Vasu, mga Viśve-deva, mga Marut, at ang dalawang Aśvin—maging ang mga Gandharva, Rākṣasa, Yakṣa, kasama ang mga Kiṃnara at mga dakilang Nāga—ay nagtipon-tipon.

Verse 26

कोटिशःकोटिशः गृत्वा वृंदं चिह्नोपलक्षितम् । विश्रावयंतः स्वां कीर्तिं बंदिवृन्दैः पुरः सरैः

Sa di-mabilang na koro, bumuo sila ng mga pangkat na may malinaw na mga tanda; at ang mga makatang tagapagbalita na nasa unahan ay naghayag ng kanilang karangalan at katanyagan sa malayo’t malapit.

Verse 27

चेलुर्दैत्यवधे दृप्ता नानावर्णायुधध्वजाः

Nag-uumapaw sa galak dahil sa paglipol sa mga Daitya, sila’y nagmartsa—may tangan na sandata at mga watawat na sari-sari ang kulay.

Verse 28

शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी याननिनादनादिता । सितोन्नतध्वजपटकोटिमंडिता बभूव सा दितिसुतोकवर्धिनी

Ang hukbong may mga bandila, na binabantayan ng mga pangkat ng mga deva ni Śatakratu (Indra) at umuugong sa dagundong ng mga karwahe, ay nagningning—pinalamutian ng di-mabilang na matatayog na puting watawat at mga palawit—isang sandatahang lalo pang nagpalaki sa takot at pighati ng mga anak ni Diti.

Verse 29

आयांतीं तां विलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः । गजरूपी महांश्चैव संहारांभोधिविक्रमः

Nang makita ang hukbo ng mga deva na papalapit, si Gajāsura—napakalaki, anyong elepante, at ang tapang ay tila dagat ng paglipol—ay sumulong upang salubungin sila.

Verse 30

परश्वधायुधो दैत्यो दशनौष्ठकसंपुटः । ममर्द चरणे देवांश्चिक्षेपान्यान्करेण च

Ang asura, may sandatang palakol at nakabuyangyang ang ngipin at labi sa bagsik, ay dumurog sa ilang deva sa ilalim ng kanyang mga paa at inihagis ang iba sa pamamagitan ng kanyang kamay.

Verse 31

परान्परशुना जघ्ने दैत्येंद्रो रौद्रविक्रमः । तस्यैवं निघ्नतः क्रुद्धा देवगन्धर्वकिंनराः

Gamit ang kanyang palakol, ang panginoon ng mga demonyo—na kakila-kilabot sa kanyang bangis—ay pinabagsak ang marami; at habang patuloy siya sa pagpatay sa ganitong paraan, ang mga diyos, Gandharva, at Kinnara ay nagalit nang husto.

Verse 32

मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् । परश्वधांश्च चक्राणि भिण्डिपालान्समुद्गरान्

Sa pagtitipon-tipon, pinakawalan nilang lahat ang iba't ibang uri ng mga sandata—mga palakol, mga cakra, mga sibat, at mabibigat na pamalo.

Verse 33

कुन्तान्प्रासाञ्छरांस्तीक्ष्णान्मुद्गरांश्चापि दुःसहान् । तान्सर्वान्सोग्रसद्दैत्यो यूथपः कवलानिव

Mga sibat, lansa, matatalim na palaso, at maging ang mga hindi makayanang maso—lahat ng iyon ay nilulon ng demonyo, tulad ng isang pinuno ng kawan na lumalamon ng mga subo ng pagkain.

Verse 34

कोपस्फुरितदंष्ट्राग्रः करस्फोटेन नादयन् । सुरान्नघ्नंश्चराराजौ दुष्प्रेक्ष्यः सोऽथ दानवः

Sa nanginginig na mga dulo ng pangil sa galit, umuungal kasabay ng lagutok ng kanyang mga kamay, ang Danava na iyon—na mahirap titigan—ay gumalaw sa larangan ng digmaan, na pinapabagsak ang mga diyos.

Verse 35

यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुर वृंदे गजासुरः । तस्मिस्तीस्मिन्महाशब्दो हाहाकारो व्यजायत

Saanman bumagsak si Gajasura sa hukbo ng mga diyos, doon at doon ay nagkaroon ng malaking kaguluhan—mga sigaw ng 'Ay! Ay!' na umaalingawngaw.

Verse 36

अथ विद्रवमानं तब्लं प्रेक्ष्व समंततः । रुद्राः परस्परं प्रोचुरहंकारोत्थितार्चिषः

Pagkaraan, nang makita nilang nagkakawatak-watak at tumatakas ang mga hukbo sa lahat ng dako, ang mga Rudra—nagniningas sa apoy na isinilang ng mapusok na pagmamataas—ay nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 37

भोभो गृह्णत दैत्येंद्रं भिंदतैनं महाबलाः । कर्षतैनं शितैः शूलैर्भञ्जतैनं हि मर्मसु

“Hoy! Hoy! Dakpin ang panginoon ng mga asura! Butasin siya, kayong makapangyarihan! Kaladkarin siya sa matatalim na trishula—hampasin at durugin siya sa kanyang mga mahalagang bahagi!”

Verse 38

कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं सितशितंमुखे । संमार्ज्य वामहस्तेन संरंभाद्विवृतेक्षणः

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Kapālī—lumuwang ang titig dahil sa mabangis na paninindigan—ay pinunasan ng kaliwang kamay ang kanyang makinang at matulis na trishula.

Verse 39

प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्जसंहतिः सर्वतो दिशः । अथागाद्भुकुटीवक्रो दैत्येंद्राभिमुखो रणे

Sa lahat ng dako ay lumitaw ang nagkakapal na pulutong ng ganap na namumulaklak na pulang at bughaw na lotus; saka, nakakunot ang kilay, sumulong siya sa labanan, kaharap ang panginoon ng mga asura.

Verse 40

दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विषृभ्य निर्मलः । जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम्

Sa matatag na kapit ng nakasuntok na kamao, inihagis ng dalisay na Kapālī ang trishula at tinamaan ang sentido ng elepanteng-demonyo.

Verse 41

ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे । जघ्नुः शूलैस्तु दैत्येंद्रं शैलवर्ष्माणमाहवे

Pagkaraan, ang sampung Rudra, maningning at walang dungis sa gitna ng labanan, ay tumama sa panginoon ng mga Dānava sa digmaan sa pamamagitan ng kanilang trisula—yaong may katawang tila bundok.

Verse 42

सुस्राव शोणितं पश्चात्सर्वस्रोतस्सु तस्य वै । शूलरक्तेन रुद्रस्य शुशुभे गजदानवः

Pagkaraan, umagos ang dugo mula sa lahat ng lagusan ng kanyang katawan; at ang dambuhalang demonyong-elepante ay nagmistulang nakapanghihilakbot na maningning, nabahiran ng dugo ni Rudra sa dulo ng trisula.

Verse 43

प्रोत्फुल्लामलनीलाब्जं शरदीवामलं सरः । भस्मशुभ्रतनुच्छायै रुद्र र्हंसैरिवावृतम्

Nagmistula siyang malinaw na lawa sa taglagas, na pinamumukadkad ng dalisay na bughaw na lotus—na wari’y nababalutan ng mga sisne ni Rudra, na ang katawan ay kumikislap na puti gaya ng banal na abo.

Verse 44

क्रुद्धं कपालिनं दैत्यः प्रचलत्कर्णपल्लवः । भवं च दन्तैर्बिभिदे नाभिदेशे जगासुरः

Ang demonyong nagngangalit, habang kumakampay ang mga laylayan ng tainga, ay sumugat kay Kapālī; at ang asurang-elepante ay bumutas kay Bhava sa may pusod sa pamamagitan ng kanyang mga pangil.

Verse 45

दृष्ट्वानुरक्तं रुद्राभ्यां नवरुद्रास्ततो द्रुतम् । विव्यधुर्विशिखैः शूलैः शरीरममरद्विषः

Nang makita nilang nakikipagsagupa siya sa dalawang Rudra, ang siyam na Rudra ay dagling sumalakay at binutas ang katawan ng kaaway ng mga diyos sa pamamagitan ng mga trisulang matalim na parang palaso.

Verse 46

ततः कपालिनं त्यक्त्वा भवं चासुरपुंगवः । वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् । ममर्द चरणाघातैर्दन्तैश्चापि करेण च

Pagkaraan, iniwan ng pinuno ng mga asura sina Kapālī at Bhava, at sa galit at bilis ay sumugod sa siyam na Rudra, dinurog sila sa sipa ng paa, sa pangil, at sa hampas ng kamay.

Verse 47

ततोऽसौ शूलयुद्धेन श्रममासादितो यदा । तदा कपाली जग्राह करमस्यामरद्विषः

Nang siya’y mapagod dahil sa labanan ng trident, saka hinawakan ni Kapālī ang kamay ng kaaway ng mga diyos.

Verse 48

भ्रामयामास चातीव वेगेन च गजासुरम् । दृष्ट्वाश्रमातुरं दैत्यं किंचिच्च्यावितजीवितम्

At sa matinding lakas ay pinaikot niya si Gajāsura; nang makita ang demonyong lupaypay sa pagod, ang lakas-buhay nito’y nayayanig at tila kumakalas na.

Verse 49

निरुत्साहं रणे तस्मिन्गतयुद्धोत्सवोऽभवत् । ततो भ्रमत एवास्य चर्म उत्कृत्त्य भैरवम्

Sa labang iyon, nawalan siya ng sigla at naglaho ang pananabik sa digmaan. Pagkaraan, habang umiikot pa siya, pinutol ni Bhairava ang kanyang balat.

Verse 50

स्रवत्सर्वांगर क्तौघं चकारांबरमात्मनः । तुष्टुवुस्तं तदा देवा बहुधा बहुभिः स्तवैः

Habang bumubuhos ang dugo mula sa lahat ng kanyang mga sangkap, ginawa niya iyon na wari’y kasuotan sa sarili. Noon, pinuri siya ng mga Deva sa maraming paraan, sa maraming himno.

Verse 51

ऊचुश्चैनं चयो हन्यात्स म्रियेत ततस्त्वसौ । दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्मांबरावृतम्

Sila’y nagsabi: “Sinumang manakit sa kanya ay mamamatay agad.” Sapagkat nang makita ang anyo ng Tagapagdala ng Bungo—nakabalabal ng balat ng elepante—sinaklot ang lahat ng matinding pangamba.

Verse 52

वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जघ्नुर्निपेतुश्च सहस्रशः । एवं विलुलिते तस्मिन्दानवेन्द्रे महाबले

Sila’y nanginig sa takot—may tumakas, may sumalakay, at libu-libo ang bumagsak. Kaya, habang ang makapangyarihang panginoon ng mga Dānava ay nalulugmok sa kaguluhan,

Verse 53

गजं मत्तमथारुह्य शतदुन्दुभिनादितम् । निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन्

Sumakay si Nimi sa elepanteng nagngangalit sa pagkalasing ng rut, sa gitna ng dagundong ng sandaang tambol-digma, at biglang sumugod, niyuyurakan at pinaghihiwa-hiwalay ang mga hukbo ng mga diyos.

Verse 54

यांयां निमिगजो याति दिशं तांतां सवाहनाः । दुद्रुवुश्चुक्रुशुर्देवा भयेनाकंपिता मुहुः

Sa alinmang panig tumungo ang elepante ni Nimi, sa panig ding iyon nagsitakbo at nagsisigaw ang mga diyos, kasama ang kanilang mga sasakyan at sinasakyan, na paulit-ulit na nanginginig sa takot.

Verse 55

गन्धेन सुरमातंगा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः । पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः

Sa amoy pa lamang, nagsitakas na ang mga elepante ng mga diyos mula sa elepanteng iyon. At nang magkawatak-watak sa pag-urong ang mga hukbo ng mga Deva, si Indra—ang tagapagparusa kay Pāka—ay naharap sa matinding panganib.

Verse 56

तस्थौ दिक्पालकैः सार्धमष्टभिः केशवेन च । संप्राप्तस्तस्य मातंगो यावच्छक्रगजं प्रति

Tumindig siya kasama ang walong Tagapangalaga ng mga Panig at si Keśava. Lumapit ang elepanteng Mātaṅga hanggang sa elepante ni Indra.

Verse 57

तावच्छक्रगजो भीतो मुक्त्वा नादं सुभैरवम् । ध्रियमाणोऽपि यत्नेन चकोर इव तिष्ठति

Noon, ang elepante ni Indra ay nanginig sa takot at nagpalabas ng ubod-lagim na ungol. Kahit pinipigil nang buong sikap, nanatili itong nakatigil—gaya ng ibong cakora.

Verse 58

पलायति गजे तस्मिन्नारूढः पाकशासनः । विपरीतमुखं युद्धं दानवेन्द्रेण सोऽकरोत्

Nang tumakas ang elepanteng iyon, si Pākaśāsana (Indra), na nakasakay dito, ay nakipagdigma na nakaharap paatras laban sa panginoon ng mga Dānava.

Verse 59

शतक्र तुस्तु शूलेन निमिं वक्षस्यताडयत् । गदया दंतिनं तस्य गल्लदेशेहनद्भृशम्

Ngunit si Śatakratu (Indra) ay tumarak kay Nimi sa dibdib gamit ang sibat; at sa pamamagitan ng pamalo, marahas niyang hinampas ang elepanteng iyon sa may pisngi.

Verse 60

तं प्रहारचिंत्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः । ऐरावतं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत्

Sa pag-iisip lamang ng pagbugbog, si Nimi—matapang at walang takot—ay dumurog kay Airāvata sa tagiliran gamit ang kanyang pamalo.

Verse 61

स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे । जगाम पश्चात्पद्भ्यां च पृथिवीं भूधराकृतिः

Tinamaan ng pamalo sa labanan, nayanig ang elepante ni Indra; umatras ito nang hakbang-hakbang, at ang hayop na tila bundok ang katawan ay bumagsak sa lupa.

Verse 62

लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततोऽमरमहागजः । रणादपससर्पाथ भीषितो निमिहस्तिना

Pagkaraan, mabilis na tumindig ang dakilang elepante ng mga diyos dahil sa liksi; umurong ito mula sa digmaan, takot sa lakas ni Nimi na tila elepante.

Verse 63

ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांशुलः । सम्मुखो निमिमातंगोऽकंपनोऽचलकंपनः । स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यता

Pagkaraan, umihip ang mabagsik na hangin, makapal sa graba at alikabok. Sa harap nila ay si Nimi—elepante sa hanay ng mga mandirigma—di matinag, ngunit pinanginginig maging ang mga bundok; dumadaloy ang dugo, at siya’y wari bang bangin na may makakapal na ugat ng mineral at mapulang lawa.

Verse 64

धनेशोऽपि गदां गुर्वी तस्य दानवहस्तिनः । मुमोच वेगान्न्यपतत्सा गदा तस्य मूर्धनि

Si Dhanesha (Kubera) man ay naghagis ng mabigat na pamalo sa elepanteng-demonyo; sa lakas ng paghagis, bumagsak ang pamalo sa tuktok ng ulo nito.

Verse 65

गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः । दंतैर्भित्वा धरां वेगात्पपाताचलसन्निभः

Dahil sa bagsak ng pamalo, nabulaga at nawalan ng ulirat ang elepante; sinuwag nito ang lupa gamit ang mga pangil at bumagsak nang malakas, na parang gumuho ang bundok.

Verse 66

पतिते च गजे तस्मिन्सिंहनादो महानभूत् । सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितः

Nang bumagsak ang elepanteng iyon, sumiklab sa lahat ng dako ang dakilang sigaw na gaya ng leon mula sa mga hukbo ng mga diyos, nahahalo sa pag-ugong ng mga elepante.

Verse 67

हेषारवेण चाश्वानां राणास्फोटैश्च धन्विनाम् । गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम्

Sa gitna ng hiyaw ng mga kabayo at pagpitik ng mga bagting ng mga mamamana, nang makita nilang napatay ang elepanteng iyon at si Nimi’y tumalikod,

Verse 68

सुराणां सिंहनादं च सन्नादितदिगंतरम् । जंभो जज्वाल कोपेन संदीप्त इव पावकः

Nang marinig ang sigaw na gaya ng leon ng mga diyos na umalingawngaw hanggang sa mga dulo ng kalangitan, si Jambha’y nagliyab sa poot, na wari’y apoy na sumisiklab.

Verse 69

ततः स कोपरक्ताक्षो ध्नुष्यारोप्य सायकम् । तिष्ठेति चाब्रवीत्तारं सारथिं चाप्यनंदयत्

Pagkaraan, namula sa poot ang kanyang mga mata; isinukbit niya ang palaso sa busog at nagsabi, “Huminto!”—at pinasigla rin niya ang kanyang kutsero na si Tāra.

Verse 70

तमायांतमभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसा यकम् । शतक्रतुरदीनात्मा दृढमादत्त कार्मुकम्

Nang makita siyang papalapit na may palasong nakahanda na sa busog, si Śatakratu (Indra), di matinag ang loob, ay mariing hinawakan ang sarili niyang busog.

Verse 71

बाणं च तैलधौताग्रमर्धचंद्रमजिह्मगम्

At (kanyang) kinuha ang isang palaso—ang dulo’y pinakintab sa langis, hugis gasuklay na buwan, at lumilipad nang tuwid na di lumilihis.

Verse 72

तेनास्यट सशरं चापं चिच्छेद बलवृत्रहा । अपास्य तद्धनुश्छिन्नं जंभो दानवनंदनः

Sa palasong iyon, ang makapangyarihang pumatay kay Vṛtra ay pinutol ang busog nito pati ang palasong nakalapat sa busog. Itinapon ang nabaling busog, si Jambha—ligaya ng mga Dānava—ay naghanda muling lumaban.

Verse 73

अन्यत्कार्मुकादाय वेगवद्भारसाधनम् । शरांश्चाशीविषाकारांस्तैलधौताजिह्मगान्

Kumuha siya ng isa pang busog—mabilis at kayang tiisin ang mabigat na hatak—at kumuha rin ng mga palasong anyong makamandag na ahas, pinakintab sa langis at lumilipad nang tuwid.

Verse 74

शक्रं विव्याध दशभिर्जत्रुदेशे च पत्रिबिः । हृदये च त्रिभिश्चैव द्वाभ्यां च स्कन्धयोर्द्वयोः

Tinuhog niya si Śakra ng sampung palasong may balahibo sa may buto ng balikat; tatlo sa puso, at dalawa sa magkabilang balikat.

Verse 75

शक्रोपि दानवेन्द्राय बाणजालम भीरयन् । अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराश्छक्रभुजेरितान्

Si Śakra man ay hindi rin natinag; pinakawalan niya ang isang lambat ng mga palaso laban sa panginoon ng mga Dānava. Ngunit ang hari ng Dānava ay pinutol ang mga palasong pinakawalan mula sa bisig ni Śakra bago pa man ito dumating sa kanya.

Verse 76

चिच्छेद शतधाऽकाशे शरैरग्निशिखोपमैः । ततश्च शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम्

Pinira-piraso ni Indra ang mga iyon sa gitna ng langit sa sandaang bahagi sa pamamagitan ng mga palasong tila dila ng apoy. Pagkaraan, ang Panginoon ng mga diyos, sa isang siksik na lambat ng palaso, ay bumalot at sumalakay sa pinunong Dānava.

Verse 77

आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः । दैत्योऽपि बाणजालेन विव्याध सायकैः शितैः

Sa matinding pagsisikap, tinakpan niya ang langit na wari’y mga ulap ng tag-ulan. Ang Daitya man ay gumamit ng lambat ng palaso at tumugon sa pamamagitan ng matatalim na pana.

Verse 78

यथा वायुर्घनाटोपं यदवार्यं दिशां मुखे । शक्रोऽथ क्रोधसंरंभान्न विशेषयते यदा

Gaya ng hangin na nagtutulak sa nagkakapal na ulap, di-mapipigil sa harap ng mga dako, gayon din si Śakra—kapag sinakmal ng bugso ng poot—ay hindi na kumikilala ng hangganan at pagpipigil.

Verse 79

दानवेन्द्रं तदा चक्रे गंधर्वास्त्रं महाद्भुतम् । ततोऽस्य तेजसा व्याप्तमभूद्गनगोचरम्

Noon, ginamit ni Indra laban sa pinunong Dānava ang kamangha-manghang sandatang Gandharva. Pagdaka, dahil sa ningas nitong kapangyarihan, napuno ang himpapawid at larangan, na wari’y gumagalaw sa saklaw ng mga gaṇa.

Verse 80

गन्धर्वनगरैश्चापि नानाप्राकारतोरणैः । मुंचद्भिरद्भुताकारैरस्त्रवृष्टिं समंततः

Kasabay ng mga ‘lungsod ng Gandharva’ na yaon, na may sari-saring kuta at tarangkahan, sumiklab sa lahat ng panig ang ulang-sandata na kahanga-hanga ang anyo, na inihahagis sa paligid.

Verse 81

तयास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः । जंभं शरणमागच्छत्त्राहित्राहीति भारत

Sa pagbuhos ng mga sandatang iyon, napuksa ang malaking hukbo ng mga Daitya. Lumapit sila kay Jambha upang humingi ng kanlungan, sumisigaw: “Iligtas kami, iligtas kami!” O Bhārata.

Verse 82

ततो जंभो महावीर्यो विनद्य प्रहसन्मुहुः । स्मरन्साधुसमाचारं दैत्यानामभयं ददौ

Pagkaraan, si Jambha na dakilang mandirigma ay umungal nang malakas at paulit-ulit na tumawa. Inalaala niya ang wastong asal ng mga banal, kaya ipinagkaloob niya sa mga Daitya ang katiyakang ligtas at walang pangamba.

Verse 83

ततोऽस्त्रं मौशलंनाम मुमोच सुमहाभयम् । अथोग्रमुसलैः सर्वमभवत्पूरितं जगत्

Pagkatapos, pinakawalan niya ang sandatang tinatawag na Mauśala, na lubhang nakapanghihilakbot. At mula noon, wari’y napuno ang buong daigdig ng mga nakatatakot na pamalong bakal.

Verse 84

तैश्च भग्नानि सर्वाणि गंधर्वनगराणि च । अथोग्रैक प्रहारेण रथमश्वं गजं सुरम्

Dahil sa mga pamalong iyon, nabasag at nagiba pati ang mga lungsod ng mga Gandharva. Pagkaraan, sa iisang mabagsik na hampas, napabagsak ang mga karwahe, mga kabayo, mga elepante, at mga mandirigma.

Verse 85

चूर्णयामास तत्क्षिप्रं शतशोऽथ सहस्रशः । ततः सुराधिपः सक्रस्त्वाष्ट्रमस्त्रमुदैरयत्

Mabilis niyang dinurog sila—daan-daan at libu-libo. Pagkaraan, si Śakra, panginoon ng mga deva, ay itinaas ang sandatang ginawa ni Tvaṣṭṛ (Tvāṣṭra-astra).

Verse 86

संध्यमाने ततश्चास्त्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । ततो यंत्रमया विद्याः प्रादुरासन्सहस्रशः

Nang gamitin ang sandatang iyon, bumulwak ang mga kislap ng apoy; at pagkaraan, libu-libong vidyā—mga agham/mantra na anyong makina—ang nagpakita.

Verse 87

तैर्यंत्रैरभवद्युद्धमंतरिक्षं वितारकम् । तैर्यंत्रैर्मौशलं भग्नं हन्यंते चासुरास्तदा

Dahil sa mga makinang iyon, lumaganap ang labanan sa buong himpapawid. Sa mga kagamitang iyon din, nabasag ang sandatang Mauśala, at noon ay napatay ang mga Asura.

Verse 88

शैलास्त्रं मुमुचे जंभो यंत्रसंघातचूर्णनम् । व्यामप्रमाणैरुपलैस्ततो वर्षः प्रवर्तत

Pagkaraan, pinakawalan ni Jambha ang sandatang Śaila na dumudurog sa mga kumpol ng makina; at agad nagsimulang umulan ng mga batong kasinlaki ng isang vyāma.

Verse 89

त्वाष्ट्रोण निर्मितान्याशु यानि यंत्राणि भारत । तेनोपल निपातेन गतानि तिलशस्ततः

O Bhārata, ang mga makinang mabilis na nilikha ni Tvaṣṭṛ, dahil sa pagbagsak ng mga bato, ay nadurog at nagkalat na parang mga butil ng linga.

Verse 90

ततः शिरस्सु देवानां शिलाः पेतुर्महाजवाः । दारयंत्यश्च वसुधां चतुरंगबलं च तत्

Pagkaraan, ang malalaking bato ay bumagsak sa mga ulo ng mga deva sa napakalakas na bilis; biniyak nila ang lupa at winasak ang apat-na-sangay na hukbo.

Verse 91

ततो वज्रास्त्रमकरोत्सस्राक्षः पुरंदरः । शिलामहार्षंव्यशीर्यत समंततः

Pagkaraan, ginamit ni Sahasrākṣa Purandara (Indra) ang sandatang Vajra; at ang makapangyarihang ulang-bato ay nabasag at nagkadurug-durog sa lahat ng panig.

Verse 92

ततः प्रशांतैः शैलास्त्रैर्जंभो भूधरसन्निभः । ऐषीकमस्त्रमकरोच्चूर्णितान्यपराक्रमः

Pagkatapos, si Jambha na anyong tulad ng bundok, nang makita niyang napawi ang kanyang mga sandatang bato, ay gumamit ng sandatang Aiṣīka, at sa mabagsik na lakas ay dinurog ang kalaban.

Verse 93

ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं गिरिदारणम् । विजृंभत्यथ चैषीके परमास्त्रेऽतिदारुणे

Sa pamamagitan ng Aiṣīka, ang sandatang Vajra—ang astrang bumibiyak ng bundok—ay napuksa. At pagkaraan, ang Aiṣīka, isang sukdulan at lubhang kakila-kilabot na sandata, ay lalo pang lumawak ang bisa.

Verse 94

जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यंदनगजानि च । दह्यमानेष्व नीकेषु तेजसास्त्रस्य सर्वतः

Nagliyab ang mga hukbo ng mga diyos, pati ang mga karwahe at mga elepante; sapagkat ang mga pangkat ay nasusunog sa lahat ng dako sa ningning ng Tejasāstra.

Verse 95

आग्नेयमस्त्रमकरोद्बलहा पाकशासनः । तेनास्त्रेण च तन्नाशमैषीकमगमत्तदा

Pagkaraan, si Balahā, si Pākaśāsana (Indra), ay gumamit ng sandatang Agneya; at sa astrang iyon, ang sandatang Aiṣīka ay napuksa noon din.

Verse 96

तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृंभत । जज्वाल सेना जंभस्य रथः सारथिरेव च

Nang mapigil ang sandatang iyon, sumiklab ang Pāvaka-astra, ang sandata ng apoy; nagliyab ang hukbo ni Jambha, pati ang kanyang karwahe at ang tagapagmaniho nito.

Verse 97

तः प्रतिहतास्त्रोऽसौ दैत्येंद्रः प्रतिभानवान् । वारुणास्त्रं मुमोचाथशमनं पावकार्चिषाम्

Nang mapigil ang kanyang sandata, ang maningning na panginoon ng mga daitya ay nagpakawala ng Vāruṇa-astra, na siyang pumapawi sa apoy ng sandatang apoy.

Verse 98

ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः । गंभीराक्षसमाधारैश्चाभ्यपूर्यत मोदिनी

Pagkaraan, napuno ang langit ng mga ulap ng ulan na siksik sa kumikislap na kidlat; at ang lupang Modinī ay binaha ng malalalim at umuugong na pagbuhos ng ulan.

Verse 99

करींद्रकरतुल्याभिर्धाराभिः पूरितं जगत् । शांतमाग्नेयमस्त्रं च विलोक्येंद्रश्चकार ह

Sa mga agos na tila mga nguso ng dambuhalang elepante, nabaha ang daigdig. Nang makita ni Indra na napawi na ang Agneya-astra, siya’y kumilos ayon dito.

Verse 100

वायव्यमस्त्रमतुलं तेन मेघा ययुः क्षयम् । वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमंडले

Pagkatapos, pinakawalan niya ang walang kapantay na Vāyavya-astra; sa lakas nito, naglaho ang mga ulap. Nang mahawi ang bilog ng mga ulap sa kapangyarihan ng Vāyavya-astra, luminaw ang langit.

Verse 101

बभूवानाविलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम् । वायुना चातिरूपेण कंपिताश्चैव दानवाः

Naging malinaw ang kalangitan, kumikislap na parang mga talulot ng bughaw na lotus. At dahil sa hangin na napakalakas at di-karaniwan, nayanig din ang mga Dānava.

Verse 102

न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणेऽपि बलिनोऽपि ये । जभस्ततोऽभवच्छौलो दशयोजनविस्तृतः

Hindi sila nakapanatili roon—kahit yaong malalakas, maging sa gitna ng labanan. Pagkaraan, lumitaw ang isang napakalawak na puting naglalagablab na anyo, na kumalat sa sampung yojana.

Verse 103

मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां बलाधिपः । नानाश्चर्यसमायुक्तो नानाद्रुमलतावृतः

Upang salagin ang pag-atake ng hangin, ang pinunong mandirigma ng mga Dānava ay nagpalitaw ng isang kababalaghan—punô ng sari-saring hiwaga, at nababalutan ng iba’t ibang puno at baging.

Verse 104

ततः प्रशमिते वायौ दैत्येंद्र पर्वताकृतौ । महाशनिं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः

Pagkaraan, nang mapatahimik ang hangin at ang hari ng Daitya ay nag-anyong parang bundok, mabilis na pinakawalan ni Śatakratu (Indra) ang isang dakilang kulog-kidlat na yari sa vajra.

Verse 105

तयाशन्या पतितया दैत्यस्याच लरूपिणः । कंदराणि व्यशीर्यंतं समंतान्निर्झराणि च

Nang tumama ang kulog-kidlat na iyon sa Daitya na nag-anyong bundok, nagkadurug-durog ang kanyang mga yungib, at sa paligid ay bumulwak ang mga batis at talon ng tubig.

Verse 106

ततः सा दानवेंद्रस्य शैलमाया न्यवर्तत । निवृत्तशैलमायोऽथ दानवेंद्रो मदोत्कटः

Pagkatapos, ang ilusyong bundok ng haring Dānava ay naglaho. At nang tumigil ang mahikang iyon, ang panginoon ng mga Dānava—mabangis sa labis na pagmamalaki—ay nag-iba ng anyo.

Verse 107

बभूव कुंजरो भीमो महाशैलमयाकृतिः । ममर्द च सुरानीकं दंतैश्चाभ्यहनत्सुरान्

Siya ay naging isang nakasisindak na elepante, na may katawang tila gawa sa isang malaking bundok. Dinurog niya ang hukbo ng mga diyos at sinaktan ang mga Deva gamit ang kanyang mga tusks.

Verse 108

बभंज पृष्ठतः कांश्चित्करेणाकृष्य दानवः । ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा

Hinihila ang ilan sa kanila gamit ang kanyang nguso, dinurog sila ng Dānava mula sa likuran. Pagkatapos, sinimulan ni Vṛtrahā na wasakin ang mga puwersa ng Dānava na iyon.

Verse 109

अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह । ततः सिंहसस्राणि निश्चेरुर्मंत्रतेजसा

Pinakawalan niya ang sandatang Nārasiṃha, na hindi mapipigilan sa tatlong mundo. Pagkatapos, sa pamamagitan ng nagliliyab na kapangyarihan ng mantra, libu-libong leon ang lumabas.

Verse 110

हृष्टदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च । तैर्विपाटितगात्रोऽसौ गजमायां व्यपोहयत्

Gamit ang mga nakalabas na pangil at umaatungal na halakhak, at mga kuko na parang lagari, pinagputul-putol nila ang kanyang mga अंगों; sa gayon ay pinawi niya ang ilusyon ng elepante.

Verse 111

ततश्चाशीविषो घोरोऽभवत्फणसमाकुलः । विषनिःश्वासनिर्दग्धसुरसैन्यमहारथः

Pagkaraan, siya’y naging kakila-kilabot na makamandag na ahas, na ang maraming talukbong ay sabay-sabay na umangat; at sa hiningang may lason, kanyang sinunog ang mga dakilang mandirigmang karwahe ng hukbo ng mga diyos.

Verse 112

ततोऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रः संप्रहरन्रॅणे । ततस्तस्माद्गरुत्मंतः सहस्राणि विनिर्ययुः

Pagkaraan, si Śakra (Indra), habang humahampas sa labanan, ay ginamit ang sandatang Garuḍa; at mula roon, libu-libong Garuḍa ang sumambulat.

Verse 113

तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जंभं भुजगरूपिणम् । कृतस्तु संढशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत

Nilusob ng mga Garuḍang iyon, si Jambha na nasa anyong ahas ay napunit sa pira-piraso; at kasabay nito, naglaho ang kanyang māyā, ang pandaraya.

Verse 114

मायायाम च प्रनष्टायां ततो जंभो महासुरः । चकार रूपमतुलं चंद्रादित्यपदानुगम्

Nang maglaho ang māyā na iyon, si Jambha, ang dakilang Asura, ay nag-anyong walang kapantay, napakalawak na wari’y kasabay ng landas ng Buwan at Araw.

Verse 115

विवृत्तनयनो ग्रस्तुमियेष सुरपुंगवान् । ततोऽस्य प्रविशद्वक्त्र समहारथकुंजरा

Nang umiikot ang kanyang mga mata, ang pinakapanguna sa mga Asura ay naghangad na lamunin ang mga kampeon ng mga diyos; at noon, ang mga elepante at malalaking karwahe ng hukbong iyon ay sumugod papasok sa kanyang bibig.

Verse 116

सुरसेनाऽभवद्भीमं पातालोत्तालतालुकम् । सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा

Habang nilalamon ng mas makapangyarihang Dānava ang mga hukbo, sinakmal ng sindak ang sandatahan ng mga diyos—gaya ng Pātāla na nakanganga, nakataas ang ngalangala, kakila-kilabot.

Verse 117

शक्रो दीनत्वमापन्नः श्रांतवाहनवाहनः । कर्तव्यतां नाध्यगच्छत्प्रोवाचेदं जनार्दनम्

Nalugmok sa panghihina si Śakra (Indra), at pagod na rin ang kanyang sinasakyan; hindi malaman ang nararapat gawin, sinabi niya ang mga salitang ito kay Janārdana (Viṣṇu).

Verse 118

किमनंतरमेवास्ति कर्तव्यं नो विशेषतः । तदादिश घटामोऽस्य दानवस्य युयुत्सतः

“Ano ang dapat naming gawin ngayon din—nang malinaw at pasya? Iutos mo; isasagawa namin ito laban sa Dānava na ito na naghahangad makipagdigma.”

Verse 119

ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः । न सांप्रतं रणं त्याज्यं शत्रुकातरभैरवम्

Pagkaraan, si Hari na may marangal na karunungan ay nagsabi sa may hawak ng Vajra: “Hindi ito ang panahon upang talikuran ang labanan—kapag ang kaaway ay natitinag at nanginginig sa takot.”

Verse 120

मा गच्छ मोहं मा गच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो । नारायणास्त्रं प्रयतः श्रुत्वेति मुमुचे स च

“Huwag mahulog sa pagkalito—huwag malito. Agad mong alalahanin ang sandata, O Panginoon!” Nang marinig ang “(Gamitin) ang Nārāyaṇa-astra,” siya man, na nakatuon ang diwa, ay pinakawalan iyon.

Verse 121

एतस्मिन्नंतरे दैत्यो विवृतास्योऽग्रसत्क्षणात् । त्रीणित्रीणि च लक्षाणि किंनरोरगरक्षसाम्

Samantala, ang demonyo, na nakanganga ang bibig, ay agad na lumunok ng tig-tatlong daang libong Kinnara, Naga, at Rakshasa.

Verse 122

ततो नारायणास्त्रं च निपपातास्य वक्षसि । महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः

Pagkatapos ay tumama ang sandatang Narayana sa kanyang dibdib. Dahil nahati ang kanyang puso ng dakilang sandatang iyon, siya ay dumanak ng dugo.

Verse 123

ततः स्वतेजसा रूपं तस्य दैत्यस्य नाशितंम् । ततश्चां तर्दधे दैत्यः कृत्वा हासं महोत्कटम्

Pagkatapos, sa pamamagitan ng kanyang sariling maapoy na kapangyarihan, ang anyo ng demonyong iyon ay nasira; pagkatapos ay naglaho siya, na nagpapakawala ng nakakatakot na tawa.

Verse 124

गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्राशनिमतींद्रियः । मुमोच सुरसैन्यानां सहारकरणीं पराम्

Nakaposisyon sa himpapawid, ang panginoon ng mga demonyo—na ang mga pandama ay parang kidlat—ay naghagis ng isang kataas-taasang puwersa na sumira sa mga hukbo ng mga diyos.

Verse 125

तथा परश्वधांश्चक्रवज्रबाणान्समुद्गरान् । कुंतान्खड्गान्भिंडिपालानयोमुखगुडांस्तथा

Naghagis din siya ng mga palakol, disko, kidlat, palaso, maso, sibat, espada, bhindipala, at mga pamalo na may bakal na dulo.

Verse 126

ववर्ष दानवो रोषादवध्यानक्षयानपि । तैरस्त्रैर्दानवोन्मुक्तैर्देवानीकेषु भीषणैः

Sa galit, ang Dānava ay nagpaulan ng mga hindi masupil at walang katapusang mga sandata. Ang hanay ng mga diyos ay sinalakay sa takot ng mga nakakatakot na sandatang pinakawalan ng demonyo.

Verse 127

बाहुभिर्धरणी पूर्णा शिरोभिश्च सकुंडलैः । ऊरुभिर्गजहस्ताभैः करींद्रैश्चाचलोपमैः

Ang lupa ay napuno ng mga braso at mga putol na ulo na may suot pang hikaw; ng mga hita na parang mga trompa ng elepante, at ng mga dambuhalang elepante na nakahandusay na parang mga bundok.

Verse 128

भग्नेषा दंडचक्राक्षै रथैभिः सह । दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा

Dahil sa mga wasak na karwahe—mga poste, gulong, at ehe na nabali—ang lupa ay naging mahirap tawirin, isang putikan ng laman at dugo.

Verse 129

रुधिरौघह्रदावर्ता गजदेहशिलोच्चया । कबंधनृत्यबहुला महा सुरप्रवाहिनी

Isang malaking ilog ng mga mandirigma ang umagos—ang mga lawa at ipo-ipo nito ay gawa sa agos ng dugo, ang mga batuhan nito ay mga katawan ng elepante, at ang lawak nito ay puno ng mga katawang walang ulo na sumasayaw sa kabaliwan.

Verse 130

श्रृगालगृध्रध्वांक्षाणां परमानंदकारिणी । पिशाचजातिभिः कीर्णं पीत्वाऽमिषं सशोणितम्

Ito ay naging pinagmulan ng labis na tuwa para sa mga chakal, buwitre, at uwak; at, na pinamumugaran ng mga hukbo ng piśāca, ito ay uminom ng laman kasama ng dugo.

Verse 131

असंभ्रमाभिर्भार्याभिः सह नृत्यद्भिरुद्धता । काचित्पत्नी प्रकुपिता गजकुंभांतमौक्तिकैः

Isang asawa, nag-aalab sa galit, ay naging tila nawawala sa sarili—sumasayaw kasama ng mga babaeng walang pagpipigil—na may palamuting perlas na wari’y mula sa sentido ng elepante.

Verse 132

पिशाचो यत्र चाश्वानां खुरानेकत्र चाकरोत् । कर्णपूरेषु मोदंते पश्यंत्यन्याः सरोषतः

Doon, isang piśāca ang nagtipon ng mga kuko ng kabayo sa iisang lugar. Ang ilan ay nalulugod sa mga palamuting pangtenga, samantalang ang iba’y tumitingin nang may poot.

Verse 133

प्रसादयंति बहुधा महाकर्णार्थकोविदाः । केचिद्वदन्ति भो देवा भो दैत्याः प्रार्थयामहे

Yaong bihasa sa pag-unawa sa kahulugan ng “malalaking tainga” ay nagsikap na payapain siya sa maraming paraan. May ilan na nagsabi, “O mga Deva! O mga Daitya! Kami’y nagsusumamo!”

Verse 134

आकल्पमेवं योद्धव्यमस्माकं तृप्तिहेतवे । केचिदूचुरयं दैत्यो देवोयमतिमांसलः

“Sa ganitong paraan dapat lumaban nang walang pahinga, alang-alang sa aming kasiyahan.” May ilan ang nagsabi, “Ito’y Daitya; ito’y Deva—ito nama’y labis na mataba at lamanin.”

Verse 135

म्रियते यदि संग्रामे धातुर्दद्भोऽपयाचितम् । केचिद्युध्यत्सु वीरेषु सृक्किणी संलिहंति च

“Kung mamatay sa digmaan ang ‘sandigan,’ ang ‘ngipin’ ay maiiwan nang hindi hinihingi.” At may ilan—habang ang mga bayani’y nakikipaglaban pa—na patuloy na dumidila sa kanilang mga labi.

Verse 136

एतेन पयसा विद्मो दुर्जनः सुजनो यथा । केचिद्रक्तनदीनां च तीरेष्वास्तिक्यबुद्धयः

“Sa mismong ‘inuming’ ito, nakikilala namin kung paano naiiba ang masama sa mabuti.” At may ilan na ang isip ay nakahilig sa kabanalan, na tumindig sa pampang ng mga ilog ng dugo.

Verse 137

पितॄन्देवांस्तर्पयंति शोणितैश्चामिषैः शुभैः । केचिदामिषराशिस्था दृष्ट्वान्यस्य करामिषम्

May ilan na nagbigay-kasiyahan sa mga Pitṛ at sa mga Deva sa pamamagitan ng dugo at piling laman. Ang iba naman, nakatayo sa mga bunton ng karne, ay tumitig sa laman na nasa kamay ng iba.

Verse 138

देहिदेहीति वाशांतो धनिनः कृपणा यथा । केचित्स्वयं प्रतृप्ताश्च दृष्ट्वा वै खादतः परान्

Sumisigaw sila ng “Ibigay, ibigay!” na parang maralita sa harap ng mayaman. May ilan na, kahit sila’y busog na, ay nanonood pa rin sa iba habang sila’y kinakain.

Verse 139

सरोषमोष्ठौ निर्भुज्य पश्यंत्येवात्यसूयया । केचित्स्वमुदरं क्रुद्धा निंदंति ताडयंति च

Sa galit ay kinagat nila ang kanilang mga labi at tumingin na may matinding inggit. May ilan na nagngangalit, nanlalait at pati sariling tiyan ay sinasaktan.

Verse 140

सर्वभक्षमभीप्संतस्तृप्ताः परधनं यथा । केचिदाहुरद्य एव श्लाघ्या सृष्टिस्तु वेधसः

May ilan ang nagsabi, “Hanggang ngayon, ang paglikha ng Manlilikha (Vedhas) ay tunay na kapuri-puri”—sapagkat ang mga nilalang, kahit busog na, ay naghahangad pa rin ng ‘lahat ng maaaring lamunin’, gaya ng pagnanasa sa yaman ng iba.

Verse 141

सुप्रभातं सुनक्षत्रं पूर्वमासीद्धृथैव तत् । एवं बहुविधालापे पलादानां ततस्ततः

Noon ay may maningning na bukang-liwayway at mga bituing mapalad; ngunit ang mabuting palatandaang iyon ay nauwi sa wala. Kaya sa gitna ng sari-saring usapan, ang mga pangkat ng palādāna ay nagpagala-gala rito at doon.

Verse 142

अदृश्यः समरे जंभो देवाञ्ठस्त्रैरचूर्णयत् । ततः शक्रोधनेशश्च वरुणः पवनोऽनलः

Sa labanan, si Jambha na di-nakikita ay dinurog ang mga diyos sa pamamagitan ng kanyang mga sandata. Pagkaraan, sina Śakra (Indra), Dhan-eśa (Kubera), Varuṇa, Pavana (Vāyu), at Anala (Agni) ay tumindig upang tumugon.

Verse 143

यमोऽथ निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः । आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवायाभिसंध्य तु

Pagkatapos, sina Yama at Nirṛti rin—mga makapangyarihan—ay nagpakawala ng mga banal na sandata sa himpapawid, na itinutok sa dānava.

Verse 144

व्यर्थतां जग्मुरस्त्राणि देवानां दानवं प्रति । यथातिक्रूरचित्तानामार्ये कृत्यशतान्यपि

Naging walang saysay ang mga sandata ng mga diyos laban sa dānava; gaya ng sa taong labis ang kalupitan ng loob, kahit daan-daang marangal na pagsisikap ay nauuwi sa wala.

Verse 145

गतिं न विविदुश्चापि श्रांता दैत्याश्च देवताः । दैत्यास्त्रभिन्नसर्वांगा गावः शीतार्दिता इव

Walang panig ang nakakita ng daan pasulong; kapwa ang mga daitya at ang mga diyos ay napagod. Ang kanilang mga katawan ay pawang napunit ng mga sandata ng daitya, nanginginig na parang mga bakang giniginaw sa lamig.

Verse 146

परस्परं व्यलीयंत हाहाकिंभाविवादिनः । तामवस्थां हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाचह

Nag-atrasan sila sa isa’t isa, sumisigaw sa pagkalito: “Ay! Ano ang mangyayari?” Nang makita ni Hari ang gayong kalagayan, kinausap niya ang mga deva at nagsalita kay Śakra (Indra).

Verse 147

अघोरमंत्रं स्मर देवराज अस्त्रं हि यत्पाशुपतप्रभावम् । रुद्रेण तुष्टेन तव प्रदत्तमव्याहतं वीरवराभिघाति

“O hari ng mga deva, alalahanin mo ang mantrang Aghora—ang sandatang may lakas ng kapangyarihang Pāśupata. Ipinagkaloob ito sa iyo ni Rudra nang siya’y nalugod; hindi ito mapipigil at bumabagsak kahit sa pinakadakilang mandirigma.”

Verse 148

एवं स शक्रो हरिबोधितस्तदा प्रणम्य देवं वृषकेतुमीश्वरम् । समाददे बाणममित्रघातनं संपूजितं दैवरणेऽर्द्धचंद्रम्

Kaya nga, si Śakra na tinuruan ni Hari noon ay yumukod sa Panginoon—si Īśvara na may sagisag na toro—at kinuha ang palasong pumupuksa sa kaaway, ang sandatang may tanda ng gasuklay na buwan na iginagalang sa digmaang makalangit.

Verse 149

धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान्न्ययोजयत्तत्र अघोरमंत्रम्

Itinuon ng marunong ang matalas na isip sa busog at sa palasong magwawagi, at doon ay inilapat niya ang mantrang Aghora.

Verse 150

ततो वधायाशु मुमोच तस्य वा आकृष्य कर्णांतमकुंठदीधितिम् । अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमापतद्विसृज्य मायां सहसा व्यवस्थितः

Pagkaraan, sa hangaring pumatay, mabilis niyang pinakawalan ang dakilang sandata—hinila hanggang tainga, at di-napupurol ang liwanag. Nang makita ng Asura ang makapangyarihang palasong rumaragasa, agad niyang pinakawalan ang māyā (ilusyon) at tumindig upang sumalubong.

Verse 151

प्रवेपमानेन मुखेन युज्यताचलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः । ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमंत्रितः शरोर्धचंद्रः प्रसभं महारणे

Nanginginig ang kanyang mukha at nangingatal ang katawan, nilamon siya ng pagkataranta. Pagkaraan, sa dakilang labanan, isang sandatang marangal—palasong hugis kalahating buwan, pinabanal ng mantra—ay marahas na pinakawalan laban sa kanya.

Verse 152

पुरंदरस्येष्वसनप्रमुक्तो मध्यार्कविंवं वपुषा विडंबयन्

Pinakawalan mula sa busog ni Purandara, nilibak nito ang bilog ng araw sa katanghaliang-tapat sa ningning ng sarili nitong anyo.

Verse 153

किरीटकूटस्फुरकांतिसंकुलं सुगंधिनानाकुसुमाधिवासितम् । प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं न्यपातयज्जंभिशिरः सकुंडलम्

Ang ulo ni Jambha—na may suot na hikaw—ay ibinagsak: siksik sa kumikislap na liwanag ng mataas na korona, mabango sa sari-saring bulaklak, at ang buhok ay wari’y liyab na nababalutan ng nagkakalat na usok.

Verse 154

तस्मिन्निंद्रहते जंभे प्रशशंसुः सुरा बहु । वासुदेवोऽपि भगवान्साधु साध्विति चाब्रवीत्

Nang mapatay ni Indra si Jambha, labis na pinuri ng mga deva si Indra; at maging ang Mapalad na si Vāsudeva ay nagsabi, “Mabuti, mabuti!”

Verse 155

ततो जंभं हतं दृष्ट्वा दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । सर्वे ते भग्नसंकल्पा दुद्रुवुस्तारकं प्रति

Pagkaraan, nang makita nilang napatay si Jambha, ang mga panginoon ng Dānava ay tumalikod. Wasak ang kanilang paninindigan, silang lahat ay tumakas patungo kay Tāraka.

Verse 156

तांश्च त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वा स चतुरो हतान् । सारथिं प्रेरयामास याहींद्रं लघु संगरे

Nang makita niyang nanginginig sa takot ang mga iyon at marinig na apat ang napatay, inudyukan ng haring-demonyo ang kanyang kutsero: “Magpatakbo nang mabilis patungo kay Indra sa labanan!”

Verse 157

तथेत्युक्त्वा स च प्रायात्तारके रथमास्थिते । सावलेपं च सक्रोधं सगर्वं सपराक्रमम्

“Gayon nga,” wika ng kutsero at umarangkada, habang si Tāraka’y sumakay sa kanyang karwahe—punô ng kapalaluan at poot, namamaga sa pagmamataas, at sabik sa pagpapamalas ng lakas.

Verse 158

साविष्कारं सधिक्कारं प्रयातो दानवेश्वरः । स युक्तं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम्

Sumulong ang panginoon ng mga Dānava, hayagang nagpapakita at nagbubuga ng mga paghamak. Sumakay siya sa karwaheng nakayuko na ang mga kabayo, at lumabas na may sanlibong kabayong tila Garuḍa.

Verse 159

सर्वायुधपरिष्कारं सर्वास्त्रपरिरक्षितम् । त्रैलोक्यऋद्धिसंपन्नं कल्पांतांतकनादितम्

Ang karwaheng iyon ay ganap na nilapatan ng lahat ng sandata at binabantayan ng sari-saring astra; taglay ang lakas ng tatlong daigdig, umuugong ito na parang dagundong ng Tagapagwasak sa wakas ng isang yugto.

Verse 160

सैन्येन महता युक्तो नादयन्विदिशो दिशः । सहस्राक्षश्च तं दृष्ट्वा त्यक्त्वा वाहनदंतिनम्

Kasama ang napakalaking hukbo, pinaugong niya ang mga dako at mga pagitan ng mga dako. Nang makita siya ng Sanlibong-Mata na si Indra, iniwan nito ang elepanteng sinasakyan bilang sasakyan niya.

Verse 161

रथं मातलिना युक्तं तप्तहेमपरिष्कृतम् । चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम्

Isang karwaheng hinihila at inihanda ni Mātali, pinalamutian ng pinong gintong pinainit—may lawak na apat na yojana—ay maringal na inayos, at pinalilibutan at pinagpala ng mga pangkat ng mga Siddha.

Verse 162

गंधर्वकिंनरोद्गीतमप्सरोनृत्यसंकुलम्

Umalingawngaw ito sa mga awit ng mga Gandharva at Kiṃnara, at napuno ng mga sayaw ng mga Apsaras.

Verse 163

सर्वायुधमहाबाधं महारत्नसमाचितम् । अध्यतिष्ठत्तं रथं च परिवार्य समंततः

Ang karwaheng iyon ay kakila-kilabot sa lahat ng uri ng sandata at hitik sa mahahalagang hiyas; pinalilibutan sa magkabilang panig, siya’y sumakay at tumindig nang matatag sa ibabaw nito.

Verse 164

दांशिता लोकपालाश्च तसथुः सगरुडध्वजाः । ततश्चचाल वसुधा ववौ रूक्षो मरुद्गणैः

Nakatindig na handa ang mga tagapangalaga ng daigdig, taglay ang mga watawat na may sagisag ni Garuḍa; saka yumanig ang lupa, at humihip ang mabagsik na hangin kasama ng mga pangkat ng Marut.

Verse 165

चेलुश्च सागराः सप्त तथाऽनश्यद्रवेः प्रभा । ततो जज्वलुरस्त्राणि ततोऽकंपंत वाहनाः

Umalon ang pitong karagatan, at dumilim ang ningning ng Araw; saka nagliyab ang mga sandata, at pagkaraan ay nanginig ang mga sasakyan at mga sinasakyan.

Verse 166

ततः समस्तमुद्वृत्तं ततोदृस्यत तारकः । एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघास्तथैकतः

Pagkaraan, nagulantang ang lahat; at saka nasilayan si Tāraka—sa isang panig ay si Tāraka na Daitya, at sa kabila naman ang nagkakatipong hukbo ng mga diyos.

Verse 167

लोकावसाद मेकत्र लोकोद्धरणमेकतः । चराचराणि भूतानि भयविस्मयवंति च

Sa isang panig ay ang pagkapahamak ng mga daigdig; sa kabila ay ang pag-angat at pagliligtas sa mga daigdig. Lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay napuno ng takot at pagkamangha.

Verse 168

प्रशशंसुः सुराः पार्थ तदा तस्मिन्समागमे

Pagdaka, O Pārtha, sa dakilang pagtitipong iyon, ang mga diyos ay naghandog ng mga papuri.

Verse 169

अस्त्राणि तेजांसि धनानि योधा यशो बलं वीरपराक्रमाश्च । सत्त्वौजसान्यंग बभूवुरेषां देवासुराणां तपसः परं तु नः

Ang kanilang mga sandata, ningning, kayamanan, mga mandirigma, dangal, lakas, at kabayanihan—maging ang tapang at sigla ng buhay—ay nahayag; subalit para sa mga deva at asura, ang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ang siyang pinakamataas na kapangyarihan.

Verse 170

अथाभिमुखमायांतं देवा विनतर्पवभिः । बाणैरनलकल्पाग्रार्विव्यधुस्तारकं प्रति

Pagkatapos, nang si Tāraka ay sumugod nang tuwiran sa kanila, tinamaan siya ng mga deva—binutas siya ng mga palasong ang dulo’y tila naglalagablab na apoy, matalim at di-matinag na gaya ng mga taluktok ng bundok na nakatungo.

Verse 171

स तानचिंत्य दैत्येंद्रो देवबाणक्षतान्हृदि । बाणैर्व्योम दिशः पृथ्वीं पूरयामास दानवः

Ang panginoon ng Daitya ay di natinag; bagaman sugatan sa puso ng mga palaso ng mga deva, pinuno niya ng sariling ulang-palaso ang langit, ang mga panig, at ang lupa.

Verse 172

नारायणं च सप्तत्या नवत्या च हुताशनम् । दशभिर्मारुतं मूर्ध्नि यमं दशभिरेव च

Tinamaan niya si Nārāyaṇa ng pitumpung palaso, si Agni ng siyamnapu; tinusok niya si Māruta sa ulo ng sampu, at si Yama rin ng sampu.

Verse 173

धनदं चैव सप्त्या वरुणं च तथाष्टभिः । विंशत्या निरृतिं दैत्यः पुनश्चाष्टभिरेव च

Tinamaan ng Daitya si Dhanada (Kubera) ng pito, si Varuṇa ng walo; si Nirṛti ay hinampas niya ng dalawampu, at muling dinagdagan ng walo pa.

Verse 174

विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्मर्मभेदिभिः । तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः

Muli niyang tinuhog ang bawat isa ng tig-sasampung palasong bumibiyak sa mahahalagang punto; at tinamaan din ng Daitya si Mātali ng tatlong mabilis na palaso.

Verse 175

गरुडं दशभिश्चैव महिषं नवभिस्तथा । पुनर्दैर्त्योऽथ देवानां तिलशो नतपर्वभिः

Tinamaan niya si Garuḍa ng sampu at si Mahīṣa ng siyam. Pagkaraan, muling dinurog ng Daitya ang mga deva, na wari’y ginawang pira-piras, sa mga bugso ng palasong parang gumuho’t bumagsak na tuktok ng bundok.

Verse 176

चकार वर्मजालानि चिच्छेद च धनूंषि च । ततो विकवचा देवा विधनुष्काः प्रपीडिताः

Hinabi niya ang mga lambat ng baluting pananggalang at pinira-piraso rin ang kanilang mga busog. Kaya ang mga diyos—hubad sa baluti at walang busog—ay labis na napighati at naapi.

Verse 177

चापान्यन्यानि संगृह्य यावन्मुंचंति सायकान् । तावद्बाणं समाधाय कालानलसमप्रभम्

Habang kumukuha sila ng iba pang busog at patuloy na nagpapakawala ng mga palaso, siya nama’y nagkasa sa sariling busog ng isang palasong naglalagablab na tila apoy ng Kala sa pagkalusaw ng panahon.

Verse 178

ताडयामास शक्रं स हृदि सोपि मुमोचह । ततोंऽतरिक्षमालोक्य दृष्ट्वा सूर्यशताकृती

Tinamaan niya si Śakra (Indra) sa puso; at si Indra man ay nagpakawala rin ng kanyang sandata. Pagkaraan, tumingala siya sa himpapawid at nakita ang isang anyong nagliliwanag na tila sandaang araw.

Verse 179

तार्क्ष्यविष्णू समाजघ्ने शराभ्यां तावमुह्यताम् । प्रेतनाथस्य वह्नेश्च वरुणस्य शितैः शरैः

Tinamaan niya si Tārkṣya (Garuḍa) at si Viṣṇu nang sabay sa dalawang palaso, kaya silang dalawa’y nalito at nabulag sa diwa. Sinalakay rin niya si Yama, panginoon ng mga espiritu, pati si Agni at si Varuṇa, sa pamamagitan ng mga palasong matalim na tila labaha.

Verse 180

निरृतेश्चाकरोत्कार्यं भीतबीतं विमोहयन् । निरुच्छ्वासं समाहृत्य चक्रे बाणैः समीरणम्

Inihagis niya si Nirr̥ti sa ganap na pagkalito—pinangingilabot at nilinlang siya. At sa pag-ipon ng hininga, pinigil niya maging ang hangin sa pamamagitan ng ulang-palaso.

Verse 181

ततः प्राप्य हरिः संज्ञां प्रोत्साह्य च दिशां पतीन् । बाणेन सारथेः कायाच्छिरोऽहार्षीत्सकुण्डलम्

Pagkaraan, nagbalik-malay si Hari (Viṣṇu); pinalakas niya ang loob ng mga tagapagbantay ng mga dako, at sa isang palaso ay pinugot niya ang ulo ng tagapagpaandar ng karwahe—na may suot pang hikaw—mula sa katawan nito.

Verse 182

धूमकेतोर्ज्वलात्क्रुद्धस्तस्य च्छित्त्वा न्यपातयत् । दैत्यराजकिरीटयं च चिच्छेद वासवस्ततः

Sa galit sa naglalagablab na Dhūmaketu, pinutol ni Vāsava (Indra) at ibinagsak siya; saka niya rin hinati ang korona ng haring asura.

Verse 183

धनेशश्च धनुः क्रुद्धो बिभेदबहुधा शरैः । वायुश्चक्रे च तिलशो रथं वा क्षोणिकूबरम्

Si Dhanesha (Kubera), sa galit, ay dinurog ang busog sa maraming piraso sa pamamagitan ng kanyang mga palaso; at si Vāyu naman ay ginawang pira-piraso ang karwahe ni Kṣoṇikūbara na parang nagkalat na linga.

Verse 184

निरृतिस्तिलशो वर्ण चक्रे बाणैस्ततो रणे । कृत्वैतदतुलं कर्मतिष्ठतिष्ठेति चाब्रुवन्

Pagkatapos, sa labanan, si Nirr̥ti ay nadurog ng mga palaso hanggang maging maliliit na piraso na parang linga. Matapos gawin ang di-mapapantayang gawaing iyon, sila’y sumigaw: “Manindigan! Manindigan!”

Verse 185

लिहंतः सृक्किणीं देवा वासुदेवादयस्तदा । दृष्ट्वा तत्कर्म देवानां तारकोऽतुलविक्रमः

Noon, ang mga diyos—si Vāsudeva at ang iba pa—ay dumila sa kanilang mga labi habang minamasdan ang gawang iyon ng mga deva; at si Tāraka, na may lakas na di-mapapantayan, ay nakita rin iyon.

Verse 186

मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । दृष्ट्वा मुद्गरमायांतमनिवार्यं रणाजिरे

Inihagis niya ang isang kakilakilabot na pamalo (mace) kay Sahasrākṣa sa labanan. Nang makita ang pamalong iyon na rumaragasa—di-mapipigil sa larangan ng digmaan—

Verse 187

रथादाप्लुत्य धरणीमगमत्पाकशासनः । मुद्गरोऽपि रथोपस्थे पपात परुषस्वनः

Tumalon si Pākaśāsana mula sa karwahe at lumapag sa lupa; at ang pamalo nama’y bumagsak sa upuan ng karwahe, umuugong sa magaspang na tunog.

Verse 188

स रथं चूर्णयामास न ममार च मातलिः । गृहीत्वा पट्टिशं दैत्यो जधानोरसि केशवम्

Dinurog niya ang karwahe hanggang maging alikabok, ngunit hindi namatay si Mātali. Kinuha ng demonyo ang palakol-pandigma at hinampas si Keśava sa dibdib.

Verse 189

स्कन्धे गरुत्मतः सोऽपि निषसाद विचेतनः । खड्गेन राक्षसेन्द्रं च भित्त्वा भूमावपातयत्

Siya man ay napahandusay na walang malay sa balikat ni Garuḍa. Pagkaraan, sa pamamagitan ng espada, biniyak niya ang panginoon ng mga rākṣasa at ibinagsak ito sa lupa.

Verse 190

यमं च पातयामास भूमौ दैत्यो मुखे हतम् । वह्निं च भिंडिपालेन चक्रे हत्वा विचेतनम्

Hinampas ng Dānava si Yama sa mukha at ibinagsak siya sa lupa; at sa pamamagitan ng bhinḍipāla, isang mabigat na sibat, hinampas din niya si Agni at iniwang walang malay.

Verse 191

वायुं पदा तदाक्षिप्य पातयामास भूतले । धनेशं तद्धनुष्कोट्या कुट्टयामास कोपनः

Sa isang sipa at paghagis, ibinagsak niya si Vāyu sa lupa; at sa poot, hinampas niya si Dhaneśa (Kubera) gamit ang dulo ng kanyang busog.

Verse 192

ततो देवनिकायानामेकैकं क्षणमात्रतः । तेषामेव जघानासौ शस्त्रैर्बालान्यथा गुरुः

Pagkaraan, sa isang kisapmata, isa-isa niyang ibinagsak ang mga pangkat ng mga diyos—pinuputol ng sandata na parang gurong nagpaparusa sa maliliit na bata.

Verse 193

लब्धसंज्ञस्ततो विष्णुश्चक्रं जग्राह दुर्धरम् । रानवेंद्रवसामेदोरुधिरेणाभिरंजितम्

Pagkatapos, si Viṣṇu, nang magbalik-malay, ay dinampot ang kanyang di-matitinag na cakra—nabahiran ng taba, utak-buto, at dugo ng panginoon ng mga Dānava.

Verse 194

मुमोच दानवेंद्रस्य दृढं वक्षसि केशवः । पपात चक्रं दैत्यस्य पतितं भास्करद्युति

Inihagis ni Keśava nang buong lakas ang cakra sa matibay na dibdib ng panginoon ng Dānava; at ang nagliliyab, araw-angkin na gulong-sandata ng daitya ay bumagsak din habang siya’y bumabagsak.

Verse 195

व्यशीर्यताथ कायेऽस्य नीलोत्पलमिवाश्मनि । ततो वज्रं महेन्द्रोऽपि प्रमुमोचार्चितं चिरम्

Napunit ang kanyang katawan, gaya ng bughaw na lotus na nadurog sa bato. Pagkaraan, pinakawalan din ni Mahendra ang vajra, ang kidlat na matagal nang pinararangalan.

Verse 196

तस्मिञ्जयाशा शक्रस्य दानवेन्द्राय संयुगे । तारकस्य च संप्राप्य शरीरं शौर्यशालिनः

Sa labang iyon laban sa panginoon ng mga Dānava, wari’y nasa kamay na ni Śakra (Indra) ang tagumpay; at ang katawan ni Tāraka, ang puspos ng kabayanihan, ay tinamaan sa gitna ng sagupaan.

Verse 197

विशीर्यत विकीर्णार्चिः शतधा खण्डशो गतम् । ततो वायुरदीनात्मा वेगेन महता नदन्

Nabasag iyon, nagkalat ang ningas, at nahati sa daan-daang piraso. Pagkaraan, si Vāyu na di-natitinag ang loob ay umungal at sumugod pasulong sa napakalakas na bilis.

Verse 198

ज्वलितज्वलनाभासमंकुशं प्रमुमोच ह । विशीर्णं तस्य तच्चांगे दृष्ट्वा वायुर्महारुषा

Inihagis niya ang aṅkuśa, ang pang-udyok na naglalagablab na parang apoy. Nang makita ni Vāyu na iyon ay nabasag sa kanyang katawan, siya’y sinakmal ng matinding poot.

Verse 199

ततः शैलेन्द्रमुत्पाट्य पुष्पितद्रुमकंदरम् । चिक्षेप दानवेन्द्राय दशयोजनविस्तृतम्

Pagkaraan, binunot niya ang isang bundok na tila hari—ang mga yungib ay punô ng mga punong namumulaklak—at inihagis iyon sa panginoon ng Dānava, isang tipak na lawak ay sampung yojana.

Verse 200

महीधरं तमायांतं सस्मितं दैत्यपुंगवः । जग्राह वामहस्तेन बालः कन्दुकलीलया

Nang sumugod ang yaong tila bundok, ang pinakadakila sa mga Daitya—ang Banal na Batà—ay ngumiti at sinapo iyon sa kaliwang kamay, na parang larong bola ng isang musmos.