Adhyaya 69

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे वंशानुवर्णनं नामाष्टषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच सात्वतः सत्यसम्पन्नः प्रजज्ञे चतुरः सुतान् भजनं भ्राजमानं च दिव्यं देवावृधं नृपम्

Kaya nga, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang ika-animnapu’t siyam na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Salinlahi.” Sinabi ni Sūta: Ang Sātvata, na puspos ng katotohanan, ay nagkaanak ng apat na lalaki—Bhajana, Bhrājamāna, ang maningning na Divya, at ang haring Devāvṛdha.

Verse 2

अन्धकं च महाभागं वृष्णिं च यदुनन्दनम् तेषां निसर्गांश्चतुरः शृणुध्वं विस्तरेण वै

Si Andhaka, ang lubhang mapalad, at si Vṛṣṇi, ang ligaya ng angkan ni Yadu—pakinggan ninyo sa akin nang buong paglalatag ang apat na nisarga (likas na hilig) na nauukol sa kanilang lahi.

Verse 3

सृञ्जय्यां भजनाच्चैव भ्राजमानाद्विजज्ञिरे अयुतायुः शतायुश् च बलवान् हर्षकृत्स्मृतः

Mula kay Sṛñjayā at gayundin kay Bhajanā, si Bhrājamāna ay nagkaanak ng dalawang lalaki—Ayutāyu at Śatāyu; at may isa pang isinilang, bantog bilang Balavān, na inaalala bilang Harṣakṛt (tagapagdala ng galak).

Verse 4

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्मरन्

Sa kanila, ang haring Devāvṛdha ay nagsagawa ng pinakadakilang pag-aayuno at pagtitika, na may iisang layon sa alaala: “Nawa’y magkaanak ako ng isang lalaking puspos ng lahat ng kabutihang-asal.”

Verse 5

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको नृपोत्तमः अनुवंशपुराणज्ञा गायन्तीति परिश्रुतम्

Mula sa kanya ay isinilang ang haring tanyag na si Babhrū—isang dakilang pinuno na ang kabanalan ng kanyang papuri ay nakapagpapabanal. Ayon sa salinlahi, yaong mga nakaaalam ng mga Purāṇa at ng mga angkan ng mga hari (anuvaṃśa) ang umaawit ng kanyang papuri.

Verse 6

गुणान्देवावृधस्याथ कीर्तयन्तो महात्मनः यथैव शृणुमो दूरात् संपश्यामस्तथान्तिकात्

Pagkaraan, pinuri ng mga Deva ang mga kabutihan ng kagalang-galang na Dakilang Kaluluwa at nagsabi: “Gaya ng aming naririnig tungkol sa Kanya mula sa malayo, gayon din ngayon ay nasasaksihan namin Siya nang tuwiran, sa malapitan.”

Verse 7

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः पुरुषाः पञ्च षष्टिस्तु षट् सहस्राणि चाष्ट च

Si Babhrū ang pinakadakila sa mga tao, na kapantay ni Devāvṛdha sa mga deva. At ang mga lalaki ay animnapu’t lima, at mayroon ding anim na libo at walo (sa bilang).

Verse 8

ये ऽमृतत्वमनुप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि यज्वा दानमतिर्वीरो ब्रह्मण्यस्तु दृढव्रतः

Yaong mga nakaabot sa kawalang-kamatayan—maging higit pa kina Babhrū at Devāvṛdha—ay mga nagsasagawa ng yajña (yajvā) na tapat sa banal na ritwal, magigiting sa kabutihan, may pusong mapagkaloob, matatag sa mga panata (vrata), at may paggalang sa kaayusang Brahmaniko. Sa gayong dharma, ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay inaakay tungo sa biyaya ng Pati (Panginoon) at sa kalagayang lampas sa kamatayan.

Verse 9

कीर्तिमांश् च महातेजाः सात्वतानां महारथः तस्यान्ववाये सम्भूता भोजा वै दैवतोपमाः

At naroon si Kīrtimān—may dakilang ningning, isang mahāratha, dakilang mandirigmang-karwahe sa mga Sātvata. Mula sa kanyang angkan ay isinilang ang mga Bhoja, tunay na tila mga deva sa tindig at kagalingan.

Verse 10

गान्धारी चैव माद्री च वृष्णिभार्ये बभूवतुः गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम्

Si Gāndhārī at si Mādrī ay naging mga asawa sa angkan ng Vṛṣṇi. Si Gāndhārī ay nagsilang kay Sumitra—ang ligaya ni Mitra—at sa gayon ay nagpatuloy ang itinakdang lahi, upang mapanatili ang dharma sa ilalim ng Panginoon (Pati).

Verse 11

माद्री लेभे च तं पुत्रं ततः सा देवमीढुषम् अनमित्रं शिनिं चैव तावुभौ पुरुषोत्तमौ

Pagkaraan, si Mādrī ay nagsilang ng anak na iyon; at pagkatapos ay isinilang niya si Devamīḍhuṣa, at gayundin sina Anamitra at Śini—kapwa dakila at tanyag sa mga tao.

Verse 12

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः प्रसेनश् च महाभागः सत्राजिच्च सुतावुभौ

Mula kay Anamitra ay isinilang si Nighna. Si Nighna ay nagkaroon ng dalawang anak na lalaki—si Prasena, ang lubhang mapalad, at si Satrājit—kapwa niyang anak.

Verse 13

तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत् स्यमन्तको नाम मणिर् दत्तस्तस्मै विवस्वता

Para kay Satrājit, ang Araw (Vivasvān) ay naging kaibigang kasinghalaga ng buhay. At ipinagkaloob ni Vivasvān sa kanya ang hiyas na tinatawag na Syamantaka.

Verse 14

पृथिव्यां सर्वरत्नानाम् असौ राजाभवन्मणिः कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनेन सहैव सः

Sa daigdig, sa gitna ng lahat ng hiyas, ang batong iyon ay kinilala na parang hari ng mga ratna. Minsan, siya ay lumabas upang mangaso kasama si Prasena.

Verse 15

वधं प्राप्तो ऽसहायश् च सिंहादेव सुदारुणात् अथ पुत्रः शिनेर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात्

Walang masandalan, sinalubong niya ang kamatayan sa kamay ng isang lubhang mabangis na leon. Pagkaraan nito, mula sa bunsong anak ni Śini—minamahal ng angkan ng Vṛṣṇi—isinilang ang isang anak na lalaki, na nagpatuloy sa lahi.

Verse 16

सत्यवाक् सत्यसम्पन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः सात्यकिर्युयुधानस्तु शिनेर्नप्ता प्रतापवान्

Si Satyavāk—tapat sa katotohanan—ay ganap sa satya at natamo ang kaganapan sa katotohanan; ang kanyang anak ay si Satyaka. At si Sātyaki, na kilala bilang Yuyudhāna, ang magiting na apo ni Śini, ay taong may dakilang lakas at giting.

Verse 17

असंगो युयुधानस्य कुणिस्तस्य सुतो ऽभवत् कुणेर् युगंधरः पुत्रः शैनेया इति कीर्तिताः

Mula kay Yuyudhāna ay isinilang si Asaṅga; mula kay Asaṅga ay si Kuṇista. At ang anak ni Kuṇi ay si Yugaṃdhara. Sila’y ipinagdiriwang bilang angkan ng Śaineyā.

Verse 18

माद्र्याः सुतस्य संजज्ञे सुतो वार्ष्णिर्युधाजितः श्वफल्क इति विख्यातस् त्रैलोक्यहितकारकः

Mula sa anak ni Mādrī ay isinilang ang isang inapo ng Vṛṣṇi na nagngangalang Yudhājit; siya’y sumikat bilang Śvaphalka, tagapagkaloob ng kabutihan sa tatlong daigdig—kumikilos ayon sa dharma na itinatag sa ilalim ni Pati (Śiva), ang Nagpapalaya sa mga tali (pāśa) ng mga nilalang (paśu).

Verse 19

श्वफल्कश् च महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते नास्ति व्याधिभयं तत्र नावृष्टिभयमप्युत

Kung saan nananahan ang dakilang haring Śvaphalka—matatag sa dharma—doon ay walang takot sa karamdaman; ni wala ring takot sa tagtuyot. Ganyan ang kapangyarihang nag-iingat ng matuwid na kaayusan, na itinatag sa bhakti kay Pati (Śiva), ang Nagpapaluwag sa mga tali (pāśa) na lumilitaw bilang sama-samang pagdurusa.

Verse 20

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामवाप सः गान्दिनीं नाम काश्यो हि ददौ तस्मै स्वकन्यकाम्

Kinuha ni Śvaphalka bilang asawa ang anak na babae ng Hari ng Kāśī. Tunay nga, ibinigay ng haring Kāśī (Kāśya) sa kanya ang sariling dalagang anak na nagngangalang Gāndinī.

Verse 21

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षगणान्किल वसन्ती न च संजज्ञे गर्भस्था तां पिताब्रवीत्

Tunay ngang nanatili siya sa sinapupunan ng kanyang ina sa loob ng maraming taon, ngunit hindi pa rin isinisilang. Habang siya’y nasa pagdadalang-tao pa, nagsalita ang kanyang ama sa kanya.

Verse 22

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं चाभितिष्ठसि प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गान्दिनी तदा

“Isilang ka na agad—nawa’y mapasaiyo ang pagpapala! Bakit nananatili ka pa riyan sa loob?” Sa gayon, noon, ang dalagang si Gāndinī, na nasa sinapupunan, ay nagsalita mula sa loob at sumagot sa kanya.

Verse 23

वर्षत्रयं प्रतिदिनं गामेकां ब्राह्मणाय तु यदि दद्यास्ततः कुक्षेर् निर्गमिष्याम्यहं पितः

“Kung ikaw, Ama, ay magbibigay ng tig-iisang baka araw-araw sa isang brāhmaṇa sa loob ng tatlong taon, saka lamang ako makalalabas mula sa sinapupunan, Ama.”

Verse 24

तथेत्युवाच तस्या वै पिता काममपूरयत् दाता शूरश् च यज्वा च श्रुतवानतिथिप्रियः

Sumagot ang kanyang ama, “Gayon nga,” at tinupad ang kanyang nais. Siya’y mapagbigay sa dāna, matapang, tagaganap ng yajña, marunong sa banal na kaalaman, at nalulugod sa paggalang sa mga panauhin. Sa ganitong dharma, ang maybahay (gṛhastha) ay sumusuporta sa landas na Śaiva sa paglilinis ng karma sa pamamagitan ng dāna, yajña, at paglilingkod, inihahanda ang paśu (kaluluwa) na humarap sa Pati—Panginoong Śiva.

Verse 25

तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वफल्काद्भूरिदक्षिणः रत्ना कन्या च शैवस्य ह्य् अक्रूरस्तामवाप्तवान्

Mula sa kanya ay isinilang si Akrūra; at mula kay Śvaphalka ay isinilang si Bhūridakṣiṇa, ang lubhang mapagkaloob. Si Ratnā, anak na dalaga ng angkang Śaiva (mga deboto ni Śiva), ay kinuha ni Akrūra bilang asawa.

Verse 26

अस्यामुत्पादयामास तनयांस्तान्निबोधत उपमन्युस् तथा माङ्गुर् वृतस्तु जनमेजयः

Sa kanya ay nagkaanak siya ng mga lalaki—pakinggan at unawain: si Upamanyu, gayundin sina Māṅgu, Vṛta, at Janamejaya.

Verse 27

गिरिरक्षस्तथोपेक्षः शत्रुघ्नो यो ऽरिमर्दनः धर्मभृद् वृष्टधर्मा च गोधनो ऽथ वरस् तथा

Siya ang Tagapangalaga ng mga bundok, at ang Nanatiling walang pagkiling, di nadadala ng laro ng magkasalungat. Siya ang Pumupuksa sa kaaway, ang Dumudurog sa mga kalaban; ang Tagapagtaguyod ng Dharma, at ang Nagpapaulan ng Dharma bilang biyaya. Siya ang Nagkakaloob ng mga baka at kasaganaan, at Siya rin ang Kataas-taasang Kaloob.

Verse 28

आवाहप्रतिवाहौ च सुधारा च वराङ्गना अक्रूरस्योग्रसेन्यां तु पुत्रौ द्वौ कुलनन्दनौ

Sina Āvāha at Prativāha, at gayundin si Sudhārā, ang marangal na ginang. Kay Akrūra at Ugrasenyā ay may dalawang anak na lalaki, kagalakan at sandigan ng angkan.

Verse 29

देववानुपदेवश् च जज्ञाते देवसंमतौ सुमित्रस्य सुतो जज्ञे चित्रकश् च महायशाः

Isinilang sina Devavān at Upadeva—kapwa kinikilala at iginagalang maging sa mga deva. At kay Sumitra ay isinilang ang anak na lalaki na si Citraka, ang lubhang tanyag.

Verse 30

चित्रकस्याभवन्पुत्रा विपृथुः पृथुरेव च अश्वग्रीवः सुबाहुश् च सुधासूकगवेक्षणौ

Kay Citraka ay isinilang ang mga anak na lalaki—Vipṛthu at si Pṛthu rin; Aśvagrīva at Subāhu; at gayundin sina Sudhāsūka at Gavekṣaṇa. Sa gayon ay nagpatuloy ang angkan nang maayos, sa ilalim ng di-nakikitang paggabay ni Pati (Śiva), ang Tagapangalaga ng dharma sa paglipas ng panahon.

Verse 31

अरिष्टनेमिरश्वश् च धर्मो धर्मभृदेव च सुभूमिर्बहुभूमिश् च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ

Siya ay si Ariṣṭanemi at si Aśva rin; Siya ang Dharma, at ang banal na Tagapagdala ng Dharma. Siya ay Subhūmi at Bahubhūmi; at Siya rin ay Śraviṣṭhā at Śravaṇa—na ang dalawang ito ay iginagalang din bilang mga anyong pambabae.

Verse 32

अन्धकात्काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

Mula kay Andhaka, ang anak na babae ni Kaśyapa ay nagsilang ng apat na anak na lalaki—Kukura, Bhajamāna, Śuci, at Kambalabarhiṣa. Sa gayon ay lumawak ang lahi sa ilalim ng pamamahala ni Pati (Śiva), habang ang mga kaluluwang may katawan (paśu) ay nagpapatuloy sa tali ng karma (pāśa).

Verse 33

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर् वृष्णेः शूरस्ततो ऽभवत् कपोतरोमातिबलस् तस्य पुत्रो विलोमकः

Mula kay Kukura ay isinilang si Vṛṣṇi; mula kay Vṛṣṇi ay lumitaw si Śūra. Mula sa kanya ay nagmula si Kapotaromātibala, at ang anak niyang lalaki ay si Vilomaka.

Verse 34

तस्यासीत् तुम्बुरुसखो विद्वान्पुत्रो नलः किल ख्यायते स सुनाम्ना तु चन्दनानकदुन्दुभिः

Mayroon siyang marunong na anak na lalaki na nagngangalang Nala, bantog bilang kasama ni Tumburu; at sa kanyang tanyag na pangalan ay pinuri siyang Candanānaka-dundubhi—yaong ang musika’y umaalingawngaw na tila tambol na may halimuyak ng sandalwood.

Verse 35

तस्मादप्यभिजित्पुत्र उत्पन्नो ऽस्य पुनर्वसुः अश्वमेधं स पुत्रार्थम् आजहार नरोत्तमः

Kaya nga, isinilang si Punarvasu, anak ni Abhijit. Ang pinakamainam sa mga tao ay nagsagawa ng banal na handog na Aśvamedha upang magkaanak, humihingi ng lahi sa ilalim ng mataas na kaayusang sa huli’y nakasalig kay Pati, ang Panginoong Śiva.

Verse 36

तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्समुत्थितः ततस्तु विद्वान् सर्वज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः

Sa gitna ng handog na Atirātra, siya’y bumangon mula sa pinakasentro ng bulwagang Sadas. Pagkaraan, lumitaw si Punarvasu—nakaaalam sa ritwal, ganap na marunong, mapagbigay, at yajvā na naitalaga—nagniningning sa lakas ng Veda at nakatuon sa Kataas-taasang Panginoon (Pati).

Verse 37

तस्यापि पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ कीर्तिमतां वरौ

Mula rin sa kanya, sinasabing may isinilang na magkaparis na anak: ang anak na lalaki na si Āhuka at ang anak na babae na si Āhukī—kapwa tanyag, nangunguna sa mga mararangal at bantog.

Verse 38

आहुकात् काश्यदुहितुर् द्वौ पुत्रौ संबभूवतुः देवकश्चोग्रसेनश् च देवगर्भसमावुभौ

Mula kay Āhuka, sa pamamagitan ng anak na babae ni Kāśya, isinilang ang dalawang anak na lalaki—sina Devaka at Ugrasena—kapwa may marangal na pinagmulan, wari’y mula sa sinapupunan ng mga deva, at may mapalad na kapanganakan.

Verse 39

देवकस्य सुता राज्ञो जज्ञिरे त्रिदशोपमाः देववान् उपदेवश् च सुदेवो देवरक्षितः

Mula kay Haring Devaka ay isinilang ang mga anak na lalaki, kasingningning ng mga deva: Devavān, Upadeva, Sudeva, at Devarakṣita—tanyag bilang mga nilalang na may kahusayan na tulad ng deva.

Verse 40

तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ वृषदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता

Mayroon silang pitong kapatid na babae; ipinakasal sila ni Vasudeva. Kabilang sa kanila sina Vṛṣadevā, Upadevī, at iba pa—mga babaeng nasa banal na pag-iingat at pag-aaruga ng mga deva.

Verse 41

श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा तथापरा देवकी चापि तासां च वरिष्ठाभूत्सुमध्यमा

Naroon sina Śrīdevā, Śāntidevā, Sahadevā, at isa pa; at naroon din si Devakī. Sa kanilang lahat, si Sumadhyamā ang itinuring na pinakadakila.

Verse 42

नवोग्रसेनस्य सुतास् तेषां कंसस्तु पूर्वजः तेषां पुत्राश्च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः

Maraming anak na lalaki si Novograsena; sa kanila, si Kaṃsa ang panganay. Mula sa angkang iyon ay sumilang ang mga anak at mga apo—daan-daan, at maging libu-libo.

Verse 43

देवकस्य सुता पत्नी वसुदेवस्य धीमतः बभूव वन्द्या पूज्या च देवैरपि पतिव्रता

Ang anak na babae ni Devaka ay naging debotong asawa ng marunong na si Vasudeva. Matatag sa panatang katapatan sa asawa (pativratā), siya’y iginagalang at sinasamba—maging ng mga deva.

Verse 44

रोहिणी च महाभागा पत्नी चानकदुन्दुभेः पौरवी बाह्लिकसुता संपूज्यासीत्सुरैरपि

Si Rohiṇī—pinakamapalad—ay asawa ni Ānakadundubhi. Siya’y isang Pauravī, anak ni Bāhlika, at iginagalang at sinasamba maging ng mga deva.

Verse 45

असूत रोहिणी रामं बलश्रेष्ठं हलायुधम् आश्रितं कंसभीत्या च स्वात्मानं शान्ततेजसम्

Isinilang ni Rohiṇī si Rāma (Balarāma)—ang pinakadakila sa lakas, ang may hawak ng araro bilang sandata. Dahil sa takot kay Kaṃsa, siya’y sumilong doon at nagningning sa payapang liwanag ng sarili niyang Atman.

Verse 46

जाते रामे ऽथ निहते षड्गर्भे चातिदक्षिणे वसुदेवो हरिं धीमान् देवक्यामुदपादयत्

Pagkapanganak kay Rāma, at matapos mapatay ang anim na sanggol sa sinapupunan—sa pinakamasaganang sandali—ang marunong na si Vasudeva ay nagpasilang kay Hari mula kay Devakī. Sa pananaw ng Purāṇa, ang ganitong paglusong ay ayon sa kautusan ni Pati (ang Kataas-taasang Panginoon), upang lumuwag ang pasha (pagkagapos) na nagtatali sa pashu (kaluluwang indibidwal).

Verse 47

स एव परमात्मासौ देवदेवो जनार्दनः हलायुधश् च भगवान् अनन्तो रजतप्रभः

Siya lamang ang Paramātman—ang Diyos ng mga diyos. Siya si Janārdana; Siya ang Bhagavān na may hawak ng araro bilang sandata; Siya si Ananta, ang Walang-Hanggan, na kumikislap sa pilak na ningning—ang lahat ng pangalang ito’y tumuturo sa iisang Pati (Panginoon) na lampas sa lahat.

Verse 48

लिफ़े ओफ़् कृष्ण भृगुशापछलेनैव मानयन्मानुषीं तनुम् बभूव तस्यां देवक्यां वासुदेवो जनार्दन

Sa paggalang sa kalagayang idinulot ng sumpa ni Bhṛgu, si Janārdana—Vāsudeva—ay tumanggap ng katawang-tao at isinilang mula kay Devakī. Kaya ang pagbaba ng Panginoon ay nagaganap sa lambat ng sanhi at bunga ng karma, subalit ang kataas-taasang Pati ay nananatiling di nadadapuan, at ginagabayan ang mga kaluluwang pashu tungo sa paglaya.

Verse 49

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशिकी नियोगाद्देवदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

Ipinanganak mula sa mismong katawan ni Umā, ang Yogic Slumber—Kauśikī—ayon sa utos ng Diyos ng mga diyos (Mahādeva), ay tunay na naging anak na babae ni Yaśodā.

Verse 50

सा चैव प्रकृतिः साक्षात् सर्वदेवनमस्कृता पुरुषो भगवान्कृष्णो धर्ममोक्षफलप्रदः

Siya nga ang Prakṛti mismo—ang hayag na Katotohanan—na iginagalang ng lahat ng mga deva. At Siya ang Kataas-taasang Puruṣa, ang Mapalad na Panginoon, si Kṛṣṇa na may maitim na anyo, na nagkakaloob ng bunga ng dharma at mokṣa (kalayaan).

Verse 51

तां कन्यां जगृहे रक्षन् कंसात्स्वस्यात्मजं तदा चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्सकृतलाञ्छनम्

Pagkaraan, upang iligtas ang sariling anak mula kay Kaṃsa, kinuha niya ang batang babae; at sa sandaling iyon, ang sanggol ay nagpakita na may apat na bisig, malalaking mata, at may tatak na Śrīvatsa sa dibdib.

Verse 52

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं जनार्दनम् यशोदायै प्रदत्त्वा तु वसुदेवश् च बुद्धिमान्

Pagkatapos, ang marunong na si Vasudeva ay ipinagkatiwala kay Yaśodā si Janārdana mismo—ang Panginoong may hawak na kabibe, diskos, pamalo, at lotus—upang magpatuloy ang banal na layon, lampas sa mga tali (pāśa) na nagkukubli sa kalooban ng Pati.

Verse 53

दत्त्वैनं नन्दगोपस्य रक्षतामिति चाब्रवीत् रक्षकं जगतां विष्णुं स्वेच्छया धृतविग्रहम्

Ibinigay siya kay Nanda na pastol at sinabi, “Ingatan mo siya.” Kaya (ang sanggol ay naipagkatiwala kay) Viṣṇu, Tagapangalaga ng mga daigdig, na sa sariling kalooban ay nag-anyong may katawan. Sa pananaw na Śaiva, ang ganitong mga pagbaba upang magtanggol ay kumikilos sa ilalim ng kataas-taasang kautusan ng Pati (Śiva); sa pamamagitan ng śakti Niya, itinataguyod ang sansinukob at iniingatan ang mga paśu (mga kaluluwang nakagapos) mula sa mga silo (pāśa) ng takot at kapahamakan.

Verse 54

प्रसादाच्चैव देवस्य शिवस्यामिततेजसः रामेण सार्धं तं दत्त्वा वरदं परमेश्वरम्

Sa biyaya ng Diyos na si Śiva na may di-masukat na ningning, ang Kataas-taasang Panginoon—ang Tagapagkaloob ng biyaya—ay ipinagkaloob bilang banal na pagpapala, kasama si Rāma.

Verse 55

भूभारनिग्रहार्थं च ह्य् अवतीर्णं जगद्गुरुम् अतो वै सर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति

Upang supilin ang bigat na pasan ng daigdig, ang Jagadguru ay bumaba at nagkatawang-tao; kaya sa mga Yādava, ang lahat ng pagpapala at kabutihang-palad ay tiyak na magaganap.

Verse 56

अयं स गर्भो देवक्या यो नः क्लेश्यान्हरिष्यति उग्रसेनात्मजायाथ कंसायानकदुन्दुभिः

“Ito nga ang sanggol sa sinapupunan ni Devakī na mag-aalis ng aming mga pagdurusa (kleśa).” Gayon nagsalita si Ānakadundubhi (Vasudeva) kay Kaṃsa, anak ni Ugrasena. Sa mas malalim na diwang Shaiva, itinuturo nito ang pagdating ng isang banal na pinagkaloobang tagapagpaganap, na sa pamamagitan niya’y pinaluluwag ni Pati (ang Panginoon) ang pasha (pagkagapos) at winawakasan ang mga kleśa na nagpapahirap sa pashu (kaluluwang nakagapos).

Verse 57

निवेदयामास तदा जातां कन्यां सुलक्षणाम् अस्यास्तवाष्टमो गर्भो देवक्याः कंस सुव्रत

Pagkaraan, iniulat niya na may isinilang na sanggol na babae na may mabubuting palatandaan, at sinabi: “O Kaṃsa, ikaw na matatag sa panata, ito ang ikawalong pagdadalang-tao (bunga) ni Devakī para sa iyo.”

Verse 58

मृत्युर् एव न संदेह इति वाणी पुरातनी ततस्तां हन्तुमारेभे कंसः सोल्लङ्घ्य चांबरम्

“Kamatayan nga—walang pag-aalinlangan”: gayon nagsalita ang sinaunang tinig ng hula. Pagkaraan, si Kaṃsa ay tumalon mula sa mataas na luklukan at nagsimulang tangkaing patayin siya.

Verse 59

उवाचाष्टभुजा देवी मेघगंभीरया गिरा रक्षस्व तत्स्वकं देहम् आयातो मृत्युरेव ते

Nagsalita ang Diyosa na may walong bisig sa tinig na lalim na gaya ng kulog sa ulap: “Ingatan mo ang sarili mong katawan—dumating na sa iyo ang kamatayan.”

Verse 60

रक्षमाणस्य देहस्य मायावी कंसरूपिणः किं कृतं दुष्कृतं मूर्ख जातः खलु तवान्तकृत्

Habang pinagsisikapan mong ingatan ang katawang ito, isang salamangkero—nakasuot ng anyo ni Kaṁsa—ang nagtatanong: “O hangal, anong kasalanan ang nagawa ko? Tunay, ang sumilang ay siya mismong tagapaghatid ng iyong kamatayan.”

Verse 61

देवक्याः स भयात्कंसो जघानैवाष्टमं त्विति स्मरन्ति विहितो मृत्युर् देवक्यास् तनयो ऽष्टमः

Dahil sa takot, pinaslang ni Kaṁsa ang (sanggol), iniisip: “Ito ang ikawalo.” Ngunit naaalala ng mga tao na ang itinakdang kamatayan ni Kaṁsa ay ang ikawalong anak na lalaki ni Devakī—ang nakatakdang maging mismong Kamatayan ni Kaṁsa.

Verse 62

यस्तत्प्रतिकृतौ यत्नो भोजस्यासीद्वृथा हरेः प्रभावान्मुनिशार्दूलास् तया चैव जडीकृतः

Ang pagsisikap ni Haring Bhoja na gumanti ay lubusang nauwi sa wala; sapagkat sa nangingibabaw na kapangyarihan ni Hari, O mga muning tulad ng tigre, siya’y pinamanhid at pinatulala ng mismong lakas na iyon.

Verse 63

कंसो ऽपि निहतस्तेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा निहता बहवश्चान्ये देवब्राह्मणघातिनः

Napatay rin si Kaṁsa sa kamay ni Kṛṣṇa—na ang mga gawa’y walang hirap; at marami pang iba, mga mamamatay-tao ng mga Deva at ng mga Brāhmaṇa, ang nalipol. Sa gayon, ang Panginoon (Pati) ay muling nagtatatag ng dharma sa pag-aalis ng mga puwersa ng adharma na tulad ng pasha, na nagbubuklod at nagpapahirap sa mga nilalang (paśu).

Verse 64

तस्य कृष्णस्य तनयाः प्रद्युम्नप्रमुखास् तथा बहवः परिसंख्याताः सर्वे युद्धविशारदाः

Marami ang mga anak na lalaki ni Kṛṣṇa—si Pradyumna ang nangunguna—napakarami sa bilang; at silang lahat ay bihasa at sanay sa digmaan.

Verse 65

कृष्णपुत्राः समाख्याताः कृष्णेन सदृशाः सुताः पुत्रेष्वेतेषु सर्वेषु चारुदेष्णादयो हरेः

Sila’y ipinahayag na mga anak ni Kṛṣṇa—mga anak na kahawig ni Kṛṣṇa mismo. Sa lahat ng anak ni Hari, si Cārudeṣṇa at ang iba pa ang pinakamarangal at nangunguna.

Verse 66

विशिष्टा बलवन्तश् च रौक्मिणेयारिसूदनाः षोडशस्त्रीसहस्राणि शतमेकं तथाधिकम्

Sila’y natatangi at makapangyarihan—mga pumupuksa sa mga kaaway ng anak ni Rukmiṇī. At (siya) ay may labing-anim na libong kabiyak, at may dagdag pang isang daan.

Verse 67

कृष्णस्य तासु सर्वासु प्रिया ज्येष्ठा च रुक्मिणी तया द्वादशवर्षाणि कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा

Sa lahat ng kabiyak ni Kṛṣṇa, si Rukmiṇī ang pinakamatanda at pinakaminamahal. Kasama niya, si Kṛṣṇa—na ang mga gawa’y walang bigat at walang sagabal—ay namuhay nang labindalawang taon (sa payapang pagsasama).

Verse 68

उष्यता वायुभक्षेण पुत्रार्थं पूजितो हरः चारुदेष्णः सुचारुश् च चारुवेषो यशोधरः

Nang si Hara (Śiva) ay sinamba ng isang nananahan sa matinding pag-aayuno, na hangin lamang ang tinatanggap bilang pagkain upang humiling ng anak, Siya’y nakilala bilang Cārudeṣṇa, Sucāru (Pinakamaganda), Cāruveṣa (May Marikit na Kasuotan), at Yaśodhara (Tagapagdala ng Luwalhati).

Verse 69

चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः साम्ब एव च एते लब्धास्तु कृष्णेन शूलपाणिप्रसादतः

Si Cāruśravā at Cāruyaśā, gayundin si Pradyumna at Sāmba—ang lahat ng ito’y natamo ni Kṛṣṇa sa biyaya ni Śūlapāṇi (Panginoong Śiva, Tagapagdala ng Trisula).

Verse 70

तान् दृष्ट्वा तनयान्वीरान् रौक्मिणेयांश् च रुक्मिणीम् जाम्बवत्यब्रवीत्कृष्णं भार्या कृष्णस्य धीमतः

Nang makita niya ang mga anak na bayani—ang mga Raukmineya, mga supling ni Rukmiṇī—si Jāmbavatī, ang marunong na asawa ni Kṛṣṇa, ay nagsalita kay Kṛṣṇa.

Verse 71

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तरम् सुरेशसंमितं पुत्रं प्रसन्नो दातुमर्हसि

O Panginoong may matang gaya ng lotus, mahabagin sanang ipagkaloob mo sa akin ang isang anak na lalaki—natatangi, hitik sa kabutihang-asal, at maihahambing sa kadakilaan ng mga panginoon ng mga diyos.

Verse 72

जाम्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथस्ततो हरिः तपस्तप्तुं समारेभे तपोनिधिरनिन्दितः

Nang marinig ang mga salita ni Jāmbavatī, si Hari—ang Panginoon ng sansinukob—ay nagsimulang magsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay. Walang kapintasan at isang kayamanan ng tapas, inialay niya ang sarili sa init ng disiplina ng espiritu.

Verse 73

सो ऽथ नारायणः कृष्णः शङ्खचक्रगदाधरः व्याघ्रपादस्य च मुनेर् गत्वा चैवाश्रमोत्तमम्

Pagkaraan, si Nārāyaṇa—ang maitim na si Kṛṣṇa, may tangan na kabibe, diskos, at pamalo—ay nagtungo sa dakilang ashram ng pantas na si Vyāghrapāda.

Verse 74

ऋषिं दृष्ट्वा त्वङ्गिरसं प्रणिपत्य जनार्दनः दिव्यं पाशुपतं योगं लब्धवांस्तस्य चाज्ञया

Nang makita ang rishi na si Aṅgiras, si Janārdana ay yumukod at nagpatirapa; at sa kanyang utos, natamo niya ang banal na Pāśupata Yoga—ang pagsasanay na umaakay sa paśu (kaluluwang nakagapos) lampas sa pāśa (mga gapos) tungo kay Pati, si Śiva.

Verse 75

प्रलुप्तश्मश्रुकेशश् च घृताक्तो मुञ्जमेखली दीक्षितो भगवान्कृष्णस् तताप च परंतपः

Matapos ahitin ang balbas at buhok, pahiran ng ghee ang katawan, at magbigkis ng sinturong damong muñja, ang Mapalad na Panginoong Kṛṣṇa—na ganap na na-dīkṣā—ay nagsagawa ng matinding tapa, O tagasunog ng mga kaaway.

Verse 76

ऊर्ध्वबाहुर् निरालंबः पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितः फलाम्बनिलभोजी च ऋतुत्रयम् अधोक्षजः

Nakataas ang mga bisig, walang sandigan, nakatindig sa dulo ng hinlalaki sa paa, nabubuhay lamang sa prutas, tubig, at hangin—nagtiis sa tatlong panahon—siya ang Adhokṣaja, ang Panginoong Higit sa abot ng mga pandama.

Verse 77

तपसा तस्य संतुष्टो ददौ रुद्रो बहून् वरान् साम्बं जांबवतीपुत्रं कृष्णाय च महात्मने

Nalugod si Rudra sa kanyang tapa kaya nagkaloob ng maraming biyaya; at sa dakilang-loob na Kṛṣṇa, ipinagkaloob niya si Sāmba, ang anak na isinilang kay Jāmbavatī.

Verse 78

तथा जांबवती चैव सांबं भार्या हरेः सुतम् प्रहर्षमतुलं लेभे लब्ध्वादित्यं यथादितिः

Gayundin, si Jāmbavatī, asawa ni Hari, ay nagkamit kay Sāmba bilang anak na lalaki; at nakamtan niya ang di-matatawarang galak—gaya ni Aditi nang makamtan niya si Āditya, ang Araw.

Verse 79

बाणस्य च तदा तेन छेदितं मुनिपुङ्गवाः भुजानां चैव साहस्रं शापाद्रुद्रस्य धीमतः

O pinakamainam sa mga pantas, dahil sa makapangyarihang iyon, ang sanlibong bisig ni Bāṇa ay naputol noon—bunga ito ng sumpa ni Rudra na marunong.

Verse 80

अथ दैत्यवधं चक्रे हलायुधसहायवान् तथा दुष्टक्षितीशानां लीलयैव रणाजिरे

Pagkaraan, sa tulong ni Halāyudha (Balarāma), isinagawa niya ang paglipol sa mga Dāitya; at sa larangan ng digmaan, pinasuko rin niya ang masasamang hari ng daigdig—na para lamang sa banal na līlā, magaan at walang hadlang.

Verse 81

स हत्वा देवसम्भूतं नरकं दैत्यपुङ्गवम् ब्राह्मणस्योर्ध्वचक्रस्य वरदानान्महात्मनः

Nang mapatay niya si Naraka—ang pinakadakila sa mga Dāitya, bagaman isinilang mula sa mga Deva—nagawa niya ito sa bisa ng biyaya (vara) na ipinagkaloob ng dakilang Brahmin na si Urdhvacakra. Kaya’t maging ang lakas ng asura ay napuputol kapag ang dharma ay may sandata ng grasya na dumadaloy mula sa kabanalan at wastong kaayusan.

Verse 82

स्वोपभोग्यानि कन्यानां षोडशातुलविक्रमः शताधिकानि जग्राह सहस्राणि महाबलः

Ang makapangyarihang iyon, na may di-mapapantayang tapang mula pa sa edad na labing-anim, ay kumuha ng maraming libong dalaga para sa sariling pagkalugod—tunay na mahigit pa sa isang daang libo—na nagpapakita ng lakas ng pasha (pagkagapos) na isinilang mula sa di-napipigil na pagnanasa; at tanging ang biyaya ni Pati, si Śiva, ang sa huli’y makapapuputol sa gapos na iyon.

Verse 83

शापव्याजेन विप्राणाम् उपसंहृतवान् कुलम् संहृत्य तत्कुलं चैव प्रभासे ऽतिष्ठदच्युतः

Sa pagdadahilang sumpa ng mga brāhmaṇa, dinala ni Acyuta ang angkang iyon sa pagkalusaw; at matapos niyang bawiin at pawiin ang mismong liping iyon, nanatili siya sa Prabhāsa.

Verse 84

तदा तस्यैव तु गतं वर्षाणामधिकं शतम् कृष्णस्य द्वारकायां वै जराक्लेशापहारिणः

Noon, sa mismong Dvārakā ni Kṛṣṇa—na kinikilalang tagapag-alis ng pighati ng katandaan at pagdurusa—mahigit isang daang taon na ang lumipas.

Verse 85

विश्वामित्रस्य कण्वस्य नारदस्य च धीमतः शापं पिण्डारके ऽरक्षद् वचो दुर्वाससस्तदा

Pagkaraan, sa Piṇḍāraka, ang banal na wika ni rishi Durvāsas ang nag-ingat (sa kanila) laban sa sumpang binigkas nina Viśvāmitra, Kaṇva, at ng marunong na si Nārada.

Verse 86

त्यक्त्वा च मानुषं रूपं जरकास्त्रच्छलेन तु अनुगृह्य च कृष्णो ऽपि लुब्धकं प्रययौ दिवम्

Sa pagdadahilang mitsa ng palaso ni Jara, iniwan ni Kṛṣṇa ang anyong wari’y tao; at matapos magpamalas ng biyaya kahit sa mangangaso, siya’y lumisan patungo sa makalangit na dako. Sa pagtanaw ng Śaiva, ito’y tanda na ang anyong māyā ng Panginoon ay binibitawan ayon sa banal na kalooban, at ang habag ay nagpapaluwag sa pāśa—pagkagapos—kahit sa pashu na di namamalayan, ang kaluluwang nakatali.

Verse 87

अष्टावक्रस्य शापेन भार्याः कृष्णस्य धीमतः चौरैश्चापहृताः सर्वास् तस्य मायाबलेन च

Dahil sa sumpa ni Aṣṭāvakra, ang lahat ng asawa ng marunong na si Kṛṣṇa ay tinangay ng mga magnanakaw—sa lakas din ng māyā na ibinunga ng sumpang iyon.

Verse 88

बलभद्रो ऽपि संत्यज्य नागो भूत्वा जगाम च महिष्यस्तस्य कृष्णस्य रुक्मिणीप्रमुखाः शुभाः

Maging si Balabhadra ay iniwan ang katawan, naging Nāga (ahas na banal), at lumisan. At ang mapalad na mga reyna ni Kṛṣṇa—panguna si Rukmiṇī—ay lumisan din sa kalagayang mortal. Sa pananaw na Śaiva, ang mga pagpanaw na ito’y tanda ng pagluwag ng pāśa (pagkagapos) kapag binitiwan ang itinakdang anyo, samantalang si Pati lamang ang nananatiling di-natitinag na saligan ng lahat ng pagbabago.

Verse 89

सहाग्निं विविशुः सर्वाः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा रेवती च तथा देवी बलभद्रेण धीमता

Silang lahat ay pumasok sa banal na apoy kasama ni Kṛṣṇa na may gawang di-napapagod at walang dungis; gayundin, ang diyosang Revatī ay pumasok kasama ng marunong na si Balabhadra.

Verse 90

प्रविष्टा पावकं विप्राः सा च भर्तृपथं गता प्रेतकार्यं हरेः कृत्वा पार्थः परमवीर्यवान्

O mga brāhmaṇa, pumasok siya sa apoy at tinahak ang landas ng kanyang asawa. Matapos isagawa ang mga ritong panglibing para kay Hari, si Pārtha—na may sukdulang kagitingan—ay nagpatuloy sa paglalakbay.

Verse 91

रामस्य च तथान्येषां वृष्णीनामपि सुव्रतः कन्दमूलफलैस्तस्य बलिकार्यं चकार सः

Ang disiplinadong pantas na may mabubuting panata ay nagsagawa rin ng mga itinakdang ritong handog para kay Rāma at sa iba pang Vṛṣṇi, na nag-aalay ng bali mula sa mga ugat, tuber, at mga bunga.

Verse 92

द्रव्याभावात् स्वयं पार्थो भ्रातृभिश् च दिवं गतः एवं संक्षेपतः प्रोक्तः कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः

Nang maubos ang mga yaman, si Pārtha (Arjuna), kasama ang kanyang mga kapatid, ay lumisan patungong langit. Sa gayon, sa maikling sabi, naipahayag ang di-mabigat at di-nahahadlang na landas ng mga gawa ni Kṛṣṇa.

Verse 93

प्रभावो विलयश्चैव स्वेच्छयैव महात्मनः इत्येतत्सोमवंशानां नृपाणां चरितं द्विजाः

Ang kanilang pag-angat at ang kanilang pagkalusaw ay naganap lamang sa malayang kalooban ng Dakilang Kaluluwa (ang Panginoon). Kaya, O mga dalawang-ulit na isinilang, ito ang salaysay ng mga hari ng angkang Soma (Lunar).

Verse 94

यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मणान् श्रावयेदपि स याति वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा

Sinumang bumibigkas nito, o nakikinig man lamang, o nagpapabigkas nito sa mga brāhmaṇa, ang gayong tao ay makararating sa daigdig na Vaiṣṇava; hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pag-uusisa pa.