Narada in the Ramayana

Si Vālmīki, ang pinakadakila sa mga muni, ay nagtanong kay Nārada—ang tapasyang laging nakatuon sa pagninilay at pag-aaral ng Veda, at pinakamainam sa mga mahusay magsalita at marurunong.

Sino nga ba sa daigdig ngayon ang may ganap na kagalingan at kagitingan—nakaaalam ng dharma, marunong tumanaw ng utang na loob, nagsasalita ng katotohanan, at matatag sa kanyang mga panata?

Sino ang taong may marangal na asal, na naghahangad ng kabutihan ng lahat ng nilalang; sino ang tunay na marunong, may kakayahan, at kaaya-ayang pagmasdan ng lahat?

Sino ang may pagpipigil sa sarili? Sino ang nagapi ang galit? Sino ang marilag at walang inggit? At kaninong poot, kapag nag-alab sa digmaan, ay kinatatakutan maging ng mga diyos?

Ito ang nais kong marinig; tunay na napakalaki ng aking pananabik. O dakilang muni, ikaw ay may kakayahang makilala ang isang taong may ganitong mga katangian.

Nang marinig ni Nārada, ang nakaaalam ng tatlong daigdig, ang mga salita ni Vālmīki, inanyayahan niya siya, “Makinig ka,” at sa galak ay nagsimulang magsalita.

O muni, ang maraming katangiang iyong binanggit ay tunay na bihira sa tao. Matapos kong makilatis ang isang nagtataglay ng mga iyon, isasalaysay ko—makinig ka—ang tungkol sa lalaking yaon.

Siya (si Rāma) ay lubhang marunong at matatag sa makatarungang pamamahala; mahusay magsalita at nagniningning sa mapalad na biyaya; tagapagwasak ng mga kaaway. Malapad ang balikat at makapangyarihan ang mga bisig, may leeg na tulad ng…

Malapad ang dibdib, bihasa sa dakilang pana, matibay ang mga balikat at kuwelyo ng leeg, tagapagpabagsak ng kaaway; abot-tuhod ang mga bisig, marangal ang ulo, kaaya-aya ang noo, at pambihira ang kanyang kagitingan.

Hindi siya labis na matangkad ni labis na pandak; maayos ang pagkakahati ng mga sangkap, makinis at maningning ang kutis, at makapangyarihan. Malapad ang dibdib, malalaki ang mga mata, puspos ng karangalan, at may mapalad na mga tanda.

Batid niya ang dharma, matatag sa katotohanan, at nakatuon sa kapakanan ng mga tao; tanyag, puspos ng karunungan, dalisay, masunurin sa wastong paggabay, at laging may panloob na pagkatipon ng diwa.

Maningning na tulad ni Prajāpati, siya’y tagapagtaguyod at tagapaglipol ng mga kaaway; tagapangalaga ng lahat ng nilalang at matatag na tagapagtanggol ng dharma mismo.

Ipinagtanggol niya ang sariling dharma ng hari at iningatan ang kanyang mga nasasakupan; batid niya ang tunay na diwa ng mga Veda at ng mga Vedāṅga, at matatag na bihasa sa Dhanurveda, ang agham ng pana at pakikidigma.

Nalalaman niya ang tunay na diwa ng lahat ng śāstra; taglay niya ang di-nagkukulang na alaala at matalas na talino. Minamahal ng lahat ng daigdig, mabuti at magalang, di-natitinag ang loob, at maingat na mapagpasya.

Kung paanong ang mga ilog ay laging lumalapit sa dagat, gayon din siya’y laging madaling lapitan ng mga banal. Siya’y marangal, pantay ang pagtingin sa lahat, at palaging may kaaya-ayang mukha.

At siya, puspos ng lahat ng kabutihan at nagpapasaya kay Kauśalyā, ay tulad ng karagatan sa lalim, at tulad ng Himavān sa matatag na tapang.

Sa lakas ay tulad ni Viṣṇu; sa kaaya-ayang anyo, tulad ng buwan. Sa poot ay tulad ng apoy ng pagwawakas; sa pagtitiis, kapantay ng lupa. Sa pagkakawanggawa, tulad ni Dhanada (Kubera); at sa katotohanan, wari’y si Dharma mismo na nahayag.

Nang makita ng hari si Rāma na ganito kapuspos ng mga katangian—ang tapang ay nakaugat sa katotohanan—ang panganay, hitik sa pinakamainam na gawi, at minamahal na anak ni Daśaratha; nakatuon sa kapakanan ng mga mamamayan at masigasig sa…

Si Haring Daśaratha, tapat sa kanyang salita at napipigil ng tali ng dharma, ay ipinatapon sa pagkatapon ang minamahal niyang anak na si Rāma.

Si Sītā, ang minamahal na asawa ni Rāma—laging kasinghalaga ng kanyang hininga at laging nakatuon sa kanyang kapakanan—ay isinilang sa angkan ni Haring Janaka, na wari’y hinubog ng banal na sining. Taglay ang lahat ng mapalad na tanda…