HomeRamayanaBala KandaSarga 1Shloka 26

Shloka 26

रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ।।।।जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधू: ।।।।सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।

rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamā hitā |

janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |

sarvalakṣaṇasampannā nārīṇām uttamā vadhūḥ |

sītāpy anugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |

Si Sītā, ang minamahal na asawa ni Rāma—laging kasinghalaga ng kanyang hininga at laging nakatuon sa kanyang kapakanan—ay isinilang sa angkan ni Haring Janaka, na wari’y hinubog ng banal na sining. Taglay ang lahat ng mapalad na tanda, siya ang pinakamainam sa mga babae at manugang ng sambahayan ni Daśaratha; sinundan niya si Rāma gaya ng pagsunod ni Rohiṇī sa Buwan.

रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दयिताbeloved
दयिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of भार्या)
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb ‘always’)
प्राण-समाequal to (his) life-breath
प्राण-समा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: प्राणैः समा/प्राणसदृशी; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of भार्या)
हिताbeneficial/devoted
हिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, धा-धातु/हित ‘placed/beneficial’)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of भार्या)
जनकस्यof Janaka
जनकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
कुलेin the lineage/family
कुले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
जाताborn
जाता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘born’
देव-मायाdivine illusion (Maya)
देव-माया:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: देवस्य माया; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (upamāna in simile)
इवlike
इव:
Upama-sambandha (उपमा-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle ‘like/as’)
निर्मिताcreated
निर्मिता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर् + मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘created’
सर्व-लक्षण-सम्पन्नाendowed with all auspicious marks
सर्व-लक्षण-सम्पन्ना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (multi-member): सर्वैः लक्षणैः सम्पन्ना; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of सीता/भार्या)
नारीणाम्among women/of women
नारीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
उत्तमाthe best
उत्तमा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of वधूः)
वधूःbride/daughter-in-law
वधूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवधू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle ‘also/even’)
अनुगताfollowed
अनुगता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + गम् (धातु) → अनुगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having followed’
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
शशिनम्the moon
शशिनम्:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमेय-उपमान-रचना (object of implied comparison)
रोहिणीRohini
रोहिणी:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; upamāna-side subject
यथाas
यथा:
Upama-sambandha (उपमा-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle ‘as/just as’)

Born in the race of Janaka and daughter-in-law of Dasaratha, Sita, beloved spouse of Rama is like his vital breath always desired the wellbeing of Rama she followed him like Rohini, the Moon. Endowed with all virtues she is the foremost woman.

R
Rāma
S
Sītā
J
Janaka
D
Daśaratha
R
Rohiṇī
Ś
Śaśin (the Moon)

FAQs

The verse highlights steadfast marital dharma expressed as loyal companionship and active concern for a spouse’s welfare—Sītā’s commitment to accompany Rāma and support his righteous path.

In Nārada’s synopsis to Vālmīki, Sītā is introduced and praised: her noble birth, auspicious qualities, and her decision to follow Rāma closely, like Rohiṇī with the Moon.

Sītā’s fidelity, selfless devotion, and constancy—presented as an ideal of companionship grounded in dharma and affectionate duty.