Shloka 9

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

Devanagari script

बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमान् शत्रुनिबर्हण: ।विपुलांसो महाबाहु: कम्बुग्रीवो महाहनु: ।।।।

Transliteration

buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |

vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ ||

Translation

Siya (si Rāma) ay lubhang marunong at matatag sa makatarungang pamamahala; mahusay magsalita at nagniningning sa mapalad na biyaya; tagapagwasak ng mga kaaway. Malapad ang balikat at makapangyarihan ang mga bisig, may leeg na tulad ng kabibe at matibay, bantog na panga.

Word by Word

• बुद्धिमान्: intelligent
• बुद्धिमान्: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बुद्धिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• नीतिमान्: skilled in polity/ethics
• नीतिमान्: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नीतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• वाग्मी: eloquent
• वाग्मी: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वाग्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• श्रीमान्: prosperous/auspicious
• श्रीमान्: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शत्रुनिबर्हणः: destroyer of foes
• शत्रुनिबर्हणः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शत्रु + निबर्हण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative: 'destroyer of enemies'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• विपुलांसः: broad-shouldered
• विपुलांसः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विपुल + अंस (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• महाबाहुः: mighty-armed
• महाबाहुः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• कम्बुग्रीवः: conch-necked
• कम्बुग्रीवः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: कम्बु + ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (conch-like neck); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• महाहनुः: strong-jawed
• महाहनुः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महा + हनु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

Context

He (Sri Rama) is a great intellectual, adherent to rules, eloquent, handsome, destroyer of foes (sins), broad-shouldered, strong-armed, having conch-shaped neck and prominent cheeks.

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is expressed as inner excellence suitable for righteous leadership: intelligence guided by nīti (ethical governance), truthful/skillful speech, and the power to restrain or defeat harm.

What is the narrative situation?

Vālmīki asks who in the world embodies ideal qualities; Nārada replies by listing Rāma’s virtues, beginning with his intellectual, ethical, and bodily excellences.

Which character virtue is emphasized?

Nītimattva—mastery of ethical conduct and statecraft—supported by eloquence (vāgmī) and the protective strength to overcome enemies (śatrunibarhaṇaḥ).