Adhyaya 44: The Vaiśākha Bright-Twelfth Observance: Worship of Hari as Jāmadagnya and Its Fruits

Verse 1

दुर्वासा उवाच । वैशाखेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । तद्वत् स्नानादिकं कृत्वा ततो देवालयं व्रजेत् ॥ ४४.१ ॥

ทุรวาสากล่าวว่า “ในเดือนไวศาขะด้วย บุรุษพึงตั้งสังกัลปะตามพิธีเช่นนี้ แล้วทำการอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์และวัตรต่าง ๆ เช่นเดิม จากนั้นจึงไปยังเทวาลัย”

Verse 2

तत्राराध्य हरिं भक्त्या एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः । जामदग्न्याय पादौ तु उदरं सर्वधारिणे । मधुसूदनायेति कटिमुरः श्रीवत्सधारिणे ॥ ४४.२ ॥

ณ ที่นั้น ผู้ปฏิบัติผู้รอบรู้พึงบูชาพระหริด้วยภักดีด้วยมนต์เหล่านี้: ที่พระบาทว่า “ชามทัคนยายะ”; ที่พระอุทรว่า “สรรวธาริเน”; และที่บั้นเอวกับพระอุระว่า “มธุสูทนายะ” แด่พระผู้ทรงศรีวัตสะ

Verse 3

क्षत्रान्तकाय च भुजौ मणिकण्ठाय कण्ठकम् । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु शिरो ब्रह्माण्डधारिणे ॥ ४४.३ ॥

ท่านได้มอบแขนทั้งสองแก่กษัตรานตกะ มอบเครื่องประดับคอแก่มณิกัณฐะ และมอบสังข์กับจักระตามนามของตน ๆ อีกทั้งมอบศีรษะแก่ผู้ทรงแบกพรหมาณฑะ (จักรวาล)

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य स्थगितं तद्वद् वस्त्रयुग्मेन वेष्टितम् ॥ ४४.४ ॥

เมื่อบูชาแล้วดังนี้ ผู้มีปัญญาพึงตั้งหม้อน้ำศักดิ์สิทธิ์ (ฆฏะ) ไว้เบื้องหน้าเช่นเดิม และพึงปิดคลุมพร้อมห่อด้วยผ้าคู่หนึ่ง

Verse 5

वैणवेन तु पात्रेण तस्मिन् संस्थापयेद्धरिम् । जामदग्न्येति विख्यातं नाम्ना क्लेशविनाशनम् ॥ ४४.५ ॥

จากนั้นพึงใช้ภาชนะไวษณวะประดิษฐานพระหริไว้ในนั้น—ผู้เป็นที่รู้จักด้วยนาม “ชามทัคนยะ” ซึ่งนามนี้กล่าวกันว่าเป็นผู้ทำลายกิเลส (เคลศะ)

Verse 6

दक्षिणे परशुं हस्ते तस्य देवस्य कारयेत् । सर्वगन्धैश्च सम्पूज्य पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४४.६ ॥

พึงให้ทำขวาน (ปรศุ) ไว้ในพระหัตถ์ขวาของเทวรูปนั้น แล้วบูชาอย่างถูกต้องด้วยเครื่องหอมทุกชนิด และบูชาด้วยดอกไม้มงคลนานาประการ

Verse 7

ततस्तस्याग्रतः कुर्याज्जागरं भक्तिमान्नरः । प्रभाते विमले सूर्ये ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं नियमयुक्तस्य यत्फलं तन्निबोध मे ॥ ४४.७ ॥

จากนั้นผู้มีศรัทธาพึงอยู่เฝ้า (ชาครณะ) ต่อหน้าองค์นั้น ครั้นรุ่งอรุณเมื่อดวงอาทิตย์ผ่องใส พึงถวายเครื่องบูชาแก่พราหมณ์ บัดนี้จงฟังจากเราเถิดว่าผู้เคร่งครัดในวัตรเช่นนี้ย่อมได้ผลเช่นไร

Verse 8

आसीद् राजा महाभागो वीरसेनो महाबलः । अपुत्रः स पुरा तीव्रं तपस्तेपे महौजसा ॥ ४४.८ ॥

กาลก่อนมีพระราชาผู้เป็นมหาภาคยะและทรงเดชยิ่ง นามว่า วีรเสนะ ผู้มีกำลังใหญ่ เดิมทรงไร้โอรส จึงบำเพ็ญตบะอย่างเข้มข้นด้วยพลังจิตอันยิ่งใหญ่

Verse 9

चरस्तत्तपो घोरं याज्ञवल्क्यो महामुनिः । आजगाम महायोगी तं दृष्ट्वा नातिदूरतः ॥ ४४.९ ॥

เมื่อมหามุนียาชญวัลกยะกำลังบำเพ็ญตบะอันน่าเกรงขามนั้น มหาฤๅษีโยคีผู้ยิ่งใหญ่ผู้หนึ่งได้มาถึง ครั้นเห็นท่านจากระยะไม่ไกลนักก็เข้าไปใกล้

Verse 10

तमायान्तमथो दृष्ट्वा ऋषिं परमवर्चसम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजाभ्युत्थानमाकरॊत् ॥ ४४.१० ॥

ครั้นพระราชาทอดพระเนตรเห็นฤๅษีผู้มีรัศมีอันยิ่งกำลังเสด็จมา ก็ประนมพระหัตถ์ด้วยความเคารพ แล้วลุกขึ้นต้อนรับอย่างสมพระเกียรติ

Verse 11

स पूजितो मुनिः प्राह किमर्थं तप्यते तपः । राजन् कथय धर्मज्ञ किं ते कार्यं विवक्षितम् ॥ ४४.११ ॥

เมื่อได้รับการบูชาอันสมควรแล้ว มุนีกล่าวว่า “ตบะนี้บำเพ็ญเพื่อเหตุใด? ข้าแต่พระราชา ผู้รู้ธรรม จงกล่าวเถิด—พระองค์ประสงค์จะทูลเรื่องกิจใด?”

Verse 12

राजोवाच । अपुत्रोऽहं महाभाग नास्ति मे पुत्रसन्ततिः । तेन मे तप आस्थाय क्रिष्यते स्वतनुर्द्विज ॥ ४४.१२ ॥

พระราชาตรัสว่า “ข้าแต่มหาภาคยะ ข้าพเจ้าไร้โอรส ไม่มีสืบสายแห่งบุตร ด้วยเหตุนั้นเมื่ออาศัยการบำเพ็ญตบะ ข้าแต่ทวิชะ กายของข้าพเจ้าจึงซูบผอมลง”

Verse 13

याज्ञवल्क्य उवाच । अलं ते तपसाऽनेन महाक्लेशेन पार्थिव । अल्पायासेन ते पुत्रो भविष्यति न संशयः ॥ ४४.१३ ॥

ยาชญวัลกยะกล่าวว่า “โอ้พระราชา เพียงพอแล้วกับตบะอันก่อทุกข์ยิ่งนี้ ด้วยความเพียรเพียงเล็กน้อย พระโอรสจักบังเกิดแก่ท่าน—หาได้มีความสงสัยไม่”

Verse 14

राजोवाच । कथं मे भविता पुत्रोऽल्पायासेन वै द्विज । एतन्मे कथय प्रीतो भगवन् प्रणतस्य ह ॥ ४४.१४ ॥

พระราชาตรัสว่า “โอ้ทวิชะ ผู้เกิดสองครั้ง ด้วยความเพียรเพียงน้อย ข้าพเจ้าจักมีพระโอรสได้อย่างไร? ข้าแต่ภควาน โปรดเมตตาและตรัสบอกแก่ข้าพเจ้าผู้ก้มกราบนี้”

Verse 15

दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन पार्थिवेन यशस्विना । आचख्यौ द्वादशीं चेमां वैशाखे सितपक्षजाम् ॥ ४४.१५ ॥

ทุรวาสากล่าวว่า “เมื่อพระราชาผู้มีเกียรติกล่าวดังนั้น ฤๅษิจึงอธิบายพิธีวัตรทวาทศีนี้ ซึ่งอยู่ในปักษ์สว่างแห่งเดือนไวศาขะ”

Verse 16

स हि राजा विधानॆन पुत्रकामो विशेषतः । उपोष्य लब्धवान् पुत्रं नलं परमधार्मिकम् । योऽद्यापि कीर्त्यते लोके पुण्यश्लोको नरोत्तमः ॥ ४४.१६ ॥

พระราชานั้น ด้วยความปรารถนาพระโอรสเป็นพิเศษ ได้ถือศีลอดตามพิธีที่กำหนด แล้วทรงได้พระโอรสชื่อ “นละ” ผู้ทรงธรรมยิ่ง; ซึ่งแม้กาลบัดนี้ก็ยังได้รับการสรรเสริญในโลกว่าเป็นนโรตตมะ ผู้มีเกียรติด้วยบทสรรเสริญอันเป็นบุญกุศล

Verse 17

प्रासङ्गिकं फलं ह्येतद्गतस्यास्य महामुने । सुपुत्रो जायते वित्तविद्यावान्कान्तिरुत्तमा ॥ ४४.१७ ॥

โอ้มหามุนี นี่เป็นผลพลอยได้ของผู้ดำเนินปฏิบัตินี้ คือได้บุตรที่ประเสริฐ มีทรัพย์และวิชา และบังเกิดรัศมี/ความงามอันยอดเยี่ยม

Verse 18

इह जन्मनि किं चित्रं परलोके शृणुष्व मे । कल्पमेकं ब्रह्मलोके वसित्वाऽप्सरसां गणैः ॥ ४४.१८ ॥

ชีวิตนี้มีสิ่งใดน่าอัศจรรย์เล่า? จงฟังเราว่าด้วยปรโลก: เมื่อได้พำนักในพรหมโลกตลอดหนึ่งกัลปะแล้ว ย่อมอยู่ร่วมกับหมู่อัปสรา.

Verse 19

क्रीडत्यन्ते पुनः सृष्टौ चक्रवर्ती भवेद् ध्रुवम् । त्रिंशत्यब्दसहस्राणि जीवते नात्र संशयः ॥ ४४.१९ ॥

เมื่อถึงกาลสิ้นยุค ครั้นการสร้างสรรค์เกิดขึ้นใหม่ เขาย่อมรื่นเริงและเป็นจักรพรรดิอย่างแน่นอน เขามีอายุสามหมื่นปี—ปราศจากข้อสงสัย.