Adhyaya 44: The Vaiśākha Bright-Twelfth Observance: Worship of Hari as Jāmadagnya and Its Fruits
Vaiśākha-śukla-dvādaśī-vrata (Jāmadagnya-Hari-pūjā) phala-kathana
Ritual-Manual (Vrata-vidhi) with Phalaśruti Narrative
ਵਰਾਹ–ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਖ ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਮਗਰੋਂ ਮੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਨਿਆਸ ਨਾਲ (ਪੈਰ, ਉਦਰ, ਕਟੀ, ਬਾਂਹਾਂ, ਕੰਠ, ਸਿਰ) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਢੱਕਿਆ ਘੜਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੈਣਵ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੂ ਧਾਰਣ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ-ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਫਲਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੇਨ ਦੀ ਨਿਸੰਤਾਨਤਾ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਘੱਟ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਲ ਦਾ ਜਨਮ ਵਰਣਿਤ ਹੈ; ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਆਚਾਰ ਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 44
Verse 1
दुर्वासा उवाच । वैशाखेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । तद्वत् स्नानादिकं कृत्वा ततो देवालयं व्रजेत् ॥ ४४.१ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਕਲਪ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਲੇ (ਮੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਾਵੇ।
Verse 2
तत्राराध्य हरिं भक्त्या एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः । जामदग्न्याय पादौ तु उदरं सर्वधारिणे । मधुसूदनायेति कटिमुरः श्रीवत्सधारिणे ॥ ४४.२ ॥
ਉੱਥੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਸਾਧਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਹਰਿ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੇ—ਪੈਰਾਂ ਲਈ ‘ਜਾਮਦਗਨ੍ਯਾਯ’, ਉਦਰ ਲਈ ‘ਸਰਵਧਾਰਿਣੇ’, ਅਤੇ ਕਮਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਲਈ ‘ਮਧੁਸੂਦਨਾਯ’—ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ।
Verse 3
क्षत्रान्तकाय च भुजौ मणिकण्ठाय कण्ठकम् । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु शिरो ब्रह्माण्डधारिणे ॥ ४४.३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰਾਂਤਕ ਨੂੰ, ਗਲ ਦਾ ਅਲੰਕਾਰ ਮਣਿਕੰਠ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ; ਤੇ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 4
एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य स्थगितं तद्वद् वस्त्रयुग्मेन वेष्टितम् ॥ ४४.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲਸ਼ ਰੱਖੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਕੇ ਦੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਦੇਵੇ।
Verse 5
वैणवेन तु पात्रेण तस्मिन् संस्थापयेद्धरिम् । जामदग्न्येति विख्यातं नाम्ना क्लेशविनाशनम् ॥ ४४.५ ॥
ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰੇ—ਜੋ ‘ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼-ਨਾਸਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 6
दक्षिणे परशुं हस्ते तस्य देवस्य कारयेत् । सर्वगन्धैश्च सम्पूज्य पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४४.६ ॥
ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੁ (ਕੁਹਾੜੀ) ਬਣਵਾਏ; ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜੇ।
Verse 7
ततस्तस्याग्रतः कुर्याज्जागरं भक्तिमान्नरः । प्रभाते विमले सूर्ये ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं नियमयुक्तस्य यत्फलं तन्निबोध मे ॥ ४४.७ ॥
ਫਿਰ ਭਗਤਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਸਵੇਰੇ ਨਿਰਮਲ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ (ਭੇਟ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ। ਐਸੇ ਨਿਯਮ-ਯੁਕਤ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲੈ।
Verse 8
आसीद् राजा महाभागो वीरसेनो महाबलः । अपुत्रः स पुरा तीव्रं तपस्तेपे महौजसा ॥ ४४.८ ॥
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਭਾਗ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
Verse 9
चरस्तत्तपो घोरं याज्ञवल्क्यो महामुनिः । आजगाम महायोगी तं दृष्ट्वा नातिदूरतः ॥ ४४.९ ॥
ਉਸ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਹਾਮੁਨੀ ਯਾਜ਼্ঞਵਲਕ੍ਯ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮਹਾਯੋਗੀ ਆਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਦੂਰੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 10
तमायान्तमथो दृष्ट्वा ऋषिं परमवर्चसम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजाभ्युत्थानमाकरॊत् ॥ ४४.१० ॥
ਤਦ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
Verse 11
स पूजितो मुनिः प्राह किमर्थं तप्यते तपः । राजन् कथय धर्मज्ञ किं ते कार्यं विवक्षितम् ॥ ४४.११ ॥
ਪੂਜਾ-ਸਤਕਾਰ ਪਾ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਤਪ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਦੱਸੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਜ ਕਹਿਣਾ ਹੈ?”
Verse 12
राजोवाच । अपुत्रोऽहं महाभाग नास्ति मे पुत्रसन्ततिः । तेन मे तप आस्थाय क्रिष्यते स्वतनुर्द्विज ॥ ४४.१२ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੈਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤਪ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।”
Verse 13
याज्ञवल्क्य उवाच । अलं ते तपसाऽनेन महाक्लेशेन पार्थिव । अल्पायासेन ते पुत्रो भविष्यति न संशयः ॥ ४४.१३ ॥
ਯਾਜ्ञਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲੇਸ਼ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੁਣ ਬਸ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 14
राजोवाच । कथं मे भविता पुत्रोऽल्पायासेन वै द्विज । एतन्मे कथय प्रीतो भगवन् प्रणतस्य ह ॥ ४४.१४ ॥
ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੇ ਭਗਵਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ—ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਦੱਸੋ।
Verse 15
दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन पार्थिवेन यशस्विना । आचख्यौ द्वादशीं चेमां वैशाखे सितपक्षजाम् ॥ ४४.१५ ॥
ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਈ।
Verse 16
स हि राजा विधानॆन पुत्रकामो विशेषतः । उपोष्य लब्धवान् पुत्रं नलं परमधार्मिकम् । योऽद्यापि कीर्त्यते लोके पुण्यश्लोको नरोत्तमः ॥ ४४.१६ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਨਲ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ੍ਯਸ਼ਲੋਕ ਨਰੋਤਮ ਵਜੋਂ ਕੀਰਤਿਤ ਹੈ।
Verse 17
प्रासङ्गिकं फलं ह्येतद्गतस्यास्य महामुने । सुपुत्रो जायते वित्तविद्यावान्कान्तिरुत्तमा ॥ ४४.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਇਹ ਇਸ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸੰਗਿਕ ਫਲ ਹੈ—ਸੁਪੁੱਤਰ ਜਨਮਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਾਂਤੀ ਵੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।
Verse 18
इह जन्मनि किं चित्रं परलोके शृणुष्व मे । कल्पमेकं ब्रह्मलोके वसित्वाऽप्सरसां गणैः ॥ ४४.१८ ॥
ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ? ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ। ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਵੱਸ ਕੇ ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 19
क्रीडत्यन्ते पुनः सृष्टौ चक्रवर्ती भवेद् ध्रुवम् । त्रिंशत्यब्दसहस्राणि जीवते नात्र संशयः ॥ ४४.१९ ॥
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Inside Adhyaya 44
How it unfolds
- Where it opens
Within the Varāha–Pṛthivī upadeśa frame, the chapter opens as a vrata-vidhi for Vaiśākha śukla-dvādaśī, presenting disciplined calendrical conduct (snāna, saṅkalpa, mandira-gamana) as a stabilizing dharmic technology for householders and rulers alike.
- Central event
A stepwise worship of Hari in the form/epithet Jāmadagnya is taught: bodily-part invocations (pāda, udara, kaṭi, bāhu, kaṇṭha, śiras) accompany pūjā; a covered ghaṭa is installed; Hari is established in a special vaiṣṇava vessel (vaiṇava-pātra) and iconographically fashioned holding a paraśu; fragrance and flowers are offered; an all-night jāgara is observed; at sunrise, brāhmaṇa-nivedana (gift/feeding) completes the rite.
- Climax resolution
The efficacy is dramatized through King Vīrasena’s crisis of childlessness and Yājñavalkya’s counsel that this dvādaśī yields a son with minimal hardship; the rite is performed and the desired heir—Nala—is born, restoring lineage continuity and royal legitimacy.
- Closing phalashruti
The phalaśruti expands from immediate putra-prāpti to postmortem ascent (Brahmaloka sojourn, apsaras-company) and a return to renewed sovereignty/fortune, presenting vrata + dāna as a reciprocal economy that sustains social order and, by implication, Earth’s well-being through regulated conduct.
Geographical context
No explicit toponyms are provided in these verses. Ecological/ritual setting is implied: devālaya (temple precinct), snāna context (water-source implied), and Brahmaloka as a cosmological locale.
Tirtha focus
- Pilgrimage MeritNo named tīrtha is specified; merit is attached to correct timing (Vaiśākha śukla-dvādaśī), temple-based worship, night-vigil, and sunrise brāhmaṇa-nivedana, yielding both worldly (putra, rājya-sthiratā) and otherworldly (Brahmaloka) fruits.
Ritual instructions
- Primary RitualVaiśākha-śukla-dvādaśī vrata: worship of Hari as Jāmadagnya with ghaṭa-vinyāsa, vaiṣṇava-pātra-sthāpana, jāgara, and brāhmaṇa-nivedana.
- BenefitPutra-prāpti (especially for childless couples/householders), alleviation of hardship through disciplined observance, reinforcement of royal/household stability, and elevated postmortem rewards (Brahmaloka, apsaras-company), culminating in renewed prosperity/sovereignty.
The narrative frame
- Varāha (instructional voice; with Durvāsas referenced as a narratorial authority in the tradition of the passage)Pṛthivī (Earth) · Didactic and procedural (vrata-manual) with exemplary persuasion via royal case-study and expansive phalaśruti.
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (devotional composure) with a strong undercurrent of Vīra (royal resolve) and Karuṇa shifting to Harṣa (from anxiety to joy).
- Emotional ProgressionRitual sobriety and restraint → tension of childlessness/legitimacy crisis → confidence through sage’s prescription → intensified devotion via jāgara → sunrise release and gifting → joy of progeny and assurance of cosmic reward.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityText does not mandate a named tīrtha; the observance is feasible at any reputable Viṣṇu temple or home shrine with proper purity, timing, and capacity for brāhmaṇa-nivedana. For travel, choose a major Vaiṣṇava kṣetra to amplify communal observance and access to learned brāhmaṇas.
- Best SeasonVaiśākha (typically April–May) during śukla-pakṣa; plan for dvādaśī with an overnight stay to keep jāgara and complete sunrise rites.
- Related FestivalVaiśākha śukla-dvādaśī (often aligned with regional Dvādaśī/Viṣṇu observances; local temple calendars may pair it with special Viṣṇu pūjās and night vigils).
Frequently Asked Questions
The text frames disciplined ritual practice (snāna, pūjā, jāgara, and dāna) as a structured form of ethical self-regulation that yields social goods—especially lineage continuity and stable kingship—while promoting orderly resource use and reciprocity through offerings and brāhmaṇa-nivedana.
The observance is specified for Vaiśākha during the bright fortnight (śukla-pakṣa), explicitly on dvādaśī (the twelfth lunar day). The rite culminates at prabhāta when the sun is clear (vimala sūrya), indicating a sunrise completion and gifting moment.
Although not explicit as an ecological treatise, the chapter implies Earth-oriented balance through regulated, calendrically timed conduct: bathing practices tied to seasonal cycles, restrained and formalized use of water, flowers, and fragrances, and a redistribution ethic (nivedana) that channels resources through socially recognized stewardship roles—an indirect model of sustainable ritual economy.
The narrative references Durvāsas as the narrator of the instruction, the sage Yājñavalkya as the advising authority, King Vīrasena as the exemplar, and Nala as the famed son produced through the dvādaśī observance; Hari is invoked with epithets including Jāmadagnya and Madhusūdana, and iconographically associated with the paraśu.
Ask anything about Adhyaya 44 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.