Adhyaya 44: The Vaiśākha Bright-Twelfth Observance: Worship of Hari as Jāmadagnya and Its Fruits

Verse 1

दुर्वासा उवाच । वैशाखेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । तद्वत् स्नानादिकं कृत्वा ततो देवालयं व्रजेत् ॥ ४४.१ ॥

দুৰ্বাসাই ক’লে—বৈশাখ মাহতো মানুহে এইদৰে বিধি অনুসৰি সংকল্প কৰিব। তদনুসাৰে স্নান আদি কৰি, তাৰ পাছত দেৱালয় (মন্দিৰ)লৈ যাব।

Verse 2

तत्राराध्य हरिं भक्त्या एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः । जामदग्न्याय पादौ तु उदरं सर्वधारिणे । मधुसूदनायेति कटिमुरः श्रीवत्सधारिणे ॥ ४४.२ ॥

তাত বিচক্ষণ সাধকে এই মন্ত্ৰসমূহে ভক্তিৰে হৰিৰ আৰাধনা কৰিব—পদযুগলৰ বাবে ‘জামদগ্ন্যায়’, উদৰৰ বাবে ‘সৰ্বধাৰিণে’, আৰু কটি-উৰঃস্থলৰ বাবে ‘মধুসূদনায়’—শ্ৰীৱৎসধাৰী প্ৰভুক।

Verse 3

क्षत्रान्तकाय च भुजौ मणिकण्ठाय कण्ठकम् । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु शिरो ब्रह्माण्डधारिणे ॥ ४४.३ ॥

তেওঁ বাহুদ্বয় ক্ষত্ৰান্তকক, কণ্ঠাভৰণ মণিকণ্ঠক; আৰু নিজ নিজ নামৰে শঙ্খ-চক্ৰ; আৰু মস্তক ব্ৰহ্মাণ্ডধাৰীক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य स्थगितं तद्वद् वस्त्रयुग्मेन वेष्टितम् ॥ ४४.४ ॥

এইদৰে পূজা কৰি মেধাৱী ব্যক্তিয়ে পূৰ্ববৎ তাৰ সন্মুখত এটা ঘট স্থাপন কৰিব; আৰু তদ্ৰূপে ঢাকি দুটা বস্ত্ৰৰ যুগলেৰে মেৰিয়াব।

Verse 5

वैणवेन तु पात्रेण तस्मिन् संस्थापयेद्धरिम् । जामदग्न्येति विख्यातं नाम्ना क्लेशविनाशनम् ॥ ४४.५ ॥

তাৰ পিছত বৈষ্ণৱ পাত্ৰেৰে তাত হৰিক প্ৰতিষ্ঠা কৰিব—যি ‘জামদগ্ন্য’ নামে বিখ্যাত, আৰু যি নাম ক্লেশবিনাশক বুলি কথিত।

Verse 6

दक्षिणे परशुं हस्ते तस्य देवस्य कारयेत् । सर्वगन्धैश्च सम्पूज्य पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४४.६ ॥

সেই দেৱতাৰ সোঁহাতে পৰশু (কুঠাৰ) নিৰ্মাণ কৰাব; আৰু সকলো সুগন্ধি দ্ৰব্যেৰে সম্যক পূজা কৰি, নানাবিধ শুভ পুষ্পেৰেো পূজা কৰিব।

Verse 7

ततस्तस्याग्रतः कुर्याज्जागरं भक्तिमान्नरः । प्रभाते विमले सूर्ये ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं नियमयुक्तस्य यत्फलं तन्निबोध मे ॥ ४४.७ ॥

তাৰ পিছত ভক্তিমান ব্যক্তিয়ে তাৰ সন্মুখত জাগৰণ কৰিব। প্ৰভাতে নিৰ্মল সূৰ্য উদিত হ’লে (অৰ্পণ) ব্ৰাহ্মণক নিবেদন কৰিব। এইদৰে নিয়মযুক্তজনৰ যি ফল হয়, সেয়া মোৰ পৰা জান।

Verse 8

आसीद् राजा महाभागो वीरसेनो महाबलः । अपुत्रः स पुरा तीव्रं तपस्तेपे महौजसा ॥ ४४.८ ॥

পূৰ্বকালত বীৰসেন নামৰ এক মহাভাগ্যবান আৰু মহাবলৱান ৰজা আছিল। তেওঁ আগতে নিঃসন্তান আছিল; সেয়ে মহাতেজে তীব্ৰ তপস্যা কৰিলে।

Verse 9

चरस्तत्तपो घोरं याज्ञवल्क्यो महामुनिः । आजगाम महायोगी तं दृष्ट्वा नातिदूरतः ॥ ४४.९ ॥

সেই ঘোৰ তপস্যাত ৰত মহামুনি যাজ্ঞবল্ক্যৰ ওচৰলৈ এজন মহাযোগী আহিল; তেওঁক বেছি দূৰ নথকাৰ পৰাই দেখি ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 10

तमायान्तमथो दृष्ट्वा ऋषिं परमवर्चसम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजाभ्युत्थानमाकरॊत् ॥ ४४.१० ॥

তেতিয়া পৰম তেজস্বী ঋষি আহি থকা দেখি ৰজাই কৰজোড়ে প্ৰণাম কৰি, সন্মানসহ উঠি অভ্যৰ্থনা কৰিলে।

Verse 11

स पूजितो मुनिः प्राह किमर्थं तप्यते तपः । राजन् कथय धर्मज्ञ किं ते कार्यं विवक्षितम् ॥ ४४.११ ॥

পূজা-সন্মান পাই মুনিয়ে ক’লে—“কোন উদ্দেশ্যে এই তপস্যা কৰা হৈছে? হে ৰাজন, হে ধৰ্মজ্ঞ, কোৱা—তোমাৰ কিহৰ কথা ক’বলৈ ইচ্ছা?”

Verse 12

राजोवाच । अपुत्रोऽहं महाभाग नास्ति मे पुत्रसन्ततिः । तेन मे तप आस्थाय क्रिष्यते स्वतनुर्द्विज ॥ ४४.१२ ॥

ৰজাই ক’লে—“হে মহাভাগ, মই অপুত্ৰ; মোৰ পুত্ৰসন্ততি নাই। সেয়ে তপস্যাৰ আশ্ৰয় লোৱাত, হে দ্বিজ, মোৰ দেহ ক্ষীণ হৈ আহিছে।”

Verse 13

याज्ञवल्क्य उवाच । अलं ते तपसाऽनेन महाक्लेशेन पार्थिव । अल्पायासेन ते पुत्रो भविष्यति न संशयः ॥ ४४.१३ ॥

যাজ্ঞবল্ক্য ক’লে—হে ৰাজন, এই মহাক্লেশকাৰী তপস্যা তোমাৰ বাবে যথেষ্ট। অল্প প্ৰচেষ্টাতেই তোমাৰ পুত্ৰ জন্মিব—সন্দেহ নাই।

Verse 14

राजोवाच । कथं मे भविता पुत्रोऽल्पायासेन वै द्विज । एतन्मे कथय प्रीतो भगवन् प्रणतस्य ह ॥ ४४.१४ ॥

ৰাজাই ক’লে—হে দ্বিজ, অল্প প্ৰচেষ্টাত মোৰ পুত্ৰ কেনেকৈ হ’ব? হে ভগৱান, প্ৰসন্ন হৈ, প্ৰণত মোৰে এই কথা কওক।

Verse 15

दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन पार्थिवेन यशस्विना । आचख्यौ द्वादशीं चेमां वैशाखे सितपक्षजाम् ॥ ४४.१५ ॥

দুৰ্বাসা ক’লে—সেই যশস্বী ৰজাই এনেদৰে কোৱাত, মুনিয়ে বৈশাখ মাহৰ শুক্লপক্ষত উদ্ভৱ হোৱা এই দ্বাদশী-ব্ৰতৰ বিধান ব্যাখ্যা কৰিলে।

Verse 16

स हि राजा विधानॆन पुत्रकामो विशेषतः । उपोष्य लब्धवान् पुत्रं नलं परमधार्मिकम् । योऽद्यापि कीर्त्यते लोके पुण्यश्लोको नरोत्तमः ॥ ४४.१६ ॥

সেই ৰজাই বিশেষকৈ পুত্ৰকাম হৈ বিধিপূৰ্বক উপবাস কৰি পৰমধাৰ্মিক নল নামৰ পুত্ৰ লাভ কৰিলে; তেওঁ আজিও জগতত পুণ্যশ্লোক নৰোত্তম বুলি কীৰ্তিত।

Verse 17

प्रासङ्गिकं फलं ह्येतद्गतस्यास्य महामुने । सुपुत्रो जायते वित्तविद्यावान्कान्तिरुत्तमा ॥ ४४.१७ ॥

হে মহামুনি, এই অনুশীলনত গমন কৰা ব্যক্তিৰ ই প্ৰাসঙ্গিক ফল—সুপুত্ৰ জন্মে, ধন আৰু বিদ্যা লাভ হয়, আৰু উত্তম কান্তিও উদ্ভৱ হয়।

Verse 18

इह जन्मनि किं चित्रं परलोके शृणुष्व मे । कल्पमेकं ब्रह्मलोके वसित्वाऽप्सरसां गणैः ॥ ४४.१८ ॥

এই জন্মত কি আশ্চৰ্য? পৰলোকৰ কথা মোৰ পৰা শুনা। ব্ৰহ্মলোকত এক কল্পকাল বাস কৰি সি অপ্সৰাগণৰ সৈতে থাকে।

Verse 19

क्रीडत्यन्ते पुनः सृष्टौ चक्रवर्ती भवेद् ध्रुवम् । त्रिंशत्यब्दसहस्राणि जीवते नात्र संशयः ॥ ४४.१९ ॥

শেষত পুনৰ সৃষ্টিৰ সময়ত সি ক্ৰীড়া কৰি নিশ্চয়েই চক্রৱৰ্তী হয়। সি ত্ৰিশ হাজাৰ বছৰ জীয়াই থাকে—ইয়াত সন্দেহ নাই।