Adhyaya 44: The Vaiśākha Bright-Twelfth Observance: Worship of Hari as Jāmadagnya and Its Fruits

Verse 1

दुर्वासा उवाच । वैशाखेऽप्येवमेवं तु संकल्प्य विधिना नरः । तद्वत् स्नानादिकं कृत्वा ततो देवालयं व्रजेत् ॥ ४४.१ ॥

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—വൈശാഖ മാസത്തിലും മനുഷ്യൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ വിധിപ്രകാരം സംकल्पം ചെയ്യണം. അതുപോലെ സ്നാനാദി അനുഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ദേവാലയത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

तत्राराध्य हरिं भक्त्या एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः । जामदग्न्याय पादौ तु उदरं सर्वधारिणे । मधुसूदनायेति कटिमुरः श्रीवत्सधारिणे ॥ ४४.२ ॥

അവിടെ വിവേകമുള്ള ഉപാസകൻ ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ ആരാധിക്കണം—പാദങ്ങൾക്ക് ‘ജാമദഗ്ന്യായ’, ഉദരത്തിന് ‘സർവധാരിണേ’, കടി-ഉരസ്സിന് ‘മധുസൂദനായ’—ശ്രീവത്സധാരിയായ പ്രഭുവിനെ.

Verse 3

क्षत्रान्तकाय च भुजौ मणिकण्ठाय कण्ठकम् । स्वनाम्ना शङ्खचक्रौ तु शिरो ब्रह्माण्डधारिणे ॥ ४४.३ ॥

അവൻ ഭുജങ്ങൾ ക്ഷത്രാന്തകനു, കണ്ഠാഭരണം മണികണ്ഠനു; തത്തത് നാമങ്ങളാൽ ശംഖവും ചക്രവും; ശിരസ്സ് ബ്രഹ്മാണ്ഡധാരിക്കും അർപ്പിച്ചു.

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यस्य स्थगितं तद्वद् वस्त्रयुग्मेन वेष्टितम् ॥ ४४.४ ॥

ഇങ്ങനെ ആരാധന നടത്തി, മേധാവി മുമ്പുപോലെ അതിന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു ഘടം സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ മൂടി രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങളാൽ പൊതിയണം.

Verse 5

वैणवेन तु पात्रेण तस्मिन् संस्थापयेद्धरिम् । जामदग्न्येति विख्यातं नाम्ना क्लेशविनाशनम् ॥ ४४.५ ॥

അതിനുശേഷം വൈഷ്ണവപാത്രം ഉപയോഗിച്ച് അതിൽ ഹരിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം—‘ജാമദഗ്ന്യ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ, ക്ലേശനാശകമെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന നാമം ധരിച്ചവൻ.

Verse 6

दक्षिणे परशुं हस्ते तस्य देवस्य कारयेत् । सर्वगन्धैश्च सम्पूज्य पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४४.६ ॥

ആ ദേവന്റെ വലതുകൈയിൽ പരശു (കോടരി) നിർമ്മിപ്പിക്കണം; എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാലും സമ്യക് പൂജിച്ച്, നാനാവിധ മംഗളപുഷ്പങ്ങളാലും പൂജിക്കണം.

Verse 7

ततस्तस्याग्रतः कुर्याज्जागरं भक्तिमान्नरः । प्रभाते विमले सूर्ये ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं नियमयुक्तस्य यत्फलं तन्निबोध मे ॥ ४४.७ ॥

അതിനുശേഷം ഭക്തിയുള്ളവൻ അതിന്റെ സന്നിധിയിൽ ജാഗരണം പാലിക്കണം. പ്രഭാതത്തിൽ നിർമല സൂര്യോദയത്തിൽ (അർപ്പണം) ബ്രാഹ്മണനു നിവേദിക്കണം. ഇങ്ങനെ നിയമയുക്തനായവന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്നിൽ നിന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.

Verse 8

आसीद् राजा महाभागो वीरसेनो महाबलः । अपुत्रः स पुरा तीव्रं तपस्तेपे महौजसा ॥ ४४.८ ॥

പൂർവകാലത്ത് വീരസേനൻ എന്ന മഹാഭാഗ്യവാനും മഹാബലവാനും ആയ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ മുമ്പ് അപുത്രനായി, മഹോജസ്സോടെ തീവ്രതപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 9

चरस्तत्तपो घोरं याज्ञवल्क्यो महामुनिः । आजगाम महायोगी तं दृष्ट्वा नातिदूरतः ॥ ४४.९ ॥

ആ ഘോരതപസ്സിൽ നിരതനായ മഹാമുനി യാജ്ഞവൽക്യന്റെ അടുക്കൽ ഒരു മഹായോഗി വന്നു; അവനെ അതിദൂരമല്ലാതെ കണ്ടു അടുത്തേക്ക് എത്തി.

Verse 10

तमायान्तमथो दृष्ट्वा ऋषिं परमवर्चसम् । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजाभ्युत्थानमाकरॊत् ॥ ४४.१० ॥

അപ്പോൾ പരമപ്രഭയുള്ള ഋഷി വരുന്നതു കണ്ട രാജാവ് കൃതാഞ്ജലിയായി നമസ്കരിച്ചു, ആദരത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരണം നടത്തി.

Verse 11

स पूजितो मुनिः प्राह किमर्थं तप्यते तपः । राजन् कथय धर्मज्ञ किं ते कार्यं विवक्षितम् ॥ ४४.११ ॥

പൂജിക്കപ്പെട്ട മുനി പറഞ്ഞു—“ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി ഈ തപസ്സു ചെയ്യപ്പെടുന്നു? രാജാവേ, ധർമ്മജ്ഞനേ, നിനക്ക് പറയുവാനുള്ള കാര്യം എന്താണ്?”

Verse 12

राजोवाच । अपुत्रोऽहं महाभाग नास्ति मे पुत्रसन्ततिः । तेन मे तप आस्थाय क्रिष्यते स्वतनुर्द्विज ॥ ४४.१२ ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ അപുത്രനാണ്; എനിക്ക് പുത്രസന്തതി ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് തപസ്സിനെ ആശ്രയിച്ചതാൽ, ദ്വിജനേ, എന്റെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ചുവരുന്നു.”

Verse 13

याज्ञवल्क्य उवाच । अलं ते तपसाऽनेन महाक्लेशेन पार्थिव । अल्पायासेन ते पुत्रो भविष्यति न संशयः ॥ ४४.१३ ॥

യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഈ മഹാക്ലേശകരമായ തപസ്സു നിനക്കു മതി. അല്പശ്രമം കൊണ്ടുതന്നെ നിനക്കു പുത്രൻ ജനിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 14

राजोवाच । कथं मे भविता पुत्रोऽल्पायासेन वै द्विज । एतन्मे कथय प्रीतो भगवन् प्रणतस्य ह ॥ ४४.१४ ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാ, അല്പശ്രമം കൊണ്ടെനിക്ക് പുത്രൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ഹേ ഭഗവൻ, പ്രസന്നനായി, പ്രണതനായ എനിക്ക് ഇത് പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 15

दुर्वासा उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तेन पार्थिवेन यशस्विना । आचख्यौ द्वादशीं चेमां वैशाखे सितपक्षजाम् ॥ ४४.१५ ॥

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—ആ യശസ്വിയായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനാൽ, മുനി വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഈ ദ്വാദശീ വ്രതവിധാനം വിശദീകരിച്ചു.

Verse 16

स हि राजा विधानॆन पुत्रकामो विशेषतः । उपोष्य लब्धवान् पुत्रं नलं परमधार्मिकम् । योऽद्यापि कीर्त्यते लोके पुण्यश्लोको नरोत्तमः ॥ ४४.१६ ॥

ആ രാജാവ് പ്രത്യേകമായി പുത്രകാമനായി വിധിപൂർവം ഉപവസിച്ച് പരമധാർമ്മികനായ നലൻ എന്ന പുത്രനെ നേടി; അവൻ ഇന്നും ലോകത്തിൽ പുണ്യശ്ലോക നരോത്തമനായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

प्रासङ्गिकं फलं ह्येतद्गतस्यास्य महामुने । सुपुत्रो जायते वित्तविद्यावान्कान्तिरुत्तमा ॥ ४४.१७ ॥

ഹേ മഹാമുനേ, ഇത് ഈ അനുഷ്ഠാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചവന് ലഭിക്കുന്ന പ്രാസംഗിക ഫലമാണ്—സുപുത്രൻ ജനിക്കും, ധനവും വിദ്യയും ലഭിക്കും, ഉത്തമ കാന്തിയും ഉദിക്കും.

Verse 18

इह जन्मनि किं चित्रं परलोके शृणुष्व मे । कल्पमेकं ब्रह्मलोके वसित्वाऽप्सरसां गणैः ॥ ४४.१८ ॥

ഈ ജന്മത്തിൽ എന്ത് അത്ഭുതം? പരലോകത്തെക്കുറിച്ച് എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക. ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ഒരു കല്പം വസിച്ച് അപ്സരാഗണങ്ങളോടൊപ്പം പാർക്കും.

Verse 19

क्रीडत्यन्ते पुनः सृष्टौ चक्रवर्ती भवेद् ध्रुवम् । त्रिंशत्यब्दसहस्राणि जीवते नात्र संशयः ॥ ४४.१९ ॥

അവസാനത്തിൽ വീണ്ടും സൃഷ്ടി ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ അവൻ ക്രീഡിച്ചു, നിശ്ചയമായും ചക്രവർത്തിയാകും. അവൻ മുപ്പതിനായിരം വർഷം ജീവിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.