Sukta 91
Sukta 9.91
Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91)
Jagatī (probable; confirm metrically)
บทสรรเสริญปวะมานะสั้น ๆ นี้ยกย่องโสมเมื่อถูก “ส่งออกไป” ผ่านเครื่องกรองขนแกะ เคลื่อนไปราวราชรถแห่งการแข่งสู่ที่ประทับของเหล่าเทพ พร้อมอัคนีภายใน (วหฺนิ) ที่เขาอุ้มไว้ เมื่อโสมได้รับการชำระให้บริสุทธิ์แล้ว จึงถูกอัญเชิญให้ทำลายอำนาจศัตรู (รักษัส) แผ่ความอุดมแห่งชัยชนะ (วาชะ) และท้ายที่สุดประทานสายน้ำ “โค” แห่งสุริยะ (รัศมี/พลังสว่าง) บุตรหลาน ทุ่งกว้าง และทัศนะอันยืนยงแห่งดวงอาทิตย์ (แสงแห่งสัจจะ)
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
असर्जि वक्वा रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमो मनीषी । दश स्वसारो अधि सानो अव्येऽजन्ति वह्निं सदनान्यच्छ ॥
เขาถูกปล่อยออกไป—ด้วยเสียงอันทรงพลัง—ดุจรถศึกในสนามแข่ง โดยความคิดอันยินยอม (dhī) เป็นผู้ขับ; เป็นฤๅษีผู้รู้แจ้งองค์แรกในปรีชาญาณ. พี่น้องหญิงสิบคนบนสันขนแกะ (ที่กรอง) ขับเคลื่อนเพลิงผู้แบกพา (vahni) ไปสู่ที่ประทับของเทพ ไปสู่เคหสถานอันชอบธรรม
Mantra 2
वीती जनस्य दिव्यस्य कव्यैरधि सुवानो नहुष्येभिरिन्दुः । प्र यो नृभिरमृतो मर्त्येभिर्मर्मृजानोऽविभिर्गोभिरद्भिः ॥
เพื่อความรื่นรมย์ของหมู่ชนทิพย์ ด้วยแรงดลใจของกวี โสมะหยดหนึ่งถูกคั้นออกพร้อมกับชนแห่งนะหุษยะ (Nahushya). เขาก้าวหน้า—เป็นอมฤตท่ามกลางปุถุชน—ถูกชำระและทำให้ใสด้วยฝูงแกะ (ขนแกะที่กรอง), ด้วยโค (ลำแสง), และด้วยสายน้ำ (กระแสแห่งความกระจ่าง)
Mantra 3
वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥
โคอุสุภะคำรามเพื่อโคอุสุภะ—รัศมีอันกึกก้องนั้นเป็นของเขา; (โสมะ) ผู้ถูกชำระให้บริสุทธิ์ผุดขึ้นส่องประกาย—เป็นน้ำนมแห่งแม่โค. ฤษีผู้มีพันเสียง ผู้รู้ถ้อยคำ; ตามหนทางของเรา สุริยะเคลื่อนไป แผ่ทางอันละเอียดอ่อนของตนออกไป.
Mantra 4
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥
จงทำลายแม้ที่นั่งอันมั่นคงของรากษส (Rakṣasa) ให้แตกสิ้น; โอ้ อินทุ (Indu) ผู้ถูกชำระ จงคลี่และแผ่ vāja (วาชะ)—ความอุดมแห่งพลังผู้มีชัย. จงตัดโค่นจากเบื้องบนด้วยอาวุธแห่งการฟาดฟัน ผู้ที่ไม่ว่าใกล้หรือไกล ต่างบีบคั้นและรุกล้ำเข้ามาบนหนทางของเรา.
Mantra 5
स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
ดังแต่โบราณ ทว่าเพื่อสิ่งซึ่งใหม่อยู่เสมอ โอ้ โสมะ (Soma) ผู้เป็นที่ปรารถนาทั้งปวง จงทำหนทางเบื้องหน้าให้แก่ถ้อยคำแห่งบทสรรเสริญ. อุปสรรคอันใหญ่หลวงและยากทนที่เผชิญเราในศึก—ขอให้เราข้ามพ้นมันได้ด้วยฤทธานุภาพของท่าน โอ้ ผู้กระทำมาก โอ้ ผู้แผ่การงานกว้างไกล.
Mantra 6
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि ॥
ดังนี้แล โสมะผู้ถูกชำระให้บริสุทธิ์ จงนำ “น้ำทั้งหลาย” มาเพื่อเรา—โคอันสว่างแห่งโลกสุริยะ—และความเกิดอันอุดม คือบุตรและการสืบต่อมากมาย จงทำให้ทุ่งของเรากว้างใหญ่ด้วยสันติ จงขยายแสงทั้งหลายเพื่อเรา โสมะเอ๋ย จงตั้งดวงอาทิตย์ไว้เบื้องหน้าเราให้เห็นเนิ่นนาน—ให้มีทัศนะอันยั่งยืนแห่งแสงสัจจะ
Inside Sukta 91
How it unfolds
- Where it opens
Soma is launched forth with a powerful voice, racing like a chariot; the ‘ten sisters’ on the woolen ridge drive the bearer-force toward the divine seats (9.91.1).
- Development
Purification becomes power: Soma spreads vājās (victorious plenitudes) and is invoked to break and cut down hostile forces that threaten the path of the rite (cf. 9.91.4).
- Climax
The hymn’s peak is the protective and expansive command—shatter rakṣas, unfold the forces of victory, and clear the way for right approach.
- Where it settles
It resolves in beneficent boons: waters, solar cows (illumined powers), abundant progeny, broad peaceful fields, widened lights, and enduring vision of the Sun (9.91.6).
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is simultaneously a luminous, truth-bearing power that drives toward the divine seats, carrying a ‘vahni’—a bearer-fire/impelling energy—within the rite.
- Cosmic functionMediator between human and divine: by purification and offering he strengthens the gods, releases vitality and victory (vāja), and upholds ṛta by repelling disorder and hostile beings.
- Inner significanceThe clarified consciousness: thoughts and energies are ‘filtered’ into clarity, gaining force to cut through inner obscurations and to establish a steady vision of the Sun—symbol of truth and awakened awareness.
The seer
- Rebha KāśyapaKāśyapa gotra (traditional attribution in Anukramaṇī for this hymn) · A seer-voice associated with inspired utterance (rebha, “praise/chant”) and with Soma-Pavamāna hymns that link ritual purification to inner illumination and protection against hostile forces.
Famous verses
daśa svasāro adhi sāno avye
रुजा दृळ्हा चिद्रक्षसः सदांसि पुनान इन्द ऊर्णुहि वि वाजान् । वृश्चोपरिष्टात्तुजता वधेन ये अन्ति दूरादुपनायमेषाम् ॥jyoṅ naḥ sūryaṃ dṛśaye
Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying/flowing)
- Indu (bright drop)
- Vāja-dātā (giver/spreader of victorious plenitude)
- Rakṣo-han (breaker of hostile powers)
- Sūrya-dṛś (establisher of solar vision)
Also by this seer
- Attribution in tradition to several Soma-Pavamāna (Mandala 9) verses/hymns under Kāśyapa-associated seers (hymn-level attributions vary by recensional/Anukramaṇī lists).
- Kāśyapa lineage is broadly prominent across the Rigveda and later Vedic/Itihāsa traditions as a foundational seer-family connected with cosmic order and progenitive continuity.
The rite, step by step
- Press Soma and mix with water; set the flow toward the filter.
- Chant Pavamāna verses as Soma runs over/through the woolen strainer (āvya sāna).
- Direct the purified Soma toward the gods’ seats; accompany with protective intent against rakṣas and obstructions.
- Offer clarified Soma into the proper cups/offerings for the deities, seeking vāja (strength/victory) and well-being.
- Conclude with petitions for waters, ‘cows’ (rays/wealth), offspring, wide fields, and lasting sight of the Sun.
Offerings
- Pressed Soma juice (pavamāna)
- Water used in purification/mixing
- Ghee/oblations as part of the Soma rite (contextual to the yajña)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and becomes purified through the woolen filter—also carrying an inner ‘vahni’ (impelling fire/bearer-force) in the ritual.
It is a ritual-poetic image for the filtering and guiding forces around Soma’s purification—often understood as the fingers/streams or agencies that drive the Soma over the woolen strainer toward the gods’ seats.
It asks for protection from hostile forces, the spreading of victorious strength (vāja), and blessings such as waters, ‘solar cows’ (rays/wealth), children and continuity, wide peaceful fields, and lasting sight of the Sun (truth-light).
Ask anything about Sukta 91 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
