Sukta 67
Sukta 1.67
Gṛtsamada
Agni (with Mitra-quality: harmonizing friend within mortals)
Triṣṭubh (probable for RV 1.67)
บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีว่าเป็นเปลวไฟผู้บังเกิดอย่างรวดเร็วในถิ่นทุรกันดาร และเป็นสหายดุจมิตรในหมู่มนุษย์—ผู้ประสานชุมชนให้กลมเกลียวด้วยการสดับฟังอันถูกต้องและความนอบน้อมโดยสมัครใจต่อฤตะ (ṛta). บทสวดพรรณนาอัคนีว่าเป็นผู้แสวงหาและผู้พิทักษ์ “ฝูง” อันสว่างไสวที่ซ่อนอยู่ในถ้ำ และลงท้ายด้วยนิมิตแห่งปัญญาตื่นรู้ (จิตติ, citti) ที่ตั้งมั่นในเคหสถานแห่งนที/วารี ซึ่งเหล่าปราชญ์ร่วมกันสร้างความพร้อมเพรียง.
Mantras
Mantra 1
वनेषु जायुर्मर्तेषु मित्रो वृणीते श्रुष्टिं राजेवाजुर्यम् ॥
ในพงไพรเขาคือไฟผู้บังเกิดฉับไว; ท่ามกลางปุถุชนเขากลายเป็นมิตร—มิตระ (Mitra): เขาเลือกความนอบน้อมและการสดับที่ชอบธรรม ดุจพระราชาเลือกที่พึ่งอันไม่พร่องพัง.
Mantra 2
क्षेमो न साधुः क्रतुर्न भद्रो भुवत्स्वाधीर्होता हव्यवाट् ॥
เขาเป็นดุจความสงบมั่นคง ดุจความดีแท้; เจตจำนง (krátu) ของเขาเป็นพลังอันเป็นมงคล. โหตฤ (Hotṛ) ผู้มีปัญญาอันดี (svādhī́) ผู้ขนส่งเครื่องบูชา (havyavā́t) สถาปนาภาวะอันชอบธรรมไว้ภายใน.
Mantra 3
हस्ते दधानो नृम्णा विश्वान्यमे देवान्धाद्गुहा निषीदन् ॥
เขาถือไว้ในมือซึ่งพลังองอาจแห่งบุรุษทั้งปวง (nṛmṇā) แล้วจัดวางเทพทั้งหลายให้เข้าที่ของตน; ในถ้ำลี้ลับเขานั่งลง—ภายในดวงใจที่ซ่อนเร้น.
Mantra 4
विदन्तीमत्र नरो धियंधा हृदा यत्तष्टान्मन्त्राँ अशंसन् ॥
ณ ที่นี้ เหล่ามนุษย์ผู้ค้ำจุนความคิดย่อมพบเธอ; ด้วยดวงใจพวกเขาสรรเสริญมนตร์ (mantra) ที่ถูกสรรค์สร้างขึ้น—รูปแห่งสัจจะที่หล่อหลอมไว้ภายใน.
Mantra 5
अजो न क्षां दाधार पृथिवीं तस्तम्भ द्यां मन्त्रेभिः सत्यैः ॥
ดุจ “ผู้ไม่เกิด” (अज) เขาทรงค้ำจุนแผ่นดิน และทรงยันฟ้าด้วยมนตร์อันสัตย์จริง—ให้โลกทั้งหลายตั้งมั่นอยู่ในความมั่นคงแห่ง ṛta (สัจธรรม/ระเบียบจักรวาล).
Mantra 6
प्रिया पदानि पश्वो नि पाहि विश्वायुरग्ने गुहा गुहं गाः ॥
จงพิทักษ์รอยทางอันเป็นที่รักของฝูงรัศมี (ฝูงโคแห่งแสง) ให้ดีเถิด โอ อัคนี ผู้เป็นลมหายใจแห่งสรรพชีวิต (viśvāyus) จงเข้าไปถ้ำแล้วถ้ำเล่า เพื่อเสาะหาพวกมันในที่เร้นลับ.
Mantra 7
य ईं चिकेत गुहा भवन्तमा यः ससाद धारामृतस्य ॥
ผู้ใดรู้แจ้งพระองค์ผู้สถิตในถ้ำอันเร้นลับ และผู้ใดเข้าใกล้กระแสธารแห่ง ṛta (สัจธรรม) —ผู้นั้นย่อมเข้าสู่ความรู้แจ้งของอัคนีโดยแท้.
Mantra 8
वि ये चृतन्त्यृता सपन्त आदिद्वसूनि प्र ववाचास्मै ॥
ผู้ใดตัดปมแห่งสิ่งกีดขวางออก และดำเนินตามหนทางแห่ง ṛta (สัจธรรม)—เมื่อนั้นเอง vasu (ทรัพย์อันประเสริฐ/ขุมทรัพย์ภายใน) ก็ถูกประกาศและปลดปล่อยเพื่อเขา
Mantra 9
वि यो वीरुत्सु रोधन्महित्वोत प्रजा उत प्रसूष्वन्तः ॥
เขาผู้ด้วยความยิ่งใหญ่ของตนทำลายกำแพงกั้นท่ามกลางหน่ออ่อนที่กำลังงอกงาม—เขาทำงานอยู่ภายในทั้งการให้กำเนิดและการเกิด และหล่อหลอมความเพิ่มพูนจากภายใน
Mantra 10
चित्तिरपां दमे विश्वायुः सद्मेव धीराः सम्माय चक्रुः ॥
ในเรือนแห่งสายน้ำ มีญาณรู้จำแนก (citti) แห่งชีวิตทั้งปวง; เหล่าปราชญ์ประหนึ่งอยู่ในเรือนอันมั่นคง ได้ร่วมกันก่อสร้าง māyā แห่งความกลมกลืน
Frequently Asked Questions
Here Agni is ‘Mitra-like’ because he creates harmony among people—encouraging trust, right listening, and cooperation in ritual and community life.
It is a poetic image of Agni searching hidden places to recover the luminous ‘cows’ (rays/wealth). Ritually it suggests uncovering blessings; inwardly it suggests finding lost clarity within.
It points to awakened discernment (citti) grounded in the Waters—symbols of depth, flow, and life-support—where wise people establish a stable, shared harmony.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.