Sukta 67
Sukta 1.67
Gṛtsamada
Agni (with Mitra-quality: harmonizing friend within mortals)
Triṣṭubh (probable for RV 1.67)
ഈ സൂക്തം കാട്ടിൽ വേഗത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ജ്വാലയായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; മനുഷ്യരിൽ മിത്രസ്വഭാവമുള്ള സുഹൃത്തായി—ഋതത്തോടുള്ള ശരിയായ ശ്രവണവും സ്വമേധയുള്ള അനുസരണവും വഴി സമൂഹത്തെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നവനായി അവനെ വരയ്ക്കുന്നു. ഗുഹകളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രകാശമുള്ള ‘കന്നുകൂട്ടങ്ങളെ’ അന്വേഷിക്കുകയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനായി അഗ്നിയെ ഇത് ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവസാനം, ജലങ്ങളുടെ വാസസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഉണർന്ന ബുദ്ധി (ചിത്തി)യുടെ ദർശനത്തിലേക്ക് ഇത് എത്തുന്നു; അവിടെ ജ്ഞാനികൾ ഒരുമിച്ച് ഐക്യം പണിയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
वनेषु जायुर्मर्तेषु मित्रो वृणीते श्रुष्टिं राजेवाजुर्यम् ॥
വനങ്ങളിൽ അവൻ വേഗത്തിൽ ജനിച്ച ജ്വാലയാണ്; മർത്ത്യരിൽ അവൻ മിത്രനാകുന്നു; രാജാവ് അച്യുതമായ ആശ്രയം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ അനുസരണംയും യഥാർത്ഥ ശ്രവണം (ശ്രുഷ്ടി)യും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
Mantra 2
क्षेमो न साधुः क्रतुर्न भद्रो भुवत्स्वाधीर्होता हव्यवाट् ॥
അവൻ ക്ഷേമംപോലെ, സത്യസാധുതപോലെ സദ്ഭാവനായിത്തീരുന്നു; അവന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപ്പം) കല്യാണകരമായ ശക്തിയാകുന്നു. സ്വാധീ (സുചിന്തയുള്ള) ഹോതൃ, ഹവ്യവാഹകൻ, ഉള്ളിൽ ഋതത്തിന്റെ യുക്തസ്ഥിതി സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 3
हस्ते दधानो नृम्णा विश्वान्यमे देवान्धाद्गुहा निषीदन् ॥
കയ്യിൽ നൃമ്ണ (വീര്യം) ധരിച്ചു, അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ഗുഹയിൽ—രഹസ്യഗുഹയിൽ—അവൻ ഇരുന്നു, അന്തർഹൃദയത്തിന്റെ മറവിൽ വസിച്ചു.
Mantra 4
विदन्तीमत्र नरो धियंधा हृदा यत्तष्टान्मन्त्राँ अशंसन् ॥
ഇവിടെ ധീ (ചിന്ത)യെ ധരിക്കുന്ന നരന്മാർ അവളെ കണ്ടെത്തുന്നു; ഹൃദയത്തോടെ അവർ തഷ്ട (ഘടിപ്പിച്ച) മന്ത്രങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു—അന്തരത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട സത്യത്തിന്റെ ആകൃതികളെ.
Mantra 5
अजो न क्षां दाधार पृथिवीं तस्तम्भ द्यां मन्त्रेभिः सत्यैः ॥
അജൻ (അജന്മൻ) പോലെ അവൻ ഭൂമിയെ ധരിച്ചു; സത്യ മന്ത്രങ്ങളാൽ ദ്യൗവിനെ താങ്ങി—ഋതത്തിന്റെ (സത്യത്തിന്റെ) ദൃഢതയിൽ ലോകങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 6
प्रिया पदानि पश्वो नि पाहि विश्वायुरग्ने गुहा गुहं गाः ॥
കിരണങ്ങളുടെ (ദീപ്തമായ പശുക്കളുടെ) പ്രിയ പാദചിഹ്നങ്ങളെ നന്നായി കാത്തുകൊൾക; ഹേ അഗ്നേ, വിശ്വായു, ഗുഹയിൽ നിന്ന് ഗുഹയിലേക്കു പ്രവേശിക്ക—മറഞ്ഞ ഇടങ്ങളിൽ അവയെ തേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുക.
Mantra 7
य ईं चिकेत गुहा भवन्तमा यः ससाद धारामृतस्य ॥
ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നവനായി അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞവനും, ഋതത്തിന്റെ ധാര (പ്രവാഹം) സമീപിച്ചവനും—അവൻ സത്യമായി അഗ്നിയുടെ ജ്ഞാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.
Mantra 8
वि ये चृतन्त्यृता सपन्त आदिद्वसूनि प्र ववाचास्मै ॥
ആരൊക്കെയോ തടസ്സമാകുന്ന കെട്ടുകളെ വെട്ടി വേർതിരിച്ച് ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ വഴികൾ പിന്തുടരുന്നു—അപ്പോൾ വസുക്കൾ, അന്തർധനങ്ങൾ, അവനുവേണ്ടി സത്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയും മോചിതമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 9
वि यो वीरुत्सु रोधन्महित्वोत प्रजा उत प्रसूष्वन्तः ॥
തന്റെ മഹിമകൊണ്ട് മുളകളിൽ ഉള്ള തടസ്സങ്ങളെ പൊളിച്ച് തുറക്കുന്നവൻ—അവൻ പ്രജകളിലും പ്രസവങ്ങളിലും അകത്തുനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ച്, വർധനയെ അന്തരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 10
चित्तिरपां दमे विश्वायुः सद्मेव धीराः सम्माय चक्रुः ॥
അപാം (ജലങ്ങൾ)യുടെ ധാമത്തിൽ സർവ്വജീവന്റെ ചിത്തി (ജാഗ്രതയുള്ള വിവേകം) വസിക്കുന്നു; ധീരർ, സ്ഥിരഗൃഹത്തിൽ എന്നപോലെ, ഒരുമിച്ച് മായാ—സാമഞ്ജസ്യം—നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
Here Agni is ‘Mitra-like’ because he creates harmony among people—encouraging trust, right listening, and cooperation in ritual and community life.
It is a poetic image of Agni searching hidden places to recover the luminous ‘cows’ (rays/wealth). Ritually it suggests uncovering blessings; inwardly it suggests finding lost clarity within.
It points to awakened discernment (citti) grounded in the Waters—symbols of depth, flow, and life-support—where wise people establish a stable, shared harmony.
Ask anything about Sukta 67 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.