Sukta 67
Sukta 1.67
Gṛtsamada
Agni (with Mitra-quality: harmonizing friend within mortals)
Triṣṭubh (probable for RV 1.67)
अयं सूक्तोऽग्निं स्तौति—अरण्ये शीघ्रजातं ज्वलनं, मनुष्येषु च मित्रवद् अन्तःस्थितं सखायं, यः सम्यक्श्रवणेन ऋतस्य स्वेच्छानुवर्तनैश्च जनसमुदायं समन्वयति। स गुहासु निहितानां दीप्तानां “गोसमूहानां” अन्वेष्टा रक्षिता च निरूप्यते। अन्ते चापां सदने प्रतिष्ठिता प्रबुद्धा चित्तिः प्रदर्श्यते, यत्र धीरा एकभावं सौहार्दं च सह निर्मिमते।
Mantras
Mantra 1
वनेषु जायुर्मर्तेषु मित्रो वृणीते श्रुष्टिं राजेवाजुर्यम् ॥
वनेषु स शीघ्रजायुरग्निः; मर्तेषु स मित्रो भवति। राजेव स श्रुष्टिं च शुश्रूषां च वृणीते, अच्युतमिव आधारम्।
Mantra 2
क्षेमो न साधुः क्रतुर्न भद्रो भुवत्स्वाधीर्होता हव्यवाट् ॥
क्षेमो न साधुः क्रतुर् न भद्रो भवति; स्वाधीर्होता हव्यवाट् अन्तः ऋतस्य सम्यगवस्थां स्थापयति।
Mantra 3
हस्ते दधानो नृम्णा विश्वान्यमे देवान्धाद्गुहा निषीदन् ॥
हस्ते दधानो नृम्णा सर्वान् देवान् स्वेषु स्थानेषु न्यधात्; गुहायां निषीदन् गूढे हृदि अन्तः।
Mantra 4
विदन्तीमत्र नरो धियंधा हृदा यत्तष्टान्मन्त्राँ अशंसन् ॥
अत्र धियंधा नरो तां विदन्ति; हृदा यत् तष्टान् मन्त्रान् अशंसन्—अन्तस्तष्टान् सत्यरूपान्।
Mantra 5
अजो न क्षां दाधार पृथिवीं तस्तम्भ द्यां मन्त्रेभिः सत्यैः ॥
अजो न क्षां दाधार; सत्यैर्मन्त्रैर्द्यां तस्तम्भ—ऋतस्य दृढतायां लोकान् प्रतिष्ठापयामास।
Mantra 6
प्रिया पदानि पश्वो नि पाहि विश्वायुरग्ने गुहा गुहं गाः ॥
रश्मिरूपपशूनां प्रियाणि पदानि निपाहि। हे अग्ने विश्वायो, गुहां गुहं प्रविश्य गूढेषु स्थानेषु तान् अन्वेषय।
Mantra 7
य ईं चिकेत गुहा भवन्तमा यः ससाद धारामृतस्य ॥
य ईं चिकेट गुहा-भवन्तम्, यश्च ऋतस्य धाराम् उपससाद—स एव नूनम् अग्नेर्ज्ञानं प्रविशति।
Mantra 8
वि ये चृतन्त्यृता सपन्त आदिद्वसूनि प्र ववाचास्मै ॥
ये बाधकग्रन्थीन् विच्छिद्य ऋतस्य पन्थानं सपन्ति, तेषां तस्मै खलु वसूनि (अन्तर्निहितरत्नानि) प्र ववाच—प्रकाश्य विमोचयति।
Mantra 9
वि यो वीरुत्सु रोधन्महित्वोत प्रजा उत प्रसूष्वन्तः ॥
यो महित्वेन वीरुत्सु रोधनं वि भिनत्ति, स प्रजासु च प्रसूष्वन्तश्च अन्तः कर्म करोति; अन्तःस्थात् एव वृद्धिं रूपयति।
Mantra 10
चित्तिरपां दमे विश्वायुः सद्मेव धीराः सम्माय चक्रुः ॥
अपां दमे विश्वायोः चित्तिः (सचेतविवेकः) अस्ति; धीराः सद्म इव स्थिरे, सम्यक् मायाṃ (सामञ्जस्यं) सम्माय चक्रुः।
Frequently Asked Questions
Here Agni is ‘Mitra-like’ because he creates harmony among people—encouraging trust, right listening, and cooperation in ritual and community life.
It is a poetic image of Agni searching hidden places to recover the luminous ‘cows’ (rays/wealth). Ritually it suggests uncovering blessings; inwardly it suggests finding lost clarity within.
It points to awakened discernment (citti) grounded in the Waters—symbols of depth, flow, and life-support—where wise people establish a stable, shared harmony.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.