ปาณฑพ

ชนเมชัยทรงตรัสว่า ข้าแต่ท่านพราหมณ์ผู้เจริญ หลังจากเสือในหมู่มนุษย์เหล่านั้น คือบรรดาปาณฑพ ทรงประหารอสูรบกะแล้ว ได้ทรงปฏิบัติสิ่งใดต่อไปอีกหรือ

โอ กฤษณะ เหล่าปาณฑพทั้งปวง—พร้อมทั้งท่าน—ประหนึ่งเป็นผู้มิอาจถูกสังหารได้; เพราะพวกเขารอดพ้นจากโทรณะและภีษมะ จากกรรณะไวกรตนะ และจากกฤปะด้วย

แน่นอนว่าการนี้ถูกวางแผนโดยทุรโยธน์ผู้กระทำบาป เพื่อทำลายบุตรปาณฑพทั้งหลาย ประชาชนจึงร้องไห้คร่ำครวญเช่นนี้

โอ้ ปารถะ เราขอกล่าวถ้อยคำอันเป็นที่ชื่นใจแก่ท่านว่า ผู้ใดที่ท่านปรารถนาความเกษมสุขให้ เขาทั้งปวงล้วนปลอดภัยและรุ่งเรือง—ทั้งยาทวะและปาณฑวะเสมอกัน

โอ้โอรสแห่งกุนตี ณ ที่ซึ่งท่านถือกำเนิดเป็นโอรสของปาณฑุพร้อมด้วยพี่น้อง ที่นั่นเองเทวีคุมารีผู้มีบุญยิ่ง ผู้ทรงศีล สถิตอยู่ ณ สตัมภะตีรถะ

เราจักเล่าแก่ท่านทั้งหลาย ณ ที่นี้ ซึ่งเป็นเรื่องที่เราได้สดับจากโอษฐ์ทวૈปายนะ (วยาสะ) เอง ครั้งกาลก่อน เหล่าปาณฑพได้ครอบครองพระธิดาแห่งท้าวทฺรุปทะ

ศรีศุกเทวกล่าวว่า—อครูระไปยังหัสดินาปุระ เมืองอันรุ่งเรืองด้วยเกียรติของกษัตริย์ปุรวะ ที่นั่นเขาได้พบธฤตราษฏระ ภีษมะ วิทุระ และปฤถา (กุนตี) พร้อมทั้งพาหลีกะกับบุตรโสมทัตตะ อีกทั้งได้พบโทรณาจารย์ กฤปาจารย์ กรรณะ สุโยธนะ เฑราณิ (อัศวัตถามา)…

โอ้บุตรเอ๋ย กษัตริย์ฤๅษีปริกษิต ผู้สืบสายปาณฑพ ได้พบและสนทนากับมหาฤๅษีนั้นได้อย่างไร จนทำให้ “ศรุติสาตวตะ” คือ ศรีมทภาควตัม นี้ถูกขับร้องแก่พระองค์?

เมื่อศึกกุรุเกษตรสิ้นลง เหล่าวีรชนฝ่ายเการวะและปาณฑวะล้มตายไปถึงคติของตน และโอรสธฤตราษฏระล้มครวญครางด้วยต้นขาหักเพราะถูกคทาของภีมเสนตีแล้ว อัศวัตถามา บุตรแห่งโทรณะ คิดว่า ‘นายของเราจะพอใจ’ จึงตัดศีรษะโอรสทั้งห้าของเทราปทีที่กำลังหลับ…

ขั้นกลาง (มัธยมะ) คือสงครามที่เกิดจากความพยาบาทอันลึกซึ้ง เช่น สงครามของเหล่าปาณฑพกับศัตรู ส่วนขั้นต่ำ (อธมะ) คือการต่อสู้โดยไม่มีเหตุผล เพียงเพื่อการทะเลาะวิวาทและข้อพิพาทเท่านั้น

ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ! ด้วยเหตุนี้ ปาณฑพทั้งห้าซึ่งกำเนิดจากชายา (เกษตรชะ) แต่เป็นบุตรของเหล่าเทพ จึงได้กำเนิดในป่านั้นในช่วงเวลาหลายปี

สุตะกล่าวว่า: พระนางเทรปทีเป็นมเหสีของทั้งห้า (ปาณฑพ) พระนางเป็นผู้ทรงเกียรติและซื่อสัตย์ต่อสวามี พระนางมีโอรสห้าองค์ที่รูปงามยิ่งนักจากสวามีของพระนาง