กรรณะ

เมื่อกงล้อถูกยึดติด ราเธยะด้วยความพิโรธถึงกับหลั่งน้ำตา แล้วกล่าวแก่อรชุนว่า “โอ้ปาณฑวะ จงอดกลั้นไว้ชั่วขณะหนึ่ง”

ครั้งนั้น วฤษภะ (กรรณะ) ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง คอสะอื้นด้วยน้ำตา ได้เข้าไปหา วีรบุรุษผู้หลับตานิ่ง แล้วทรุดลงกราบแทบพระบาทของท่าน

แล้วกรรณะซึ่งถูกรบกวนด้วยศรของโอรสอรชุน จึงกล่าวแก่โทรณะอีกว่า “ข้ายืนหยัดอยู่ด้วยคิดว่า ‘ต้องรักษาตำแหน่งไว้’ แต่ถูกอภิมันยุคุกคามกดดันอยู่”

เมื่อครั้งยังเป็นสาวพรหมจารีพำนักอยู่ในบ้านของพระบิดา พระนางกุนตีได้ประสูติพระกรรณะผู้สง่างามจากพระสุริยเทพก่อน ภายหลังจึงได้อภิเษกสมรสกับปาณฑุ

'ข้าแต่พระกฤษณะ (วยาส) กรรณะบุตรของข้าพเจ้าถูกข้าพเจ้าเห็นเพียงเมื่อยามเขาแรกประสูติเท่านั้น จิตใจของข้าพเจ้ารุ่มร้อนด้วยความโศกเศร้าอย่างยิ่ง โปรดแสดงเขาให้ข้าพเจ้าเห็นเถิด โอ้มุนีผู้มีตบะเป็นทรัพย์'

พระหริศจันทร์และกรรณะได้ทรงบริจาคอย่างกว้างขวางเพื่อเห็นแก่ชื่อเสียง ข้าพเจ้าจะเพิกเฉยต่อพระราชาผู้กำลังจะถูกแผดเผาด้วยไฟแห่งยาพิษได้อย่างไร?

พระองค์นั้นเองคือพระศรีกฤษณะ ผู้เป็นองค์จอมแห่งข้าพเจ้า เมื่อเสด็จนำหน้าในสนามรบ ก็ทรงพรากอายุ กำลังใจ และพลังความคิดของกองทัพเการวะอันจัดกระบวนทัพอย่างชำนาญ นำโดยภีษมะ กรรณะ โทฺรณะ ศัลยะ เป็นต้น

ขณะวิทุระผู้เป็นขัตตา ผู้มีอุปนิสัยเป็นที่นับถือของคนดี กล่าวดังนั้น เขาถูกสุโยธนะดูหมิ่น สุโยธนะพองด้วยโทสะ ริมฝีปากสั่นระริก และในเวลานั้นเขาอยู่กับกรรณะ น้องๆ และลุงฝ่ายมารดาคือศกุนิ

ด้วยผลแห่งคำปรึกษาชั่วอันคดเคี้ยวของกรรณะ ทุศศาสนะ และเสาบละ สุโยธนะจึงสิ้นทั้งสิริและอายุ เมื่อเขานอนราบกับพรรคพวกบนพื้นดิน แม้ยังทรงพลังแต่ต้นขาหัก พระผู้เป็นเจ้ามิได้ทรงยินดีเมื่อทอดพระเนตรภาพนั้น

ด้วยวิธีนี้เอง กรรณะถวายอรฆยะแด่ภาสกร; เพราะฉะนั้นโอรสแห่งปฤถาองค์นั้นจึงเป็นที่รักยิ่งของพระสุริยะ ประหนึ่งรักดุจตนเอง

ผู้ซึ่งครั้งก่อนแทงถูกเป้าหมาย; ผู้ซึ่งพิชิตกรรณะและเหล่าอื่น; ผู้ซึ่งเผาป่าขาณฑวะนั้น; และผู้ซึ่งปราบกษัตริย์ทั้งหลายในมณฑลพิธียัญ—

“โดยโทรณะ—ภายในกึ่งเดือน; โดยเทราณิ (อัศวัตถามัน) ในสนามรบ—สิบวัน; และโดยกรรณะ—หกวัน. เหล่านี้เป็นเหตุแห่งความหวาดหวั่นของข้าพเจ้าเสมอมา”