Rig Veda 7.33.9 — Mandala 7, Sukta 33, Mantra 9
Sukta 7.33
Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)
Devata: Yama (law/boundary) and Apsarases (inspirational currents); inwardly: dharma of measure and the flowing intuition
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त इन्निण्यं हृदयस्य प्रकेतैः सहस्रवल्शमभि सं चरन्ति । यमेन ततं परिधिं वयन्तोऽप्सरस उप सेदुर्वसिष्ठाः ॥
Transliteration
tá ín niṇyáṁ hṛ́dayasya pra-ketáiḥ sahásra-valśam abhí sám caranti | yaména tatáṁ pari-dhíṁ váyanto 'psárasa úpa sedúr vasiṣṭhā́ḥ ||
Translation
వారు హృదయపు రహస్య స్థలంలో తమ ‘ప్రకేత’—దీప్త వివేచన-శక్తులతో—సంచరిస్తూ, సహస్ర-శాఖల విస్తారాన్ని ఆవరించుచున్నారు. యముని నియమంతో విస్తరించిన పరిధి-బంధాన్ని నేస్తూ, వసిష్ఠులు అప్సరసుల సమీపానికి చేరి కూర్చున్నారు.
Word by Word
तेthey (those)
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
निण्यम्the hidden/inner (thing)
निण्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनिण्य (प्रातिपदिक; ‘अन्तर/गुह्य/निहित’)
हृदयस्यof the heart
हृदयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
प्रकेतैःby (their) signs/insights
प्रकेतैः:
करण
TypeNoun
Rootप्रकेत (प्रातिपदिक; ‘चिह्न/संकेत/प्रज्ञा’)
सहस्रवल्शम्thousand-branched
सहस्रवल्शम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहस्र-वल्श (समास-प्रातिपदिक; ‘हजार-डाल/हजार-शाखा’)
अभिtowards, over
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
चरन्तिthey move, they go about
चरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर्
यमेनwith/through Yama
यमेन:
करण
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक; देवता ‘यम’)
ततम्stretched, extended
ततम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootतन् (धातु) → ततम् (कृदन्त; क्त)
परिधिम्enclosure, boundary, circuit
परिधिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
वयन्तःweaving
वयन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootवे/वय् (धातु ‘वय्’ = ‘बुनना’) → वयन्त् (शतृ)
अप्सरसःApsarases (celestial nymphs)
अप्सरसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
सेदुःthey sat down, they approached
सेदुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद्
वसिष्ठाःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s line/men)
वसिष्ठाः:
कर्तृ (सम्बोधन/नाम-निर्देशः)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.