
Sukta 6.45
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Maṇḍala 6)
Gāyatrī (probable for RV 6.45 opening; requires verification)
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని యౌవనమయ మిత్రుడిగా, రక్షకుడిగా స్తుతిస్తుంది—అతడు కులాలను అపాయాల నుండి దారి చూపి, కవి పిలుపుకు రక్షణతోను కృపతోను స్పందిస్తాడు. ఇందులో వీరస్మరణ (టుర్వశ, యదు జనాలకు ఇంద్రుడు గతంలో చేసిన మార్గదర్శనం), వర్తమాన సహాయయాచనలు, మరియు ఉదార దాతృత్వాన్ని ప్రశంసించే ముగింపు దానస్తుతి కలిసి నేయబడ్డాయి—దైవశక్తి మరియు మానవ దానం కలిసి ఋతాన్ని, సమృద్ధిని నిలబెడతాయని చూపుతుంది.
Mantra 1
य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥
దూరమైన పరావత్ నుండి సునీతి (శుభ మార్గదర్శనం) ద్వారా తుర్వశను, యదువును తీసుకొచ్చినవాడు—ఆ ఇంద్రుడు మా కొరకు యువ సఖుడుగా ఉండుగాక.
Mantra 2
अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥
అవిప్రునికీ ఆయన వృద్ధిని ఇస్తాడు; అనాశు (యజ్ఞం చేయని వాడు) యొక్క అశ్వం ద్వారానూ—ఇంద్రుడే హిత (నియత) ధనానికి జేత.
Mantra 3
महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥
మహత్తరమైనవి అతని నడిపింపులు; ప్రాచీనమైనదీ అతని ప్రశంసనీయ మహిమ. అతని సహాయాలు (ఊతయః) ఎప్పుడూ క్షీణించవు.
Mantra 4
सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥
ఓ సఖులారా, బ్రహ్మ-వాహ—వాక్కు/స్తోత్రాన్ని ధరించువానిని—అర్చించండి; ఇంకా గానం చేయండి. అతడే మనకు మహా సుమతి—సద్బుద్ధి మార్గదర్శకుడు—అవుతాడు.
Mantra 5
त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥
ఓ వృత్రహన్, నీవు ఒక్కరికీ సహాయకుడవు, ఇద్దరికీ సహాయకుడవు. అలాగే మా వంటి వారికీ సహాయకుడవు.
Mantra 6
नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥
నీవు ద్వేషులను దాటించి నడిపిస్తావు; నీవు మమ్మల్ని ఉక్థ-శంసిన్—ప్రేరిత స్తుతిని ప్రకటించువారిగా—చేస్తావు. వీర నరులచే నీవు ‘సువీర’—బలమైన కుమారులు/శక్తులతో సమృద్ధుడు—అని పిలువబడుతావు.
Mantra 7
ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥
నా గీర్భిః—మంత్రోచ్చారణలతో—బ్రహ్మ-వాహస్, బ్రహ్మాన్ని వహించే శక్తి, స్తుతులతో సమృద్ధమైన ఋగ్మియ సఖుడిని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. గోవును దోహించినట్లు నేను అతనిని పిలుస్తాను—జ్ఞానపు గుప్త కిరణాలు సమృద్ధిగా ప్రవహించునట్లు.
Mantra 8
यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥
య whose రెండు చేతుల్లో సమస్త వసువులు—సంపదలు—మళ్లీ మళ్లీ నిలుపబడతాయో; య who వీరుడు, పృతనా-షహ—యుద్ధాలను జయించువాడు—ఆ ఇంద్రుని వైపు మేము మళ్లుతాము, అంతఃసంపద స్థిరంగా స్థాపించబడుటకై.
Mantra 9
वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥
హే అద్రివో (వజ్రధారీ), హే శచీపతే! మనుష్యులలో గట్టిగా కూరుకుపోయిన బంధనాలనుకూడా విరిచివేయుము; మాయ యొక్క మోసపు ఆవరణాలను చీల్చి తొలగించుము.
Mantra 10
तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥
హే సత్యస్వరూపా, సోమపా ఇంద్రా, హే వాజముల అధిపతీ! శ్రవస్యు (యశః-శ్రవణాభిలాషులు) అయిన మేము నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము; రమ్ము, మా లో విజయశక్తిని వృద్ధి చేయుము.
Mantra 11
तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥
మునుపు మేము పిలిచినవాడవు, ఇప్పుడూ మా హితధనంలో ఉన్నవాడవు—హే ఇంద్రా, హవ్యుడు (ఆహ్వేయుడు)గా మా హవిని వినుము; యజ్ఞంలో ప్రవేశించి, అంతఃధనాన్ని స్థిరపరచుము.
Mantra 12
धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥
ప్రకాశమయమైన ధియలతోను, వేగవంతమైన శక్తులతోను, ఓ ఇంద్రా, శ్రవణీయమైన యశస్సును పెంపొందించే వాజాలను (సమృద్ధి-శక్తులను) మేము జయించుదుము. నీ ద్వారానే మా హితార్థం స్థాపితమైన ప్రియ ధనాన్ని మేము గెలుచుకొందుము.
Mantra 13
अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥
హే వీరా, గిర్వణా (స్తుతి-ప్రియుడా), నీవు వీరత్వంగా నిలిచితివి; హే మహా ఇంద్రా, ప్రియ ధనంలో నీ బలం మహత్తరము. భారవహన యుద్ధంలో నీవు విజయప్రసారాన్ని విస్తరింపజేస్తావు.
Mantra 14
या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥
హే అమిత్రహన్ (శత్రువులను సంహరించువాడా), నీ సహాయం దాడిలో అత్యంత శీఘ్రమైనది—దానితో మా రథాన్ని ముందుకు నడిపించు. దానితో మా యాత్రను విజయమూ వెలుగూ వైపు ప్రేరేపించు.
Mantra 15
स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥
మా రథంతో, ముందుగా యోగమై ఉన్న శక్తులతో కూడినవాడవై, హే జిష్ణు (సదా విజేత), నీవు శ్రేష్ఠ రథికుడై ప్రియమైన హిత-ధనాన్ని జయించు.
Mantra 16
य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥
ఆ ఒక్కనినే స్తుతించండి—ప్రజలలో విచర్షణి (విస్తృతదర్శి); ఆ ప్రభువు వృష-క్రతు (వృషభసంకల్పం)తో జన్మించాడు.
Mantra 17
यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥
హే ఇంద్రా, స్తుతి పలికేవారికి నీవు సమీప ఆధారం, రక్షించే సహాయం, శివ సఖా (మంగళమయ మిత్రుడు)—అటువంటి నీవే మాపై కృపను కురిపించు.
Mantra 18
धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥
హే వజ్రివన్! రక్షో-హత్యార్థం నీ రెండు చేతుల్లో వజ్రాన్ని ధరించు; అత్యంత విజేతవై ప్రత్యర్థి స్పర్ధలపై దాడి చేసి వారిని నొక్కి జయించు.
Mantra 19
प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥
నేను రయుల ప్రాచీన యుగ్మసఖుడిని, కీర్తిగీతాన్ని ముందుకు నడిపించే మిత్రుడిని, బ్రహ్మ-వాహనంలో అత్యంత సమర్థుడైన—ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తున్నాను.
Mantra 20
स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥
ఎందుకంటే అతడే ఒక్కడే సమస్త పార్థివ వసువులపై అధిపత్యం వహిస్తాడు; వాక్కు గాయకులకు అత్యంత ప్రియుడు, అచల-గ్రహణుడై, అతడు స్వామ్యాన్ని ధరిస్తాడు.
Mantra 21
स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥
అతడు మా కామనను తన నియుత్ (యుక్త శక్తులు) ద్వారా పరిపూర్ణం చేయుగాక—బలసమృద్ధులతోను, అశ్వ-వేగ శక్తులతోను; ప్రకాశమయ గో-సంపదతోను. హే గోపతే (కిరణ/గోముల అధిపతి), ధృష్ట బలంతో కార్యనిరతుడవు.
Mantra 22
तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥
పిండిన సోమంలో, సన్నిహిత సఖ్యతతో, అతనికే దానిని పాడండి—బహుఆహూతుడైన, శక్తిమంతుడైనవానికి—శాంతి, మంగళం కలిగించేదాన్ని; గవే (గో/ప్రకాశం)కు యథావిధిగా, అశక్తునికి కాదు.
Mantra 23
न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥
నిశ్చయంగా వసు (కల్యాణ-సంపద) ఆపబడదు—విజయవంతమైన వాజ యొక్క దానం, గోమత్ (ప్రకాశ-సమృద్ధి)—అతడు ప్రేరిత వాణి-గీర్ (స్తుతులు)ను సమీపంగా విన్నప్పుడు.
Mantra 24
कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥
ఆయన—దస్యు-హా—గోమంత (ప్రకాశసంపన్న) ఆ వ్రజం (గోశాల/గోవ్రజం) వైపు నిశ్చయంగా రానివ్వండి; తన శచీభిః (నైపుణ్యశక్తులతో) మా వద్ద ఉన్న అడ్డంకిని మా నుండి దూరం చేయుగాక.
Mantra 25
इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥
హే శతక్రతు ఇంద్రా! ఈ మా గిరః (స్తుతివాక్యాలు) నీ వైపు అభి-ప్ర నోనువుః—ముందుకు నెట్టుకుంటూ వచ్చాయి; తల్లులు వత్సాన్ని ముందుకు ప్రేరేపించినట్లు, మా వాక్యాలు నిన్ను సమీపానికి లాగుతాయి.
Mantra 26
दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥
హే వీరా! తవ సఖ్యం దూణాశం—విఫలంకాని, అచ్యుతమైనది; గవ్యతే (ప్రకాశ/గో-అన్వేషణ సాధకునికి) నీవు గౌవు; మరియు అశ్వాయతే (వేగశక్తిని కోరువానికి) నీవు అశ్వమై భవించు.
Mantra 27
स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥
ఓ (ఇంద్రా)! ఈ సోమరససారంతో నిజంగా ఆనందించు, సమృద్ధి (రాధస్) కొరకు; నీ దేహధారిత పరాక్రమంలో మహానవు. స్తోతాను నిందకైనా నిరాకరణకైనా అప్పగించకు.
Mantra 28
इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥
ఓ గిర్వణ (స్తోత్రప్రియ) ప్రభూ! సోమాన్ని ప్రతి పీడనంలో ఈ వాణీరూప గిరః నీకు చేరుతాయి; పాలిచ్చే ఆవులు తమ దూడను చేరి నెరసేలా, ఈ ఉచ్చారణాలు నీ వైపు వేగంగా వస్తాయి.
Mantra 29
पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥
అనేక స్తోతృలలో అత్యంత సమృద్ధుడైనవానిని విస్తృత వాణిలో ప్రకటించుదాం; బల-సమృద్ధులు (వాజ) ద్వారా వారు మరింత వాజ-సమృద్ధిని గెలుచుకొనుగాక.
Mantra 30
अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥
ఓ ఇంద్రా, మా స్తోత్రం నీకు అత్యంత ‘వాహిష్ఠ’ (వాహకమైనది), అత్యంత అంతరంగమైనది కావుగాక. మమ్మల్ని మహత్తర ‘రయి’—సమృద్ధి, పరిపూర్ణత—వైపు ముందుకు నడిపించు.
Mantra 31
अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥
బృబు పణులపై, అత్యున్నత శిఖర-మస్తకంపై నిలిచాడు. అతని ఆశ్రయ-విస్తారం విశాలం—గంగానది విస్తృత తీరంలాగా.
Mantra 32
यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥
య whose శుభ ‘రాతి’ (దానం) వాయువులా వేగంగా ప్రవహిస్తుంది, సహస్రగుణ సమృద్ధిగా—అతడు దానకర్మలో తక్షణమే మహిమనొందుతాడు.
Mantra 33
तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥
అందుచేత మా కొరకు సమస్త ఆర్యులు నిత్యం స్తుతిగానం చేస్తారు—సహస్రదాత బృబు; సహస్రసాత (సహస్రఫలదాత) అయిన వీర-సూరి.
Indra is invoked as the ‘young friend’ who once led Turvaśa and Yadu from distant peril by right guidance (sunītī).
The praise expands into Indra’s dependable nearness to inspired singers, stressing his protective ‘ūtī’ and his benevolent friendship toward the praying community.
A direct plea for mercy and active protection—Indra as immediate refuge for those who recite and seek help (mṛḻaya).
The hymn turns to communal acclaim and dānastuti, celebrating the generous patron Bṛbu as ‘thousand-giver,’ harmonizing divine blessing with human generosity.
इन्द्रः स नो युवा सखा (indraḥ sa no yuvā sakhā)स त्वं न इन्द्र मृळय (sa tvaṃ na indra mṛḻaya)बृबुं सहस्रदातमम् (bṛbuṃ sahasradātamam)It presents Indra as a close, youthful ally who guides people out of danger, protects those who chant, and grants strength and prosperity when invoked through praise and offering.
They serve as remembered examples of Indra’s guidance and rescue. By recalling these deeds, the poet strengthens the request that Indra show the same help to the present worshippers.
The ending is a dānastuti—praise of a generous patron. It reflects Vedic ritual culture where divine blessing, inspired poetry, and human generosity support each other in sustaining the rite and the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.