
Sukta 6.45
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Maṇḍala 6)
Indra
Gāyatrī (probable for RV 6.45 opening; requires verification)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক যুৱ বন্ধু আৰু উদ্ধাৰকৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি কুল/জনসমূহক বিপদৰ পৰা পথ দেখুৱাই উদ্ধাৰ কৰে আৰু কবিৰ আহ্বানলৈ ৰক্ষা আৰু অনুগ্ৰহেৰে সঁহাৰি দিয়ে। ইয়াত বীৰ-স্মৃতি (তুৰ্বশ আৰু যদুক আগতে দিয়া পথ-নির্দেশ), বৰ্তমান সহায়ৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা, আৰু শেষত দানস্তুতি—উদাৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বন্দনা—একে লগে গাঁথা হৈছে; ইয়াৰ দ্বাৰা দেখুৱাইছে যে দেৱশক্তি আৰু মানৱ দান একেলগে ঋত আৰু সমৃদ্ধি ধৰি ৰাখে।
Mantra 1
य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥
যিজনে সু-নীতিয়ে দূৰ পৰাৱত (দূৰ দেশ)ৰ পৰা তুৰ্বশ আৰু যদুক আনিলে—সেই ইন্দ্ৰ আমাৰ বাবে যুৱ সখা হওক।
Mantra 2
अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥
অৱিপ্ৰকো তেওঁ বৃদ্ধি দান কৰে; অনাশুনাৰো অৰ্বত (ঘোঁৰা)ৰ দ্বাৰাও—ইন্দ্ৰই হিত (নিয়ত) ধন জয় কৰে।
Mantra 3
महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥
মহীৰ্ তেওঁৰ প্ৰণীতিসকল—পূৰ্বৰ পৰা চলি অহা, আৰু উচ্চ প্ৰশংসাৰ যোগ্য; তেওঁৰ সহায়সমূহ কেতিয়াও ক্ষয় নাযায়।
Mantra 4
सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥
হে সখাসকল, ব্ৰহ্ম-বাহস (ব্ৰহ্ম বহনকাৰী) জনক আৰ্চনা কৰা, আৰু গীত গোৱা; কিয়নো তেওঁ আমাৰ বাবে মহৎ সুমতি-প্ৰদ পথপ্ৰদৰ্শক।
Mantra 5
त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥
হে বৃত্ৰহন্, তুমি একজনৰো আৰু দুজনৰো সহায়ক; আৰু আমাৰ দৰে লোকৰো তেনেদৰে।
Mantra 6
नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥
তুমি দ্বেষীসকলক অতিক্ৰম কৰাই লৈ যোৱা; তুমি আমাক উক্থ-শংসিন—প্ৰেৰিত স্তোত্ৰ উচ্চাৰণকাৰী—কৰা। বীৰ নৰসকলৰ দ্বাৰা তুমি ‘সুবীৰ’—বলবান পুত্ৰ/শক্তিত সমৃদ্ধ—বুলি কীৰ্তিত হওঁ।
Mantra 7
ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥
মোৰ গীৰ্ভিঃ—মন্ত্ৰোচ্চাৰণসমূহেৰে—মই ব্ৰহ্মবাহস, ব্ৰহ্ম বহনকাৰী শক্তিক আহ্বান কৰোঁ; ঋগ্মিয়, স্তোত্ৰে সমৃদ্ধ সেই সখাক। গাই দোহাৰ দৰে মই তাক হুৱে—যাতে জ্ঞানৰ গুপ্ত ৰশ্মিসমূহ প্ৰচুৰভাৱে বৈ ওলাই আহে।
Mantra 8
यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥
যাৰ দুটা হাতত সকলো বসু—ধন-সম্পদ—পুনঃ পুনঃ স্থাপন কৰা আছে; যি বীৰ পৃতনাষহ—যুদ্ধ জয়কাৰী—সেই ইন্দ্ৰৰ প্ৰতি আমি মুখ ঘুৰাওঁ, অন্তৰ্ধনৰ স্থিৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে।
Mantra 9
वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥
হে অদ্ৰিৱো (বজ্ৰধাৰী), শচীপতে—মানৱৰ অন্তৰত যি দৃঢ়কৈ গাঁথ খাই থকা বন্ধনসমূহ, সেয়াও ভাঙি দিয়া; বেঁকা কৰা মায়া-প্ৰতারণাসমূহ ছিঙি পেলাই দিয়া।
Mantra 10
तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥
হে সত্য সোমপা ইন্দ্ৰ, বাজিক শক্তিৰ পতি—শ্ৰৱস্যু (উচ্চ খ্যাতিৰ শ্ৰৱণ) কামনা কৰি আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ; আহা, আমাৰ ভিতৰত বিজয়ী বীৰ্য বৃদ্ধি কৰা।
Mantra 11
तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥
যিজন তুমি পূৰ্বেও আছিলা, আৰু যিজন এতিয়াও আমাৰ হিত ধনত আছা—হব্য (আহ্বানিত) হৈ এই হৱন শুনা; যজ্ঞত প্ৰৱেশ কৰি অন্তৰ্ধন সুৰক্ষিত কৰা।
Mantra 12
धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥
দীপ্ত ধী-শক্তি আৰু তীব্ৰ বেগবান শক্তিসমূহেৰে, হে ইন্দ্ৰ, শ্ৰৱণীয় (উচ্চ শ্ৰুতি-প্ৰদ) পূৰ্ণতা-সমৃদ্ধি ‘ৱাজ’সমূহ আমি জয় কৰোঁ। তোমাৰ দ্বাৰাই আমি আমাৰ মঙ্গলৰ বাবে স্থাপিত প্ৰিয় ধন জয় কৰোঁ।
Mantra 13
अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥
হে বীৰ, গীৰ্বণ (স্তোত্ৰ-প্ৰিয়) ইন্দ্ৰ, তুমি বীৰত্বময় হৈ উঠিলা; প্ৰিয় ধনত তোমাৰ মহৎ শক্তি স্থিত। ভাৰ বহনত তুমি বিজয়ী অগ্ৰগতি বিস্তাৰ কৰি দিয়া।
Mantra 14
या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥
হে অমিত্ৰহন, তোমাৰ যি ঊতি (সহায়) সৰ্বাধিক ক্ষিপ্ৰ বেগে আগবাঢ়ে—সেই সহায়েৰে আমাৰ ৰথ আগুৱাই দিয়া; বিজয় আৰু জ্যোতিৰ দিশে আমাৰ যাত্ৰা প্ৰেৰণা কৰা।
Mantra 15
स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥
আমাৰ ৰথেৰে—অগ্ৰযুগ্বন শক্তিসম্পন্ন, ৰথীসকলৰ মাজত সৰ্বোত্তম ৰথী হৈ—হে জিষ্ণু (সদা-বিজয়ী), হিত, প্ৰিয় ধন জয় কৰা।
Mantra 16
य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥
এজনকেই একমাত্ৰ স্তৱ কৰা—জনসমূহৰ বিস্তৃত-দৰ্শী (বিচৰ্ষণি) জন; প্ৰভু জন্মে বৃষ-সদৃশ সংকল্পে (বৃষক্ৰতু) সহ।
Mantra 17
यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি যি গৃণতাসকলৰ বাবে সঁচাকৈয়ে নিকট আশ্ৰয়, ৰক্ষাকাৰী সহায়, আৰু শিৱ সখা—সেই তুমি আমাৰ ওপৰত কৃপা বৰ্ষা কৰা।
Mantra 18
धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥
হে বজ্ৰিৱঃ, ৰক্ষঃ-হত্যাৰ্থে দুহাতে বজ্ৰ ধাৰণ কৰ; অতি-জয়ী হৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বী শক্তিসমূহৰ ওপৰত আঘাত কৰি সিহঁতক দমন কৰ।
Mantra 19
प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥
ৰয়ীসমূহৰ প্ৰাচীন যুগ্মসঙ্গী, সমৃদ্ধিৰ সহযাত্রী; ঋষিৰ গীতক আগবঢ়োৱা বন্ধু; ব্ৰহ্ম-বাহকসকলৰ মাজত সৰ্বাধিক শক্তিমান—ইন্দ্ৰক মই আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 20
स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥
কাৰণ তেওঁ একাই সকলো পাৰ্থিৱ বসুধন-সম্পদৰ ওপৰত অধিপতি; গিৰ্বণসকলৰ অতি-প্ৰিয়, দৃঢ়-গ্ৰাহী—তেওঁই প্ৰভুত্ব ধৰি ৰাখে।
Mantra 21
स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥
স নো নিয়ুদ্ভিৰা আ পৃণ কামং, বাজেভিৰশ্বিভিঃ; গোমদ্ভিৰ্ গোপতে, ধৃষৎ।
Mantra 22
तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥
তদ্ ৱো গায় সুতে সচা—পুরুহূতায় সত্বনে; শং যদ্ গৱে ন শাকিনে।
Mantra 23
न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥
ন ঘা বসুর্ নি যমতে—দানং বাজস্য গোমতঃ; যৎ সীং উপ শ্রৱদ্ গিরঃ।
Mantra 24
कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥
কুৱিত্ সঃ দস্যুহা (দস্যু-হননকাৰী) সঁচাকৈয়ে গোমন্ত (গো-সমৃদ্ধ) উজ্জ্বল গোৱালঘৰ/ব্ৰজলৈ আগবাঢ়ি আহিবনে? শচীসমূহে (দিব্য কৌশল-শক্তিসমূহে) আমাৰ পৰা বাধা-অৱৰোধ দূৰ কৰি দিয়ক।
Mantra 25
इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥
হে শতক্ৰতু ইন্দ্ৰ, এই গীত-বাণীসমূহে তোমালৈ আগবাঢ়ি আহিছে; যেন মায়ে বাছুৰক আগুৱাই দিয়ে—তেনেকৈ আমাৰ বাক্যই তোমাক ওচৰলৈ টানি আনে।
Mantra 26
दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥
তোমাৰ সখ্য দুঃণাশ (ভাঙিব নোৱাৰা, ব্যৰ্থ নোহোৱা); হে বীৰ, গব্যতে (গো/আলোক-অন্বেষী) জনৰ বাবে তুমি গৌ (গাই) স্বৰূপ। অশ্বায়তে (অশ্ব/দ্ৰুত শক্তি-অন্বেষী) জনৰ বাবে তুমি অশ্ব হওক।
Mantra 27
स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥
সোম-ৰসৰ সাৰে তই নিশ্চয় আনন্দিত হʼ; পূৰ্ণতা (ৰাধস) লাভৰ নিমিত্তে। দেহধাৰী শক্তিত তই মহান হʼ। স্তোতাক নিন্দা বা অস্বীকাৰলৈ নেদিবি।
Mantra 28
इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥
হে গীৰ্বণ (স্তোত্ৰ-প্ৰিয়) প্ৰভু, সোম-চাপনি প্ৰতিবাৰ এই গীত-বাণী তোৰ ওচৰ পায়। যেন গাভী-ধেনুৱে নিজৰ বাছুৰক ঘেঁষি ধৰে, তেনেকৈ এই উচ্চাৰণসমূহ তোৰ দিশে ত্বৰিত হয়।
Mantra 29
पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥
বহু স্তোতাৰ মাজত সৰ্বাধিক প্ৰচুৰ যি, তাক বিস্তৃত বাক্যত প্ৰকাশিত কৰা হওক। বল-সমৃদ্ধিৰ (ৱাজ) দ্বাৰা তেওঁলোকে অধিকতর ৱাজ-সমৃদ্ধি জয় কৰক।
Mantra 30
अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥
হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ স্তোত্ৰ তোমাৰ বাবে সৰ্বাধিক বাহক, সৰ্বাধিক অন্তৰঙ্গ হওক। আমাক মহৎ ৰায়ি—পূৰ্ণতাৰ দিশে আগবঢ়াই নে।
Mantra 31
अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥
বৃবু পণিসকলৰ ওপৰত সৰ্বোচ্চ শিখৰত উঠি থিয় হ’ল। তেওঁৰ আশ্ৰয়-বিস্তাৰ অতি বিস্তৃত—গঙ্গাৰ প্ৰশস্ত তীৰৰ দৰে।
Mantra 32
यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥
যাৰ শুভ দান বায়ুৰ দৰে দ্ৰুত বয়, সহস্ৰগুণে প্ৰচুৰ—সেইজন দানকৰ্মত তৎক্ষণাৎ মহিমান্বিত হয়।
Mantra 33
तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥
তস্মাত্ আমাৰ নিমিত্তে সকলো আৰ্য (উদাৰ-জন) সদায় গীত গায়—বৃবু, সহস্ৰ-দাতা, সহস্ৰ-সাত (সহস্ৰবাৰ জয়-দাতা) সূৰি (বীৰ-নেতা)।
It presents Indra as a close, youthful ally who guides people out of danger, protects those who chant, and grants strength and prosperity when invoked through praise and offering.
They serve as remembered examples of Indra’s guidance and rescue. By recalling these deeds, the poet strengthens the request that Indra show the same help to the present worshippers.
The ending is a dānastuti—praise of a generous patron. It reflects Vedic ritual culture where divine blessing, inspired poetry, and human generosity support each other in sustaining the rite and the community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.