Sukta 45

Mantra 1

य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥

जो दूरच्या परावत प्रदेशातून सुनीती (सद्-मार्गदर्शन)ाने तुर्वश व यदू यांना घेऊन आला—तो इंद्र आमच्यासाठी युवा सखा होवो.

Mantra 2

अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥

अविप्रालाही तो वाढ देतो; अनाशु (अयाजक)च्या अश्वाद्वारेही—इंद्रच हित (नियत) धनाचा जेता आहे.

Mantra 3

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥

महान आहेत त्याचे मार्गदर्शन; प्राचीनही आहे त्याची प्रशंसनीय महिमा. त्याच्या सहाय्यरूप ऊतयः कधीही क्षीण होत नाहीत.

Mantra 4

सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥

हे सख्यांनो, ब्रह्म-वाह—वाणी/स्तोत्र धारण करणाऱ्यास—अर्चना करा; आणि गान करा. तोच तर आमच्यासाठी महान सुमति—सद्बुद्धीचे मार्गदर्शन—आहे.

Mantra 5

त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥

हे वृत्रहन्, तू एकाचाही सहाय्यकर्ता आहेस, दोघांचाही सहाय्यकर्ता आहेस; आणि आमच्यासारख्यांचाही.

Mantra 6

नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥

तू द्वेष करणाऱ्यांच्या पलीकडे नेतोस; तू आम्हाला उक्थ-शंसिन्—प्रेरित स्तुतीचे उद्घोषक—करतोस. वीर नरांच्या द्वारे तू ‘सुवीर’—बलवान पुत्र/शक्तींनी समृद्ध—असा म्हटला जातोस.

Mantra 7

ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥

मी माझ्या गीर्भिः—मंत्रोच्चारांनी—ब्रह्म-वाहस, ब्रह्म वहन करणारी शक्ति, स्तुतिसमृद्ध ऋग्मिय सख्याला हाक मारतो. गायीचे दूध काढावे तसे मी त्याला आवाहन करतो—की ज्ञानाच्या गुप्त किरणांचा प्रवाह विपुलतेने वाहू दे.

Mantra 8

यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥

ज्याच्या दोन्ही हातांत सर्व वसूं—संपत्ती—पुन्हा पुन्हा ठेवली जाते; जो वीर, पृतना-षह—युद्धांवर मात करणारा—त्या इंद्राकडे आम्ही वळतो, अंतःसंपत्तीची स्थिर प्रतिष्ठा व्हावी म्हणून.

Mantra 9

वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥

हे अद्रिवो (वज्रधारी), हे शचीपते! मनुष्यांच्या अंतरी जडलेली कठोर बंधनेही तोड; मायेचे कपट-आवरण फाडून दूर कर.

Mantra 10

तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥

हे सत्यस्वरूप, सोमपा इंद्रा, हे वाजांचा स्वामी! आम्ही श्रवस्यु (यश-श्रवणाची आकांक्षा धरणारे) होऊन तुला हाक मारतो; ये, आणि आमच्यात विजयी ऊर्जा वाढव.

Mantra 11

तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥

ज्याला आम्ही पूर्वीही हाक दिली, आणि जो आत्ताही आमच्या हित-धनात उपस्थित आहे—हे इंद्रा, हव्य (आह्वेय) होऊन आमची हाक ऐक; यज्ञात प्रवेश कर, आणि अंतःधन सुरक्षित कर.

Mantra 12

धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥

दीप्त धियांनी व वेगवान शक्तींनी, हे इंद्रा, उच्च श्रवणीय कीर्ती देणारे वाज (समृद्धि-बल) आम्ही जिंकू दे. तुझ्याच द्वारे आमच्या हितासाठी स्थापित प्रिय धन आम्ही विजय करू दे.

Mantra 13

अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥

हे वीर, गिर्वण (स्तोत्रप्रिय), तू वीरत्वाने प्रकट झाला आहेस; हे महान इंद्रा, प्रिय धनात तुझे सामर्थ्य महान आहे. भार वहनाच्या संग्रामात तू विजयाची गती दूरवर पसरवितोस.

Mantra 14

या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥

हे अमित्रहन्, तुझी जी मदत आक्रमणात सर्वात वेगवान आहे—तिच्याच बळावर आमचा रथ पुढे हाक. तिच्याच बळावर आमची यात्रा विजय व प्रकाशाकडे प्रेरित कर.

Mantra 15

स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥

आमच्या रथासह, अग्र-युग्मित शक्तींनी युक्त, हे जिष्णु (सदा-विजयी), तू श्रेष्ठ रथी होऊन प्रिय हित-धन जिंक.

Mantra 16

य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥

त्याच एकाचाची स्तुती करा—जो जनांचा विचर्षणि (विस्तृत-द्रष्टा) आहे; तो स्वामी वृष-क्रतु (वृषभासारखा संकल्प) घेऊन जन्मला आहे.

Mantra 17

यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥

हे इंद्रा, स्तुती गाणाऱ्यांसाठी तू निकटचा आधार, रक्षणकारी मदत, आणि शिव सखा (मंगलमय मित्र) आहेस—तोच तू आमच्यावर कृपा बरसव.

Mantra 18

धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥

हे वज्रिवन्! रक्षो-हत्येसाठी आपल्या दोन्ही हातांत वज्र धारण कर; सर्वाधिक विजयी होऊन विरोधी स्पर्धांवर झडप घाल, त्यांना दाबून पराभूत कर.

Mantra 19

प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥

मी रयींचा प्राचीन युग्मसखा, कीर्तीगीताला पुढे नेणारा मित्र, ब्रह्म-वाहनात सर्वाधिक समर्थ—इंद्राला हाक देतो.

Mantra 20

स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥

कारण तोच एकटा सर्व पार्थिव वसूंचे अधिपत्य करतो; वाणीच्या गायकांना सर्वाधिक प्रिय, अढळ-ग्रहण असलेला, तो स्वामित्व धारण करतो.

Mantra 21

स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥

तो आमची कामना आपल्या नियुत् (जोडलेल्या शक्तीं)ने परिपूर्ण करो—बलसमृद्धींनी व अश्ववेग सामर्थ्यांनी; प्रकाशमय गो-सम्पदेने. हे गोपते (किरणांचा/गायींचा स्वामी), धृष्ट बळाने प्रवृत्त हो.

Mantra 22

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥

पिळलेल्या सोमात, सख्य-समागमाने, त्याच्यासाठी ते गा—पुरुहूत, सामर्थ्यवानासाठी—जे शांती व कल्याण देणारे आहे; जसे गवे (गाय/प्रकाश)साठी, तसे; अशक्तासाठी नव्हे.

Mantra 23

न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥

खचितच वसु (कल्याण-सम्पदा) रोखली जात नाही—विजयी वाजाचे दान, गोमद् (प्रकाश-समृद्ध)—जेव्हा तो प्रेरित वाणीच्या गिरः (स्तोत्रवाणी) जवळून ऐकतो.

Mantra 24

कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥

तो—दस्यु-हा—गोमन्त (प्रकाशसमृद्ध) त्या व्रज (गोठा/गोधन-आवास) कडे खरोखर येवो; आणि आपल्या शचीभिः (कुशल शक्तींनी) आमच्यापासून जे अडथळा आणते ते दूर हाकलून देवो.

Mantra 25

इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥

हे शतक्रतो इंद्रा! ही आमची गिरः (स्तुतीवचने) तुझ्याकडे अभि-प्र नोनुवुः—पुढे सरकत धावून आली आहेत; जशा माता वत्साला पुढे ढकलतात, तशी आमची वचने तुला जवळ ओढून आणतात.

Mantra 26

दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥

हे वीर! तव सख्यं दूणाशं—अविफळ, अच्युत आहे; गव्यते (प्रकाश/गो-अन्वेषण करणारा) यासाठी तू गौ आहेस; आणि जो अश्वायते (वेगशक्तीचा साधक) आहे, त्यासाठी तू अश्व हो.

Mantra 27

स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥

हे (इंद्रा)! या सोमरससाराने खरोखर आनंदित हो, समृद्धी (राधस्) साठी; देहधारी पराक्रमात महान हो. स्तोत्याला निंदा वा नकाराच्या स्वाधीन करू नकोस.

Mantra 28

इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥

हे गिर्वण (स्तोत्रप्रिय) प्रभो! सोमाच्या प्रत्येक पिळणीत या वाणी-रूप गिरः तुझ्यापर्यंत पोहोचतात; जशा दुभत्या गायी आपल्या वासराशी जुळून येतात, तशी ही उच्चारवाणी तुझ्याकडे धावते.

Mantra 29

पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥

अनेक स्तोतृांमध्ये जो अत्यंत समृद्ध आहे, त्याला व्यापक वाणीने प्रकट करावे; बल-समृद्धी (वाज) यांच्या द्वारे ते आणखी वाज-समृद्धी जिंकू देत.

Mantra 30

अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥

हे इंद्रा, आमचा हा स्तोम तुझ्यासाठी सर्वाधिक ‘वाहिष्ठ’ (वहन करणारा), सर्वाधिक अंतःस्थ (निकटतम) होवो. आम्हाला महत् ‘रयि’—समृद्धी व पूर्णता—याकडे पुढे हाकून ने.

Mantra 31

अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥

बृबु पणींच्या वर, अत्युच्च शिखर-मस्तकावर उभा राहिला आहे. त्याचा आश्रय-विस्तार विशाल आहे—गंगेच्या विस्तीर्ण तटासारखा.

Mantra 32

यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥

ज्याची शुभ ‘राति’ (दान) वायूसारखी वेगाने धावते, सहस्रगुण समृद्ध—तो दानकर्मात तत्क्षणी महिमावान होतो.

Mantra 33

तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥

म्हणून आमच्यासाठी सर्व आर्यजन सदैव स्तुतीगान करतात—बृबु, सहस्रदाता, सहस्रसात (सहस्र-लाभ देणारा) वीर-सूरी.