Sukta 45

Mantra 1

य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥

જે પરાવતથી સુનીતિ—સુયોગ્ય માર્ગદર્શન—દ્વારા તુર્વશ અને યદુને લઈ આવ્યો, એ ઇન્દ્ર—અમારા માટે યુવાન સખા બને.

Mantra 2

अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥

અવિપ્રને પણ તે વૃદ્ધિ આપે છે; અનાશુના—અર્પણ ન કરનાર—ના અશ્વ દ્વારા પણ. ઇન્દ્ર તો નિયત હિતધનનો વિજેતા છે.

Mantra 3

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥

મહાન છે તેના માર્ગદર્શન; પ્રાચીન પણ છે તેની ઉચ્ચ પ્રશસ્તિ. તેની સહાયતાઓ કદી ક્ષીણ થતી નથી.

Mantra 4

सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥

હે સખાઓ, બ્રહ્મવાહસે—વાણી ધારણ કરનારને—સ્તુતિ કરો; અને ગાન ગાવો. કારણ કે તે જ અમારો મહાન સુમતિરૂપ માર્ગદર્શક છે.

Mantra 5

त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥

હે વૃત્રહન્, તું એકનો પણ સહાયક છે અને બેનો પણ; અને એવા અમારા જેવા માટે પણ.

Mantra 6

नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥

તમે દ્વેષીઓની પાર અમને લઈ જાઓ છો; તમે અમને ઉકથ-શંસિન—પ્રેરિત સ્તુતિના ઘોષક—બનાવો છો. નરો (વીર પુરુષો) દ્વારા તમે ‘સુવીર’—શક્તિશાળી પુત્રો/બળોથી સમૃદ્ધ—રૂપે ઉચરાવ છો.

Mantra 7

ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥

મારી ગીરો (મંત્રવાણી) દ્વારા હું બ્રહ્મ-વાહસ—બ્રહ્મને વહન કરનાર શક્તિ—ને, ઋગ્મિય એવા સખાને, સ્તુતિઓથી સમૃદ્ધ મિત્રને, બોલાવું છું. ગાયને દોહીએ તેમ હું તેને હુવે છું—જેથી જ્ઞાનના ગુપ્ત કિરણો પ્રચુર રીતે વહેવા લાગે.

Mantra 8

यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥

જેના બે હાથોમાં સર્વ વસુઓ—સમસ્ત ધન—વારંવાર સ્થાપિત છે; જે વીર પૃતના-ષહ—યુદ્ધોને જીતનાર—છે: એવા ઇન્દ્ર તરફ અમે વળીએ છીએ, આંતરિક ધનની સ્થિર સ્થાપના માટે.

Mantra 9

वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥

હે અદ્રિવો (વજ્રધારી), હે શચીપતે (શક્તિના સ્વામી), મનુષ્યોમાં રહેલી દૃઢ ગાંઠો પણ તોડી નાંખ; વાંકી માયાઓને ચીરી દૂર કર.

Mantra 10

तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥

હે સત્ય ઇન્દ્ર, હે સોમપા, હે વાજોના પતે—અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ, શ્રવસ્ (યશ)ની ઇચ્છાથી; આવ, અને અમામાં વિજયી વીર્ય વધાર.

Mantra 11

तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥

જે તું પહેલાં પણ હતો, અને જે તું અત્યારે પણ અમારા હિત ધનમાં છે—હવ્ય બનીને અમારી હવને સાંભળ; યજ્ઞમાં પ્રવેશી આંતરિક ધનને સ્થિર કર.

Mantra 12

धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥

પ્રજ્ઞાભર્યા ધીઓથી અને ઝડપી શક્તિઓથી, હે ઇન્દ્ર, શ્રવણને ઉન્નત કરનાર એવા વાજો (સમૃદ્ધિના દાન) અમે જીતીએ. તારા દ્વારા જ અમે હિત માટે સ્થાપિત, પ્રિય ધનને વિજય કરીએ.

Mantra 13

अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥

હે વીર, ગીર્વણ (સ્તુતિપ્રિય), તું થયો છે; હે મહાન ઇન્દ્ર, હિતરૂપ પ્રિય ધનમાં તારી શક્તિ મહાન છે. ભાર વહન કરતી વેળાએ તું વિજયી પ્રગતિને વિશાળ રીતે વિસ્તારે છે.

Mantra 14

या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥

હે અમિત્રહન, તારી જે ઊતિ (સહાય) આક્રમণে સર્વથી ઝડપી છે—તે દ્વારા અમારો રથ આગળ ધપાવ; અમારી યાત્રાને, સંકલ્પની ગતિને, વિજય અને પ્રકાશ તરફ પ્રેર.

Mantra 15

स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥

અમારા રથ સાથે, અગ્રયુગ્વાન શક્તિઓથી યુક્ત, તું રથીઓમાં સર્વોત્તમ રથી બનીને—હે જિષ્ણુ—પ્રિય હિતધનને જીત; આંતરિક સિદ્ધિને પૂર્ણતા સુધી પહોંચાડ.

Mantra 16

य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥

એ એકમાત્રને જ સ્તુતિ કર: પ્રજાઓનો વિશાળદર્શી વિચર્ષણિ; સ્વામી વೃಷક્રતુ—વૃષભસમાન સંકલ્પવાળો—જન્મે છે; ઇન્દ્ર, જે માનવ કુળોને શાસવા માટે ઉદ્ભવતો અધિપતિ-બળ છે.

Mantra 17

यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥

હે ઇન્દ્ર, તું ગૃણતાં—પ્રેરિત વાણી ઉચ્ચારનારાઓ—માટે ખરેખર નજીકનો આધાર, રક્ષક સહાય, અને શિવ સખા છે; એ તું જ અમ પર કૃપા વરસાવ.

Mantra 18

धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥

હે વજ્રિવઃ, રક્ષોહત્યાર્થે તારા બે હાથોમાં વજ્ર ધારણ કર; સર્વથી વિજયી બની, વિરોધી શક્તિઓ પર ચઢાઈ કરી તેમને દબાવી પરાજિત કર.

Mantra 19

प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥

હું રયીઓના પ્રાચીન યુગ્મસાથીને, મિત્રને—જે ઋષિના ગીતને આગળ ધપાવે છે—બ્રહ્મવાહમાં સર્વથી શક્તિશાળી એવા ઇન્દ્રને આહ્વાન કરું છું.

Mantra 20

स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥

કારણ કે એ એકલો જ સર્વ પાર્થીવ વસુઓ પર અધિપત્ય કરે છે; વાણીના ગાયકોએ સર્વથી પ્રિય, પકડમાં અડગ—એ જ સ્વામિત્વ ધારણ કરે છે.

Mantra 21

स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥

હે તે, નિયુત્ (યોક્ત શક્તિઓ) સાથે—વાજો (બળ-સમૃદ્ધિઓ) અને અશ્વિ (ઝડપી શક્તિઓ) દ્વારા—અને ગોમત્ (પ્રકાશમય ગાયો/કિરણોના ઝુંડ) દ્વારા અમારી કામના પૂર્ણ કર; હે ગોપતિ (કિરણો/ગાયોનો સ્વામી), ધૃષત્—સાહસી બળથી કાર્ય કર.

Mantra 22

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥

સુત સોમમાં, સચા—નિકટ સહચર્યમાં—તેને ગાવો: પુરુહૂત (અતિ-આહ્વાનિત) અને સત્વન (પરાક્રમી) માટે; જે ગવે (ગાય/પ્રકાશ) માટે શાંતિ-કલ્યાણ લાવે છે, તે અશાકિન (અશક્ત) માટે નહીં.

Mantra 23

न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥

ન ઘા—નિશ્ચયે—વસુ (શુભ સમૃદ્ધિ) અટકાવવામાં આવતી નથી: વાજસ્ય ગોમતઃ—પ્રકાશસમૃદ્ધ વિજયી બળનું દાન—જ્યારે તે સીમ્ ઉપ શ્રવત્—પ્રેરિત ગિરઃ (ઋષિ-વાણી) ને નજીકથી સાંભળે છે.

Mantra 24

कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥

કદાચ તો એ દસ્યુહા (દસ્યુ-હનન કરનાર) ગોમંત વ્રજ—પ્રકાશ-સમૃદ્ધ ગૌવાડા—તરફ નિશ્ચયે આવે; અને પોતાની શચીભિઃ (ચેતન કુશળ શક્તિઓ) વડે અમારામાંથી અવરોધકને દૂર હંકારી દે.

Mantra 25

इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥

હે શતક્રતો ઇન્દ્ર! આ ગિરઃ (સ્તુતિ-વાણી) તારી તરફ અમને માટે આગળ ધસી આવી છે; જેમ માતાઓ વાછરડાને આગળ ધપાવે—તેમ અમારા શબ્દો તને નજીક ખેંચે છે.

Mantra 26

दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥

હે વીર! તારી સખ્યતા દુણાશં—અસફળ થવી કઠિન—છે; ગવ્યતે (પ્રકાશ/ગો-ધનના શોધક) માટે તું ગૌ છે; અને અશ્વાયતે (ઝડપી બળના ઇચ્છુક) માટે તું અશ્વ બની રહે.

Mantra 27

स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥

હે દેવ, સોમરસના અંશથી તું આનંદિત થા, સમૃદ્ધિ માટે; અને તારા દેહધારી પરાક્રમમાં મહાન થા. સ્તોતાને નિંદા કે નકારમાં ન સોંપી દે.

Mantra 28

इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥

હે ગીર્વણ (સ્તુતિપ્રિય) પ્રભુ, સોમના દરેક પીડનમાં આ વાણી-સ્તુતિઓ તને પહોંચે છે; જેમ દૂધાળ ગાયો વાછરડાને ચોંટે, તેમ આ ઉચ્ચારણો તારી તરફ દોડી આવે છે.

Mantra 29

पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥

ઘણા સ્તોતાઓમાં સર્વાધિક સમૃદ્ધ એવા તેને વિશાળ વાણીમાં પ્રગટ થવા દો; બળ-સમૃદ્ધિઓ દ્વારા તેઓ વધુ સમૃદ્ધિ જીતે.

Mantra 30

अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥

હે ઇન્દ્ર, અમારો સ્તોત્ર તારા માટે સર્વાધિક વહનશીલ, સર્વાંતરંગ બને. અમને મહાન રાયિ—અસ્તિત્વની પૂર્ણતા તરફ—આગળ હંકાર.

Mantra 31

अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥

બૃબુ પણીજનોથી ઉપર, સર્વોચ્ચ શિખર પર ઊભો રહ્યો છે. તેની આશ્રય-વિસ્તૃતિ વિશાળ છે—ગંગાના વિશાળ કાંઠા જેવી.

Mantra 32

यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥

જેની શુભ દાન-રાતિ પવન જેવી દ્રુત વહે છે, સહસ્રગણી સમૃદ્ધિથી ભરપૂર—તે દાનકર્મ માટે તરત જ મહિમાવાન થાય છે.

Mantra 33

तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥

તેથી અમારા માટે સર્વે આર્યજન સતત ગાન કરે છે—બૃબુ, સહસ્ર-દાતા, સહસ્ર-સાત (હજારગણી જીત અપાવનાર) સૂરિ-નાયક.