Rig Veda Sukta 45
Mandala 6Sukta 4533 Mantras

Sukta 45

Sukta 6.45

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Maṇḍala 6)

Devata

Indra

Chandas

Gāyatrī (probable for RV 6.45 opening; requires verification)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀਰ-ਸਮਰਣ (ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ) ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮਦਦ-ਯਾਚਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗੂੰਥੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨਸਤੁਤੀ ਉਦਾਰ ਪੋਸ਼ਕਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਾਨ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਋ਤ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

Recitation with translationRig Veda 6.45

Mantras

Mantra 1

य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥

ਜੋ ਪਰਾਵਤ ਤੋਂ ਸੁਨੀਤੀ (ਸੁਚੱਜੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ) ਨਾਲ ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ—ਉਹ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਸਖਾ ਹੋਵੇ।

Mantra 2

अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥

ਅਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਵਾਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਨਾਸ਼ੁਨਾ (ਅਰਪਣ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਦੇ ਘੋੜੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ। ਇੰਦਰ ਤਾਂ ਹਿਤ, ਨਿਯਤ ਧਨ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।

Mantra 3

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥

ਮਹਾਨ ਹਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਗਵਾਈਆਂ; ਪੁਰਾਤਨ ਵੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਆਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਕਦੇ ਘਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।

Mantra 4

सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥

ਹੇ ਸਖਿਓ, ਬ੍ਰਹ્મਵਾਹਸੇ—ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਸਤੁਤ ਕਰੋ; ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਗਾਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸੁਮਤਿ-ਰੂਪ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ।

Mantra 5

त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਤੂੰ ਇਕ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦੋਆਂ ਦਾ ਵੀ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦਾ ਵੀ।

Mantra 6

नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥

ਤੂੰ ਦ੍ਵੈਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਕਥ-ਸ਼ੰਸਿਨ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ্তুਤੀ ਦੇ ਘੋਸ਼ਕ—ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਵੀਰ ਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ‘ਸੁਵੀਰ’—ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ/ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਕਹਿ ਕੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 7

ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥

ਆਪਣੀਆਂ ਗੀਰਾਂ (ਮੰਤ੍ਰ-ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹ્મ-ਵਾਹਸ—ਬ੍ਰਹ્મ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਨੂੰ, ਋ਗਮਿਯ ਸਖੇ ਨੂੰ, ਸ্তুਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੂਵੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਕਿਰਣਾਂ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਵਹਿ ਨਿਕਲਣ।

Mantra 8

यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਸੂ—ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ—ਵਾਰ ਵਾਰ ਟਿਕਾਈ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਵੀਰ ਪૃતਨਾ-ਸ਼ਹ—ਯੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ—ਹੈ: ਉਸ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਮੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਨ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ।

Mantra 9

वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥

ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵੋ (ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ), ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੇ (ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਗੰਢਾਂ ਵੀ ਤੋੜ ਦੇ; ਵੰਕੀਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ।

Mantra 10

तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥

ਹੇ ਸਤ੍ਯ ਇੰਦਰ, ਹੇ ਸੋਮਪਾ, ਹੇ ਵਾਜਾਂ ਦੇ ਪਤੇ—ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼) ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਆ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਵੀਰ੍ਯ ਵਧਾ।

Mantra 11

तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥

ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈਂ—ਹਵ੍ਯ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੀ ਹਵ ਨੂੰ ਸੁਣ; ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ।

Mantra 12

धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥

ਚਮਕਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉੱਚੇ ਸ਼੍ਰਵਣ (ਸ਼੍ਰਵਾਯ੍ਯ) ਵਾਲੇ ਵਾਜਾਂ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦਾਨ—ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਲਈਏ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਆਰਾ ਧਨ ਜਿੱਤ ਲਈਏ।

Mantra 13

अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥

ਹੇ ਵੀਰ, ਗਿਰਵਣ (ਸਤੁਤੀ-ਪ੍ਰਿਯ), ਤੂੰ ਐਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ, ਹਿਤ ਵਾਲੇ ਪਿਆਰੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਬਲ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਭਾਰ ਢੋਣ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਕੇ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 14

या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥

ਹੇ ਅਮਿਤ੍ਰਹਨ, ਤੇਰੀ ਜੋ ਊਤੀ (ਸਹਾਇਤਾ) ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਰਥ ਅੱਗੇ ਧੱਕ; ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ, ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰ।

Mantra 15

स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥

ਸਾਡੇ ਰਥ ਨਾਲ, ਅਗ੍ਰਯੁਗਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ—ਹੇ ਜਿਸ਼ਣੂ—ਪਿਆਰੇ ਹਿਤ-ਧਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ; ਅੰਦਰਲੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ।

Mantra 16

य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥

ਉਸ ਇਕ ਨੂੰ ਹੀ ਸਲਾਹ: ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲਦਰਸ਼ੀ ਵਿਚਰਸ਼ਣੀ; ਪਤੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਰਤੁ—ਬਲਦ-ਸਮ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ—ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਭਰਦਾ ਅਧਿਪਤੀ-ਬਲ ਹੈ।

Mantra 17

यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗ੍ਰਿਣਤਾਂ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ—ਲਈ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨੇੜਲਾ ਆਸਰਾ, ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਖਾ ਹੈਂ; ਉਹੀ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਰਸਾ।

Mantra 18

धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥

ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਵਹ, ਰਕ੍ਸ਼ੋਹਤ੍ਯਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰ; ਸਭ ਤੋਂ ਜਿੱਤੂ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ।

Mantra 19

प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥

ਮੈਂ ਰਯੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੁਗਮ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 20

स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਭ ਪਾਰਥਿਵ ਵਸੂਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਾਣੀ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ, ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ—ਉਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 21

स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥

ਨਿਯੁਤਾਂ (ਜੁਤੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ—ਵਾਜਾਂ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੀਆਂ (ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦੁਆਰਾ—ਅਤੇ ਗੋਮਤ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਨਾਂ) ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਹੇ ਗੋਪਤੀ (ਕਿਰਨਾਂ/ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਧ੍ਰਿਸਤ—ਨਿਡਰ ਬਲ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰ।

Mantra 22

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥

ਸੁਤ ਸੋਮ ਵਿੱਚ, ਸਚਾ—ਨਿਕਟ ਸਾਥ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਓ: ਪੁਰੁਹੂਤ (ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਸਤ੍ਵਨ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ) ਲਈ; ਜੋ ਗਵੇ (ਗਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਾਕਿਨ (ਅਸਮਰੱਥ) ਲਈ ਨਹੀਂ।

Mantra 23

न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥

ਨ ਘਾ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਵਸੁ (ਸ਼ੁਭ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ: ਵਾਜਸ੍ਯ ਗੋਮਤਃ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਦਾ ਦਾਨ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੀਮ ਉਪ ਸ਼੍ਰਵਤ्—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਿਰಃ (਋ਸ਼ੀ-ਵਾਣੀ) ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 24

कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥

ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਦਸ੍ਯੁਹਾ (ਦਸ੍ਯੁ-ਹੰਤਾ) ਗੋਮੰਤ ਵ੍ਰਜ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਗੋਠ—ਵੱਲ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀਭਿਃ (ਚੇਤਨ ਕੁਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਰੋਕ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਦੇਵੇ।

Mantra 25

इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥

ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ! ਇਹ ਗਿਰਃ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਧੱਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਤੈਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 26

दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥

ਹੇ ਵੀਰ! ਤੇਰੀ ਸਖਿਆ ਦੂਣਾਸ਼ੰ—ਨਾਕਾਮ ਹੋਣੋਂ ਔਖੀ—ਹੈ; ਗਵ੍ਯਤੇ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਗੋ-ਧਨ ਦੇ ਖੋਜੀ) ਲਈ ਤੂੰ ਗੌ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਾਯਤੇ (ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਇੱਛੁਕ) ਲਈ ਤੂੰ ਅਸ਼੍ਵ ਬਣ।

Mantra 27

स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਸੋਮ-ਰਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਆਪਣੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੋ। ਗਾਇਕ-ਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਨਕਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਕਰ।

Mantra 28

इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥

ਹੇ ਗੀਰਵਣ (ਸਤੁਤੀ-ਪ੍ਰਿਯ) ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਮ ਦੇ ਹਰ ਪੀੜਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬਾਣੀ-ਸਤੁਤੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।

Mantra 29

पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥

ਅਨੇਕ ਸਤੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ; ਬਲ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਜਿੱਤਣ।

Mantra 30

अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਹਿਸ਼ਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰੰਗ ਬਣੇ। ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਯਿ—ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ—ਅੱਗੇ ਹੰਕਾਰ।

Mantra 31

अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥

ਬ੍ਰਿਬੁ ਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ-ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ—ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਢੇ ਵਾਂਗ।

Mantra 32

यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥

ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਦਾਨ-ਰਾਤਿ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ-ਗੁਣਾ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ—ਉਹ ਦਾਨ-ਕਰਮ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 33

तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥

ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਆਰਯ ਜਨ ਸਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਿਬੁ, ਸਹਸ੍ਰ-ਦਾਤਾ, ਸਹਸ੍ਰ-ਸਾਤ (ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਣ ਵਾਲਾ) ਸੂਰੀ-ਨਾਇਕ।

Frequently Asked Questions

It presents Indra as a close, youthful ally who guides people out of danger, protects those who chant, and grants strength and prosperity when invoked through praise and offering.

They serve as remembered examples of Indra’s guidance and rescue. By recalling these deeds, the poet strengthens the request that Indra show the same help to the present worshippers.

The ending is a dānastuti—praise of a generous patron. It reflects Vedic ritual culture where divine blessing, inspired poetry, and human generosity support each other in sustaining the rite and the community.

Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play