Rig Veda 6.45.12: Mandala 6, Sukta 45, Mantra 12

Sukta 6.45

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.45.12

Transliteration

dhībhír arvádbhir árvato vājā́m̐ índra śravā́yyān | tváyā jeṣma hitáṃ dhánam ||

Translation

ప్రకాశమయమైన ధియలతోను, వేగవంతమైన శక్తులతోను, ఓ ఇంద్రా, శ్రవణీయమైన యశస్సును పెంపొందించే వాజాలను (సమృద్ధి-శక్తులను) మేము జయించుదుము. నీ ద్వారానే మా హితార్థం స్థాపితమైన ప్రియ ధనాన్ని మేము గెలుచుకొందుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धीभिः: with thoughts / with hymns (instruments of praise)
• धीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: धी- (प्रातिपदिक ‘धी’ < √धी/√धि ‘to think, to perceive’; ‘धिया’ etc.)

• अर्वद्भिः: with steeds / with horses
• अर्वद्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्वत्- (प्रातिपदिक ‘अर्वत्’ = horse, steed)

• अर्वतः: of the steed / of the horse
• अर्वतः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अर्वत्- (प्रातिपदिक)

• वाजान्: prizes / strengths / spoils
• वाजान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज- (प्रातिपदिक ‘वाज’ = prize, strength, booty; also ‘food’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र- (देवनाम-प्रातिपदिक)

• श्रवाय्यान्: fame-bringing / worthy of renown
• श्रवाय्यान्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: श्रवाय्य- (प्रातिपदिक; from श्रवस् ‘fame’ + -आय्य, ‘bringing fame / to be made famous’)

• त्वया: by you / with you
• त्वया: करण
• Type: Pronoun
• Root: त्वम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जेष्म: may we win / let us conquer
• जेष्म: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जि (जये) ‘to conquer, win’

• हितम्: set for us / beneficial
• हितम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (past participle used adjectivally)
• Root: √धा (धा धारणे) → क्त-प्रत्यय ‘हित’ (placed, set; beneficial) / also ‘हित’ as adj. ‘beneficial’

• धनम्: wealth / treasure
• धनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धन- (प्रातिपदिक ‘धन’ = wealth, prize)