Rig Veda Sukta 45
Mandala 6Sukta 4533 Mantras

Sukta 45

Sukta 6.45

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for Maṇḍala 6)

Devata

Indra

Chandas

Gāyatrī (probable for RV 6.45 opening; requires verification)

ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെ യുവസുഹൃത്തായും രക്ഷകനായും സ്തുതിക്കുന്നു—അവൻ ഗോത്രങ്ങളെ അപകടത്തിൽ നിന്ന് വഴിനടത്തി രക്ഷിക്കുകയും കവിയുടെ വിളിക്ക് പ്രതികരിച്ച് സംരക്ഷണവും കൃപയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. വീരസ്മരണ (തുര്വശനും യദുവിനും ഇന്ദ്രൻ പണ്ടുകാലത്ത് നൽകിയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം)യും ഇപ്പോഴത്തെ സഹായയാചനകളും ഇതിൽ ഒരുമിച്ച് നെയ്തിരിക്കുന്നു; അവസാനം ദാനസ്തുതി ഉദാരമായ പാത്രോനേജിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു—ദൈവശക്തിയും മനുഷ്യദാനവും ചേർന്ന് ഋതവും സമൃദ്ധിയും നിലനിർത്തുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् । इन्द्रः स नो युवा सखा ॥

പരാവതയിൽ നിന്ന് സുനീതി (ശുഭമാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം)കൊണ്ട് തുർവശനെയും യദുവിനെയും നയിച്ചു കൊണ്ടുവന്നവൻ—ആ ഇന്ദ്രൻ ഞങ്ങൾക്ക് യുവസഖാവാകട്ടെ.

Mantra 2

अविप्रे चिद्वयो दधदनाशुना चिदर्वता । इन्द्रो जेता हितं धनम् ॥

അവിപ്രനേക്കൂടി അവൻ വർദ്ധന നൽകുന്നു; അനാശുനാ (അർപ്പിക്കാത്തവൻ)യുടെ അശ്വത്തിലൂടെയും. ഇന്ദ്രൻ ഹിതമായ, നിയതമായ ധനത്തിന്റെ ജയകനാണ്.

Mantra 3

महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । नास्य क्षीयन्त ऊतयः ॥

മഹത്തായവയാണ് അവന്റെ നയിപ്പുകൾ; പുരാതനവുമാണ് അവന്റെ ഉന്നത പ്രശംസ്യത. അവന്റെ സഹായങ്ങൾ ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.

Mantra 4

सखायो ब्रह्मवाहसेऽर्चत प्र च गायत । स हि नः प्रमतिर्मही ॥

ഹേ സഖാക്കളേ, ബ്രഹ്മവാഹസേ—വാക്കിനെ വഹിക്കുന്നവനോട്—സ്തുതി ചെയ്യുവിൻ; ഉച്ചത്തിൽ പാടുവിൻ. അവൻ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് മഹത്തായ സുമതിയായ മാർഗ്ഗദർശകൻ.

Mantra 5

त्वमेकस्य वृत्रहन्नविता द्वयोरसि । उतेदृशे यथा वयम् ॥

ഹേ വൃത്രഹൻ, നീ ഒരുത്തനുടെയും രണ്ടുപേരുടെയും സഹായകനാണ്; ഞങ്ങളുപോലെയുള്ളവർക്കും കൂടെ.

Mantra 6

नयसीद्वति द्विषः कृणोष्युक्थशंसिनः । नृभिः सुवीर उच्यसे ॥

നീ ദ്വേഷികളെ അതിക്രമിച്ച് ഞങ്ങളെ നയിക്കുന്നു; നീ ഞങ്ങളെ ഉക്ത-ശംസിന്‍—പ്രേരിത സ്തുതിയുടെ ഘോഷകര്‍—ആക്കുന്നു. വീരപുരുഷന്മാര്‍ നിന്നെ ‘സുവീര’—ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാര്‍/ബലങ്ങളാല്‍ സമൃദ്ധന്‍—എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

Mantra 7

ब्रह्माणं ब्रह्मवाहसं गीर्भिः सखायमृग्मियम् । गां न दोहसे हुवे ॥

എന്റെ ഗീരുകൾ (മന്ത്രവാണി) കൊണ്ടു ഞാൻ ബ്രഹ്മ-വാഹസ്—ബ്രഹ്മത്തെ വഹിക്കുന്ന ശക്തി—യെ, ഋഗ്മിയനായ സഖാവിനെ, സ്തുതികളാൽ സമൃദ്ധനായ മിത്രത്തെ വിളിക്കുന്നു. പശുവിനെ കറക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ അവനെ ഹുവേ ചെയ്യുന്നു—ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഗൂഢ കിരണങ്ങൾ സമൃദ്ധമായി ഒഴുകിപ്പുറപ്പെടുവാൻ.

Mantra 8

यस्य विश्वानि हस्तयोरूचुर्वसूनि नि द्विता । वीरस्य पृतनाषहः ॥

ആരുടെ ഇരുകൈകളിലും എല്ലാ വസുക്കളും—സകല സമ്പത്തും—വീണ്ടും വീണ്ടും നിക്ഷിപ്തമാണ്; യുദ്ധങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന വീരൻ, പൃതനാ-ഷഹ: അത്തരം ഇന്ദ്രനിലേക്കാണ് ഞങ്ങൾ തിരിയുന്നത്, അന്തർസമ്പത്തിന്റെ സ്ഥിരസ്ഥാപനത്തിനായി.

Mantra 9

वि दृळ्हानि चिदद्रिवो जनानां शचीपते । वृह माया अनानत ॥

ഹേ അദ്രിവോ (വജ്രധാരി), ഹേ ശചീപതേ (ശക്തിയുടെ അധിപനേ), മനുഷ്യരിലെ ദൃഢബന്ധങ്ങളെയും പൊളിച്ചെറിയുക; വക്രമായ മായകളെ കീറി നീക്കുക.

Mantra 10

तमु त्वा सत्य सोमपा इन्द्र वाजानां पते । अहूमहि श्रवस्यवः ॥

ഹേ സത്യ ഇന്ദ്ര, ഹേ സോമപാ, ഹേ വാജങ്ങളുടെ പതേ—ശ്രവസ് (യശസ്) ആഗ്രഹിച്ച് ഞങ്ങൾ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു; വരിക, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ജയവീര്യം വർധിപ്പിക്ക.

Mantra 11

तमु त्वा यः पुरासिथ यो वा नूनं हिते धने । हव्यः स श्रुधी हवम् ॥

നീ മുമ്പും ഉണ്ടായിരുന്നവനേ, നീ ഇപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ ഹിതധനത്തിൽ ഉള്ളവനേ—ഹവ്യനായി ഞങ്ങളുടെ ഹവം കേൾക്കുക; യജ്ഞത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അന്തർധനം സ്ഥിരമാക്കുക.

Mantra 12

धीभिरर्वद्भिरर्वतो वाजाँ इन्द्र श्रवाय्यान् । त्वया जेष्म हितं धनम् ॥

പ്രകാശമുള്ള ധികളാലും വേഗശക്തികളാലും, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഉന്നത ശ്രവണത്തെ (ശ്രവായ്യ) നൽകുന്ന വാജങ്ങളെ (സമൃദ്ധിദാനങ്ങളെ) ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ. നിനക്കാൽ തന്നെ ഞങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി സ്ഥാപിതമായ പ്രിയധനം ഞങ്ങൾ കീഴടക്കട്ടെ.

Mantra 13

अभूरु वीर गिर्वणो महाँ इन्द्र धने हिते । भरे वितन्तसाय्यः ॥

ഹേ വീരാ, ഗിർവണ (സ്തുതിപ്രിയ), നീ അങ്ങനെ ആയിരിക്കുന്നു; ഹേ മഹാനായ ഇന്ദ്രാ, ഹിതമായ പ്രിയധനത്തിൽ നിന്റെ ശക്തി മഹത്താണ്. ഭാരം വഹിക്കുന്ന വേളയിൽ നീ വിജയകരമായ മുന്നേറ്റത്തെ വിശാലമായി വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 14

या त ऊतिरमित्रहन्मक्षूजवस्तमासति । तया नो हिनुही रथम् ॥

ഹേ അമിത്രഹൻ, നിന്റെ ഏത് ഊതി (സഹായം) ആക്രമണത്തിൽ ഏറ്റവും വേഗമുള്ളതോ—അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ രഥത്തെ മുന്നോട്ട് തള്ളുക; ഞങ്ങളുടെ യാത്രയെ, ഇച്ഛാശക്തിയുടെ ഗതിയെ, വിജയംയും പ്രകാശവും ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രേരിപ്പിക്കുക.

Mantra 15

स रथेन रथीतमोऽस्माकेनाभियुग्वना । जेषि जिष्णो हितं धनम् ॥

ഞങ്ങളുടെ രഥത്തോടുകൂടെ, അഗ്രയുഗ്വാൻ ശക്തികളാൽ യുക്തനായി, രഥികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രഥിയായി—ഹേ ജിഷ്ണു—പ്രിയമായ ഹിതധനം ജയിക്ക; അന്തർസിദ്ധിയെ പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തിക്ക.

Mantra 16

य एक इत्तमु ष्टुहि कृष्टीनां विचर्षणिः । पतिर्जज्ञे वृषक्रतुः ॥

അവനെയൊന്നേയുള്ളൂ സ്തുതിക്കേണ്ടത്: ജനങ്ങളുടെ വിശാലദർശിയായ വിചർഷണി; വൃഷക്രതു—കാളസമമായ ദൃഢസങ്കൽപമുള്ള—സ്വാമി ജനിക്കുന്നു; മനുഷ്യകുലങ്ങളെ ഭരിക്കാൻ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന അധിപതി-ശക്തിയായ ഇന്ദ്രൻ.

Mantra 17

यो गृणतामिदासिथापिरूती शिवः सखा । स त्वं न इन्द्र मृळय ॥

ഹേ ഇന്ദ്ര, ഗൃണതാം—പ്രേരിത വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കു—നീ സത്യമായും സമീപസഹായവും രക്ഷകസഹായവും, ശിവസഖാവും ആകുന്നു; ആ നീ തന്നേ ഞങ്ങളിലേക്കു കൃപ ചൊരിയുക.

Mantra 18

धिष्व वज्रं गभस्त्यो रक्षोहत्याय वज्रिवः । सासहीष्ठा अभि स्पृधः ॥

ഹേ വജ്രിവഃ, രക്ഷോഹത്യാർത്ഥം നിന്റെ ഇരുകൈകളിലും വജ്രം ധരിക്ക; അതിവിജയിയായ നീ വിരോധശക്തികളിൽ കയറി അവരെ അമർത്തി കീഴടക്കുക.

Mantra 19

प्रत्नं रयीणां युजं सखायं कीरिचोदनम् । ब्रह्मवाहस्तमं हुवे ॥

ഞാൻ റയികളുടെ പ്രാചീന യുഗ്മസഖനെ, ഋഷിയുടെ ഗീതത്തെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്ന മിത്രനെ—ബ്രഹ്മവാഹങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രബലനായ ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 20

स हि विश्वानि पार्थिवाँ एको वसूनि पत्यते । गिर्वणस्तमो अध्रिगुः ॥

കാരണം അവൻ ഒരുത്തൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ പാർത്ഥിവ വസുക്കളിലും ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നത്; വാക്കിന്റെ ഗായകർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയൻ, പിടിയിൽ അചഞ്ചലൻ—അവൻ തന്നെയാണ് അധിപത്യം ധരിക്കുന്നത്.

Mantra 21

स नो नियुद्भिरा पृण कामं वाजेभिरश्विभिः । गोमद्भिर्गोपते धृषत् ॥

നിയുത്‌കളുടെ (യുക്തശക്തികളുടെ) കൂടെ—വാജങ്ങൾ (ബലസമൃദ്ധികൾ) കൊണ്ടും അശ്വികൾ (വേഗശക്തികൾ) കൊണ്ടും—ഗോമത്‌ (പ്രകാശമയ ഗോവുകൾ/കിരണങ്ങൾ) കൊണ്ടും ഞങ്ങളുടെ കാമന നിറയ്ക്കട്ടെ; ഹേ ഗോപതി (കിരണ/ഗോവുകളുടെ അധിപതി), ധൃഷത്—ധീരബലത്തോടെ പ്രവർത്തിക്ക.

Mantra 22

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने । शं यद्गवे न शाकिने ॥

സുത സോമത്തിൽ, സചാ—അടുത്ത സഹവാസത്തിൽ—അവനോടു പാടുവിൻ: പുരുഹൂത (അനവധി പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടവൻ), സത്വന (പരാക്രമശാലി) നു; ഗവേ (ഗോവ്/പ്രകാശം) ക്കു ശാന്തി-ക്ഷേമം നൽകുന്നതു, അശാകിന (അശക്തൻ) നു അല്ല.

Mantra 23

न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः । यत्सीमुप श्रवद्गिरः ॥

ന ഘാ—നിശ്ചയമായി—വസു (ശുഭ സമൃദ്ധി) തടയപ്പെടുന്നില്ല: വാജസ്യ ഗോമതഃ—പ്രകാശസമൃദ്ധമായ വിജയബലത്തിന്റെ ദാനം—അവൻ സീം ഉപ ശ്രവത്—പ്രേരിത ഗിരഃ (ഋഷിവാണി) അടുത്ത് കേൾക്കുമ്പോൾ.

Mantra 24

कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् । शचीभिरप नो वरत् ॥

ഒരുപക്ഷേ ആ ദസ്യുഹാ (ദസ്യു-ഹന്താവ്) ഗോമന്ത വ്രജം—പ്രകാശസമൃദ്ധമായ ഗോവാടം—വഴി തീർച്ചയായും വരട്ടെ; തന്റെ ശചീഭിഃ (ചേതന-കൗശലശക്തികൾ) കൊണ്ടു ഞങ്ങളിലേക്കുള്ള തടസ്സങ്ങളെ അകറ്റി ഓടിക്കട്ടെ.

Mantra 25

इमा उ त्वा शतक्रतोऽभि प्र णोनुवुर्गिरः । इन्द्र वत्सं न मातरः ॥

ഹേ ശതക്രതു ഇന്ദ്രാ! ഈ ഗിരഃ (സ്തുതി-വാണി) ഞങ്ങള്ക്കായി നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് മുന്നോട്ട് തള്ളിക്കൊണ്ടു വന്നിരിക്കുന്നു; അമ്മമാർ കിടാവിനെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ—ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ നിന്നെ സമീപത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.

Mantra 26

दूणाशं सख्यं तव गौरसि वीर गव्यते । अश्वो अश्वायते भव ॥

ഹേ വീരാ! നിന്റെ സഖ്യത ദൂണാശം—പരാജയപ്പെടാൻ ദുഷ്കരം; ഗവ്യതേ (പ്രകാശം/ഗോ-ധനം തേടുന്നവന്) നീ ഗൗ; അശ്വായതേ (വേഗശക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്) നീ അശ്വനായി ഭവിക്ക.

Mantra 27

स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥

ഹേ ദേവാ, സമൃദ്ധിക്കായി സോമരസത്തിന്റെ അംശത്തിൽ നീ സത്യമായി ആനന്ദിക്ക; നിന്റെ ദേഹധാരിത ശക്തിയിൽ മഹാനാക. സ്തോതാവിനെ നിന്ദയിലേക്കോ നിഷേധത്തിലേക്കോ ഏല്പിക്കരുത്.

Mantra 28

इमा उ त्वा सुतेसुते नक्षन्ते गिर्वणो गिरः । वत्सं गावो न धेनवः ॥

ഹേ ഗീർവണ (സ്തുതിപ്രിയ) പ്രഭോ, സോമത്തിന്റെ ഓരോ പീഡനത്തിലും ഈ വാക്കുകളായ സ്തുതികൾ നിന്നിലേക്കെത്തുന്നു; പാലുതരുന്ന പശുക്കൾ കിടാവിനോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഉച്ചാരണങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് വേഗം വരുന്നു.

Mantra 29

पुरूतमं पुरूणां स्तोतॄणां विवाचि । वाजेभिर्वाजयताम् ॥

അനേകം സ്തോതാക്കളിൽ ഏറ്റവും സമൃദ്ധനായ അവൻ വിശാലമായ വാണിയിൽ പ്രസ്ഫുടമാകട്ടെ; ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളാൽ അവർ കൂടുതൽ സമൃദ്ധി നേടട്ടെ.

Mantra 30

अस्माकमिन्द्र भूतु ते स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । अस्मान्राये महे हिनु ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങളുടെ സ്തോത്രം നിനക്കായി ഏറ്റവും ‘വാഹിഷ്ഠ’വും ഏറ്റവും അന്തരംഗവുമായിരിക്കട്ടെ. ഞങ്ങളെ മഹാ റായി—അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയിലേക്കു—മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കണമേ.

Mantra 31

अधि बृबुः पणीनां वर्षिष्ठे मूर्धन्नस्थात् । उरुः कक्षो न गाङ्ग्यः ॥

ബൃബു പണികളേക്കാൾ മുകളിൽ, അത്യുച്ച ശിഖരത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ആശ്രയവ്യാപ്തി വിശാലം—ഗംഗയുടെ വിശാല തീരംപോലെ.

Mantra 32

यस्य वायोरिव द्रवद्भद्रा रातिः सहस्रिणी । सद्यो दानाय मंहते ॥

ആരുടെ മംഗളദാന-രാതി വായുവുപോലെ വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു, സഹസ്രഗുണ സമൃദ്ധിയോടെ—അവൻ ദാനകർമ്മത്തിനായി ഉടൻതന്നെ മഹിമാപ്രാപ്തനാകുന്നു.

Mantra 33

तत्सु नो विश्वे अर्य आ सदा गृणन्ति कारवः । बृबुं सहस्रदातमं सूरिं सहस्रसातमम् ॥

അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്കായി എല്ലാ ആര്യരും നിരന്തരം സ്തുതിഗാനം ചെയ്യുന്നു—ബൃബു, സഹസ്രദാതാവ്, സഹസ്രസാതൻ (ആയിരമടങ്ങ് വിജയം നൽകുന്ന) സൂരി-നായകൻ.

Frequently Asked Questions

It presents Indra as a close, youthful ally who guides people out of danger, protects those who chant, and grants strength and prosperity when invoked through praise and offering.

They serve as remembered examples of Indra’s guidance and rescue. By recalling these deeds, the poet strengthens the request that Indra show the same help to the present worshippers.

The ending is a dānastuti—praise of a generous patron. It reflects Vedic ritual culture where divine blessing, inspired poetry, and human generosity support each other in sustaining the rite and the community.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App