
Sukta 5.54
Atri (Ātreya tradition) (attributed for RV 5.54 as a whole)
Maruts (storm-host; dynamic powers allied to Indra)
Trishtubh (probable for RV 5.54; verse-length and cadence align with triṣṭubh norms)
ఋగ్వేద 5.54 అత్రి సంప్రదాయానికి చెందిన స్తోత్రం; ఇందులో మరుతులను మెరుపులా ప్రకాశించే, పర్వతాలను కంపింపజేసే తుఫాను-గణాలుగా ఆహ్వానిస్తుంది. వారి గర్జనతో కూడిన దూకుడు ముందుకు సాగడం అడ్డంకులను తొలగించి లోకానికి ఉత్సాహం, శక్తి నింపుతుందని కవి స్తుతిస్తాడు. సూర్యుని గమనంలా వేగంగా, దూరదూరాల వరకు వ్యాపించే వారి బలాన్ని ప్రశంసించి, శత్రు శక్తులతో పోరాటంలో రక్షక సమీపం, విజయబలం, సత్యానుగుణ సహాయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తాడు.
Mantra 1
प्र शर्धाय मारुताय स्वभानव इमां वाचमनजा पर्वतच्युते । घर्मस्तुभे दिव आ पृष्ठयज्वने द्युम्नश्रवसे महि नृम्णमर्चत ॥
ఓ స్వభానవులు (స్వయంగా ప్రకాశించువారూ), మరుత్-శర్ధ కోసం ఈ వాక్కును ముందుకు నడిపించండి—ఓ పర్వతచ్యుతులు (పర్వతజన్యులు) మరుతులారా—సూర్య-తాప స్తోత్రకుని వైపు. యజ్ఞానికి పృష్ఠ-ఆధారమైన, ద్యుమ్నశ్రవస్ (దీప్త-యశస్సు గల) ఆ మహిమాన్వితునికి మహత్తర నృమ్ణం (వీరబలం/పౌరుషం) అర్చించండి.
Mantra 2
प्र वो मरुतस्तविषा उदन्यवो वयोवृधो अश्वयुजः परिज्रयः । सं विद्युता दधति वाशति त्रितः स्वरन्त्यापोऽवना परिज्रयः ॥
మీ కొరకు, ఓ మరుతులారా, ఈ స్తుతి ముందుకు సాగుగాక—మీరు తవిషా (ప్రచండ బలం) గలవారు, ఉదన్యవ (వర్షజలదాతలు), వయోవృధ (జీవనవర్ధకులు); అశ్వయుజ (అశ్వాలను జోడించువారు) అయి పరిజ్రయ (చుట్టుచుట్టు సంచరించువారు)గా కదులుతారు. వారు విద్యుత్తును సమేతంగా స్థాపిస్తారు; త్రితుడు కేక వేస్తాడు; లోతుల నుండి జలాలు స్వరించుతాయి—చుట్టుచుట్టు ప్రవహిస్తూ.
Mantra 3
विद्युन्महसो नरो अश्मदिद्यवो वातत्विषो मरुतः पर्वतच्युतः । अब्दया चिन्मुहुरा ह्रादुनीवृतः स्तनयदमा रभसा उदोजसः ॥
హే మరుతులారా! విద్యుత్తు మహిమలో ప్రకాశించే వీరనరులారా, శిలలా మెరుస్తూ, వాయు-తేజస్సుతో, పర్వతాలను స్థిరత్వం నుండి చ్యుతం చేసేవారారా—మీరు జలసమీపంలోనూ మళ్లీ మళ్లీ గర్జన-ఆవరణంలో కప్పబడి వచ్చి, దగ్గరగా మ్రోగుతూ, ఉగ్రులై, పైకి ఎగసే బలంతో ఉప్పొంగుతారు.
Mantra 4
व्यक्तून्रुद्रा व्यहानि शिक्वसो व्यन्तरिक्षं वि रजांसि धूतयः । वि यदज्राँ अजथ नाव ईं यथा वि दुर्गाणि मरुतो नाह रिष्यथ ॥
హే రుద్రులారా, నిపుణులారా! మీరు రాత్రులను విస్తరింపజేస్తారు, మీరు దినాలను కూడా విస్తరింపజేస్తారు; మీరు అంతరిక్షాన్ని, రజస్సులను కుదిపి విడదీయుతారు. మీరు అఖండమైన మైదానాలను, నీటిని చీల్చుకుంటూ పోయే నావలా నడిపినప్పుడు, హే మరుతులారా, మీరు దుర్గమ మార్గాలను గాయములేక, విఫలతలేక దాటిపోతారు.
Mantra 5
तद्वीर्यं वो मरुतो महित्वनं दीर्घं ततान सूर्यो न योजनम् । एता न यामे अगृभीतशोचिषोऽनश्वदां यन्न्ययातना गिरिम् ॥
హే మరుతులారా! ఇదే మీ వీర్యబలం, మీ మహత్త్వం—సూర్యుని దీర్ఘంగా విస్తరించే పథంలా దూరం వరకు వ్యాపించేది. ఇట్లే, అగ్రభీత-శోచిష్ (అవరోధరహిత జ్వాల) ధరించి మీరు మీ యామం (యాత్ర)లో సాగారు; అశ్వాలు లేకుండానే, మీ దీప్త సంకల్పబలంతో మీరు గిరిపైకి దిగివచ్చారు.
Mantra 6
अभ्राजि शर्धो मरुतो यदर्णसं मोषथा वृक्षं कपनेव वेधसः । अध स्मा नो अरमतिं सजोषसश्चक्षुरिव यन्तमनु नेषथा सुगम् ॥
హే మరుతులారా! ఉప్పొంగే ప్రతిఘటనను మీరు తొలగించినప్పుడు మీ శర్ధ్ (దళం) ప్రకాశిస్తుంది—వేధస్ (నిపుణ కర్త) గొడ్డలితో వృక్షాన్ని కూల్చినట్లుగా. అప్పుడు, సజోషస్ (సమరసంగా) ఉండి, మా అరమతి (సత్ప్రయత్న బుద్ధి/ఇచ్ఛ)ని—కన్ను నడిచేవానిని దారి చూపినట్లుగా—దాని అనుసరణలో సుగమ మార్గంలో నడిపించండి.
Mantra 7
न स जीयते मरुतो न हन्यते न स्रेधति न व्यथते न रिष्यति । नास्य राय उप दस्यन्ति नोतय ऋषिं वा यं राजानं वा सुषूदथ ॥
హే మరుతులారా! మీరు ఎవరిని సంపూర్ణంగా విజయానికి నిలిపివేస్తారో, అతడు జయింపబడడు, హతుడుకాడు; అతడు తప్పడు, వణకడు, హానిపడడు. అతని రాయ్ (సంపద-పూర్ణత) తగ్గదు; అతని ఓతయః (సహాయాలు) అతనిని విడవవు—అతడు ఋషి అయినా రాజు అయినా, మీరు అతనిని సుషూదథ్ (పూర్ణ విజయం) వరకు నడిపిస్తారు.
Mantra 8
नियुत्वन्तो ग्रामजितो यथा नरोऽर्यमणो न मरुतः कबन्धिनः । पिन्वन्त्युत्सं यदिनासो अस्वरन्व्युन्दन्ति पृथिवीं मध्वो अन्धसा ॥
క్రమబద్ధమైన యుతులతో యుక్తులై, క్షేత్రజయులైన విజేత పురుషుల వలె—మరుతులు, ఆర్యమన్ వలె, గుంపులను బంధించువారు (కబంధిన)గా సాగుతారు. బలవంతులు గర్జించినప్పుడు వారు ఉత్సాన్ని ఉబ్బబెడతారు; మరియు మధుర మధురసారం (మధ్వః అంధస్)తో భూమిని తడిపి, తేమపరచి, నింపి పొంగజేస్తారు.
Mantra 9
प्रवत्वतीयं पृथिवी मरुद्भ्यः प्रवत्वती द्यौर्भवति प्रयद्भ्यः । प्रवत्वतीः पथ्या अन्तरिक्ष्याः प्रवत्वन्तः पर्वता जीरदानवः ॥
మరుతుల కొరకు ఈ భూమి వాలుగా మారి వంగి మార్గమిస్తుంది; ముందుకు సాగువారికై ద్యౌ (ఆకాశం/స్వర్గం) కూడా వాలుగా మారి అనుకూలమవుతుంది. అంతరిక్షపు మార్గాలు వారి వైపు వాలుతాయి; జీరదానవ—ప్రాచీన దానదాతలు—అయిన పర్వతాలూ వంగుతాయి.
Mantra 10
यन्मरुतः सभरसः स्वर्णरः सूर्य उदिते मदथा दिवो नरः । न वोऽश्वाः श्रथयन्ताह सिस्रतः सद्यो अस्याध्वनः पारमश्नुथ ॥
ఓ మరుతులారా! సభరస, స్వర్ణర—దీప్తిమంతమైన ద్యౌ యొక్క పుత్రులారా—సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు మీరు ఆనందించునప్పుడు, ఓ దివో నర (ఎత్తుల వీరులారా), మీ అశ్వాలు వేగంగా దూసుకుపోతూ శిథిలపడవు; తక్షణమే ఈ మార్గపు పరతీరాన్ని చేరుతారు.
Mantra 11
अंसेषु व ऋष्टयः पत्सु खादयो वक्षस्सु रुक्मा मरुतो रथे शुभः । अग्निभ्राजसो विद्युतो गभस्त्योः शिप्राः शीर्षसु वितता हिरण्ययीः ॥
హే మరుతులారా! మీ భుజాలపై భల్లాలు; మీ పాదాలలో కరచే (దంచే) శక్తులు; మీ వక్షస్థలాలపై స్వర్ణమయ రుక్మాలు (దీప్త చక్ర/ఆభరణాలు) మెరుస్తున్నాయి; మీ రథంపై మీ శోభా-ప్రభలు ప్రకాశిస్తున్నాయి. అగ్ని-కాంతితో మెరసే విద్యుత్తులు మీ చేతుల్లో; మీ శిరస్సులపై విస్తరించిన స్వర్ణమయ శిరస్త్రాణాలు—విజయకార్యానికి తేజస్సుతో సన్నద్ధులైన మీరు.
Mantra 12
तं नाकमर्यो अगृभीतशोचिषं रुशत्पिप्पलं मरुतो वि धूनुथ । समच्यन्त वृजनातित्विषन्त यत्स्वरन्ति घोषं विततमृतायवः ॥
హే మరుతులారా! పట్టుకోబడని (అగృహీత) జ్వాలతో, ప్రకాశించే పత్రసమృద్ధితో ఉన్న ఆ స్వర్గోన్ముఖ ఉన్నతిని మీరు కుదిపి విడదీసి చలనంలోకి తెస్తారు. మీరు అపరిమిత తేజస్సుతో దహించగా శత్రు శక్తులు వేరుపడి చెదిరిపోతాయి; మీరు ఋతాన్ని అనుసరించే, సత్యాన్వేషకులై, విస్తరించిన గర్జనధ్వనిని మ్రోగించినప్పుడు.
Mantra 13
युष्मादत्तस्य मरुतो विचेतसो रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । न यो युच्छति तिष्यो यथा दिवोऽस्मे रारन्त मरुतः सहस्रिणम् ॥
హే మరుతులారా, వివేకంలో ప్రకాశించువారలారా! మీ దానంగా లభించే ధన-సంపదకు మేము అధిపతులమగుదుముగాక—యాత్రారథానికి తగినదిగా, ప్రాణబలంతో పరిపూర్ణంగా. దివ్యలోకంలోని తిష్య (Tiṣya) నక్షత్రం మరుగున పడనట్లే, మీరు ప్రవర్తింపజేసే సహస్రగుణ సమృద్ధి మా లోన ప్రతిధ్వనించి స్థిరపడుగాక.
Mantra 14
यूयं रयिं मरुतः स्पार्हवीरं यूयमृषिमवथ सामविप्रम् । यूयमर्वन्तं भरताय वाजं यूयं धत्थ राजानं श्रुष्टिमन्तम् ॥
హే మరుతులారా, వీర్యసమృద్ధమైన, స్పృహణీయమైన రయిని మీరే ఇస్తారు; సామప్రేరిత విప్ర-ఋషిని మీరే కాపాడుతారు. భరతునికి వేగవంతమైన అర్వంతం (అశ్వం) మరియు విజయదాయకమైన వాజాన్ని మీరే అందిస్తారు; సత్యానికి విధేయంగా వినగల శ్రవణశక్తి గల (శ్రుష్టిమంత) రాజును మీరే స్థాపిస్తారు.
Mantra 15
तद्वो यामि द्रविणं सद्यऊतयो येना स्वर्ण ततनाम नॄँरभि । इदं सु मे मरुतो हर्यता वचो यस्य तरेम तरसा शतं हिमाः ॥
హే సద్యః-సహాయం చేసే మరుతులారా, ఆ ద్రవిణాన్ని (ధనాన్ని) నేను మీ నుండి కోరుతున్నాను—దానివల్ల స్వర్ణప్రకాశంలా విస్తరించి, మనుష్యశక్తులపై మేము వ్యాపించగలుగుదుము. హే మరుతులారా, నా ఈ వచనాన్ని ఆనందంతో స్వీకరించండి; దీని బలంతో మేము వేగంతో శతం హిమా: (శీతకాలాలు) దాటి పోవుదుము.
They are a host of storm-deities—youthful, radiant, and loud with thunder—often described as Rudra’s sons and powerful allies of Indra.
The hymn praises the Maruts’ overwhelming energy (wind, lightning, thunder) and asks them to protect the worshipper, scatter hostile forces, and support victory and right order (ṛta).
To show that their power and movement are vast, far-ranging, and unstoppable—extending across the world like the Sun’s long path through the sky.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.