Sukta 54

Mantra 1

प्र शर्धाय मारुताय स्वभानव इमां वाचमनजा पर्वतच्युते । घर्मस्तुभे दिव आ पृष्ठयज्वने द्युम्नश्रवसे महि नृम्णमर्चत ॥

હે સ્વભાનુ, પર્વતચ્યુત મરુત-શર્ધા તરફ આ વાણી ને પ્રેર; ઘર્મ (સૂર્ય-તાપ)ના સ્તુતકર્તા યજમાન તરફ તેને દોડાવ. યજ્ઞના પૃષ્ઠ-આધાર, દ્યુમ્નશ્રવસ (દીપ્ત કીર્તિ)વાળા માટે મહાન નૃમ્ણ (પુરુષાર્થ-બળ)નું અર્ચન કરો.

Mantra 2

प्र वो मरुतस्तविषा उदन्यवो वयोवृधो अश्वयुजः परिज्रयः । सं विद्युता दधति वाशति त्रितः स्वरन्त्यापोऽवना परिज्रयः ॥

હે મરુતો, તમારા માટે આગળ—તવિષા (પ્રચંડ) અને ઉદન્યવ (જળવાહક), વયોવૃધ (જીવનવર્ધક), અશ્વયુજ (અશ્વ જોડનાર), પરિજ્રય (પરિભ્રમણશીલ). તેઓ વિદ્યુતને એકસાથે સ્થાપે છે; ત્રિત ગર્જે છે; અવના (ઊંડાણ)માંથી આપઃ (જળ) સ્વર કરે છે—પરિભ્રમણ કરતી ધારા સાથે.

Mantra 3

विद्युन्महसो नरो अश्मदिद्यवो वातत्विषो मरुतः पर्वतच्युतः । अब्दया चिन्मुहुरा ह्रादुनीवृतः स्तनयदमा रभसा उदोजसः ॥

હે મરુતો, વિદ્યુતના મહત્ત્વમાં તેજસ્વી નરો, પથ્થર સમ ઝળહળતા, પવનથી પ્રજ્વલિત, પર્વતોને સ્થિરતામાંથી ખસેડનાર! જળોની વચ્ચે પણ તમે વારંવાર ગર્જનાના આવરણમાં આવો છો; નજીકથી ગર્જતા, અતિઉત્સાહી, ઊર્ધ્વ બળે ઉછળતા.

Mantra 4

व्यक्तून्रुद्रा व्यहानि शिक्वसो व्यन्तरिक्षं वि रजांसि धूतयः । वि यदज्राँ अजथ नाव ईं यथा वि दुर्गाणि मरुतो नाह रिष्यथ ॥

હે રુદ્રો, કુશળો, તમે રાત્રિઓને વિસ્તારો છો, તમે દિવસોને વિસ્તારો છો; તમે અંતરિક્ષને અને રજાંસિ (વિસ્તારોને) ધૂણીને વિખેરો છો. જ્યારે તમે અખંડ મેદાનોને એમ હાંકો છો જેમ નાવ જળમાં ચાલે, ત્યારે હે મરુતો, તમે દુર્ગમ માર્ગો પાર કરો છો—કોઈ ઇજા કે નિષ્ફળતા વિના.

Mantra 5

तद्वीर्यं वो मरुतो महित्वनं दीर्घं ततान सूर्यो न योजनम् । एता न यामे अगृभीतशोचिषोऽनश्वदां यन्न्ययातना गिरिम् ॥

હે મરુતો, આ જ તમારું વીર્ય—તમારું મહત્ત્વ—સૂર્યના દીર્ઘ યોજન સમું દૂર સુધી વિસ્તરે છે. અગ્રહીત-શોચિષ્ (અનિયંત્રિત જ્વાલા) સાથે તમે યાત્રામાં આગળ વધ્યા; અને અશ્વ વિના જ, તેજસ્વી સંકલ્પબળથી, તમે ગિરિ પર ઉતરી આવ્યા.

Mantra 6

अभ्राजि शर्धो मरुतो यदर्णसं मोषथा वृक्षं कपनेव वेधसः । अध स्मा नो अरमतिं सजोषसश्चक्षुरिव यन्तमनु नेषथा सुगम् ॥

હે મરુતો, જ્યારે તમે અર્ણસ (પૂર-સમાન પ્રવાહ/પ્રતિરોધ)ને દૂર કરો છો, ત્યારે તમારું શર્ધ (દળ) તેજસ્વી ઝળહળે છે—જેમ વનકર્તા વૃક્ષને કાપીને પાડી દે. ત્યાર પછી, સજોષસ (એકમન થઈ), અમારી અરમતિ (યોગ્ય પ્રયત્નની બુદ્ધિ/ઇચ્છા)ને—જેમ ચક્ષુ ચાલનારને દિશા આપે તેમ—સુગમ, ખુલ્લા માર્ગે અનુસરીને લઈ જાઓ.

Mantra 7

न स जीयते मरुतो न हन्यते न स्रेधति न व्यथते न रिष्यति । नास्य राय उप दस्यन्ति नोतय ऋषिं वा यं राजानं वा सुषूदथ ॥

હે મરુતો, જેને તમે સંપૂર્ણ વિજય માટે પ્રેરો છો, તે ન તો જીતાય છે, ન તો હણાય છે; તે ન ભટકે, ન કંપે, ન હાનિ પામે. તેની રાય (સમૃદ્ધિ) ઘટતી નથી, ન તેની ઓતય (સહાયતાઓ) તેને છોડે—ઋષિ હોય કે રાજા—જેનને તમે સુષૂદથ (સંપૂર્ણ પરાજય-વિજય તરફ દોરી) દો.

Mantra 8

नियुत्वन्तो ग्रामजितो यथा नरोऽर्यमणो न मरुतः कबन्धिनः । पिन्वन्त्युत्सं यदिनासो अस्वरन्व्युन्दन्ति पृथिवीं मध्वो अन्धसा ॥

નિયત યુગમાં જોડાયેલા, ગ્રામો/ક્ષેત્રો જીતનાર, વિજયી પુરુષોની જેમ—મરુતગણ આર્યમન સમા, દળોને બાંધનાર (કબંધિન) બની આગળ વધે છે. જ્યારે બળવાનોએ ગર્જના કરી સ્વર ઉઠાવ્યો, ત્યારે તેઓ ઉત્સ (ઝરણા)ને ફુલાવે છે; મધુર રસ (મધ્વઃ અંધસ)થી પૃથ્વીને ભીંજવે છે અને છલકાવી દે છે.

Mantra 9

प्रवत्वतीयं पृथिवी मरुद्भ्यः प्रवत्वती द्यौर्भवति प्रयद्भ्यः । प्रवत्वतीः पथ्या अन्तरिक्ष्याः प्रवत्वन्तः पर्वता जीरदानवः ॥

મરુતો માટે આ પૃથ્વી ઢાળવાળી બની માર્ગ આપે છે; આગળ વધનારાઓ માટે દ્યૌ (આકાશ) પણ ઢળી સહાયરૂપ બને છે. અંતરિક્ષની પથ્યાઓ (માર્ગો) તેમની તરફ ઢળે છે; જીરદાનવ—પ્રાચીન દાનવાળા—પર્વતો પણ ઢળી જાય છે.

Mantra 10

यन्मरुतः सभरसः स्वर्णरः सूर्य उदिते मदथा दिवो नरः । न वोऽश्वाः श्रथयन्ताह सिस्रतः सद्यो अस्याध्वनः पारमश्नुथ ॥

હે મરુતો, સભરસ (ઉત્સાહી) અને સ્વર્ણર (પ્રકાશમય) — દ્યૌના પુત્રો, હે દિવોના નરો! જ્યારે સૂર્ય ઉદિત થાય ત્યારે તમે આનંદિત થાઓ છો. ત્યારે દોડતાં તમારા અશ્વો કદી ઢીલા પડતા નથી; તરત જ તમે આ માર્ગના પારના કિનારે પહોંચી જાઓ છો.

Mantra 11

अंसेषु व ऋष्टयः पत्सु खादयो वक्षस्सु रुक्मा मरुतो रथे शुभः । अग्निभ्राजसो विद्युतो गभस्त्योः शिप्राः शीर्षसु वितता हिरण्ययीः ॥

હે મરુતો! તમારા ખભાં પર ભાલાઓ છે; પગોમાં દંશક શક્તિઓ છે; વક્ષસ્થળે તેજસ્વી સુવર્ણ ચક્રો છે, અને રથ પર તમારી શોભા-વિભૂતિ છે. અગ્નિ સમા દીપતા વીજળીઓ તમારા હાથોમાં ઝળહળે છે; તમારા શિરો પર સુવર્ણ શિરસ્ત્રાણો વિસ્તરેલા છે—વિજયકર્મ માટે તેજથી સજ્જ.

Mantra 12

तं नाकमर्यो अगृभीतशोचिषं रुशत्पिप्पलं मरुतो वि धूनुथ । समच्यन्त वृजनातित्विषन्त यत्स्वरन्ति घोषं विततमृतायवः ॥

હે મરુતો! આ નાક-સમ ઊંચાઈને—અપહૃત ન થયેલી જ્વાલા અને ઝગમગતા પર્ણસમ વૈભવવાળી—તમે ધ્રુજાવીને ઢીલી કરો, ગતિમાં મૂકો. જ્યારે તમે અતિશય તેજે પ્રજ્વલિત થાઓ, જ્યારે તમે વ્યાપક ગર્જના પ્રસારિત કરો—ઋતના અનુયાયી અને પ્રવર્તક—ત્યારે શત્રુબળો ઉખડી પડે છે અને વિખેરાઈ જાય છે.

Mantra 13

युष्मादत्तस्य मरुतो विचेतसो रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । न यो युच्छति तिष्यो यथा दिवोऽस्मे रारन्त मरुतः सहस्रिणम् ॥

હે મરુતો, વિચેતાંસ (પ્રકાશમાન વિવેકવાળા), તમારાથી દત્ત એવા રાય (સમૃદ્ધિ)ના અમે અધિકારી બનીએ—યાત્રાના રથને યોગ્ય અને વાયસ્વત (જીવશક્તિથી પરિપૂર્ણ). જેમ દિવ્ય તિષ્ય-તારો ઢંકાતો નથી, તેમ તમે પ્રવર્તાવેલી સહસ્રિણ (હજારગણી) પૂર્ણતા અમામાં ગુંજે અને સ્થિર થાય.

Mantra 14

यूयं रयिं मरुतः स्पार्हवीरं यूयमृषिमवथ सामविप्रम् । यूयमर्वन्तं भरताय वाजं यूयं धत्थ राजानं श्रुष्टिमन्तम् ॥

હે મરુતો, તમે સ્પાર્હવીર (વીરશક્તિથી સમૃદ્ધ, ઇચ્છનીય) રયિ આપો છો; તમે સામવિપ્ર (સામ-ગાનરૂપ પ્રેરણાવાળા) ઋષિને રક્ષો છો. તમે ભરત માટે અર્વંત (ઝડપી અશ્વ) અને વાજ (વિજયી બળ) ધારણ કરાવો છો; તમે શ્રુષ્ટિમંત (આજ્ઞાકારી શ્રવણવાળો) રાજાને સ્થાપો છો.

Mantra 15

तद्वो यामि द्रविणं सद्यऊतयो येना स्वर्ण ततनाम नॄँरभि । इदं सु मे मरुतो हर्यता वचो यस्य तरेम तरसा शतं हिमाः ॥

હે સદ્યઊતયઃ મરુતો (તત્કાળ સહાય કરનાર), તમારાથી તે દ્રવિણ (ધન/ખજાનો) હું માગું છું—જેના દ્વારા સ્વર્ણ (પ્રસરતું પ્રકાશ) સમાન અમે નૃણ્ (માનવ શક્તિઓ) ઉપર વ્યાપી જઈએ. હે મરુતો, આ મારું હર્યતા વચન (આનંદથી ગ્રહણયોગ્ય સ્તુતિ) સ્વીકારો; તેના બળે અમે તરસા (ઉત્કટ શક્તિથી) હિમાઃ શતં (સો શિયાળા/વર્ષો)ની અંધકારતા પાર કરીએ.