Rig Veda 5.54.6: Mandala 5, Sukta 54, Mantra 6

Sukta 5.54

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.54)

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अभ्राजि शर्धो मरुतो यदर्णसं मोषथा वृक्षं कपनेव वेधसः । अध स्मा नो अरमतिं सजोषसश्चक्षुरिव यन्तमनु नेषथा सुगम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.54.6

Transliteration

abhrā́ji śárdho maruto yád arṇasáṁ móṣathā vṛkṣáṁ kapanéva vedhasaḥ | ádha smā no arámatim sajoṣasaś cákṣuriva yántam ánu neṣathā sugám ||

Translation

హే మరుతులారా! ఉప్పొంగే ప్రతిఘటనను మీరు తొలగించినప్పుడు మీ శర్ధ్ (దళం) ప్రకాశిస్తుంది—వేధస్ (నిపుణ కర్త) గొడ్డలితో వృక్షాన్ని కూల్చినట్లుగా. అప్పుడు, సజోషస్ (సమరసంగా) ఉండి, మా అరమతి (సత్ప్రయత్న బుద్ధి/ఇచ్ఛ)ని—కన్ను నడిచేవానిని దారి చూపినట్లుగా—దాని అనుసరణలో సుగమ మార్గంలో నడిపించండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभ्राजि: bright, shining
• अभ्राजि: Kartā (शर्धः के साथ कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अभ्राजि (प्रातिपदिक; ‘अभ्राज्’/‘अभ्राजिन्’ प्रकार) अथवा √भ्राज् (दीप्तौ) से व्युत्पन्न

• शर्धः: host, troop
• शर्धः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक)

• मरुतः: O Maruts
• मरुतः: Sambodhana (addressed)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (मोषथाः का कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्णसम्: flood, surge, wave (mass of waters)
• अर्णसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्णस (प्रातिपदिक)

• मोषथाः: you (pl.) steal/strip away
• मोषथाः: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुष् (स्तेये/अपहरणे)

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)

• कपनेव: like a trembling one / like a shaker
• कपनेव: Kartā-उपमान (उपमा-सम्बन्ध)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: कपन (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• वेधसः: the wise/skillful ones (inspired ones)
• वेधसः: Kartā (मरुतः के साथ)
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक)

• अध: then, now
• अध: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: अध (अव्यय)

• स्म: indeed, just
• स्म: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)

• नः: to us / for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरमतिम्: readiness, willingness, helpful intent
• अरमतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अरमति (प्रातिपदिक)

• सजोषसः: in concord, of one accord
• सजोषसः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; ‘स-जोस्’ = ‘साथ-साथ/एकमत’)

• चक्षुः: eye
• चक्षुः: Karaṇa (उपमा में साधन/उपमान)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: Upamā-particle
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• यन्तम्: going, moving
• यन्तम्: Karma (नेषथाः का कर्म)
• Type: Participle
• Root: √यम् (गत्यादौ/नियमे) से वर्तमान कृदन्त ‘यन्त्’

• अनु: along, after
• अनु: Adverbial (directional)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• नेषथाः: lead (you pl.)
• नेषथाः: Kriyā (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √नी (नयने)

• सुगम्: easy path, good passage
• सुगम्: Karma (नेषथाः का लक्ष्य/वस्तु)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु-ग (प्रातिपदिक; ‘सु’ + ‘ग’/‘गम्’ भाव) अथवा ‘सुग’