Adhyaya 51
JaiminiDialogueReturn120 Shlokas

Adhyaya 51: Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

यक्षानुशासन (Yakṣānuśāsana)

Jaimini Returns

ఈ అధ్యాయంలో యక్షానుశాసనం వివరించబడింది. గృహకార్యాలు, యజ్ఞకర్మల్లో అంతరాయం కలిగించే గ్రహ-బాలులు మరియు స్త్రీభూతాలు/యోగినుల లక్షణాలు, వారి ఉపద్రవ కారణాలు, అలాగే శాంతి, రక్షణ, ప్రాయశ్చిత్త విధానాలు ధర్మబద్ధంగా సంక్షిప్తంగా చెప్పబడినవి।

Divine Beings

Mārkaṇḍeya (ṛṣi, speaker)Prajāpati (invoked authority for auspicious/inauspicious action)Janārdana (invoked in remedial remembrance)Brahmā (as carācaraguru in a kuladevatā context)Yama (associated with kapota)Mṛtyu (associated with śyena)Kāla (associated with kāka)Nirṛti (associated with ulūka)

Celestial Realms

No explicit Svarga/Naraka itinerary; the chapter is primarily domestic-ritual and etiological in scope

Key Content Points

Genealogy and classification: Duḥsahā and Nirmāṣṭi beget sixteen jagadvyāpī grahas—eight kumāras (e.g., Dantākṛṣṭi, Tathokti, Parivarta, Aṅgadhṛk, Śakuni, Gaṇḍaprāntarati, Garbhahā, Sasyahā) and eight kanyās (e.g., Niyojikā, Virodhinī, Svayaṃhārikā, Bhrāmaṇī, Ṛtuhārikā, Smṛtihārikā, Bījāpahāriṇī, Dveṣaṇī).Symptomatology and domains of harm: infant dentition disturbances, speech inversion and ominous utterances, pregnancy endangerment and fetal loss, menstrual obstruction, memory and seed/virility loss, domestic theft (food, milk, ghee, oil, cloth), social conflict, and crop blight.Ritual-ethical countermeasures: sitasarṣapa (white mustard) scattering, mantra-japa and rakṣā rites, homa with tilas, tīrtha-snāna, household purity and rule-based conduct, avoidance of inauspicious timings/actions, and protective regulation of the sūtikāgṛha and domestic spaces.Extended progeny and omens: secondary offspring (e.g., Vijalpā, Kalahā) and omen-birds (śyena, kāka, kapota, gṛdhra, ulūka) are tied to misfortune; avoidance and śānti are advised when such signs manifest in the home.Normative linkage: the chapter repeatedly frames susceptibility as amplified by anācāra (bad conduct), aśauca (impurity), and neglected domestic ritual obligations, presenting graha-affliction as both metaphysical and behavioral.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 51Yakshanushasana Markandeya Puranagraha kumara kanyā Markandeya PuranaDantakrishti Tathokti Parivarta grahaNiyojika Virodhini Svayamharika Bhramani Rtuharikasutikagriha raksha mustard seed sitasarshapaGarbhaha Sasyaha crop blight grahaPuranic domestic rituals and shanti ritesPuranic demonology of household afflictions

Shlokas in Adhyaya 51

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे यक्षानुशासनो नाम पञ्चाशोऽध्यायः । एकपञ्चाशोऽध्यायः- ५१ मार्कण्डेय उवाच दुःसहस्याभवद्भार्या निर्माष्टिर्नाम नामतः । जाता कलॆस्तु भार्यायामृतौ चाण्डालदर्शनात् ॥

ఇట్లు శ్రీ మార్కండేయ పురాణంలో ‘యక్షోపదేశము’ అనే యాభైవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది. యాభై ఒకటవ అధ్యాయం. మార్కండేయుడు అన్నాడు—దుఃసహుని భార్య పేరు నిర్మాష్టి. కలియుగంలో, ఋతుకాలంలో, చండాలుని దర్శనం కారణంగా ఆమె గర్భవతైంది।

Verse 2

तयोरपत्यान्यभवने जगद्व्यापीनि षोडश । अष्टौ कुमाराः कन्याश्च तथाष्टावतिभीषणाः ॥

ఆ ఇద్దరిలోనుండి సంచారంలో జగద్వ్యాపినులైన పదహారు సంతానం జన్మించింది. వారిలో ఎనిమిది ‘కుమారులు’ (శిశువులను పీడించువారు) మరియు అలాగే ఎనిమిది అత్యంత భయంకరమైన ‘కన్యలు’ పుట్టారు।

Verse 3

तन्ताकृष्टिस्तथोक्तिश्च परिवर्तस्तथापरः । अङ्गध्रुक् शकुनिश्चैव गण्डप्रान्तरतिस्तथा ॥

వారి పేర్లు—తంతాకృష్టి, తథోక్తి, పరివర్త, మరియు మరొకడు (అపర); అలాగే అంగధృక్, శకుని, మరియు గండప్రాంతరతి।

Verse 4

गर्भहा सस्यहा चान्यः कुमारास्तनयास्तयोः । कन्याश्चान्यास्तथैवाष्टौ तासां नामानि मे शृणु ॥

మరియు కుమారులైన ఆ పుత్రులలో గర్భహా, సస్యహా, ఇంకా మరొకడు ఉన్నాడు; అలాగే మరి ఎనిమిది కన్యలు కూడా ఉన్నారు. వారి పేర్లు నన్ను నుండి వినండి।

Verse 5

नियोजिका वै प्रथमा तथैवान्या विरोधिनी । स्वयंहारकरी चैव भ्रामणी ऋतुहारिका ॥

మొదటిది నియోజికా; రెండవది విరోధినీ; అలాగే స్వయంహారకరీ, భ్రామణీ, మరియు ఋతుహారికా కూడా.

Verse 6

स्मृतिबीजहरे चान्ये तयोः कन्ये 'तिदारुणे । विद्वेषण्यष्टमी नाम कन्या लोकभयावहा ॥

మరియు మిగిలిన ఇద్దరు స్మృతిబీజహరే—ఆ ఇద్దరు కన్యలు అత్యంత భయంకరమైనవారు. ఎనిమిదవ కన్య పేరు విద్వేషణీ; ఆమె జగత్తుకు భయాన్ని కలిగించేది.

Verse 7

एतासां कर्म वक्ष्यामि दोषप्रशमनञ्च यत् । अष्टानाञ्च कुमाराणां श्रुयतां द्विजसत्तम ॥

నేను వారి క్రియలను, అలాగే దోషాలు/ఉపద్రవాలు శమింపజేయు ఉపాయాలను వివరిస్తాను. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అష్టకుమారుల విషయమై వినుము.

Verse 8

दन्ताकृष्टिः प्रसुप्तानां बालानां दशनस्थितः । करोति दन्तसंघर्षं चिकीर्षुर्दुःसहागमम् ॥

దంతాకృష్టి అనే (కుమారీ) నిద్రిస్తున్న పిల్లల పళ్లలో స్థితిచేసి పళ్లను రుబ్బేలా చేస్తుంది; భరించలేని ఉపద్రవాన్ని కలిగించుటకే తపిస్తుంది.

Verse 9

तस्योपशमनं कार्यं सुप्तस्य सितसर्षपैः । शयनस्योपरि क्षिप्तैर्मानुषैर्दशनोपरि ॥

ఆమె (ఉపద్రవం) శాంతి నిద్రిస్తున్న (శిశువు)కు తెల్ల ఆవాలు విత్తనాలతో చేయవలెను—ప్రజలు వాటిని మంచంపై మరియు పళ్లపై/పళ్ల మీద చల్లవలెను.

Verse 10

सुवार्च्चलौषधीस्नानात्तथा सच्छास्त्रकीर्तनात् । उष्ट्रकण्टकखड्गास्थि-क्षौमवस्त्रविधारणात् ॥

సువార్చలా ఔషధితో స్నానం చేయుటవలన, సత్సాస్త్ర జపము/పఠనమువలన, అలాగే ఖదిరకంటకము, అస్తిశూలము (ఎముక తాయితు) మరియు క్షౌమవస్త్రము (నారబట్ట) ధరించుటవలన (ఉపద్రవం) శమిస్తుంది.

Verse 11

तिष्ठत्यन्यकुमारस्तु तथास्त्त्वित्यसकृद्ब्रुवन् । शुभाशुभे नृणां युङ्क्ते तथोक्तिस्तच्च नान्यथा ॥

మరొక కుమారుడు ఉన్నాడు; అతడు పదేపదే ‘తథాస్తు’ అని పలుకుతాడు. అతడు మనుష్యులకు శుభాశుభ ఫలితాలను నియమిస్తాడు—అతడే తథోక్తి; నిజంగా అలాగే.

Verse 12

तस्माददुष्टं माङ्गल्यं वक्तव्यं पण्डितैः सदा । दुष्टे श्रुते तथैवोक्ते कीर्तनीयो जनार्दनः ॥

కాబట్టి పండితులు ఎల్లప్పుడూ కలుషరహితమైన, శుభమైన మాటలనే పలకాలి. కానీ ఏదైనా అశుభం వినబడినా లేదా పలికినా, వెంటనే జనార్దనుడు (విష్ణువు)ను స్తుతించి స్మరించాలి.

Verse 13

चराचरगुरुर्ब्रह्मा या यस्य कुलदेवता । अन्यगर्भे परान् गर्भान् सदैव परिवर्तयन् ॥

బ్రహ్ముడు చరాచర సమస్త జీవులకు గురువు. ఎవరి కులదేవత బ్రహ్ముడో, వారి విషయంలో ఒక (ప్రభావం) ఎల్లప్పుడూ ఇతర సంకల్పాలను మరో యోని లేదా మరో మార్గంలోకి మళ్లిస్తుంది.

Verse 14

रतिमाप्नोति वाक्यञ्च विवक्षोरन्यदेव यत् । परिवर्तकसंज्ञो 'यं तस्यापि सितसर्षपैः ॥

వక్త యొక్క ప్రవృత్తి వేరే దిశకు మళ్లుతుంది; మాట్లాడదలచినవాడి మాటలు కూడా ‘ఇంకేదో’గా మారిపోతాయి. దీనిని ‘పరివర్తకుడు’ అంటారు; దీనికీ తెల్ల ఆవాలు ద్వారా పరిహారం చెప్పబడింది.

Verse 15

रक्षोघ्नमन्त्रजप्यैश्च रक्षाṃ कुर्वोत तत्त्ववित् । अन्यश्चानिलवन्नृणामङ्गेषु स्फुरणोदितम् ॥

హానికర భూతాలను నశింపజేసే మంత్రజపంతో తత్త్వవేత్త రక్షణకర్మ చేయాలి. మరో సూచన గాలిలా ఉద్భవిస్తుంది—మనుషుల అవయవాలలో కంపనలు/ఫడఫడలు కనిపిస్తాయి.

Verse 16

शुभाशुभं समाचष्टे कुशैस्तस्याङ्गताडनम् । काकादिपक्षिसंस्थो 'न्यः श्वादेरङ्गगतो 'पि वा ॥

కుశగడ్డితో తన శరీరాన్ని తాకి కొట్టుకోవడం శుభాశుభ సూచకం. మరో అపశకునం కాకి వంటి పక్షుల్లో ఉంటుంది; అలాగే కుక్క మొదలైనవి శరీరాన్ని తాకడం కూడా సూచనగా చెప్పబడింది.

Verse 17

शुभाशुभञ्च शकुनिः कुमारो 'न्यो ब्रवीति वै । तत्रापि दुष्टे व्याक्षेपः प्रारम्भत्याग एव च ॥

శకున పక్షి శుభాశుభాలను సూచిస్తుంది; మరొక ‘కుమార’ కూడా నిశ్చయంగా పలికి (సూచించి) ఫలాన్ని తెలియజేస్తాడు. అక్కడ కూడా సూచనం అశుభమైతే, దానికి ప్రతికారము చేయాలి, ప్రారంభించిన కార్యాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి.

Verse 18

शुभे द्रुततरं कार्यमिति प्राह प्रजापतिः । गण्डान्तेषु स्थितश्चान्यो मुहूर्तार्धं द्विजोत्तम ॥

ప్రజాపతి అన్నాడు—సూచనం శుభమైతే కార్యాన్ని మరింత వేగంగా చేయాలి. ఓ ద్విజోత్తమా! గండం చివరల వద్ద మరొక (దోషం/స్థితి) అర్ధ ముహూర్తం నిలుస్తుంది.

Verse 19

सर्वारम्भान् कुमारो 'त्ति शस्ताताञ्चानसूयताम् । विप्रोक्त्या देवतास्तुत्या मूलोत्खातेन च द्विज ॥

‘కుమార’ అన్ని కార్యాలను భక్షించి/చెడగొడతాడు; సుభాషితమైన దానిలో దోషాన్వేషణ చేయకూడదు. ఓ ద్విజా! బ్రాహ్మణుని ఉపదేశంతో, దేవతల స్తుతితో, మరియు విషయాన్ని మూలంతో సహా తొలగించడం ద్వారా (ఈ దోషం) శమిస్తుంది.

Verse 20

गोमूत्रसर्षपस्त्राणैस्तदृक्षग्रहपूजनैः । पुनश्च धर्मोपनिषत्करणैः शास्त्रदर्शनैः ॥

గోమూత్రం, ఆవాలు ద్వారా రక్షావిధులతో, సంబంధిత నక్షత్రాలు మరియు గ్రహాల పూజతో, అలాగే ‘ధర్మ గుహ్యసారం’ను ప్రతిబింబించే ప్రయోగాలతో మరియు శాస్త్ర పరామర్శతో (ఆ దోషం/పీడ) శమిస్తుంది.

Verse 21

अनज्ञया जन्मनश्च प्रशमं याति गण्डवान् । गर्भे स्त्रीणां तथान्यस्तु फलनाशी सुदारुणः ॥

అనుజ్ఞ (సరైన అనుమతి/ఆశీర్వాదం) మరియు జాతకర్మ సంస్కారంతో గండపీడితుడు శాంతిని పొందుతాడు. కానీ స్త్రీల గర్భాలలో ఉండే మరొక (దోషం) అత్యంత భయంకరమైనది; అది ఫలాన్ని (భ్రూణాన్ని) నాశనం చేస్తుంది.

Verse 22

तस्य रक्षा सदा कार्या नित्यं शौचनि सेवनात् । प्रसिद्धमन्त्रलिखनाच्छस्तमाल्यादिधारणात् ॥

ఆయన రక్షణను నిత్యం ఆచరించాలి—నిరంతర శౌచాచరణతో, ప్రసిద్ధమైన (ఆమోదిత) మంత్రాలను లిఖించుటతో, మంగళమాల్యములు మొదలైనవి ధరించుటతో।

Verse 23

विशुद्धगेहावसथादनायासाच्च वै द्विज । तथैव सस्यहा चान्यः सस्यर्धिमुपहन्ति यः ॥

హే ద్విజా! శుద్ధమైన గృహంలో, శుద్ధ నివాసస్థానంలో నివసించుటతో, మరియు అనవసర శ్రమ/తణుకు లేకుండుటతో (రక్షణ నిలుస్తుంది); అలాగే మరొకడు—పంటలను నాశనం చేసేవాడు—పంట సమృద్ధిని హానిచేస్తాడు।

Verse 24

तस्यापि रक्षां कुर्वोत जीर्णोपानद्विधारणात् । तथापसव्यगमनाच्छाण्डालस्य प्रवेशणात् ॥

అతనినుంచి కూడా రక్షణ చేయాలి—జీర్ణమైన పాదరక్షలు ధరించకుండుటతో, అలాగే అపథ్య/అమంగళ గమన-ఆచరణను నివారించుటతో, మరియు రక్షిత ప్రదేశంలో చాండాలుని ప్రవేశాన్ని నిరోధించుటతో।

Verse 25

बहिर्बलिप्रदानाच्च सोमाम्बुपरिकीर्तनात् । परदारपहद्रव्यहरणादिषु मानवान् ॥

బయట బలి అర్పణచేయుటతో, మరియు సోమజల నామోచ్చారణ/జపంతో; పరస్త్రీ సమీపించుట, పరధన అపహరణ మొదలైన కర్మల నుండి ప్రజలను నిరోధించాలి, అలాగే అలాంటి ఇతర అపరాధాల నుండీ।

Verse 26

नियोजयति चैवाऽन्यान् कन्या सा च नियोजिका । तस्याः पवित्रपठनात् क्रोधलोभादिवर्जनात् ॥

ఇతరులను కార్యంలో ప్రవృత్తి చేయించే కన్య ‘ప్రేరిక’ అని పిలువబడుతుంది; ఆమె ప్రభావం నుండి రక్షణ శుద్ధి సూక్తాల జపంతో, అలాగే క్రోధం, లోభం మొదలైనవాటిని త్యజించుటతో కలుగుతుంది।

Verse 27

नियोजयति मामिष्टविरोधाच्च विवर्जनम् । आक्रुष्टोऽन्येन मन्येत ताडितो वा नियोजिका ॥

‘ఆమెనే నన్ను ప్రేరేపిస్తోంది’ అని భావించి, ప్రియమైన దానిపై (ఇతరులదైనా, స్వహితమైనా) ద్వేషంతో కార్యం చేయకూడదు. ఎవరో దూషించినా లేదా కొట్టినా, అది ప్రేరకుడి వల్ల జరిగినదని గ్రహించి ప్రతిచర్యకు లోనుకాకూడదు.

Verse 28

नियोजयत्येनमिति न गच्छेत् तद्वशं बुधः । परदारादिसंसर्गे चित्तमात्मानमेव च ॥

‘ఆమె అతనిని నడిపిస్తోంది’ అని భావించి జ్ఞాని ఆమె వశానికి లోనుకాకూడదు. పరస్త్రీ సంగమం మొదలైన సందర్భాలలో మనసును—అంతేకాదు తనను తానే—కట్టుదిట్టంగా కాపాడుకోవాలి.

Verse 29

नियोजयत्यत्र सा मामिति प्राज्ञो विचिन्तयेत् । विरोधं कुरुते चान्या दम्पत्योः प्रीयमाणयोः ॥

వివేకి ‘ఇక్కడ ఆమెనే నన్ను నియోగిస్తోంది’ అని ఆలోచించాలి. మరొక ప్రేరకుడు, సాధారణంగా ప్రేమతో ఉన్న భార్యాభర్తల మధ్య కూడా పరస్పర వైరం కలిగిస్తాడు.

Verse 30

बन्धूनां सुहृदां पित्रोः पुत्रैः सावर्णिकैश्च या । विरोधिनी सा तद्रक्षां कुर्वोत बलिकर्मणा ॥

బంధువులు, మిత్రులు, తల్లిదండ్రులు, పిల్లలు, తన గణంలోని వారిపట్ల కూడా వైరం కలిగించే ఆ శక్తిని నివారించేందుకు బలి-అర్పణ విధితో రక్షణకర్మ చేయాలి.

Verse 31

तथातिवादसहनाच्छास्त्राचारनिषेवणात् । धान्यं खलाद् गृहाद् गोभ्यः पयः सर्पिस्तथापरा ॥

అలాగే కఠిన వాక్యాలను సహించడం వల్ల, శాస్త్రోక్త మరియు ఆచార ధర్మాలను ఆచరించడం వల్ల కూడా (రక్షణ కలుగుతుంది). ఖలియానంనుండి ధాన్యాన్ని, ఇంటిని కాపాడాలి; గోవుల నుండి పాలు, నెయ్యి—ఇలానే ఇతర విషయాల్లో కూడా.

Verse 32

समृद्धिमृद्धिमद्रव्यादपहिन्ति च कन्यका । सा स्वयंहारिकेत्युक्ता सदान्तर्धानतत्परा ॥

ఒక కన్యారూపిణి భూతస్త్రీ మనుష్యుని ధనసంపత్తి నుండి శ్రీయును వృద్ధినీ హరించుతుంది. ఆమె ‘స్వయంహారికా’ అని పిలువబడుతుంది; నిత్యం అదృశ్యమై అంతర్ధానమగుటలో తత్పరంగా ఉంటుంది.

Verse 33

महानसादर्धसिद्धमन्नागारस्थितं तथा । परिविश्यमाणञ्च सदासार्धं भुङ्क्ते च भुञ्जता ॥

ఆమె వంటగదిలోని అర్ధపక్వమైనదాన్ని తీసుకుపోతుంది; అలాగే గోదాములో నిల్వచేసినదాన్నీ. భోజనం వడ్డించే వేళ ఆమె ఎల్లప్పుడూ భోజనకర్తతో కలిసి భుజిస్తుంది.

Verse 34

उच्छेषणं मनुष्याणां हरत्यन्नञ्च दुर्हरा । कर्मान्तागारशालाभ्यः सिद्धर्धि हरति द्विज ॥

ఆమెను నివారించడం కష్టం; ప్రజల ఉచ్ఛిష్టాన్నీ వారి ఆహారాన్నీ అపహరిస్తుంది. అలాగే పనిశాలలు, శిల్పశాలల నుండి సిద్ధినీ వృద్ధినీ హరిస్తుంది, ఓ ద్విజా.

Verse 35

गोस्त्रीस्तनेभ्यश्च पयः क्षीरहारी सदैव सा । दध्नो घृतं तिलात्तैलं सुरागारात्तथा सुराम् ॥

ఆమె ఎల్లప్పుడూ పాలను దొంగిలిస్తుంది—ఆవుల పాలు, స్త్రీల స్తన్యమును కూడా. పెరుగులోనుండి నెయ్యిని, నువ్వులనుండి నూనెను, మద్యశాలనుండి మద్యమును కూడా హరిస్తుంది.

Verse 36

रागं कुसुम्भकादीनां कार्पासात् सूत्रमेव च । सा स्वयंहारिका नाम हरत्यविरतं द्विज ॥

ఆమె కుసుంబాది రంగులను, అలాగే పత్తి నుండి నూలును కూడా తీసుకుపోతుంది. ఆమె ‘స్వయంహారికా’ అని ప్రసిద్ధి; ఓ ద్విజా, ఆమె నిరంతరం దొంగతనం చేస్తూనే ఉంటుంది.

Verse 37

कुर्याच्छिखण्डिनोर्द्वन्द्वं रक्षार्थं कुट्रिमां स्त्रियम् । रक्षाश्चैव गृहे लेख्या वर्ज्याचोच्छिष्टता तथा ॥

రక్షణార్థం ‘శిఖండినీ’ యుగలరూపంగా ఒక కృత్రిమ స్త్రీ-ప్రతిమను చేయించాలి. ఇంటిలో రక్షా-చిహ్నాలు గీయాలి; అలాగే ఉచ్ఛిష్టజన్య అపవిత్రత/దూషణను కూడా నివారించాలి.

Verse 38

होमाग्निदेवताधूपभस्मना च परिष्क्रिया । कार्याः क्षीरादिभाण्डानामेवं तद्रक्षणं स्मृतम् ॥

హోమాగ్ని దేవత యొక్క పవిత్రతతో, ధూపం మరియు భస్మంతో శుద్ధి చేయాలి—ప్రత్యేకంగా పాలు మొదలైన వాటి పాత్రలకు. ఈ విధంగా వాటి రక్షణ బోధించబడింది.

Verse 39

उद्वेगं जनयत्यन्या एकस्थाननिवासिनः । पुरुषस्य तु या प्रोक्ता भ्रामणी सा तु कन्यका ॥

మరొకటి ఒకే స్థలంలో నివసించేవారిలో ఆందోళనను కలిగిస్తుంది. పురుషుని విషయంలో ‘భ్రామణీ’ అని చెప్పబడినది, ఆమె కూడా ‘కన్యకా’ (కన్యారూప బంధన/బాధ)యే.

Verse 40

तस्याथ रक्षां कुर्वोत विक्षिप्तैः सितसर्षपैः । आसने शयने चोर्व्यां यत्रास्ते स तु मानवः ॥

ఆ (భ్రామణీ)కు వ్యతిరేకంగా తెల్ల ఆవాల గింజలను చల్లుతూ రక్షణ చేయాలి—ఆసనంపై, శయనంపై, మరియు ఆ వ్యక్తి కూర్చునే నేలపై.

Verse 41

चिन्तयेच्च नरः पापा मामेषा दुष्टचेतना । भ्रामयत्यसकृज्जप्यं भुवः सूक्तं समाधिना ॥

అప్పుడు ఆ పురుషుడు ఇలా మననం చేయాలి—‘ఈ పాపిని, దుష్టచిత్తం గలది నన్ను భ్రమింపజేస్తోంది/తిప్పుతోంది.’ తరువాత ఏకాగ్రతతో పునఃపునః ‘భూః-సూక్తం’ జపించాలి.

Verse 42

स्त्रीणां पुष्पं हरत्यन्या प्रवृत्तं सा तु कन्यका । तथाप्रवृत्तं सा ज्ञेया दौः सहा ऋतहारिका ॥

మరొక కన్యాదోషం స్త్రీలలో ప్రారంభమైన ‘పుష్పం’ (అంటే రజస్స్రావం)ను హరిస్తుంది; ఆ కన్య దుర్ధర్షిణి ‘ఋతహారికా’—రజోపహారిణి—అని తెలిసికొనవలెను।

Verse 43

कुर्वोत तीर्थदेवौकश्चैत्यपर्वतसानुषु । नदीसङ्गमखातेषु स्त्रपनं तत्प्रशान्यते ॥

తీర్థాలలో, దేవాలయ నివాసస్థానాలలో, క్షేత్రాలలో, పర్వత శిఖర/ఓరల్లో, అలాగే నదీ సంగమాలలో మరియు పుణ్య హ్రదాలలో స్నాన-ఆచరణచేత ఆ (దోషం) శమిస్తుంది।

Verse 44

मन्त्रवित् कृततत्त्वज्ञः पर्वसूषसि च द्विज । चिकित्साज्ञश्च वै वैद्यः संप्रयुक्तैर्वरौषधैः ॥

ఓ ద్విజా! మంత్రవిదుడు, స్థాపిత సిద్ధాంతాలను గ్రహించినవాడు, చికిత్సలో నిపుణుడైన వైద్యుడు—ఉత్తమ ఔషధాలను సమ్యక్‌గా ప్రయోగించి (దాని) శాంతి/చికిత్సను కలిగించాలి।

Verse 45

स्मृतिं चापहरत्यन्या स्त्रीणां सा स्मृतिहारिका । विविक्तदेशसेवित्वात्तस्याश्चोपशमो भवेत् ॥

మరొక (దోషం) స్త్రీల స్మృతిని హరిస్తుంది; ఆమె ‘స్మృతిహారికా’—స్మృతి అపహారిణి—అని పిలువబడుతుంది. ఏకాంతవాసం వల్ల ఆమె ఉపద్రవం శమిస్తుంది।

Verse 46

बीजापहारिणी चान्या स्त्रीपुंसोरतिभीषणाः । मेध्यान्नभोजनैः स्नानैस्तस्याश्चोपशमो भवेत ॥

మరొక (దోషం) ‘బీజాపహారిణీ’ స్త్రీ-పురుషులకు అత్యంత భయంకరమైనది, ఎందుకంటే అది బీజం (సంతానశక్తి)ను హరిస్తుంది. శుద్ధాహార సేవనం మరియు స్నానాలచేత ఆమె ఉపద్రవం శమిస్తుంది।

Verse 47

अष्टमी द्वेषणी नाम कन्या लोकभयावहा । या करोति जनद्विष्टं नरं नारीमथापि वा ॥

ఎనిమిదవ కన్య ‘ద్వేషణీ’ అని పిలువబడుతుంది; ఆమె లోకానికి భయాన్ని కలిగించేది. ఆమె పురుషుని గానీ స్త్రీని గానీ ప్రజలలో ద్వేషింపబడేలా చేస్తుంది.

Verse 48

मधुक्षीरघृताक्तांस्तु शान्त्यर्थं होमयेत् तिलान् । कुर्वोत मित्रविन्दांश्च तथेष्टिं तत्प्रशान्यते ॥

శాంతి కోసం తేనె, పాలు, నెయ్యితో అభ్యక్తమైన అగ్నిలో నువ్వులను ఆహుతి ఇవ్వాలి. మిత్రులను సంపాదించే కార్యాలు చేయాలి, అలాగే ఇష్టి-యాగం చేయాలి—అప్పుడు ఆ ఉపద్రవం శమిస్తుంది.

Verse 49

एतेषान्तु कुमाराणां कन्यानां द्विजसत्तम । अष्टत्रिंशदपत्यानि तेषां नामानि मे शृणु ॥

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఈ కన్యలకు ముప్పై ఎనిమిది ‘సంతానం’ (ఉద్భవ రూపాలు/ఫలితాలు) ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు నన్ను నుండి విను.

Verse 50

दन्ताकृष्टेरभूत् कन्या विजल्पा कलहा तथा । अवज्ञानृतदुष्टोक्तिर्विजल्पा तत्प्रशान्तये ॥

దంతాకృష్టి అనే దోషం నుండి ‘విజల్పా’ మరియు ‘కలహా’ అనే కన్యలు ఉద్భవించాయి. అవమానం, అసత్యం, దుష్ట వాక్యం—ఇవి విజల్పా లక్షణాలు; ఆమె శాంతి విధానం బోధించబడుతోంది.

Verse 51

तामेव चिन्तयेत् प्राज्ञः प्रयतश्च गृही भवेत् । कलहा कलहं गेहे करोत्यविरतं नृणाम् ॥

విద్వాన్ ఆమెనే ఏకాగ్రంగా ధ్యానించాలి, గృహస్థుడు సంయమంతో ఉండాలి. ‘కలహా’ ఇంటిలోని ప్రజల మధ్య నిరంతర కలహాన్ని పుట్టిస్తుంది.

Verse 52

कुटुम्बनाशहेतुः सा तत्प्रशान्तिं निशामय । दूर्वाङ्कुरान्मधुघृतक्षीराक्तान् बलिकर्मणि ॥

ఆమె గృహనాశానికి కారణమగును; ఆమె శాంతిక్రియను వినుము. బలికర్మలో తేనె, నెయ్యి, పాలు పూసిన దూర్వా మొలకలను ఉపయోగించవలెను.

Verse 53

विक्षिपेज्जुहुयाच्चैवानलं मित्रञ्च कीर्तयेत् । भूतानां मातृभिः सार्धं बालकानान्तु शान्तये ॥

బలిని చల్లవలెను, అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించవలెను, మరియు మిత్రుని జపించవలెను; భూతమాతృకలతో కూడి—పిల్లల శాంతి, రక్షణార్థం.

Verse 54

विद्यानां तपसाञ्चैव संयमस्य यमस्य च । कृष्यां वाणिज्यलाभे च शान्तिं कुर्वन्तु मे सदा ॥

అధ్యయనంలో, తపస్సులో, నియమ-సంయమంలో, అలాగే వ్యవసాయంలో మరియు వాణిజ్యలాభాలలో కూడా వారు నాకు ఎల్లప్పుడూ శాంతి, శ్రేయస్సు ప్రసాదించుగాక.

Verse 55

पूजिताश्च यथान्यायं तुष्टिं गच्छन्तु सर्वशः । कुष्माण्डा यातुधानाश्च ये चान्ये गणसंज्ञिताः ॥

విధివిధానంగా పూజింపబడిన వారు అందరూ అన్ని విధాల తృప్తిని పొందుగాక—కుష్మాండులు, యాతుధానులు, మరియు ఇతర గణములుగా ప్రసిద్ధులైనవారు.

Verse 56

महादेवप्रसादेन महेश्वरमतेन च । सर्व एते नृणां नित्यं तुष्टिमाशु व्रजन्तु ते ॥

మహాదేవుని కృపవలన, మహేశ్వరుని విధానమునుబట్టి, ఈ సమస్త సత్త్వములు మనుష్యుల పట్ల త్వరగా ఎల్లప్పుడూ తృప్తిని పొందుగాక.

Verse 57

तुष्टाः सर्वं निरस्यन्तु दुष्कृतं दुरनुष्ठितम् । महापातकजं सर्वं यच्चान्यद्विघ्नकारणम् ॥

వారు ప్రసన్నులై సమస్త దుష్కృత్యములను, కుకర్మములను, మహాపాపములనుండి పుట్టినదంతటిని మరియు ఇతర విఘ్నకారణములన్నిటిని తొలగించుగాక।

Verse 58

तेषामेव प्रसादेन विघ्ना नश्यन्तु सर्वशः । उद्वाहेषु च सर्वेषु वृद्धिकर्मंसु चैव हि ॥

వారి కృపవలననే సమస్త విఘ్నములు పూర్తిగా నశించుగాక—అన్ని వివాహకార్యములలోను, వృద్ధి సమృద్ధి కొరకు చేయు కర్మకాండలలోను।

Verse 59

पुण्यानुष्ठानयोगेषु गुरुदेवार्चनेषु च । जपयज्ञविधानेषु यात्रासु च चतुर्दश ॥

శుభ ధార్మిక కార్యములలో, గురు మరియు దేవత పూజలో, జప యజ్ఞ విధానములలో, అలాగే తీర్థయాత్రలలో—చతుర్దశి తిథిలో కూడా।

Verse 60

शरीरारोग्यभोग्येषु सुखदानधनेषु च । वृद्धबालातुरेष्वेव शान्तिं कुर्वन्तु मे सदा ॥

శరీర ఆరోగ్యములోను భోగములలోను, సుఖములోను, దానములోను ధనములోను—ప్రత్యేకంగా వృద్ధులు, పిల్లలు, రోగుల విషయములో—వారు నాకు ఎల్లప్పుడూ శాంతిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 61

सोमाम्बुपौ तथाम्भोधिः सविता चानिलानलौ । तथोक्तेः कालजिह्वोऽभूत् पुत्रस्तालनिकेतनः ॥

సోముడు, అంబుపా, అలాగే సముద్రము; సవితృ, వాయువు మరియు అగ్ని—ఇట్లు చెప్పబడింది. ఆ పేర్కొన్న ఉక్తి/ఉచ్చారణ నుండి కాలజిహ్వ జన్మించాడు; అతని కుమారుడు తాలనికేతనుడు.

Verse 62

सा येषां रसना-संस्थास्तानसाधून् विबाधते । परिवर्तसुतौ द्वौ तु विरूपविकृतौ द्विज ॥

ఆ (దేవి) ఆ జనుల నాలుకపై నివసిస్తూ దుష్టులను బాధిస్తుంది. ఓ బ్రాహ్మణా, పరివర్తునికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు—వికారరూపులు, వికలాంగులు.

Verse 63

तौ तु वृक्षाग्र-परिखा-प्राकाराम्भोधि-संश्रयौ । गुर्विण्याः परिवर्तन्तौ कुरुतः पादपाणिषु ॥

ఆ ఇద్దరూ చెట్ల శిఖరాలు, గోతులు, ప్రాకారాలు, మహాసముద్రం వంటి చోట్ల ఆశ్రయం పొందారు. గర్భిణి స్త్రీలోపల సంచరిస్తూ ఆమె పాదాలు, చేతుల్లో బాధ కలిగించారు.

Verse 64

क्रौष्टुके परिवर्तः स्यात् गर्भस्य अन्योदरात् ततः । न वृक्षं चैव नैवाद्रिं न प्राकारं महोदधिम् ॥

పరివర్తుడు మళ్లీ క్రౌష్టుకుని గర్భంలో జన్మించేవాడు; ఆ తరువాత అతనికి చెట్టు, పర్వతం, ప్రాకారం, మహాసముద్రం—ఏదితోనూ సంబంధం ఉండదు.

Verse 65

परिखां वा समाक्रामेद् अबला गर्भधारिणी । अङ्गध्रुक् तनयं लेभे पिशुनं नाम नामतः ॥

లేదా బలహీనమైన గర్భిణి స్త్రీ ఒక గోతిని దాటితే, అప్పుడు అంగధృకునికి ఒక కుమారుడు లభించాడు—అతని పేరు ‘పిశున’ అని పెట్టారు.

Verse 66

सोऽस्थिमज्जागतः पुंसां बलमत्त्यजितात्मनाम् । श्येन-काक-कपोताṃश्च गृध्रोलूकैश्च वै सुतान् ॥

అతడు మనుష్యుల ఎముకలు, మజ్జలో ప్రవేశించి ఆత్మనియంత్రణలేని వారి బలాన్ని భక్షిస్తాడు. ఇంకా గద్ద, కాకి, పావురం, గద్దపక్షి, గుడ్లగూబ రూపాలైన కుమారులు కూడా పుట్టారు.

Verse 67

अवाप शकुनिः पञ्च जगृहुस्तान् सुरासुराः । श्येनं जग्राह मृत्युः च काकं कालो गृहीतवान् ॥

శకుని ఐదుగురిని (అటువంటి జీవులను) పొందింది, దేవతలు మరియు రాక్షసులు వాటిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మృత్యువు డేగను, కాలము కాకిని పట్టుకున్నాయి.

Verse 68

उलूकं निरृतिश्चैव जग्राहातिभयावहम् । गृध्रं व्याधिस्तदीशोऽथ कपोतं च स्वयं यमः ॥

నిర్ఋతి భయంకరమైన గుడ్లగూబను, వ్యాధి రాబందును, మరియు సాక్షాత్తు యముడే పావురాన్ని పట్టుకున్నాడు.

Verse 69

एतेषामेव चैवोक्ता भूताḥ पापोपपादने । तस्माच्छ्येनादयो यस्य निलीयेयुः शिरस्यथ ॥

పాపం ఎక్కడ పుడుతుందో అక్కడ ఈ జీవులు ఉంటాయని చెప్పబడింది. కాబట్టి, డేగ మరియు ఇతరులు ఒకరి తలపై వాలినట్లయితే...

Verse 70

तेनात्मरक्षणायालं शान्तिं कुर्याद्विजोत्तम । गेहे प्रसूतिर् एतेषां तद्वन् नीडनिवेशनम् ॥

ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! తనను తాను రక్షించుకోవడానికి శాంతి పూజ చేయాలి. అలాగే ఈ జీవులు ఇంట్లో పిల్లలను కనడం లేదా గూళ్ళు కట్టుకోవడం కూడా అశుభం.

Verse 71

नरस् तं वर्जयेद् गेहं कपोताक्रान्तमस्तकम् । श्येनः कपोतो गृध्रश्च काकोलूकौ गृहे द्विज ॥

యజమాని తలపై పావురం వాలిన ఇంటిని వదిలివేయాలి. డేగ, పావురం, రాబందు, కాకి మరియు గుడ్లగూబ (ఇంట్లో కనిపించడం అశుభం).

Verse 72

प्रविष्टः कथयेदन्तं वसतां तत्र वेश्मनि । ईदृक् परित्यजेद् गेहं शान्तिं कुर्याच्च पण्डितः ॥

ఇలాంటి జీవి లేదా అపశకున సూచకం ఇంటిలో ప్రవేశిస్తే, ఆ ఇంటిలో నివసించువారికి అంతం సమీపించిందని సూచిస్తుంది. కాబట్టి అటువంటి సందర్భంలో జ్ఞాని గృహాన్ని విడిచి శాంతికర్మలను ఆచరించాలి.

Verse 73

स्वप्नेऽपि हि कपोतस्य दर्शनं न प्रशस्यते । षडपत्यानि कथ्यन्ते गण्डप्रान्तरतिस्तथा ॥

స్వప్నంలో కూడా పావురాన్ని చూడటం శుభం కాదని భావిస్తారు. అలాగే ‘ఆరు సంతానం’ అనే సూచన, మరియు చెంప/కనుబొమ్మ పక్క అంచున రతి (గణ్డ-ప్రాంత-రతి) కూడా అపశకున సూచనలుగా చెప్పబడినవి.

Verse 74

स्त्रीणां रजस्यवस्थानं तेषां कालांश्च मे शृणु । चत्वार्यहानि पूर्वाणि तथैवाऽन्यत् त्रयोदश ॥

స్త్రీలలో రజస్వల స్థితి మరియు దానికి సంబంధించిన కాలపరిమాణాన్ని నన్ను విను—మొదటి నాలుగు రోజులు, అలాగే తదుపరి పదమూడు రోజులు.

Verse 75

एकादश तथैवाऽन्यदपत्यं तस्य वै दिने । अन्यद्दिनाभिगमने श्राद्धदाने तथाऽपरे ॥

పదకొండవ రోజున కూడా అలాగే ఒక ప్రత్యేక రకమైన సంతానం కలుగుతుందని చెప్పబడింది. మరొక రోజున సంగమం విషయంలో, ఇతర రోజుల్లో శ్రాద్ధం మరియు దానం విషయంలో (ప్రత్యేక ఫలితాలు లేదా అపశుభత) బోధించబడింది.

Verse 76

पर्वस्वथाऽन्यत् तस्मात्तु वर्ज्यान्येतानि पण्डितैः । गर्भहन्तुः सुतो निघ्नो मोहनी चापि कन्यका ॥

పర్వదినాలలో మరియు మరికొన్ని ఇతర దినాలలో కూడా; అందువల్ల పండితులు ఈ కాలాలను వర్జించాలి. లేకపోతే ‘గర్భహంతృ’, ‘సుతనిఘ్న’ మరియు ‘మోహినీ కన్యక’ వంటి ఫలితాలు కలుగుతాయని చెప్పబడింది.

Verse 77

प्रविश्य गर्भमत्त्येको भुक्त्वा मोहयतेऽपरा । जायन्ते मोहनात् तस्याः सर्पमण्डूककच्छपाः ॥

గర్భంలో ప్రవేశించిన ఒక శక్తి భ్రూణాన్ని భక్షిస్తుంది; మరొకటి భోజనం చేసి మోహాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆ మోహం వల్ల సర్పాలు, కప్పలు, తాబేళ్లు పుడతాయి.

Verse 78

सरीसृपाणि चाऽन्यानि पुरीषमथवा पुनः । षण्मासान् गुर्विणीं मांसमश्नुवानामसंयताम् ॥

ఇతర సర్పించే జీవులు—లేదా మలమూ—ప్రకటించవచ్చు. ఇది ఆరు నెలల గర్భిణి మాంసం తిని నియంత్రణలేని (అసంయమిత) స్త్రీ విషయమై చెప్పబడింది.

Verse 79

वृक्षच्छायाश्रयां रात्रावथवा त्रिचतुष्पथे । श्मशानकटभूमिष्ठामुत्तरीयविवर्जिताम् ॥

రాత్రి చెట్టు నీడ ఆశ్రయంలో, లేదా మూడు-నాలుగు దారుల కూడలిలో, లేదా శ్మశానపు పొదల ప్రాంతంలో పడుకొని ఉండి; పై వస్త్రం లేకుండా ఉంటే—ఈ స్థితి ఇక్కడ అపశకునకరమని, ప్రమాదకరమని చెప్పబడింది.

Verse 80

रुदमानाṃ निशीथेऽथ आविशेत्तामसौ स्त्रियम् । शस्यहन्तुस्तथैवैकः क्षुद्रको नाम नामतः ॥

అప్పుడు అర్ధరాత్రి, ఆమె ఏడుస్తుండగా, అతడు ఆ స్త్రీలో ప్రవేశించవచ్చు. అలాగే ‘క్షుద్రక’ అనే పేరుతో ‘పంటనాశకుడు’ అని పిలువబడే వాడొకడు ఉన్నాడు.

Verse 81

शस्यार्धिं स सदा हन्ति लब्ध्वा रन्ध्रं शृणुष्व तत् । अमङ्गल्यदिनारम्भे अतृप्तो वपते च यः ॥

అతడు ఎప్పుడూ చిల్లు దొరికితే పంటలో సగాన్ని నాశనం చేస్తాడు—ఇది విను. అపశకున దినారంభంలో తృప్తి లేక (లేదా తగిన శాంతి చేయక) విత్తనాలు చల్లేవాడికి అటువంటి నష్టం కలుగుతుంది.

Verse 82

क्षेत्रेष्वनुप्रवेशं वै करोत्यान्तोपसङ्गिषु । तस्मात्कल्पः सुप्रशस्ते दिनेऽभ्यर्च्य निशाकरम् ॥

అసత్సంగానికి అంటిపెట్టుకున్నవారి క్షేత్రాలలోకూడా ఇది నిశ్చయంగా ప్రవేశిస్తుంది. అందువల్ల చంద్రుని పూజ చేసి అత్యంత శుభదినాన ఈ విధిని ఆచరించాలి.

Verse 84

कुर्यादारम्भमुप्तिं च हृष्टतुष्टः सहायवान् । नियोजिकेति या कन्या दुःसहस्य मयोदिता ॥ जातं प्रचोदिकासंज्ञं तस्याः कन्याचतुष्टयम् । मत्तोन्मत्तप्रमत्तास्तु नरान् नारीस्तु ताः सदा ॥

ఆనందంగా, సంతృప్తిగా, సహాయకుల ఆధారంతో కార్యాలను మరియు విత్తన విత్తడాన్ని కూడా ప్రారంభించాలి. నేను దుఃసహకు సంబంధించినదిగా చెప్పిన ‘నియోజికా’ అనే కన్య ‘ప్రచోదికా’ అనే ఒకదానిని ప్రసవించింది; ఆమె నుండి నాలుగు కన్యలు పుట్టాయి—వారు ఎల్లప్పుడూ మత్తులో, ఉన్మాదంలో, నిర్లక్ష్యంలో ఉండి, నిరంతరం స్త్రీపురుషులను అనర్థం వైపు తోడుతారు.

Verse 85

समाविशन्ति नाशाय चोदयन्तीह दारुणम् । अधर्मं धर्मरूपेण कामञ्चाकामरूपिणम् ॥

వారు వినాశార్థం ప్రవేశించి ఇక్కడ భయంకరమైనదాన్ని ప్రేరేపిస్తారు—ధర్మం అనే ముసుగులో అధర్మాన్ని, వైరాగ్యం అనే ముసుగులో కామాన్ని.

Verse 86

अनर्थञ्चार्थरूपेण मोक्षञ्चामोक्षरूपिणम् । दुर्विनीता विना शौचं दर्शयन्ति पृथङ्नरान् ॥

వారు దురదృష్టాన్ని లాభంలా చూపుతారు, మోక్షం కాని మార్గాన్ని మోక్షంలా చూపుతారు. శుద్ధి-శిక్షణలేని వారు వ్యక్తివ్యక్తిని మోహింపజేసి తప్పుదోవ పట్టిస్తారు.

Verse 87

भ्रश्यन्त्याभिः प्रविष्टाभिः पुरुषार्थात् पृथङ्नराः । तासां प्रवेशश्च गृहे संध्यारक्ते ह्यथाम्बरे ॥

వారు ప్రవేశించినప్పుడు వ్యక్తులు పురుషార్థాల నుండి చ్యుతులవుతారు. సంధ్యాసమయంలో ఆకాశం ఎర్రబడిన వేళ వారి గృహప్రవేశం జరుగుతుంది.

Verse 88

धाताविधात्रोश्च बलिर्यत्र काले न दीयते । भुञ्जतां पिबतां वापि सङ्गिभिर्जलविप्रुषैः ॥

యథాకాలంలో ధాతా మరియు విధాతలకు బలి-నైవేద్యం సమర్పించని చోట, అలాగే కలిసి భోజనం లేదా పానం చేసే వారి నీటి చిమ్మురుల వల్ల భోజ్యపేయాలకు విఘాతం కలిగే చోట—అక్కడే అటువంటి హానికర ప్రభావాలు ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 89

नवनारीषु संक्रान्तिस्तासामाश्वभिजायते । विरोधिन्यास्त्रयः पुत्राश्चोदको ग्राहकस्तथा ॥

వారి సంక్రమణ త్వరగా తొమ్మిది స్త్రీలలో జరుగుతుంది. విరోధినీ నుండి మూడు కుమారులు జన్మిస్తారు—చోదకుడు, గ్రాహకుడు, మరియు మరొకడు।

Verse 90

तमः प्रच्छादकश्चान्यस्तत्स्वरूपं शृणुष्व मे । प्रदीपदैलसंसर्गदूषिते लङ्घिते खले ॥

మరొకడు ‘తమః-ప్రచ్ఛాదకుడు’; అతని స్వభావాన్ని నన్ను విని తెలుసుకో. దీపం మరియు నూనె స్పర్శ వల్ల ఏదైనా అపవిత్రమయ్యే చోట, అలాగే లంఘనం/అతిక్రమణ రూపమైన నీచకర్మ జరిగే చోట—అతడు పనిచేస్తాడు।

Verse 91

मुषलो लूखले यत्र पादुके वासने स्त्रियः । शूर्पदात्रादिकं यत्र पदाकृष्य तथासनम् ॥

ఎక్కడ ఉలూఖల-ముసలము, పాదుకలు, స్త్రీల వస్త్రాలు లంఘించబడతాయో లేదా అవమానించబడతాయో; ఎక్కడ శూర్పము, దాత్రము/కొడవలి వంటి వస్తువులు మరియు ఆసనాలు కూడా పాదంతో లాగబడతాయో—అక్కడ ఆ ఆవరించే శక్తికి అవకాశం లభిస్తుంది।

Verse 92

यत्रोपलिप्तञ्चानर्च्य विहारः क्रियते गृहे । दर्वोमुखेन यत्राग्निराहृतोऽन्यत्र नीयते ॥

ఇంటిలో పూతపూసిన స్థలాన్ని పూజ చేయకుండా విశ్రాంతి/పడక కోసం ఉపయోగించే చోట, అలాగే చెంచా (దర్వి) ముఖంతో అగ్నిని తీసుకొని మరొకచోటికి మోసుకెళ్లే చోట—అక్కడ అశుభత పెంపొందుతుంది।

Verse 93

विरोधिनीसुतास्तत्र विजृम्भन्ते प्रचोदिताः । एको जिह्वागतः पुंसां स्त्रीणाञ्चालीकसत्यवान् ॥

అక్కడ విరోధినీ పుత్రులు ప్రేరేపింపబడగానే మేల్కొని క్రియాశీలులవుతారు. వారిలో ఒకడు స్త్రీపురుషుల నాలుకపై నివసించి, అసత్యాన్ని సత్యాభాసంతో కలిపి పలుకుతాడు।

Verse 94

चोदको नाम स प्रोक्तः पैशुन्यं कुरुते गृहे । अवध्यानगतश्चान्यः श्रवणस्थोऽतिदुर्मतिः ॥

అతడు ‘చోదకుడు’ (ప్రేరేపకుడు) అని పిలువబడతాడు; గృహంలో నిందా-చాడీలు, చుగ్లీని కలిగిస్తాడు. మరొకడు అత్యంత దుర్మతి చెవిలో నివసించి, మనిషిని ప్రమాదం మరియు అవధానహీనతలోకి లాగుతాడు।

Verse 95

करोति ग्रहणन्तेषां वचसां ग्राहकस्तु सः । आक्रम्यान्यो मनो नॄणां तमसाच्छाद्य दुर्मतिः ॥

అతడు వారి మాటల ‘గ్రహణం’ను చెడగొడతాడు; వాక్యాన్ని తప్పుగా పట్టుకునే వాగ్గ్రహ-విపర్యయకర్త అతడే. మరొక దుష్టుడు ప్రజల మనస్సులపై దాడి చేసి, తమస్సు అనే అంధకారంతో కప్పివేస్తాడు।

Verse 96

क्रोधं जनयते यस्तु तमः प्रच्छादकस्तु सः । स्वयंहार्यास्तु चौर्येण जनितन्तनयत्रयम् ॥

కోపాన్ని పుట్టించేవాడే తమస్సు అనే అంధకారాన్ని ఆవరించే వాడు. అలాగే దొంగతనం ద్వారా పుట్టిన త్రయం సంతానమూ ఉంది; వారు తామే అపహరించబడిన (దొంగిలించబడిన) వస్తువులుగా మారుతారు।

Verse 97

सर्वहार्यर्धहारी च वीर्यहारी तथैव च । अनाचान्तगृहेष्वेते मन्दाचारगृहेषु च ॥

‘సర్వాన్ని అపహరించేవారు’, ‘అర్ధాన్ని అపహరించేవారు’, ‘వీర్యం/బలాన్ని అపహరించేవారు’ కూడా ఉన్నారు. శౌచశుద్ధి లేని, ఆచారం శిథిలమైన ఇళ్లలో వారు సంచరిస్తారు।

Verse 98

अप्रक्षालितपादेषु प्रविशत्सु महानसम् । खलेषु गोष्ठेषु च वै द्रोहो येषु गृहेषु वै ॥

ఎక్కడ ఇళ్లలో ప్రజలు కాళ్లు కడగకుండానే వంటగదిలో ప్రవేశిస్తారో, మరియు మలిన స్థలాల్లోను పశుగొదాముల్లోను ద్రోహం ఉంటుందో—అక్కడే నిజంగా ఆ హానికర శక్తులు నివసిస్తాయి।

Verse 99

तेषु सर्वे यथान्यायं विहरन्ति रमन्ति च । भ्रामण्यास्तनयस्त्वेकः काकजङ्घ इति स्मृतः ॥

అటువంటి ఇళ్లలో వారు అందరూ తమ స్వభావానుసారంగా సంచరిస్తూ ఆనందిస్తారు. అలాగే భ్రామణీ యొక్క ఒక కుమారుడు ‘కాకజంఘ’ అని స్మరించబడతాడు।

Verse 100

तेनाविष्टो रतिं सर्वो नैव प्राप्नोति वै पुरे । भुञ्जन् यो गायते मैत्रे गायते हसते च यः ॥

అతని ఆవేశంలో పడిన మనిషి నగరంలో కామసుఖంలో తృప్తి పొందడు. ఓ మైత్రా! భోజనం చేస్తూ పాడేవాడు, అలాగే తింటూ పాడి (అనుచిత సమయంలో) నవ్వేవాడు…

Verse 101

सन्ध्यामैथुनिनञ्चैव नरमाविशति द्विज । कन्यात्रयं प्रसूता सा या कन्या ऋतुहारिणी ॥

హే ద్విజా! సంధ్యాకాలంలో సంభోగం చేసే వానిలో ఆమె ప్రవేశిస్తుంది. ఆ శక్తి మూడు కన్యలను ప్రసవిస్తుంది—వారిలో ఒకరు ‘ఋతుహారిణీ’ (ఋతు/రజస్సు హరించేది) అని పిలువబడుతుంది।

Verse 102

एका कुचहरा कन्या अन्याव्यञ्जनहारिका । तृतीया तु समाख्याता कन्यका जातहारिणी ॥

ఒక కన్య ‘స్తనహారిణీ’; మరొక కన్య ‘అన్న-వ్యంజనహారిణీ’ (వండిన ఆహారం/పదార్థాలు హరించేది); మూడవ కన్య ‘నవజాతహారిణీ’ (నవజాత శిశువును హరించేది) అని చెప్పబడింది।

Verse 103

यस्यान न क्रियते सर्वः सम्यग् वैवाहिको विधिः । कालातीतोऽथवा तस्याः हरत्येका कुचद्वयम् ॥

యస్య కన్యకు వివాహసంస్కారం విధివిధానంగా పూర్తిగా జరగకపోతే, లేదా యథాకాలం దాటిన తరువాత జరిగితే—ఆమె స్తనయుగ్మాన్ని ఆ స్త్రీపీడక శక్తి హరిస్తుంది।

Verse 104

सम्यक् श्राद्धमदत्त्वा च तथानर्च्य च मातरम् । विवाहितायाः कन्यायाः हरति व्यञ्जनं तथा ॥

మరియు ఎవడు విధివిధానంగా శ్రాద్ధదానం చేయలేదు, అలాగే మాతృపూజ కూడా చేయలేదు—వివాహిత కన్య విషయంలో ఆమె అలంకారాన్ని/సౌందర్యచిహ్నాన్ని అదే విధంగా అది హరిస్తుంది।

Verse 105

अग्न्यम्बुशून्ये च तथा विधूपे सूतिकागृहे । अदीपशस्त्रमुसले भूतिसर्षपवर्जिते ॥

ఏ ప్రసవగృహంలో అగ్ని లేదు, నీరు లేదు, ధూపం/పొగ లేదు, దీపం లేదు, ఆయుధాలు మరియు ముసలం లేదు, అలాగే భస్మం మరియు ఆవాలు కూడా లేవో—

Verse 106

अनुप्रविश्य सा जातमपहृत्यात्मसम्भवम् । क्षणप्रसविनी बालं तत्रैवोत्सृजते द्विज ॥

అక్కడ ప్రవేశించి ఆమె నవజాత శిశువును—తన స్వంత సంతానాన్నే—ఎత్తుకుపోతుంది; ఓ ద్విజా, ఆ క్షణప్రసవిని ఆ బాలుణ్ని అక్కడే వదిలివేస్తుంది।

Verse 107

सा जातहारीणी नाम सुघोरा पिशिताशना । तस्मात् संरक्षणं कार्यं यत्नतः सूतिकागृहे ॥

ఆమె ‘జాతహారిణీ’ అని పిలువబడుతుంది—అత్యంత భయంకరమైనది, మాంసభక్షిణి. కాబట్టి ప్రసవగృహంలో మహా ప్రయత్నంతో రక్షణ చేయవలెను।

Verse 108

स्मृतिं चाप्रयतानाञ्च शून्यागारनिषेवणात् । अपहन्ति सुतस्तस्याः प्रचण्डो नाम नामतः ॥

అవధానలేమి (స్మృతి-భ్రంశం) మరియు శూన్యగృహాలను ఆశ్రయించిన కారణంగా ఆమె కుమారుడు ‘ప్రచండ’ అనే వాడిచే అపహరించబడెను।

Verse 109

पौत्रेभ्यस्तस्य संभूता लीकाः शतसहस्रशः । चण्डालयोनयश्चाष्टौ दण्डपाशातिभीषणाः ॥

అతని మనవళ్ల నుండి లక్షల సంఖ్యలో పేళ్లు పుట్టినవి; అలాగే చాండాల-యోనిలో జన్మించిన ఎనిమిది సత్త్వాలు దండము, పాశము ధరించి అత్యంత భయంకరముగా ఉద్భవించెను।

Verse 110

क्षुधाविष्टास्ततो लीकास्ताश्च चण्डालयोनयः । अभ्यधावन्त चान्योन्यमत्तुकामाः परस्परम् ॥

అప్పుడు ఆకలితో బాధపడిన ఆ పేళ్లు మరియు ఆ చాండాలజాత సత్త్వాలు పరస్పరం మీదికి దూకి, ఒక్కొక్కడు మరొకడిని తినాలని కోరెను।

Verse 111

प्रचण्डो वारियित्वा तु तास्ताश्चण्डालयोनयः । समये स्थापयामास यादृशे तादृशं शृणु ॥

కానీ ప్రచండుడు ఆ చాండాలజాత సత్త్వాలను నియంత్రించి, యథాకాలముగా యథాయోగ్యముగా ప్రతి ఒక్కదానిని నియమించెను. వారికి ఏది ఏది నియతమైందో వినుము.

Verse 112

अद्यप्रभृति लीकानामावासं यो हि दास्यति । दण्डं तस्याहमतुलं पातयिष्ये न संशयः ॥

ఈ రోజు నుండి ఎవడైనను పేళ్లకు ఆశ్రయం/నివాసం ఇస్తే, అతనిపై నేను సాటిలేని శిక్ష విధించెదను; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 113

चण्डालयोन्योऽवसथे लीका या प्रसविष्यति । तस्याश्च सन्तिः पूर्वा सा च सद्यो नशिष्यति ॥

చాండాల-యోనిలో జన్మించినవాని నివాసంలో లీకా అనే స్త్రీ ప్రసవిస్తుంది. ఆమెకు ముందుగా పుట్టిన సంతానం ‘సంతిః’ అని పిలువబడుతుంది; అది తక్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 114

प्रसूते कन्यके द्वे तु स्त्रीपुंसोर्‍बोजहारिणी । वातरूपामरूपाञ्च तस्याः प्रहरणन्तु ते ॥

ఆమె రెండు కుమార్తెలను కనుతుంది; వారు స్త్రీలూ పురుషులూ యొక్క జననశక్తిని దోచుకుంటారు. వారిలో ఒకరు వాతరూపా, మరొకరు అరూపా; ఈ ఇద్దరూ ఆమెకు సాధనాలు (ఆయుధాలు/కారకులు)।

Verse 115

वातरूपा निषेकान्ते सा यस्मै क्षिपते सुतम् । स पुमान् वातशुक्रत्वं प्रयाति वनितापि वा ॥

సంభోగం/గర్భధారణ ముగింపులో వాతరూపా తాను కోరినవారిపై శిశువును వేస్తుంది. ఆ పురుషుడు ‘వాత-వీర్యుడు’ (ఫలరహిత వీర్యం) అవుతాడు, లేదా స్త్రీ కూడా అలాగే వికలమవుతుంది।

Verse 116

तथैव गच्छतः सद्यो निर्बोजत्वमरूपया । अस्नाताशी नरो यो वै तथैव पिशिताशनः ॥

అదేవిధంగా, మార్గమధ్యంలోనే అరూపా జననశక్తిని తక్షణమే హరించేస్తుంది. స్నానం చేయకుండా భోజనం చేసే వాడు, అలాగే మాంసాహారం చేసే వాడూ ఇలానే ప్రభావితమవుతాడు।

Verse 117

विद्वेषिणी तु या कन्या भृकुटीकुटिलानना । तस्या द्वौ तनयौ पुंसामपकारप्रकाशकौ ॥

ఇప్పుడు ‘విద్వేషిణీ’ అనే కన్య, వంకర నుదురు-ముడతలతో ముఖం వక్రీకృతంగా ఉండగా, ఆమెకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు; వారు పురుషులపై కలిగే హానులను వెలికి తెస్తారు।

Verse 118

निर्बोजत्वं नरो याति नारी वा शौचवर्जिता । पैशुन्याभिरतं लोलमसज्जननिषेवणम् ॥

శౌచరహితుడైన పురుషుడు గాని స్త్రీ గాని వీర్యనాశానికి లోనవుతాడు; నిందలో ఆసక్తి, చంచలత్వం, దుష్టసంగతి ప్రీతితో ఉన్నవాడూ అలాగే క్షీణిస్తాడు।

Verse 119

पुरुषद्वेषिणञ्चैतौ नारमाक्रम्य तिष्ठतः । मात्रा भ्रात्रा तथा मित्रैरभीष्टैः स्वजनैः परैः ॥

ఈ ఇద్దరు, ఇతరుల పట్ల ద్వేషం కలిగిన మనిషిని పట్టుకొని అతనిపై నిలిచి ఉంటారు; అందువల్ల అతడు తల్లి, అన్నదమ్ములు, మిత్రులు, ప్రియులు, స్వజనులు, పరులచేత కూడా విరోధింపబడతాడు।

Verse 120

विद्विष्टो नाशमायाति पुरुषो धर्मतोऽर्थतः । एकस्तु स्वगुणाँल्लोके प्रकाशयति पापकृत् ॥

ద్వేషింపబడే మనిషి ధర్మంలోనూ ధనంలోనూ నాశనమవుతాడు. ఆ ఇద్దరిలో ఒకడు పాపకర్మి యొక్క స్వగుణదోషాలను లోకంలో వెల్లడింపజేస్తాడు।

Verse 121

द्वितीयस्तु गुणान् मैत्रीं लोकस्थामपकर्षति । इत्येते दुः सहाः सर्वे यक्ष्मणः सन्ततावथ । पापाचाराः समाख्याताः यैर्व्याप्तमखिलं जगत् ॥

రెండవది గుణాలను మరియు ప్రజల మధ్య నిలిచే స్నేహాన్ని క్షీణింపజేస్తుంది. అందువల్ల ఈ సమస్త ‘దుఃసహ’లు యక్ష్మణుని సంతతి/పరంపరగా ప్రకటించబడ్డారు; వీటిని దుష్టాచారాలు అంటారు, వీటితో సమస్త లోకం వ్యాపించియున్నది।

Frequently Asked Questions

The chapter frames household misfortune as a joint product of metaphysical affliction (graha-agency) and human vulnerability created by aśauca and anācāra. Its ethical inquiry is practical-normative: how disciplined conduct, auspicious speech, and properly performed domestic rites reduce susceptibility to disruptive forces.

It does not develop Manvantara chronology or Manu lineages. Instead, it functions as a prescriptive interlude—an applied ritual-legal catalogue of afflictions and pacifications—without anchoring the material to a specific Manvantara transition.

This Adhyāya is outside the Devi Māhātmya (Adhyāyas 81–93) and contains no Śākta battle narrative or stuti of the Devī. Its contribution is ancillary: it preserves a non-Śākta, yakṣa/graha-centered ritual taxonomy used for domestic śānti rather than Shakti theology.