Jyotisha & Yuddhajayarnava
Astrology & Military Strategy
Covers Vedic astrology (jyotisha) including planetary movements, omens, and muhurtas alongside military strategy and the science of warfare victory.
Adhyayas in Jyotisha & Yuddhajayarnava
Adhyaya 121
अध्याय १२१ — ज्योतिःशास्त्रम् (Jyotiḥśāstra / Astral Science)
భగవాన్ అగ్ని జ్యోతిషశాస్త్రాన్ని శుభాశుభ ఫల నిర్ణయానికి వివేకవిజ్ఞానంగా సంక్షిప్త సారరూపంలో ప్రారంభిస్తాడు. ఈ అధ్యాయం ముహూర్త-మాన్యువల్లా: వివాహంలో నక్షత్ర సంబంధాలు (షట్కాష్టక దోష నివారణ), కొన్ని గ్రహ పరస్పర మార్పులు మరియు అస్తస్థితులు (ప్రత్యేకంగా గురు–శుక్ర సంబంధం) ఉన్నప్పుడు నిషేధాలు, అలాగే గురువు వక్రగతి లేదా అతిశీఘ్రగతిలో వర్జ్యకాలాలు చెబుతుంది. పుంసవనం, అన్నప్రాశనం, చూడాకర్మ/కర్ణవేధం, ఉపనయన సంబంధిత కర్మలు, ఔషధ సేవనం, రోగ విమోచన స్నానం, వాణిజ్యంలో (కొన్ని నక్షత్రాల్లో కొనుగోలు/అమ్మకం) కాలనియమాలు విస్తరిస్తాయి. శ్రీం–హ్రీం సంపుటం, స్థంభనం, మృత్యునివారణ వంటి మంత్ర-యంత్ర ప్రయోగాలు కూడా ముహూర్త వ్యవస్థలో కలుపబడతాయి. తరువాత భావఫలాలు, నవతారా/తారాబల వర్గీకరణ, త్రిపుష్కర యోగాలు, కరణాల ద్వారా సంక్రాంతి నిమిత్తాలు, గ్రహణ పుణ్యవిధానం, చివరగా గ్రహదశా కాలమానాలు చెప్పబడతాయి. సమగ్రంగా కాలజ్ఞానం ధర్మసాధనం, కర్మసిద్ధి, సామాజిక స్థిరత్వం, సమృద్ధి, రక్షణకు ఉపకారకమని ప్రతిపాదిస్తుంది।
Adhyaya 122
Chapter 122 — Kāla-gaṇana (Computation of Time)
అగ్ని సూర్యగతిపై ఆధారమైన క్రమబద్ధ కాలగణన (సమాగణ)ను, చైత్రం నుండి ప్రారంభమయ్యే చాంద్రమాస క్రమంతో సహా సాంకేతికంగా వివరిస్తాడు. సంఖ్యా-పదసంకేతాలు, స్థానక్రియలు ఉపయోగించి నియమబద్ధ గణన ద్వారా వారము, తిథి, నాడీ/ఘటిక, నక్షత్రం, యోగం, కరణం వంటి పంచాంగాంశాలను పొందే విధానాన్ని చెబుతాడు. తీసివేతలు, 60తో గుణకరణ, భాగఫల-శేష నిర్వహణ, ఋణ/నెగటివ్ విలువల (‘బాకీ’) పరిగణన, నెలనెలా సవరణలు, కొన్ని రాశుల నుండి ప్రతిలోమ లెక్కింపు వంటి ప్రత్యేక నియమాలు కూడా ఉన్నాయి. అశౌచం లేదా విధి-భేదం వల్ల ఏర్పడిన వ్యత్యాసానికి, లెక్కించిన తేడా మేరకు ప్రాయశ్చిత్త హోమాది ప్రతిపూరణ అర్పణను సూచిస్తాడు. చివరికి సూర్య-చంద్ర ప్రమాణాలను సమం చేసి యోగాన్ని స్థిరపరచడం, ప్రతిపదన కింతుఘ్న సహా కరణ నిర్ణయం వంటి నియమాలతో, యథాకాల కర్మ, సామాజిక క్రమం, విశ్వధర్మ సమన్వయానికి కాలగణనను ధార్మిక సాంకేతికంగా ప్రతిష్ఠిస్తాడు।
Adhyaya 123
युद्धजयार्णवीयनानायोगाः (Various Yogas from the Yuddha-jayārṇava)
మునుపటి భాగంలో కాల-గణన (సమయ గణన) అంశం ముగిసిన తరువాత, భగవాన్ అగ్ని ‘యుద్ధజయార్ణవ’ నుండి సంగ్రహించిన యుద్ధ-విజయ విద్యా సారాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ఇందులో వర్ణాలు, తిథులను నందా మొదలైన వర్గాలుగా విభజించి కార్యోపయోగ నిర్ణయాలు చేస్తారు; అక్షర సమూహాలను గ్రహాధిపతులతో అనుసంధానించి భాషా-నక్షత్ర సంకేతజాలంగా శకున/దివ్యజ్ఞానాన్ని స్థాపిస్తారు. నాడీ-స్పందన, ఉచ్ఛ్వాసం, పల వంటి కాలమానాలతో దేహ-కాల సూచనల ద్వారా ఫల నిర్ధారణ చెప్పబడింది. తరువాత స్వరోదయ-చక్రం, శని-చక్రం, కూర్మ-చక్రం, రాహు-చక్రం లలో విభాగాలు, దిశా-స్థాపనలు, మృత్యు-ప్రద భాగాలు వివరించి, నక్షత్ర-ముహూర్త నామాల ప్రకారం ఏ సమయంలో ఏ కార్యం యుక్తమో నిర్ణయిస్తారు. చివరగా భైరవ మంత్ర ప్రయోగాలు—శిఖా-బంధం, తిలకం, అంజనం, ధూప-లేపనం—మరియు ధరించదగిన ఔషధులు, వశీకరణ యోగాలు, తిలక-లేపాలు, నూనెలు మొదలైనవి రక్షణ-విజయార్థం చెప్పబడతాయి; ఇలా జ్యోతిషం, కర్మకాండ సాంకేతికత, ఔషధ ప్రయోగం కలిసి ధర్మానుగత విజయసాధనగా అగ్నేయ విద్య ప్రతిఫలిస్తుంది।
Adhyaya 124
Chapter 124 — युद्धजयार्णवीयज्योतिःशास्त्रसारः (Essence of the Jyotiḥśāstra of the Yuddhajayārṇava)
ఈ అధ్యాయం యుద్ధజయార్ణవ-ఆధారిత జ్యోతిషశాస్త్రాన్ని ప్రారంభించి, యుద్ధవిజయాన్ని పవిత్ర-సాంకేతిక వ్యవస్థతో అనుసంధానిస్తుంది—వర్ణాలు, బీజాక్షరాలు, మంత్రపీಠం, నాడులు, ఔషధి వంటి సహాయక ద్రవ్యాలు. అగ్ని, ఈశ్వరుడు ఉమకు ఉపదేశించిన భావాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ, శుభాశుభ విచక్షణ మరియు మంత్రధ్వని-క్రమాల ఖచ్చితమైన అనురూపతే రణజయానికి కారణమని చెబుతాడు. తరువాత మంత్రశక్తి మూలాన్ని సృష్టితత్త్వంలో స్థాపిస్తారు—శక్తి పంచదశాక్షరీ సామర్థ్యంగా ఉద్భవించి జగత్తు ప్రవాహాన్ని కలిగిస్తుంది; ‘పంచ మంత్రాలు’ మంత్రపీಠాన్ని జనింపజేస్తాయి, అది సమస్త మంత్రాల జీవన-మరణ తత్త్వమని వర్ణన. అనంతరం వైదిక మంత్ర-దేవత సంబంధాలు, బ్రహ్మనిష్ఠ స్వర-కళలు, అంతర్నాదం, మోక్షసూచక ‘ఇకారం’, అలాగే ఇంద్రియ-శక్తి-నాడి అనుసంధానాలు క్రమబద్ధంగా చెప్పబడతాయి. చివరికి రణవిజయార్థం అంగన్యాసం మరియు మృత్యుంజయ పూజ విధించబడుతుంది; మంత్రపీಠం నశిస్తే మంత్రప్రాణం మృతప్రాయమవుతుందనే బోధను దృఢం చేస్తుంది।
Adhyaya 125
Adhyāya 125 — Karṇamoṭī Mahāvidyā, Svarodaya-Prāṇa Doctrine, and Yuddha-Jaya Jyotiṣa
భగవాన్ అగ్ని వసిష్ఠునికి యుద్ధవిజయానికి ఉపయుక్తమైన జ్ఞానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు; ఇందులో మంత్రవిద్య, సూక్ష్మశరీర-ప్రాణతత్త్వం, యుద్ధజ్యోతిషం సమ్మేళనం అవుతాయి. అధ్యాయం కర్ణమోటీ-మంత్రంతో ప్రారంభమై, అది క్రోధాత్మక కార్యసూత్రంగా మరణ/పాతన, మోహన, ఉచ్చాటన కర్మల్లో ప్రయోగమని చెబుతుంది; తరువాత కర్ణమోటీని స్వరోదయ (స్వరప్రవాహం) మరియు నాభి నుండి హృదయం వరకు ప్రాణచలనంపై ఆధారిత ‘మహావిద్య’గా స్థాపిస్తుంది. చెవి/కంటి భేదన వంటి మర్మతర్కం, అలాగే హృదయ–పాయు–కంఠ అంతర్లక్ష్యాలతో జ్వర, దాహాది ఉపద్రవాలు మరియు శత్రుబల ప్రతిఘటన విధానాలు వస్తాయి. అనంతరం వాయుచక్ర, తేజస్, రసచక్రాలలో శక్తుల వర్గీకరణ, 32 మాతృకల అష్టకవిన్యాసం చెప్పబడుతుంది. పంచవర్గ వర్ణశక్తితో జయసాధన, తరువాత తిథి–నక్షత్ర–వార యోగాలు, దృష్టి, పూర్ణ/రిక్త రాశి న్యాయం, గ్రహఫల సూచనలు యుద్ధనిర్ణయానికి ఇవ్వబడతాయి. శరీరచిహ్న శకునాలు, రాహుచక్ర దిక్కుల క్రమం, విజయలక్షణాల తరువాత స్థంభన కర్మలు, ఔషధ/తాబీజ్ రక్షణ, శ్మశానాగ్ని ప్రయోగం, హనుమాన్ పట దర్శనమాత్రంతో శత్రువులు పారిపోవడం వర్ణించబడుతుంది।
Adhyaya 126
Chapter 126 — Nakṣatra-nirṇaya (Determination of the Lunar Mansions) and Rāhu-Based Victory/Defeat Omens
ఈశ్వరుడు సూర్యుడు ఉన్న నక్షత్రాన్ని శిరస్సు, ముఖం, కళ్ళు, హృదయం, అవయవాలు, నడుము, తోక వంటి దేహభాగాలతో అనుసంధానించి “నక్షత్ర-దేహగోళం” రూపంలో శుభాశుభ ఫల నిర్ణయాన్ని వివరిస్తాడు. తరువాత యుద్ధజయార్ణవ శైలిలో రాహువు సర్పఫణా-రేఖాచిత్రం చెప్పబడింది—28 బిందువులు వ్రాసి, రాహు ఉన్న నక్షత్రం నుండి ప్రారంభించి 27 నక్షత్రాలను అమర్చడం; ఇందులో ముఖ్యంగా ఏడవ సంబంధిత స్థానాలు యుద్ధంలో మృతి/లోప సూచకాలు, ఇతర స్థానాలు గౌరవం, విజయం, కీర్తి ప్రసాదకాలు. యామ అర్ధవిభాగాల గ్రహాధిపతులను పేర్కొని, శని–సూర్య–రాహువులను “వెనుక” ఉంచితే యుద్ధం, ప్రయాణం, జూదం లో కూడా సిద్ధి కలుగుతుందని నిబంధన ఇస్తుంది. తదుపరి నక్షత్రాలను స్థిర, శీఘ్ర, మృదు, ఉగ్ర మరియు పితృ/నైరృతాది వర్గాలుగా విభజించి ప్రయాణం, ప్రతిష్ఠ, నిర్మాణం, తవ్వకం, రాజకార్యాలకు ముహూర్త ఎంపికను చెబుతుంది. చివరగా తిథి “దహన” నియమాలు, తిథి–వారం–నక్షత్ర త్రిపుష్కర యోగాల వల్ల ఫలవృద్ధి, ప్రయాణ-ప్రత్యావర్తన సూచనలు, అలాగే గండాంత వంటి భయంకర సంధుల్లో శుభకార్యాలు, ప్రసవం కూడా ఘోర ప్రమాదకరమని హెచ్చరిస్తుంది।
Adhyaya 127
Determination of the Nakṣatras (नक्षत्रनिर्णयः) — Chapter Conclusion Notice
ఈ భాగం గ్రంథంలో ఒక ‘సంధి’లాగా పనిచేస్తుంది—మునుపటి “నక్షత్ర-నిర్ణయ” అధ్యాయానికి అధికారిక ముగింపు ప్రకటించి, తదుపరి ప్రయోగాత్మక జ్యోతిషం మరియు విజయోన్ముఖ విభాగానికి మార్పును సూచిస్తుంది. నక్షత్ర నిర్ధారణ ముగిసిన తరువాత పురాణం వర్గీకరణాత్మక ఖగోళ/జ్యోతిష సిద్ధాంతం నుంచి ముందుకు వెళ్లి, ముహూర్తం, కాల-లక్షణాలు, గ్రహ-నక్షత్ర కారకాలను నిజమైన కార్యాచరణల్లో ఎలా పరిగణించాలో మార్గదర్శనం చేస్తుంది. అగ్నిపురాణం యొక్క విశ్వకోశీయ పద్ధతిలో ఇలాంటి ఉపసంహారాలు కేవలం లిపికారులవి కాదు; నక్షత్ర తత్వం నుంచి రాజధర్మం, యాత్రలు/యుద్ధప్రచారాలు, ప్రజాజీవిత నిర్ణయ నియమాల వరకు పాఠ్యక్రమంలా పురోగతిని కాపాడుతాయి।
Adhyaya 128
The Koṭacakra (कोटचक्रम्) — Fort-Diagram and Nakṣatra-Directional Mapping for Victory
యుద్ధజయార్ణవ పరంపరలో ఈశ్వరుడు ‘కోటచక్రం’ను బోధిస్తాడు—కోట/దుర్గస్థలానికి సంబంధించిన సాంకేతిక చిత్రణ, ఇందులో బాహ్య కోట, అంతర్గత చతురస్రం, మరొక మధ్య చతురస్రం అని పొరలుగా చతురస్రాల క్రమం ఉంటుంది. అనంతరం జ్యోతిషాన్ని దిశా-వ్యూహంతో కలిపి, దిశలకు మరియు నాడీ-విభాగాలకు రాశులు, నిర్దిష్ట నక్షత్రాల నియోగం చెబుతాడు; బాహ్య-నాడీ మరియు మధ్య/అంతర్నాడీ భేదం కూడా ఉంది. ఈ దిశాజ్యోతిషం కార్యాచరణగా మారుతుంది—కోట మధ్యభాగంలో శుభగ్రహాలు అనుకూల నక్షత్రాలతో ఉన్నప్పుడు విజయం సూచ్యం, కొన్ని మధ్యయోగాలు విఘాతం/అశాంతి సూచిస్తాయి. చివరగా ప్రవేశ-నిష్క్రమణ నక్షత్రాల ప్రకారం నియమాలు, శుక్ర-బుధ-కుజుల సహాయం, ‘చార-భేద’ వంటి గూఢసూచకాలతో నిర్ణయం తీసుకొని, జ్యామితి-కాలగణన-దైవలక్షణాల సమన్వయమైన ధర్మాధారిత కోటజయ విధానం ప్రతిపాదించబడింది।
Adhyaya 129
अर्घकाण्डम् (Argha-kāṇḍa) — Standards of Argha and Month-wise Prescriptions under Portent Conditions
యుద్ధజయార్ణవ పరంపరలో ఈ అధ్యాయంలో భగవాన్ అగ్ని యుద్ధ తంత్ర-రేఖాచిత్రాల నుండి మళ్లి, అపశకునాలు సంభవించినప్పుడు ధర్మసమ్మతమైన ఆర్థిక-ప్రతిస్పందనను వివరిస్తాడు. ఉల్కాపాతం, భూకంపం, అశుభ గర్జన, గ్రహణం, ధూమకేతు దర్శనం, దిక్దాహం—ఇవి జ్యోతిష్య ప్రకారం కలత సూచకాలు; కాబట్టి శాంతి, స్థిరీకరణ కోసం ‘అర్ఘ’ ప్రమాణాన్ని (నియత దాన-ప్రతిస్పందన) నిర్ధారిస్తాడు. సాధకుడు నెలనెలా సంకేతాలను గమనించి సేకరణ, దాన పరిమాణాన్ని పెంచాలి—చైత్రంలో ఆరు నెలల లోపు ఫలితం తీవ్రం, వైశాఖంలో సేకరణకు ఆరు రెట్లు వృద్ధి, జ్యేష్ఠ-ఆషాఢాల్లో యవం, గోధుమ వంటి ధాన్యాల ప్రాధాన్యం. తదుపరి శ్రావణంలో నెయ్యి/నూనె, ఆశ్వినంలో వస్త్రాలు మరియు ధాన్యం, కార్తికంలో ధాన్యం, మార్గశీర్షంలో కొనుగోలు చేసిన దానవస్తువులు, పుష్యంలో కుంకుమ/సుగంధ ద్రవ్యాలు, మాఘంలో ధాన్యం, ఫాల్గుణంలో కొనుగోలు చేసిన సువాసన ద్రవ్యాలు సూచించబడతాయి. ఇలా శకునవిజ్ఞానం, ఋతు-ఆర్థిక వ్యవస్థ, ధర్మదానం—విజయప్రోటోకాల్గా ఏకమవుతాయి।
Adhyaya 130
Chapter 130: घातचक्रम् (Ghāta-cakra) — Maṇḍalas, Portents, and Regional Prognostics for Victory
భగవాన్ అగ్ని ఘాతచక్ర బోధను ప్రారంభించి, విజయార్థమైన మణ్డలాలను నాలుగు విభాగాలుగా వివరిస్తాడు; అనంతరం ఆగ్నేయ మణ్డల లక్షణాలను విశేషంగా చెబుతాడు. అసాధారణ గాలులు, సూర్య-చంద్ర పరివేషాలు, భూకంపాలు, ఘోర గర్జనలు, గ్రహణాలు, ధూమకేతువులు, ధూమ్ర జ్వాలలు, రక్తవర్షం, తీవ్రమైన ఉష్ణం, శిలాపాతం వంటి అపశకునాలను రోగాలు, క్షామం, పాలు తగ్గడం, పంట నష్టం వంటి సామాజిక-పర్యావరణ కష్టాలతో అనుసంధానిస్తాడు. తరువాత నక్షత్రాల ప్రకారం ఈ సూచనల భౌగోళిక ఫలితాలను—ఉత్తరాపథాది జనపదాలకు నిర్దిష్ట నక్షత్రకాలంలో పతనం, అలాగే వాయవ్య, వారుణ, మాహేంద్ర వంటి దిశ/తత్త్వాధిపత్య నక్షత్రవర్గాల వల్ల వినాశం నుండి ఆరోగ్యం-సమృద్ధి వరకు భిన్న ఫలితాలు—వివరిస్తాడు. ముఖగ్రామం-పుచ్ఛగ్రామం వంటి గ్రామవర్గీకరణ, ఒక రాశిలో చంద్ర–రాహు–సూర్య సంయోగం, తిథి సంధిలో సోమగ్రామ నిర్ణయ నియమం కూడా చెప్పబడింది. మొత్తం అధ్యాయం ధర్మరక్షణార్థం యుద్ధజ్యోతిష్య-రాజ్యప్రగ్నోస్టిక్స్ రూపమైన ఆగ్నేయ విద్యను ప్రతిపాదిస్తుంది।
Adhyaya 131
Ghāta-cakra and Related Diagrams (घातचक्रादिः)
ఈ అధ్యాయంలో (ఘాతచక్రాదిః) ఈశ్వరరూపుడైన అగ్ని, యుద్ధజయార్ణవంలో యుద్ధ నిర్ణయానికి జ్యోతిష్యాధారిత క్రమబద్ధ విధానాన్ని బోధిస్తాడు. స్వరచక్రంలో స్వరాలను దిశలలో దక్షిణావర్తంగా అమర్చి, చైత్రాది మాసచక్రాన్ని తిప్పి, ప్రతిపద నుండి పూర్ణిమ వరకు తిథులను గుర్తిస్తారు. చైత్ర-చక్రంలోని నిర్దిష్ట ‘సంపర్కాల’ ద్వారా శుభాశుభ నిర్ణయం—విషమ అమరిక శుభం, సమ అమరిక అశుభం. నామాక్షరము మరియు హ్రస్వ/దీర్ఘ స్వర తర్కంతో ఉచ్చారణ ఆరంభం/అంత్యంలో స్వరారోహణాన్ని మరణం లేదా విజయ శకునంగా చదువుతారు. నరచక్రంలో నక్షత్రసమూహాన్ని దేహాకారంపై న్యాసంగా (శిరస్సు, ముఖం, నేత్రాలు, చేతులు, చెవులు, హృదయం, పాదాలు, గుప్తప్రదేశం) స్థాపిస్తారు; సూర్యుడు శని, కుజుడు, రాహుతో ఒకే నక్షత్రంలో ఉంటే ఘాతకయోగమని చెబుతారు. చివరగా జయచక్రంలో అక్షరలేఖనం, రేఖాజాలంతో దిక్కులు, గ్రహాలు, ఋషులు, తిథులు, నక్షత్రాలు మొదలైనవి కేటాయించి, పేరునుండి వచ్చిన సమష్టిని ఎనిమిది (వసువులు)తో భాగించి, జంతు-ప్రతీకాలతో బలక్రమం నిర్ణయించి యుద్ధశకున విశ్లేషణను సంక్షిప్తంగా అందిస్తారు।
Adhyaya 132
Adhyaya 132 — Sevā-cakra and Tārā-cakra (Indicators of Gain/Loss, Compatibility, and Risk)
భగవాన్ అగ్ని సేవా-చక్రాన్ని పరిచయం చేస్తాడు—ఇది జ్యోతిష్యాధారిత నిర్ధారణ చక్రం; లాభ–అలాభాలు, అలాగే తండ్రి, తల్లి, సోదరుడు, దంపతులు/ఆశ్రిత సంబంధాల ఫలితాలను తెలియజేస్తుంది. నిలువు-అడ్డ విభజనలతో 35 గదుల గ్రీడ్ నిర్మించి, స్వరాలు మరియు స్పర్శ వ్యంజనాల అక్షరస్థాపన చేసి, పేరులోని ధ్వని-వర్గీకరణ ద్వారా ఫల నిర్ణయం చెప్పబడింది. ఫలాలు శుభం—సిద్ధ, సాధ్య, సుసిద్ధ; అశుభం—అరి, మృత్యు; కార్యాలలో శత్రు/మరణ సూచకాలను తప్పుకోవాలని హెచ్చరిక ఉంది. అక్షరగణాలను దేవ, దైత్య, నాగ, గంధర్వ, ఋషి, రాక్షస, పిశాచ, మనుష్యాదులతో అనుసంధానించి బలస్థాయిని చూపి, బలవంతుడు బలహీనుణ్ని పీడించకూడదనే ధర్మ నియమం ఉంచారు. తరువాత తారా-చక్ర విధానంలో పేరులోని మొదటి అక్షరంతో నక్షత్రం నిర్ణయించి, మాత్రా లెక్కించి 20తో భాగించి జన్మ, సంపత్, విపత్, క్షేమ మొదలైన ఫలాలు పొందుతారు. చివరగా రాశి-మైత్రీ/వైర జంటలు ఇచ్చి, ‘మిత్ర రాశి’ కింద సేవ చేయవద్దని చెప్పి సంబంధ వ్యూహాన్ని జ్యోతిష్య ఫలితాలతో కలిపారు।
Adhyaya 133
Chapter 133 — Various Strengths (Nānā-balāni) in Jyotiṣa and Battle-Protection Rites
అగ్నిదేవుడు యుద్ధజయార్ణవ సందర్భంలో జ్యోతిష నిర్ధారణలను యుద్ధ విజయసాధనతో అనుసంధానిస్తాడు. మొదట ‘క్షేత్రాధిప’ (యుద్ధనాయకుడు) యొక్క సమతుల్య శరీర-ప్రకృతి లక్షణాలను చెప్పి, సూర్య, చంద్ర, కుజ, బుధ, గురు, శుక్ర, శని స్థానాల ప్రకారం స్వభావం, భాగ్యం ఎలా ఫలిస్తాయో వివరిస్తాడు. తరువాత దశాఫలాలుగా ధనం, భూమి, రాజసమృద్ధి మొదలైనవి చెప్పి, నాడీప్రవాహం (ఎడమ/కుడి శ్వాస) మరియు పేరులో అక్షర సమ/విషమత ద్వారా శకునవిచారం, అలాగే వ్యాపారం, యుద్ధ ఫల నిర్ణయాన్ని విస్తరిస్తాడు. ఆపై అగ్నేయవిద్యలో భైరవకేంద్రిత ఆయుధమంత్రాల న్యాస-జపాలు శత్రుసేన పరాభవం, పారిపోవుటకు; శ్మశాన ద్రవ్యాలతో సేనాభంగ కర్మ, గీసిన ప్రతిమపై పేరు లిఖించే విధి బోధిస్తాడు. గరుడ/తార్క్ష్యచక్రం విజయానికి, విషనివారణకు, భూత-గ్రహపీడ శమనానికి ధ్యానం, అక్షరవిన్యాసాలతో ఉపదేశించబడింది. చివరగా పిచ్చికా విధి (గ్రహణజపం), దూరప్రతిషేధ/భంగ ప్రక్రియలు, ఆకులపై వ్రాసే మాతృకావిద్యలు, బీజగర్భిత పద్మదళ రక్షాయంత్రం, మృత్యుంజయ వ్యూహం, ‘భేలఖీ’ విద్య ద్వారా శత్రు మాయామరణ ప్రయోగాల నివారణ—మరియు ఖడ్గయుద్ధంలో అజేయత్వం అనే ప్రయోగఫలితాన్ని—సమాప్తి చేస్తాడు।
Adhyaya 134
Adhyāya 134 — त्रैलोक्यविजयविद्या (Trailokya-vijayā Vidyā)
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు ఉపదేశించిన ‘త్రైలోక్యవిజయా విద్య’ను వివరిస్తుంది—శత్రు యంత్రాలను, విఘ్నశక్తులను నలిపివేసే ప్రతికార విద్యగా. మొదట మంత్ర విశేషణాల పాఠభేదాలు పేర్కొనబడతాయి—శోకనాశిని, మంత్రాలను అధిగమించే శక్తి కలది, శత్రు–రోగ–మృత్యు నివారిణి. అనంతరం ప్రధాన ప్రకటనలో జయాదేవిని ఉగ్ర క్రోధరూపంగా—నీలవర్ణ, ప్రేతగణ పరివృత, ఇరవై భుజాలుగా—ధ్యానించమని, మంత్రక్రమంలో భేదన, ఛేదన, ‘త్రైలోక్యంపై విజయం’ ఆజ్ఞలతో జయాన్ని సాధించమని చెబుతుంది. సాధకుడు పంచాంగ న్యాసం చేసి అగ్నిలో ఎర్ర పుష్పాహుతులు సమర్పించి, అంతర్గత పవిత్రీకరణను బాహ్య హోమంతో అనుసంధానిస్తాడు. తరువాత స్థంభన, మోహన, ద్రావణ, ఆకర్షణ వంటి బలప్రయోగాలు, పర్వతాలను కదిలించడం, సముద్రాలను ఎండబెట్టడం వంటి అతిశయాలు చెప్పి, చివరికి సర్పనామంతో సంబంధమైన మట్టిప్రతిమ ద్వారా శత్రునిగ్రహ ప్రయోగం సూచిస్తుంది।
Adhyaya 135
Chapter 135: सङ्ग्रामविजयविद्या (Saṅgrāmavijayavidyā) — The Vidyā for Victory in Battle
ఈ అధ్యాయం ‘త్రిలోక్యవిజయ-విద్య’ ముగింపును సూచించి, యుద్ధజయార్ణవ పరిధిలో ‘సంగ్రామవిజయవిద్య’కు మారుతుంది. ఈశ్వరుడు స్థంభన/బంధన రక్షణార్థం పదమాలా మంత్రాన్ని ఉపదేశిస్తాడు—ముఖం, నేత్రాలు బంధించడం, చేతులు-కాళ్లు నియంత్రించడం, దుష్టగ్రహాల (హానికర గ్రాసశక్తుల) శమనము. ఇది దిక్కులు, విదిక్కులు, అధోభాగం, చివరికి ‘సర్వం’ను బంధించే సమగ్ర క్షేత్ర-నియంత్రణ విధిగా విస్తరిస్తుంది. భస్మం, జలం, మట్టి లేదా ఆవాలు ద్వారా ప్రయోగించి ‘పాతయ’ (పడగొట్టు) ఆజ్ఞ, తరువాత చాముండా ఆహ్వానం ‘విచ్చే హుం ఫట్ స్వాహా’ వంటి బీజాంతాలతో చెప్పబడింది. హోమ-జప-పాఠ నియమశీలతతో సిద్ధి, అలాగే 28 భుజాల దేవరూప ధ్యానం—ఖడ్గం, కవచం, గద, దండం, ధనుస్సు-బాణాలు, శంఖం, ధ్వజం, వజ్రం, చక్రం, పరశు, డమరు, దర్పణం, శక్తి-భాలం, తోమరం, హలం, పాశం మొదలైన ఆయుధాలతో. చివరగా తర్జయంతీ, మహీషఘాతినీ వంటి ప్రత్యేక హోమాలు, అలాగే నువ్వులు-త్రిమధు హోమాన్ని దీక్షా-నీతితో గోప్యంగా పరిమితంగా ప్రసారం చేయమని ఆదేశిస్తుంది।
Adhyaya 136
The Nakṣatra Wheel (नक्षत्रचक्रम्)
అగ్నిదేవుడు అధ్యాయము 136లో ప్రయాణాది కార్యాల ఫల నిర్ణయానికి ఉపయోగపడే ప్రాయోగిక జ్యోతిష సాధనం ‘నక్షత్రచక్రం’ను పరిచయం చేస్తాడు. ఇది అశ్వినీ నుండి ప్రారంభించి గీయవలసినది; మూడు సమకేంద్ర వలయాలు/త్రినాడీగా నిర్మించి, ఫలవిచారణకు పొరలుగా మార్గదర్శనం చేస్తుంది. తరువాత నక్షత్ర సమూహాలు మరియు అక్షర/ముద్రా సూచకాలు (ముష్టి–ముద్గర, ఋష్టి–ముద్గర; అలాగే అభయ, స్వస్తిక, స్తంభికా సహిత సమూహాలు) క్రమంగా చెప్పి, ఫలపఠనానికి సంకేతాత్మక వర్గీకరణను సూచిస్తాడు. కృత్తికా–రోహిణీ, చిత్రా–స్వాతీ–విశాఖ, శ్రవణా–రేవతీ వంటి నక్షత్రాలకు ‘అహి’, ‘భం’ వంటి ధ్వని-చిహ్నాల అనుసంధానమూ ఇచ్చి, చక్రం జ్ఞాపక-తర్కాన్ని బలపరుస్తాడు. దీనిని ‘ఫణీశ్వర చక్రం’ అని పిలిచి, త్రినాడీతో కూడిన గ్రహస్థితుల ద్వారా శుభాశుభ నిర్ణయం చేయాలని అంటాడు. సూర్య, కుజ, శని, రాహు సంయోగాలు అశుభ సూచకాలు; అనుకూల యోగాలలో ఫలము శుభంగా మారవచ్చని, దేశ-గ్రామం మరియు అన్న, భార్య మొదలైన సంబంధాల విషయాలకూ ఫలవిస్తరణను తెలిపాడు।
Adhyaya 137
Adhyāya 137 — महामारीविद्या (Mahāmārī-vidyā)
ఈ అధ్యాయం నక్షత్రచక్ర వివరణ ముగిసిన వెంటనే విపత్తు-నివారణార్థమైన ‘మహామారీ-విద్య’ను ప్రవేశపెడుతుంది—రోగాలు, ఆపదలు, శత్రుబలాన్ని నిరోధించే మంత్రక్రియ. ఈశ్వరుడు హృదయ, శిర, శిఖ, కవచ, అస్త్రమంత్రాల నియాసక్రమాన్ని బోధించి మహామారీ, కాలరాత్రి, మహాకాళీ ఉగ్రరూపాలను ఆహ్వానించి సాధకుణ్ణి మంత్రశస్త్రాలతో సన్నద్ధం చేస్తాడు. తరువాత మృతాశౌచసంబంధ వస్త్రంపై చతురస్ర యంత్రాన్ని గీయించి, తూర్పుముఖంగా నల్లవర్ణ త్రిముఖ చతుర్భుజ రూపాన్ని ధ్యానించమని చెబుతుంది—ధనుస్సు, త్రిశూలం, ఛేదనాస్త్రం, ఖట్వాంగం ధరించినది; దక్షిణదిశలో రక్తజిహ్వా భయంకరరూపం, పడమరముఖంగా శ్వేత శుభరూపాన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూజించే విధానమూ వర్ణిస్తుంది. ఆపై రోగనాశన-వశీకరణార్థం మంత్రస్మరణ, నిర్దిష్ట సమిధలు-ద్రవ్యాలతో హోమం చేసి శత్రుపీడ, మరణ, ఉచ్చాటన, ఉత్సాదన వంటి యుద్ధకర్మలను సూచిస్తుంది. చివరగా యుద్ధభూమిలో ధ్వజ/పట ప్రదర్శన, కన్యల సహచర్యం, శత్రు స్థంభన భావనతో ‘త్రైలోక్యవిజయా మాయా’గా స్థంభనవిద్యను దుర్గా/భైరవీగా గోప్యంగా ప్రసాదించి, కుబ్జికా, భైరవ, రుద్ర, నరసింహసంబంధ నామోచ్చారణలతో ముగిస్తుంది।
Adhyaya 138
अध्याय १३८: षट्कर्माणि (The Six Ritual Operations)
ఈశ్వరుడు మంత్రవ్యవస్థలలో ఉపయోగించే షట్కర్మాలు—ఆరు కార్యోపాయ లక్ష్యాలు—యొక్క రూపరేఖను వివరిస్తాడు. మొదట మంత్ర-లేఖనంలోని ప్రధాన నియమం: సాధ్యము (లక్ష్యం/ఉద్దేశ్యం) మంత్రానికి సంబంధించి నిర్దిష్ట స్థానాలలో వ్రాయాలి. తరువాత విన్యాస-సంప్రదాయాలు కర్మానికి ‘వ్యాకరణం’లాగా చెప్పబడతాయి—పల్లవ (ఉచ్చాటన ప్రధాన), యోగవిధి (శత్రు వంశ/కుల ఉన్మూలనకు), రోధక (స్తంభనాది నియంత్రణ కర్మలకు), సంపుట (వశీకరణ/ఆకర్షణలో రక్షణావరణం). విదర్భ వంటి జాలవిన్యాసాలు, అక్షరానికక్షరం స్థాపన నియమాలు కూడా పేర్కొంటాడు. ఆకర్షణకు వసంతకాలం అనుకూలమని కాలనిర్ణయం, అలాగే స్వాహా, వషట్, ఫట్ అనే ఉద్గారాల్ని శాంతి, పుష్టి, ఆకర్షణ, ప్రతిఆకర్షణ, భేదన, అపాయనాశం వంటి ఫలాల ప్రకారం వినియోగించాల్సిన విధానం చెప్పబడింది. చివరగా యమావాహనంతో జయ-రక్షా క్రమం, రాత్రి-లక్షణజ్ఞానం, దుర్గారక్ష, శత్రునాశార్థ భైరవీ జపసూత్రం—ధర్మానుగతంగా గురుపరంపరాధీన సాంకేతిక సాధనగా—ఉపసంహరించబడుతుంది.
Adhyaya 139
Chapter 139 — षष्टिसंवत्सराः (The Sixty Years)
యుద్ధజయార్ణవంలోని జ్యోతిష విభాగంలో ఈశ్వరుడు షష్టి-సంవత్సర చక్రాన్ని రాజ్యపాలన, సమాజహితం కోసం శుభాశుభ ఫల నిర్ణయానికి ఆధారంగా వివరిస్తాడు. ప్రభవ, విభవ, ప్రజాపతి, అంగిరా, ఈశ్వర, ప్రమాథీ, విక్రమ, దుర్ముఖ, హేమలంబ, విలంబ వంటి పేరుగల సంవత్సరాలను యజ్ఞసమృద్ధి, ప్రజాసుఖం, పంట దిగుబడి, వర్షపాతం (మిత/అతివృష్టి), ఆరోగ్యం-రోగం, ధననష్టం, సామాజిక కఠినత్వం, విజయావకాశాలతో అనుసంధానించాడు. రక్తసదృశ స్రావాలు, రక్తిమ నేత్రాలు, పసుపు-తామ్రాకాశం, ఉప్పొంగే జలాలు, అలాగే ‘సిద్ధార్థ/రౌద్ర/దుర్మతి/దుందుభి’ వంటి స్థితులను కాలసూచక నిమిత్తాలుగా చూపి, విధానం, సైనిక జాగ్రత్త, ప్రజాకల్యాణ చర్యలు నిర్ణయించమని సూచిస్తాడు. ఈ అధ్యాయం రాష్ట్రోపయోగి సంక్షిప్త జ్యోతిష మార్గదర్శకం; కాలాన్ని ధర్మం, సమృద్ధి, వ్యూహాత్మక విజయానికి కార్యాచరణాత్మక సమాచారంగా భావిస్తుంది।
Adhyaya 140
Adhyāya 140 — वश्यादियोगाः (Vaśyādi-yogāḥ): Sixteen-Square Diagram, Herb-Lists, and Encoded Formulas for Subjugation, Protection, and Prosperity
భగవాన్ అగ్ని ‘వశ్యాది-యోగ’మనే సాంకేతిక కర్మసమూహాన్ని వివరిస్తాడు—వశీకరణ, ఆకర్షణ మొదలైన ఫలాల కోసం ద్వ్యష్టపద (పదహారు చతురస్రాలు) యంత్రరూపంలో నిర్మితమైన విధానం. ఆరంభంలో పాఠభేదాలు, శీర్షికలపై పాండులిపి-సూచనలతో ప్రారంభించి, తరువాత ఔషధద్రవ్యాల జాబితాలో భృంగరాజ, సహదేవి, పుత్రంజీవ/కృతాంజలీ, విష్ణుక్రాంతా/శితార్కక వంటి పేర్లు-పర్యాయాలు ఇవ్వబడతాయి—గ్రంథంలోని ప్రయోగాత్మక ఔషధజ్ఞానాన్ని సూచిస్తూ. అనంతరం ఋత్విజ, నాగ, ముని/మను, శివ, వసు, దిక్, రస, వేద, గ్రహ, ఋతు, సూర్య, చంద్ర మొదలైన పదదేవతలు-వర్గాల ప్రకారం యంత్రంలో విశ్వతత్త్వాలను దేహసంబంధంతో మాపింగ్ చేస్తారు. క్రమంగా ధూపం, ఉడ్వర్తనం, అంజనం, స్నానం, అనేక లేపనాలు చెప్పబడతాయి; సర్వకార్య ధూపానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం, అభ్యక్త సాధకునికి గౌరవలాభం కూడా పేర్కొనబడుతుంది. గృహసుగంధం, నేత్రాంజనం, స్నానం, భక్షణం, పానం, తిలకం వంటి ప్రయోగభేదాల ప్రకారం మంత్ర-ద్రవ్యసమూహాలు వేరు చేయబడి, చివరికి వశ్య, శస్త్రస్తంభన, జలరక్ష, సంతానప్రాప్తి, ప్రసవసౌలభ్యం, పుత్రప్రాప్తి కోసం గుటికలు, లేపనాలు మరియు భూతసంఖ్య శైలిలో ద్రవ్యసంఖ్య సంకేతాలు ఇవ్వబడతాయి. ముగింపులో ఋత్విజపదానికి నియోజిత ఔషధాల ప్రభావం నిర్ధారించబడుతూ, అగ్నిపురాణంలోని పవిత్రమైన, వ్యవస్థిత కర్మశాస్త్ర స్వరూపం ప్రతిష్ఠితమవుతుంది।
Adhyaya 141
Ṣaṭtriṃśat-padaka-jñāna (Knowledge of the Thirty-Six Padakas) — Mṛtasañjīvanī-Rasāyana and Coded Therapeutic Counts
ఈ అధ్యాయంలో భగవాన్ అగ్ని “షట్త్రింశత్-పడక” అనే సాంకేతిక రసాయన విధానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు; ఇది బ్రహ్మ, రుద్ర, ఇంద్రులచే గౌరవింపబడిన మృతసంజీవనీ-రసాయనంగా ప్రసిద్ధి. 36 ఔషధ ద్రవ్యాలను లెక్కపెట్టి, ఏకాది వంటి క్రమబద్ధ సంయోజనాలతో సిద్ధం చేస్తే అవి సర్వరోగహరమై అమరీకరణం—మరణరహితత్వానికి సమానమైన ప్రాణశక్తి—నిచ్చుతాయని చెబుతుంది. మోతాదు పరిమితులు, సేవన రూపాలు (చూర్ణం, గుళికలు, లేహ్యం, క్వాథం, మధుర గోళం/బెల్లం-చక్కెర పాకం) వివరించి, స్వరస-భావనతో పునఃపునః సంస్కారం చేసి శక్తి పెంచాలని సూచిస్తుంది. ముడతలు, జుట్టు తెల్లబడటం తగ్గడం, శరీరంలోని వివిధ కోష్ఠాలలో సమగ్ర ప్రభావం, నియమాచరణతో 300 సంవత్సరాల ఆయుష్షు అనే ఫలితాన్ని పేర్కొంటుంది. తిథి-సౌరమానం, వాణ-ఋతు-శైల-వసు వంటి సంకేత గణనలు, గ్రహ-గ్రహణ సంబంధిత కర్మల ద్వారా చికిత్సను జ్యోతిష్యసదృశ కాల-సంఖ్యా నియమాలకు అనుసంధానిస్తుంది. చివరగా ఈ పడకజ్ఞానం రహస్యమని, అర్హతలేనివారికి ఇవ్వకూడదని స్పష్టం చేస్తుంది.
Adhyaya 142
Mantrāuṣadha-ādi (Mantras, Medicinal Herbs, and Ritual Diagrams for Protection and Victory)
యుద్ధజయార్ణవ పరిధిలో భగవాన్ అగ్ని వసిష్ఠునికి విజయసాధన యొక్క సాంకేతిక విధానాన్ని బోధిస్తాడు—మంత్రం, ఔషధం (వనౌషధులు) మరియు చక్ర/రేఖా చిత్రాల సమన్వయం ఎలా చేయాలో వివరిస్తాడు. అధ్యాయం ఆరంభంలో నామాధారిత అక్షర/మాత్రా గణనలతో జన్మ, ప్రశ్న సందర్భాల్లో ఫలసూచనలు, సమ-విషమ అక్షరసంఖ్య నియమాలు, ఛందస్సు/గుణ పరీక్షలు చెప్పబడతాయి. తరువాత రణజ్యోతిషంలో శని-చక్ర పరిశీలన, కొన్ని ప్రహర/యామ విభాగాలను నివారించుట, అలాగే ‘దిన-రాహు’ మరియు ‘తిథి-రాహు’లను దిశలతో అనుసంధానించి యుద్ధంలో లాభదిశ నిర్ణయించడం వివరించబడుతుంది. మూలభేదక రేఖలు, విష్టి–రాహు ఎనిమిది-రేఖా మార్గం దేవతలు/దిశలతో కలిసి, గాలిదిశను శకునంగా తీసుకొని కాలాన్ని స్థల-వ్యూహంతో కలుపుతాయి. చివరగా పుష్య నక్షత్రంలో సేకరించిన ప్రత్యేక ఔషధులు క్షిపణులు, ఖడ్గాదులను నివారించుటకు, అలాగే గ్రహపీడలు, జ్వరాలు, భూతబాధలు మొదలైన వాటికి మరియు సాధారణ కర్మలకు బహు-బీజ రక్షామంత్రం విధించబడింది—ఆగ్నేయ విద్యా సమన్విత స్వరూపం వెల్లడవుతుంది।
Adhyaya 143
Chapter 143 — Worship of Kubjikā (कुब्जिकापूजा)
ఈ అధ్యాయంలో మంత్రాలు, ఔషధ‑ఉపాయాల విషయంనుండి యుద్ధజయార్ణవ పరంపరలోని శాక్త‑తాంత్రిక విజయక్రియకు మార్పు చూపబడింది। భగవాన్ కుబ్జికా యొక్క క్రమపూజను “సర్వార్థ‑సాధనీ”గా బోధిస్తాడు—అభిమంత్రిత ద్రవ్యాలు, ముఖ్యంగా ఆజ్యము (నెయ్యి), మరియు శస్త్రాధివాసనతో కలిపితే యుద్ధవిజయాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తుంది। చక్రపూజ సూచకాలు, బీజాక్షరాలు, గుహ్యాంగం‑హస్తం‑హృదయం‑శిరస్సు స్థానాలలో న్యాస విధానం ద్వారా సాధకదేహం శక్తిక్షేత్రంగా మారుతుంది। తరువాత మండలంలో దిక్కులలో అస్త్ర, కవచ, నేత్ర, శిఖా మొదలైన మంత్రస్థాపన, 32‑దళ కేంద్రంలో ప్రధాన బహుఅక్షర బీజ ప్రతిష్ఠ చెప్పబడింది। చండికా పరమాధికారం నుండి మాతృకల ఉద్భవం, పీఠాల ఆహ్వానం‑దిక్స్థాపన, విమలపంచక విభజన కూడా వర్ణితం। చివరగా గణపతి/వటుక, గురువులు, నాథులు తదితర దేవతలతో మండలపూరణ చేసి కుబ్జికా (మరియు కులటా)ను కేంద్రంగా ఉంచి రక్షణ, ఆధిపత్యం, ధర్మసమ్మత విజయార్థం క్రమపూజను ముగిస్తుంది।
Adhyaya 144
Adhyāya 144 — Kubjikā-pūjā (कुब्जिकापूजा)
ఈశ్వరుడు కుబ్జికా-పూజా విధానాన్ని ధర్మ, అర్థ మొదలైన పురుషార్థాలన్నింటిలో విజయసిద్ధికి ఉపాయంగా ఉపదేశిస్తాడు. సాధకుడు కేవలం మూలమంత్రంతో గానీ, సంపూర్ణ పరివారారాధనతో గానీ పూజించవచ్చని స్థాపిస్తాడు. అనంతరం విస్తృత కుబ్జికా మంత్రజపం, కర-అంగ న్యాసాలు, అలాగే వామా–జ్యేష్ఠా–రౌద్రీ క్రమంలో మూడు సంధ్యల ఆచరణను విధిస్తాడు. కౌల గాయత్రీలో కుబ్జికాను కులవాక్ యొక్క సామ్రాజ్ఞిగా, మహాకాళీగా స్తుతిస్తారు. పాదుకా-పూజ నిర్మిత నామశ్రేణులతో (షష్టి సమూహం, ‘నమో’తో ముగింపు) విస్తరిస్తుంది; మండలస్థాపనలు, దిక్పూజ, బలి వాక్యాలు, బీజాక్షర నియోగాలు వివరించబడతాయి. చివరికి దేవిని 32 అక్షర సమష్టిరూపిణిగా, నీలకమల శ్యామగా, షణ్ముఖి, ద్వాదశభుజి, నాగచిహ్నాల అలంకారంతో ఆయుధోపకరణధారిణిగా ధ్యానించమని చెబుతుంది. విద్యా–దేవీ–గురు శుద్ధిత్రయం, స్థల/ఆసన గణనలు, మాతృకా మరియు డాకినీ శక్తిగణాలతో కలిసి ఈ అగ్నేయ తాంత్రిక సాంకేతికం మంత్రం, దేహన్యాసం, విశ్వక్రమాన్ని ఏకీకృతం చేసి నియమబద్ధ విజయసాధనను ప్రతిపాదిస్తుంది.
Adhyaya 145
Chapter 145: Mālinīnānāmantrāḥ (The Various Mantras of Mālinī)
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు మాలినీని కేంద్రంగా చేసుకున్న నియమబద్ధమైన మంత్ర-క్రియాక్రమాన్ని ఉపదేశిస్తాడు; అది స్పష్టంగా షోఢా-న్యాసం (ఆరు విధాల స్థాపన) ముందుగా చేయవలసినదిగా చెప్పబడింది. న్యాసాన్ని శాక్త, శాంభవ, యామల అనే త్రివిధ వ్యవస్థగా వివరించి, శబ్ద-రాశి (ధ్వని సమూహం), తత్త్వ-త్రయం, దేహస్థాపనల అనుసంధానాన్ని చూపుతాడు. తరువాత ఛందస్సు/మంత్ర విభాగాలు—ద్వాదశాక్షర వనమాల, ఐదు భాగాల రత్నపంచాత్మా, తొమ్మిది భాగాల నవాత్మా; అలాగే శాక్త ఉపవిభాగాలలో ఝ-చిహ్నిత 16 ప్రతిరూపాల త్రివిద్యా రూపం, అధోర-అష్టకం, ద్వాదశాంగ నిర్మాణం. బీజాక్షరాలు, ఆయుధమంత్రాల అనంతరం సర్వసాధక మంత్రం—“క్రీం హ్రౌం క్లీం శ్రీం క్రూం ఫట్” (ఫట్ మూడుసార్లు) ఇవ్వబడింది. ఆపై శిరస్సు, నేత్రాలు, కర్ణాలు, ముఖం, దంతాలు, కంఠం, భుజాలు, బాహువులు, వేళ్లు, కటి, నాభి, హృదయం, తొడలు, మోకాళ్లు, జంఘలు, పాదాలు మరియు రక్త-మాంస-అస్థి-మజ్జ-శుక్ర-ప్రాణ-కోశాది సూక్ష్మ తత్త్వాలపై అక్షరాలు, శక్తులు/దేవతల స్థాపనతో దీర్ఘ దేహ-న్యాసం వస్తుంది. చివరగా హ్రీం బీజంతో శక్తిపొందిన రుద్ర-శక్తుల పూజ సర్వసిద్ధి ప్రసాదిస్తుందని, అగ్ని పురాణంలోని తాంత్రిక ప్రయోగసాంకేతికత మరియు ధార్మిక-ఆధ్యాత్మిక లక్ష్యాల సమ్మేళనాన్ని వెల్లడిస్తుంది।
Adhyaya 146
Chapter 146 — Aṣṭāṣṭaka Devī-s (अष्टाष्टकदेव्यः)
ఈ అధ్యాయంలో అగ్ని (ఈశ్వరవాణి రూపంలో) త్రిఖండీ—బ్రహ్మా, విష్ణు, మహేశ్వరీ—ను మాతృకల గుప్త ‘హృదయ’ంతో అనుసంధానమైన మంత్ర-నిర్మాణంగా పరిచయం చేస్తాడు. మాతృశక్తులు లక్ష్యసాధకులు, అక్షయులు, నిరోధరహితగతులు; వశీకరణ, ఉచ్చాటన, మూలన వంటి క్రియలను నిర్వహించి—ప్రత్యేకంగా శత్రుకృత్య ఛేదనకూ సిద్ధి సాధనకూ ఉపకరిస్తారని చెప్పబడింది. ‘విచ్చే స్వాహా’తో ముగియే మంత్రఖండాలు, పాఠభేదాలు, పద/శబ్ద గణన, పెద్ద మంత్రసమూహంలో వాటి స్థానం నిర్దేశించబడింది. ఐదు ప్రణవ-సీమలతో జప-పూజ, పదసంధుల్లో కుబ్జికా-హృదయ ప్రవేశం, ‘మూడింటి మధ్య’ ధ్వని-న్యాస నియమాలు, శిఖా-శివా/భైరవ సూత్రాలు, అలాగే 32 అక్షర క్రమానికి అనుగుణమైన త్ర్యక్షర బీజసమూహాలు (బీజసహిత/బీజరహిత) వివరించబడాయి. ఉత్తరార్థంలో కులానుసారం బ్రాహ్మణీ, మహేశ్వరీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ, వారాహీ, ఐంద్రి, చాముండా, మహాలక్ష్మీ దేవీనామాలను సంకలనం చేసి, యుద్ధజయార్ణవ విధానంలో విజయార్థం మండలపూజను ప్రధానంగా ఉద్ఘాటిస్తుంది।
Adhyaya 147
Adhyāya 147 — Guhyakubjikā-Tvaritā Mantra: Upadrava-Śānti, Stambhana–Kṣobhaṇa, and Nyāsa for Jaya (Victory)
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు గుహ్యకుబ్జికా, త్వరిటా దేవీ కేంద్రంగా బలమైన రక్షణ–విజయ మంత్రప్రయోగాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. శత్రువుల యంత్ర, మంత్ర, తంత్ర, చూర్ణప్రయోగాల వల్ల కలిగే ‘ఉపద్రవ’ శాంతి విధానం చెప్పి, కృత, కారిత, క్రియమాణ, కరిష్యత్—భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్—అన్నీ కర్మ-ఏజెన్సీలను కవర్ చేస్తుంది. తరువాత క్షోభణ, ఆకర్షణ, వశ్య, మోహన, స్థంభన వంటి ప్రత్యేక మంత్రకార్యాలు, బీజధ్వని–వర్ణ సంకేతాలు వివరించబడతాయి. జయార్థం త్వరిటా మంత్రసూత్రం, అలాగే పూర్తి న్యాసం—ఆసన, హృదయ, శిరస్, శిఖా, కవచ, నేత్ర, అస్త్ర—‘ఫట్’ ముగింపులతో రక్షా-ముద్రణతో సహా ఇవ్వబడింది. తొమ్మిది శక్తులు కార్యశక్తులుగా పేర్కొని, దిక్కుల రక్షకులైన ‘దూరీ’లను ఆహ్వానించి స్థలరక్షణను అంతర్లింబ-న్యాసంతో ఏకీకరిస్తుంది. చివర బీజాలను బ్రహ్మ, ఆదిత్యాది దేవతలతో అనుసంధానించి, ‘దారుణ’ మరియు ‘ఫట్’ వంటి బలపదాలు నిత్య రక్షకంగా పనిచేస్తాయని పునరుద్ఘాటిస్తుంది.
Adhyaya 148
Saṅgrāma-Vijaya-Pūjā (सङ्ग्रमविजयपूजा) — Rapid Worship and Sūrya-Mantra for Victory
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుడు సంగ్రామజయార్థం సూర్యుని కేంద్రంగా చేసుకొని సంక్షిప్త ‘సంగ్రామ-విజయ-పూజ’ విధానాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. మొదట సూర్యుని షడంగ మంత్రాలతో న్యాసం చేసి రక్ష, తేజస్సు, కర్మపూర్ణతను స్థాపిస్తారు. తరువాత ధర్మముతో ప్రారంభమయ్యే అష్టసంపదలు—ధర్మ, జ్ఞాన, వైరాగ్య, ఐశ్వర్యం మొదలైనవి—బాహ్య విజయం కోసం అంతర్గత అర్హతలుగా ఆహ్వానించి పూజ చేస్తారు. సాధకుడు సూర్య-చంద్ర-అగ్ని మండలాన్ని కమలకర్ణికా-కేశరాల వలె ధ్యానించి, అందులో దీప్తా, సూక్ష్మా, జయా, భద్రా, విభూతి, విమలా మొదలైన శక్తులు, అలాగే సత్త్వ-రజస్-తమస్, ప్రకృతి-పురుష తత్త్వాలను స్థాపిస్తాడు. చివరికి ఆత్మ-అంతరాత్మ-పరమాత్మ త్రిధ్యానం, అష్ట ద్వారపాల రక్షతో, ఉపహారాలు, జపం, హోమంతో ముగిసి యుద్ధారంభంలోను ఇతర నిర్ణాయక కార్యాలలోను విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
Adhyaya 149
Lakṣa–Koṭi Homa (लक्षकोटिहोमः)
ఈ అధ్యాయంలో భగవాన్ అగ్ని యుద్ధజయార్ణవ పరిధిలో యుద్ధరక్షణకు, రాజ్యస్థైర్యానికి ఉపకరించే లక్ష–కోటి హోమ విధానాన్ని బోధిస్తాడు. హోమం తక్షణ యుద్ధవిజయం, రాజ్యలాభం, విఘ్ననాశం ఇస్తుందని చెప్పినా, ముందుగా కృచ్ఛ్రవ్రత శుద్ధి మరియు నియమబద్ధ ప్రాణాయామం తప్పనిసరి. తరువాత జపం, శ్వాసనియంత్రణ (బీజసదృశ ప్రత్యేక ఉచ్చారణలతో) మరియు దీక్షిత అగ్నిలో ఆహుతుల సమయనియమం నిర్దేశించబడింది; పూర్తయ్యే వరకు ఏకభుక్తం (రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం) ఆహారనియమం. అయుత (10,000), లక్ష (100,000), కోటి (అతి విస్తార సంఖ్య) ప్రమాణాల ప్రకారం ఫలాలు—చిన్న సిద్ధులు, వ్యాధి–దుఃఖశమనం, అలాగే సర్వకామసిద్ధి మరియు సర్వతో రక్ష. ఇది ఉత్పాతశమనకర్మగా అనావృష్టి, అతివృష్టి, కీటకోపద్రవం, శత్రు/అశుభసత్త్వాలు వంటి సామాజిక–ప్రకృతి విపత్తులను శాంతింపజేస్తుంది. మహాహోమంలో ఋత్విజుల సంఖ్య, అనుమత మంత్రకుటుంబాలు (గాయత్రీ, గ్రహమంత్రాలు, దేవతావిశేష సమూహాలు), హవిస్సులు (ధాన్యాలు, నువ్వులు, పాలు, నెయ్యి, కుశ, ఆకులు) మరియు హోమకుండ నిర్మాణ ప్రమాణాలు—ధర్మం, రాజ్యరక్షణకు సేవచేసే సూక్ష్మ అగ్నేయవిద్యగా వివరించబడింది.