Adhyaya 122
Chapter 122 — Kāla-gaṇana (Computation of Time)
అగ్ని సూర్యగతిపై ఆధారమైన క్రమబద్ధ కాలగణన (సమాగణ)ను, చైత్రం నుండి ప్రారంభమయ్యే చాంద్రమాస క్రమంతో సహా సాంకేతికంగా వివరిస్తాడు. సంఖ్యా-పదసంకేతాలు, స్థానక్రియలు ఉపయోగించి నియమబద్ధ గణన ద్వారా వారము, తిథి, నాడీ/ఘటిక, నక్షత్రం, యోగం, కరణం వంటి పంచాంగాంశాలను పొందే విధానాన్ని చెబుతాడు. తీసివేతలు, 60తో గుణకరణ, భాగఫల-శేష నిర్వహణ, ఋణ/నెగటివ్ విలువల (‘బాకీ’) పరిగణన, నెలనెలా సవరణలు, కొన్ని రాశుల నుండి ప్రతిలోమ లెక్కింపు వంటి ప్రత్యేక నియమాలు కూడా ఉన్నాయి. అశౌచం లేదా విధి-భేదం వల్ల ఏర్పడిన వ్యత్యాసానికి, లెక్కించిన తేడా మేరకు ప్రాయశ్చిత్త హోమాది ప్రతిపూరణ అర్పణను సూచిస్తాడు. చివరికి సూర్య-చంద్ర ప్రమాణాలను సమం చేసి యోగాన్ని స్థిరపరచడం, ప్రతిపదన కింతుఘ్న సహా కరణ నిర్ణయం వంటి నియమాలతో, యథాకాల కర్మ, సామాజిక క్రమం, విశ్వధర్మ సమన్వయానికి కాలగణనను ధార్మిక సాంకేతికంగా ప్రతిష్ఠిస్తాడు।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A procedural arithmetic for calendrical computation: operations with multipliers (notably 60), quotient/remainder placement, fixed remainders (e.g., 27 for nakṣatra/yoga), month-by-month insertions (kṣepa), and handling of ṛṇa (negative) cases and reverse-counting across specific rāśis.
By establishing kāla-śuddhi—right timing and corrected calendrical factors—so rituals and vows align with cosmic order; the chapter frames precise Jyotiṣa computation as a dharmic aid that supports efficacy of practice, ethical order, and inner discipline toward puruṣārthas.