Adhyaya 200: Description of the Forms of Infernal Torments (Naraka Yātanās)

Verse 1

पुनर्नरकयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तप्तं चैव महातप्तं महारौरवरौरवौ ॥ सप्ततालश्च नरको नरकः कालसूत्रकः ॥

पुनर्नरकयातनास्वरूपवर्णनम्। ऋषिपुत्र उवाच—तप्तं चैव महातप्तं, रौरवौ महारौरवौ; सप्ततालश्च नरको, नरकः कालसूत्रकः—इति।

Verse 2

अन्धकारश्च नरकोऽन्धकारवरस्तथा ॥ अष्टावेतॆ तु नरकाः पच्यन्ते यत्र पापिनः ॥

अन्धकारो नरकः, तथा च अन्धकारवरः। एतेऽष्टौ नरकाः, यत्र पापिनः पच्यन्ते (दण्डदुःखं अनुभवन्ति)।

Verse 3

प्रथमे प्रथमं विद्याद्द्वितीये द्विगुणं तथा ॥ तृतीये त्रिगुणं विद्याच्चतुर्थे तु चतुर्गुणम् ॥

प्रथमे दुःखं प्रथममानं विद्यात्; द्वितीये तु तद्द्विगुणम्। तृतीये त्रिगुणं विद्यात्; चतुर्थे चतुर्गुणम्।

Verse 4

पञ्चमे तु गुणाः पञ्च षष्ठे षड्गुणमुच्यते ॥ सप्तमे तु गुणाः सप्त अष्टमेऽष्टविधा गुणाः ॥

पञ्चमे पञ्चगुणं; षष्ठे षड्गुणं कथ्यते। सप्तमे सप्तगुणं; अष्टमेऽष्टगुणं (अष्टविधं) भवति।

Verse 5

अहोरात्रेण चाध्वानं प्रेता गच्छन्ति तत्पुरम् ॥ दुःखितानां ततो दुःखं दुःखाद्दुःखतरं ततः ॥

अहोरात्रेणाध्वानं तीर्त्वा प्रेताः तत्पुरं गच्छन्ति। दुःखितानां ततः परं दुःखं, दुःखादपि दुःखतरं भवति।

Verse 6

दुःखमेवात्र न सुखं दुःखैर्दुःखं विवर्ध्यते ॥ उपायस्तत्र नैवास्ति येन स्वल्पं सुखं भवेत् ॥

अत्र दुःखमेव, न सुखं किञ्चन; दुःखैरेव दुःखं विवर्ध्यते। तत्रोपायो नास्ति येन स्वल्पमपि सुखं स्यात्।

Verse 7

मुच्यते च मृतस्तत्र मारकास्तत्र दुर्लभाः ॥ शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे तु पञ्चमे ॥

तत्र मृतोऽपि न मुच्यते; तत्र मारकाः दुर्लभाः। शब्दस्पर्शरूपरसगन्धेषु पञ्चसु दुःखानुभवः।

Verse 8

न सुखं तत्र तस्यास्ति किञ्चिदेवात्र विद्यते ॥ शारीरैर्मानसैश्चैव दुःखैर्दुःखान्तगामिभिः ॥

तत्र तस्य सुखं नास्ति; अत्र केवलं विद्यते—शारीरैर्मानसैश्च दुःखैर्दुःखान्तगामिभिः।

Verse 9

आयसैः कण्टकैस्तीक्ष्णैस्तप्तैस्तप्तावृता मही ॥ अन्तरिक्षं खगानीकैर्अग्निजिह्वैः समावृतम् ॥

आयसैस्तीक्ष्णैस्तप्तकण्टकैस्तप्तावृताऽसौ मही; अन्तरिक्षं च अग्निजिह्वैः खगानीकैः समन्तात् समावृतम्।

Verse 10

पातुकामश्च पानीयं राक्षसैर्नीयते सरः ॥ हंससारससंकिर्णं पद्मोत्पलविभूषितम् ॥

पातुकामं च पानीयं राक्षसैर्नीयते सरः; हंससारससंकिर्णं पद्मोत्पलविभूषितम्।

Verse 11

पातुकामश्च पानीयं सहसा तत्र धावति ॥ सलिलं प्रेक्षते चैव तत्र तप्ततरं तथा

पातुकामः स पानीयं सहसा तत्र धावति; सलिलं प्रेक्षते चापि तत्रातितप्ततरं भवति।

Verse 12

ततः पक्वानि मांसानि राक्षसैः परिणीयते ॥ क्षारोदकेऽपि च तथा क्षिप्यतेऽत्र महाह्रदे

ततः पक्वानि मांसखण्डानि राक्षसैः परितो नीयन्ते; तथा च क्षारोदके महाह्रदेऽत्र क्षिप्यते।

Verse 13

तत्र चैव ह्रदे नैका मत्स्याः खादन्ति सर्वशः ॥ ततः कालावसाने तु कथञ्चित्प्रपलायिनः

तत्रैव ह्रदे नैका मत्स्याः सर्वतो खादन्ति; ततः कालावसाने तु कथञ्चित् प्रपलायिनो भवति।

Verse 14

किञ्चिदन्तरमागम्य वेदनार्थाः पतन्ति हि ॥ यातनार्थं पुनस्तत्र मांसं चैवोपजायते

किञ्चिदन्तरमागम्य वेदनार्थं पुनः पतन्ति; यातनार्थं च तत्र पुनर्मांसं जायते।

Verse 15

शिरस्येवोपविष्टस्य प्रस्थितस्य प्रधावतः ॥ तस्यार्त्तायामवस्थायां दुःखं भवति दारुणम्

शिरस्येवोपविष्टस्य प्रस्थितस्य प्रधावतः; तस्यार्त्तायामवस्थायां दुःखं दारुणं भवति।

Verse 16

करीषगर्त्तस्तत्रैव कुम्भीपाकः सुदारुणः ॥ पद्मपत्राकृतिस्तस्य पेशी तत्र शरीरजः

तत्रैव करीषगर्त्तः, कुम्भीपाकश्च सुदारुणः; तत्र तस्य शरीरजा पेशी पद्मपत्राकृतिर्भवति।

Verse 17

पाटयन्ति सुमार्गेण राक्षसाः करपत्रिकाः ॥ निपीड्य दशनै रोषं भीमनादाः सुरोषिताः

राक्षसाः करपत्रिकाधारिणः सुमार्गेण तान् पाटयन्ति; दशनैः निपीड्य रोषं भीमनादाः सुरोषिताः सन्ति।

Verse 18

असिपत्रवनं चात्र शृङ्गाटकवनं तथा ॥ तत्र शृङ्गाटकाश्चैव तप्तवालुकमिश्रिताः

अत्र च असिपत्रवनं तथा शृङ्गाटकवनं च; तत्र शृङ्गाटकाः तप्तवालुकमिश्रिताः एव सन्ति।

Verse 19

श्यामाश्च शबलाश्चैव श्वानस्तेऽत्र दुरासदाः ॥ खादन्ति च सुसंरब्धाः सर्पवृश्चिकसन्निभैः

अत्र ते श्यामाः शबलाश्च श्वानः दुरासदाः; सुसंरब्धाः सर्पवृश्चिकसन्निभैः खादन्ति च।

Verse 20

कण्टकैः प्रतिकूलैश्च तत्रान्या कूटशाल्मली ॥ कर्षन्ति तत्र चैवैनं यावदस्थ्यवशेषितः

तत्र प्रतिकूलकण्टकैः युक्ता अन्यापि कूटशाल्मली; तत्रैव एनं कर्षन्ति यावदस्थ्यवशेषितः।

Verse 21

यद्दुःखं तस्य दुर्बुद्धेः प्रतिकूलं च तस्य यत् ॥ तत्तदोत्पद्यते शीघ्रं यातनार्थाय यत्नतः ॥

यद् दुःखं तस्य दुर्बुद्धेः यच्च तस्य प्रतिकूलम्; तत्तत् यातनार्थाय यत्नतः शीघ्रमुत्पद्यते।

Verse 22

शीतकामस्य वै चोष्णमुष्णकामस्य शीतलम् ॥ सुखकामस्य वै दुःखं सुखं नैवात्र विद्यते ॥

For one who longs for cold, there is heat; for one who longs for heat, there is cold. For one who longs for comfort, there is suffering—here, comfort is not found at all.

Verse 23

छिन्नाश्च शतधाप्येवं ह्यनिशं तैः सहस्रशः ॥ छिन्नाङ्गाः सर्वगात्रेषु सर्वमेव स विन्दति ॥

Thus, cut into a hundred parts—unceasingly, and by them in thousands—his limbs are severed across all his body; he experiences it all in full.

Verse 24

सलिलं च नदीं घोरां व्यालाकीर्णां भयानकाम् ॥ उत्तार्यन्ते च तां प्रेतां यां दृष्ट्वैव भयं भवेत् ॥

There is a dreadful river of waters, filled with serpentine creatures and terrifying; and the departed are made to cross that river—one which, merely upon seeing, fear would arise.

Verse 25

करम्भवालुका नाम शतयोजनमायता ॥ अग्निज्वालासमा घोरा यथा येन स गच्छति ॥

There is [a region] called Karambhavālukā, extending a hundred yojanas; dreadful, comparable to flames of fire—through which, and in what manner, he proceeds.

Verse 26

ततो वैतरणी नाम क्षारोदा तु महानदी ॥ योजनानि तु पञ्चाशदधस्तात्पञ्चयोजनम् ॥

Then [comes] the great river named Vaitaraṇī, whose waters are saline/caustic. It extends for fifty yojanas, and [its depth/extent] below is five yojanas.

Verse 27

अगाधपङ्का वै तत्र चर्ममांसास्थिभेदनाः ॥ तत्र कर्कटका घोरा वज्रदंष्ट्रा विशन्ति ताम् ॥

तत्र पङ्कोऽगाधो भवति, स चर्ममांसास्थीनि भिनत्ति। तत्र घोराः कर्कटकाः वज्रदंष्ट्राः पङ्के प्रविश्य तत्रैव आक्रमन्ति॥

Verse 28

समुत्तीऱ्य तु कृच्छ्रेण तस्माद्योजनकर्दमात् ॥ वसन्त्यत्र धरे केचिच्छून्यागारे निराश्रये ॥

तस्माद्योजनप्रमाणात् कर्दमात् कृच्छ्रेण समुत्तीर्णः, केचित् अत्र धरण्यां वसन्ति—शून्यागारे निराश्रये॥

Verse 29

यत्र वै मूषिकगणा भक्षयन्ति ह्यनेकशः ॥ मूषकैर्जग्ध गात्रस्तु ह्यस्थिमात्रावशेषितः ॥

यत्र मूषिकगणाः पुनः पुनः बहुधा भक्षयन्ति; मूषिकैर्जग्धं गात्रं तु अस्थिमात्रावशेषं भवति॥

Verse 30

प्रभाते वायुना स्पृष्टः पुनर्मांसं स विन्दति ॥ शून्यागारप्रवेशात्तु गव्यूतेर्नातिदूरतः ॥

प्रभाते वायुना स्पृष्टः स पुनर्मांसं लभते। शून्यागारप्रवेशात् तु गव्यूतेर्नातिदूरतः॥

Verse 31

सहकारवनं नाम रौद्रा यत्र च पक्षिणः ॥ निस्त्वगस्थिस्तैः क्रियते निर्मांसश्चैव मानवः

सहकारवनं नाम वनं तत्रास्ति, यत्र रौद्राः पक्षिणः। तैर्मानवो निस्त्वगस्थिः क्रियते, निर्मांसश्चैव भवति॥

Verse 32

संध्याभ्र इव चाभाति प्रदीप्तो नित्यमेव तु ॥ दशयोजनविस्तार्णा अधः शतसमायता

सन्ध्याभ्र इव प्रकाशते, नित्यमेव प्रदीप्तः। दशयोजनविस्तीर्णः, अधः शतयोजनपर्यन्तं प्रसृतः॥

Verse 33

यमचुल्लीति विख्याता गम्भीरा सा त्रियोजनम् ॥ नित्यं प्रज्वलिता सा तु नित्यं धूमान्धकारिता

यमचुल्लीति विख्याता सा, गम्भीरा त्रियोजनमिता। नित्यं प्रज्वलिता, नित्यं धूमेनान्धकारिता॥

Verse 34

तत्र प्रेतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ प्रक्षिप्यन्ते त्वहोरात्रं राक्षसैर्यमकिङ्करैः

तत्र प्रेतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। अहोरात्रं राक्षसैर्यमकिङ्करैः प्रक्षिप्यन्ते॥

Verse 35

निःशिराजालकश्चैव निरक्षिश्रवणस्तथा ॥ वटवृक्षो नातिदूरे दक्षिणे तु त्रियोजनम्

निःशिराजालकश्चैव निरक्षिश्रवणस्तथा। नातिदूरे दक्षिणे तु त्रियोजनं वटवृक्षः॥

Verse 36

मासमेकं वसत्यन्यो तस्यां चुल्ल्यां परिभ्रमन् ॥ ततः शकुनिका नाम वसामेदोवहा नदी

मासमेकं वसत्यन्यः तस्यां चुल्ल्यां परिभ्रमन्। ततः शकुनिका नाम वसामेदोवहा नदी॥

Verse 37

एकैकं दुस्तरं घोरं यथापूर्वं यथाक्रमात् ॥ अनुभुङ्क्ते स कृच्छ्रेण दुष्कृती तीव्रवेदनाः

एकैकं दुस्तरं घोरं यथापूर्वं यथाक्रमात् । अनुभुङ्क्ते स कृच्छ्रेण दुष्कृती तीव्रवेदनाः ॥

Verse 38

दश तत्र लताः शूलाः कुम्भीपाकास्त्रयोदश ॥ याति पापमहोरात्रं तस्मिन्नियमितेन तु

दश तत्र लताः शूलाः कुम्भीपाकास्त्रयोदश । याति पापमहोरात्रं तस्मिन्नियमितेन तु ॥

Verse 39

राक्षसैर्निरनुक्रोशैर्दुर्निरीक्ष्यैस्ततस्ततः ॥ अङ्गारेषु विधूमेषु शूलप्रोतस्तु पच्यते

राक्षसैर्निरनुक्रोशैर्दुर्निरीक्ष्यैस्ततस्ततः । अङ्गारेषु विधूमेषु शूलप्रोतस्तु पच्यते ॥

Verse 40

शुष्कोदपाने धूमे च अधःशीर्षोऽवलम्बते ॥ ज्वाल्यते तीक्ष्णतैले तु कटाहे स तु पच्यते

शुष्कोदपाने धूमे च अधःशीर्षोऽवलम्बते । ज्वाल्यते तीक्ष्णतैले तु कटाहे स तु पच्यते ॥

Verse 41

करीषगर्त्ते स पुनः पच्यते मेदवह्निना ॥ एकैकस्मिन्दशाहं च शूलादिषु स पच्यते

करीषगर्त्ते स पुनः पच्यते मेदवह्निना । एकैकस्मिन्दशाहं च शूलादिषु स पच्यते ॥

Verse 42

यातनाः सप्तकास्तस्य निष्क्रान्तस्य त्रियोजने ॥ यतो यमनदी नाम तप्तत्रपुजलोर्मिणी

निष्क्रान्तस्य तस्य त्रियोजनपर्यन्तं सप्तविधा यातनाः भवन्ति; यावत् ‘यमनदी’ नाम सा तप्तत्रपुसदृशजलोर्मिणी नदी।

Verse 43

समुत्तीर्य तु कृच्छ्रेण दह्यमानस्त्वचेतनः ॥ ततो मुहूर्त्तं विश्रान्तः किञ्चिदन्तरमागतः

सा तु कृच्छ्रेण समुत्तीर्य दह्यमानः अचेतनः; ततः मुहूर्तं विश्रान्तः किञ्चिदन्तरं पुनरागच्छति।

Verse 44

दीर्घिकां मोक्षते कान्तां शीतोदां शीतकाननाम् ॥ सर्वकामान्स लभते भगिनी सा यमस्य तु

स कान्तां दीर्घिकां प्राप्नोति शीतोदां शीतकाननाम्; स सर्वकामान् लभते, सा तु यमस्य भगिनी इति कथ्यते।

Verse 45

भक्ष्यं भोज्यं च सर्वैस्तु पापिभिस्तत्र लभ्यते ॥ स सर्वं विस्मरत्यत्र त्रिरात्रमुषितोऽपि सन्

तत्र सर्वैः पापिभिः भक्ष्यं भोज्यं च लभ्यते; तत्र त्रिरात्रमुषितोऽपि सन् स सर्वं विस्मरति।

Verse 46

तत्र वर्षति पर्जन्यस्तत्र तप्तजलं सदा ॥ तत्र कृच्छ्रेण तरति अहोरात्रेण मानवः

तत्र पर्जन्यो वर्षति, तत्र तप्तजलं सदा; तत्र मानवः अहोरात्रेण कृच्छ्रेण तरति।

Verse 47

शृङ्गारकवनं नाम तत्र पश्यन्ति शाद्वलम् ॥ नीलमक्षिकदंशैश्च सुव्याप्तं तद्वनं महत्

तत्र शृङ्गारकवनं नाम महावने शाद्वलं पश्यन्ति। नीलमक्षिकदंशैश्च सुव्याप्तं तद्वनं महत्॥

Verse 48

यैस्तु स्पृष्टश्च दष्टश्च कृमिरूपश्च जायते ॥ प्रेतो वर्षति मांसासृगस्मात्कृच्छ्रात्तु निर्गतः

यैस्तु स्पृष्टो दष्टश्च स कृमिरूपश्च जायते। प्रेतो वर्षति मांसासृगस्मात्कृच्छ्रात्तु निर्गतः॥

Verse 49

ततोऽन्यल्लभते चैव यातनार्थं प्रयत्नतः ॥ ततः पश्यति पुत्रांस्तु महद्दुःखं सुदारुणम्

ततोऽन्यल्लभते चैव यातनार्थं प्रयत्नतः। ततः पश्यति पुत्रांस्तु महद्दुःखं सुदारुणम्॥

Verse 50

मातरं पितरं चैव पुत्रान्दारांस्तथा प्रियान् ॥ पुरस्ताद्बध्यमानं स क्रन्दमानमचेतनम्

मातरं पितरं चैव पुत्रान्दारांस्तथा प्रियान्। पुरस्ताद्बध्यमानं स क्रन्दमानमचेतनम्॥

Verse 51

हा त्राहि त्राहि पुत्रेति क्रन्दमानस्ततस्ततः ॥ लगुडैर्मुद्गरैर्दण्डैर्जानुभिर्वेणुभिस्तथा

हा त्राहि त्राहि पुत्रेति क्रन्दमानस्ततस्ततः। लगुडैर्मुद्गरैर्दण्डैर्जानुभिर्वेणुभिस्तथा॥

Verse 52

मुष्टिभिश्च कशाभिश्च व्यालैरङ्कगतैरपि ॥ तद्दृष्ट्वा तादृशं दुःखं ततो मोहं स गच्छति

मुष्टिभिः कशाभिश्च तथा अङ्कगतैर्व्यालैरपि ताड्यमानं जनं दृष्ट्वा, तादृशं दुःखं विलोक्य स ततः मोहं गच्छति।

Verse 53

एवमेवात्मकर्माणि पर्यायेण पुनः पुनः ॥ प्राप्नुवन्तीह तेऽत्रैव नरा दुष्कृतकारिणः

एवमेव स्वकर्माणि पर्यायेण पुनः पुनः; दुष्कृतकारिणो नरा इहैव तानि प्राप्नुवन्ति।

Verse 54

पातकानि च चत्वारि समाचारेण पञ्चमम् ॥ कृत्वा तानि नरा यान्ति तं देशं पापकािरणः

पातकानि चत्वारि समाचारेण पञ्चमं च कृत्वा, पापकर्मकारिणो नरा तं देशं यान्ति।

Verse 55

तदा वा स्थावरे तेषु जातस्य हि भवेन नरः ॥ क्रमशः स भवेत्प्रेतस्तदा पशुगणेष्वपि

तदा वा तेषु स्थावरेषु जातः सन् नरः पुनर्भवेन क्रमशः प्रेतो भवति, ततः पशुगणेष्वपि जायते।

Verse 56

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ गतः स वसति प्रेतो नरके तु पुनःपुनः

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च; स प्रेतो नरके पुनःपुनः वसति।

Verse 57

ततो निवृत्तकर्मा तु स्वेदजः सम्भवेत्पुनः ॥ स्वेदजानां ततो नित्यं सर्वसंसारचङ्क्रमात्

ततः निवृत्तकर्मा तु स्वेदजः पुनः सम्भवेत्। स्वेदजानां मध्ये ततः नित्यं सर्वसंसारचङ्क्रमात् परिभ्रमति॥

Verse 58

ततश्च पक्षिणां योनिं सर्वां सन्तरते पुनः ॥ गयोनाु तु ततो गत्वा पुनर्मानुषतां व्रजेत्

ततश्च पक्षिणां योनिं सर्वां सन्तरते पुनः। गयोनीं तु ततो गत्वा पुनर्मानुषतां व्रजेत्॥

Verse 59

मानुषे शूद्रतां याति लब्ध्वा यदि तु तुष्यति ॥ ततो वैश्यत्वमागच्छेत्कर्मणा अनेन वेष्टितः

मानुषे शूद्रतां याति; लब्ध्वा यदि तु तुष्यति। ततो वैश्यत्वमागच्छेत् कर्मणा अनेन वेष्टितः॥

Verse 60

वैश्यात्क्षत्रियतां याति तस्माच्च ब्राह्मणो भवेत् ॥ ब्राह्मणत्वमपि प्राप्तः पापकर्मा दुरात्मवान्

वैश्यात् क्षत्रियतां याति तस्माच्च ब्राह्मणो भवेत्। ब्राह्मणत्वमपि प्राप्तः पापकर्मा दुरात्मवान्॥

Verse 61

दुःशिक्षितेन मनसा ह्यात्मद्रोग्धा भवेत् तदा ॥ शरीरेण मानसिकं घोरं व्यसनैरुपपादितम् ॥

दुःशिक्षितेन मनसा हि आत्मद्रोग्धा भवेत् तदा। शरीरेण मानसिकं घोरं व्यसनैरुपपादितम्॥

Verse 62

उपयुक्तो नरो जातः पूर्वकर्मभिरन्वितः ॥ ज्ञेयश्च ब्रह्महा कुष्ठी काकाक्षः काकतालुकः ॥

A person is born conditioned by former actions; one should understand that a slayer of a brāhmaṇa is (reborn) as a leper, with crow-like eyes, and with a crow-like palate/tongue.

Verse 63

सुरापः श्यावदन्तश्च पूतिगन्धश्च पापकृत् ॥ राजहा पितृहाचैव सुरापश्चापि यो भवेत् ॥

A drinker of intoxicants becomes one whose teeth are dark and who bears a foul odor—one who has committed sin. Likewise, whoever becomes a killer of a king, a killer of a father, or a drinker of intoxicants (is described in such marked terms).

Verse 64

सुवर्णहर्ता च नरो ब्रह्मघ्नेन समो हि सः ॥ क्वचिच्चात्र विरूपाणां नराणां पापकर्मिणाम् ॥

And a person who steals gold is indeed equal to a slayer of a brāhmaṇa. Here and there, among people who commit sin, there are those who are deformed (as a result).

Verse 65

यावद्भिः कर्मभिस्तैस्तैस्तेषु निर्याणवेश्मसु ॥ छिन्नभिन्नविशस्तानां रुधिरेण समन्ततः ॥

In those ‘houses of execution’ (places of torment), corresponding to the particular deeds performed, the blood of those who are cut, broken, and slaughtered spreads all around.

Verse 66

व्याप्तं महीतलं सर्वमापगाश्चापि निर्गताः ॥ अजस्रं क्लिश्यमानानां क्रन्दतां च सुदारुणम् ॥

The entire ground-surface was pervaded, and even the rivers overflowed; unceasingly there arose a most dreadful sound of those who were tormented and crying out.

Verse 67

समुत्तस्थौ महानादो हाहाकारसमाकुलः ॥ बध्नतो विविधैर्बन्धैर्घातयन्तश्च दारुणम् ॥

समुत्तस्थौ महानादो हाहाकारसमाकुलः। विविधैर्बन्धैर्बध्नन्तो दारुणं चाघातयन्॥

Verse 68

लौहयष्टिप्रहारैश्च आयुधैश्च सुदारुणैः ॥ छेदनैर्भेदनैश्चोग्रैः पीडनाभिश्च सर्वशः ॥

लौहयष्टिप्रहारैश्च सुदारुणैरायुधैस्तथा। छेदनैर्भेदनैश्चोग्रैः पीडनाभिश्च सर्वशः॥

Verse 69

श्रान्ताः कर्मकरा दूताः मोहेनायत्तचेतसः ॥ यदा श्रान्ताश्च खिन्नाश्च हन्तारः पापकर्मिणाम् ॥

श्रान्ताः कर्मकरा दूताः मोहेनायत्तचेतसः। यदा श्रान्ताश्च खिन्नाश्च हन्तारः पापकर्मिणाम्॥

Verse 70

विज्ञापयेत्तदा दूताश्चित्रगुप्तं महौजसम् ॥

विज्ञापयेत्तदा दूताश्चित्रगुप्तं महौजसम्।

Verse 71

अतीव च बुभुक्षात्र पिपासा चाप्यतीव हि ॥ उष्णमत्युष्णमेवात्र शीतलं चातिशीतलम् ॥

अतीव बुभुक्षा चात्र पिपासा चातिवा हि। उष्णमत्युष्णमेवात्र शीतलं चातिशीतलम्॥

Verse 72

दह्यते छिद्यते चैव विध्यते भिद्यते पथा ॥ पात्यते पीड्यते चैव कृष्यते च विशस्यते ॥

दह्यते छिद्यते चैव विध्यते भिद्यते पथा । पात्यते पीड्यते चैव कृष्यते च विशस्यते ॥

Verse 73

उलूकाश्च धनुर्मात्रा वज्रजिह्वास्थिभेदनाः ॥ महाविषा महाक्रोधा दुर्विषह्याः सुदारुणाः ॥

उलूकाश्च धनुर्मात्रा वज्रजिह्वास्थिभेदनाः । महाविषा महाक्रोधा दुर्विषह्याः सुदारुणाः ॥

Verse 74

चुल्लीकुक्षौ तु विश्रान्ता वेगिनी वहते तु सा ॥ तां समुत्तीऱ्य कृच्छ्रेण यातनाः सप्तकाः पुनः ॥

चुल्लीकुक्षौ तु विश्रान्ता वेगिनी वहते तु सा । तां समुत्तीऱ्य कृच्छ्रेण यातनाः सप्तकाः पुनः ॥

Verse 75

ततः शूलवहो नाम पर्वतः शतयोजनः ॥ निराश्रयः स सत्त्वानामेकपाषाण एव च ॥

ततः शूलवहो नाम पर्वतः शतयोजनः । निराश्रयः स सत्त्वानामेकपाषाण एव च ॥

Verse 76

तदादिषु च सर्वेषु गुणान्तरपथं गतः ॥ यदा भवति स प्रेतस्तदा स्थावरतां व्रजेत् ॥

तदादिषु च सर्वेषु गुणान्तरपथं गतः । यदा भवति स प्रेतस्तदा स्थावरतां व्रजेत् ॥