Adhyaya 200: Description of the Forms of Infernal Torments (Naraka Yātanās)

Verse 1

पुनर्नरकयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तप्तं चैव महातप्तं महारौरवरौरवौ ॥ सप्ततालश्च नरको नरकः कालसूत्रकः ॥

पुनर्नरकयातनास्वरूपवर्णनम्। ऋषिपुत्र उवाच—तप्तं चैव महातप्तं, रौरवौ महारौरवौ; सप्ततालश्च नरको, नरकः कालसूत्रकः—इति।

Verse 2

अन्धकारश्च नरकोऽन्धकारवरस्तथा ॥ अष्टावेतॆ तु नरकाः पच्यन्ते यत्र पापिनः ॥

अन्धकारो नरकः, तथा च अन्धकारवरः। एतेऽष्टौ नरकाः, यत्र पापिनः पच्यन्ते (दण्डदुःखं अनुभवन्ति)।

Verse 3

प्रथमे प्रथमं विद्याद्द्वितीये द्विगुणं तथा ॥ तृतीये त्रिगुणं विद्याच्चतुर्थे तु चतुर्गुणम् ॥

प्रथमे दुःखं प्रथममानं विद्यात्; द्वितीये तु तद्द्विगुणम्। तृतीये त्रिगुणं विद्यात्; चतुर्थे चतुर्गुणम्।

Verse 4

पञ्चमे तु गुणाः पञ्च षष्ठे षड्गुणमुच्यते ॥ सप्तमे तु गुणाः सप्त अष्टमेऽष्टविधा गुणाः ॥

पञ्चमे पञ्चगुणं; षष्ठे षड्गुणं कथ्यते। सप्तमे सप्तगुणं; अष्टमेऽष्टगुणं (अष्टविधं) भवति।

Verse 5

अहोरात्रेण चाध्वानं प्रेता गच्छन्ति तत्पुरम् ॥ दुःखितानां ततो दुःखं दुःखाद्दुःखतरं ततः ॥

अहोरात्रेणाध्वानं तीर्त्वा प्रेताः तत्पुरं गच्छन्ति। दुःखितानां ततः परं दुःखं, दुःखादपि दुःखतरं भवति।

Verse 6

दुःखमेवात्र न सुखं दुःखैर्दुःखं विवर्ध्यते ॥ उपायस्तत्र नैवास्ति येन स्वल्पं सुखं भवेत् ॥

अत्र दुःखमेव, न सुखं किञ्चन; दुःखैरेव दुःखं विवर्ध्यते। तत्रोपायो नास्ति येन स्वल्पमपि सुखं स्यात्।

Verse 7

मुच्यते च मृतस्तत्र मारकास्तत्र दुर्लभाः ॥ शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे तु पञ्चमे ॥

तत्र मृतोऽपि न मुच्यते; तत्र मारकाः दुर्लभाः। शब्दस्पर्शरूपरसगन्धेषु पञ्चसु दुःखानुभवः।

Verse 8

न सुखं तत्र तस्यास्ति किञ्चिदेवात्र विद्यते ॥ शारीरैर्मानसैश्चैव दुःखैर्दुःखान्तगामिभिः ॥

तत्र तस्य सुखं नास्ति; अत्र केवलं विद्यते—शारीरैर्मानसैश्च दुःखैर्दुःखान्तगामिभिः।

Verse 9

आयसैः कण्टकैस्तीक्ष्णैस्तप्तैस्तप्तावृता मही ॥ अन्तरिक्षं खगानीकैर्अग्निजिह्वैः समावृतम् ॥

आयसैस्तीक्ष्णैस्तप्तकण्टकैस्तप्तावृताऽसौ मही; अन्तरिक्षं च अग्निजिह्वैः खगानीकैः समन्तात् समावृतम्।

Verse 10

पातुकामश्च पानीयं राक्षसैर्नीयते सरः ॥ हंससारससंकिर्णं पद्मोत्पलविभूषितम् ॥

पातुकामं च पानीयं राक्षसैर्नीयते सरः; हंससारससंकिर्णं पद्मोत्पलविभूषितम्।

Verse 11

पातुकामश्च पानीयं सहसा तत्र धावति ॥ सलिलं प्रेक्षते चैव तत्र तप्ततरं तथा

पातुकामः स पानीयं सहसा तत्र धावति; सलिलं प्रेक्षते चापि तत्रातितप्ततरं भवति।

Verse 12

ततः पक्वानि मांसानि राक्षसैः परिणीयते ॥ क्षारोदकेऽपि च तथा क्षिप्यतेऽत्र महाह्रदे

ततः पक्वानि मांसखण्डानि राक्षसैः परितो नीयन्ते; तथा च क्षारोदके महाह्रदेऽत्र क्षिप्यते।

Verse 13

तत्र चैव ह्रदे नैका मत्स्याः खादन्ति सर्वशः ॥ ततः कालावसाने तु कथञ्चित्प्रपलायिनः

तत्रैव ह्रदे नैका मत्स्याः सर्वतो खादन्ति; ततः कालावसाने तु कथञ्चित् प्रपलायिनो भवति।

Verse 14

किञ्चिदन्तरमागम्य वेदनार्थाः पतन्ति हि ॥ यातनार्थं पुनस्तत्र मांसं चैवोपजायते

किञ्चिदन्तरमागम्य वेदनार्थं पुनः पतन्ति; यातनार्थं च तत्र पुनर्मांसं जायते।

Verse 15

शिरस्येवोपविष्टस्य प्रस्थितस्य प्रधावतः ॥ तस्यार्त्तायामवस्थायां दुःखं भवति दारुणम्

शिरस्येवोपविष्टस्य प्रस्थितस्य प्रधावतः; तस्यार्त्तायामवस्थायां दुःखं दारुणं भवति।

Verse 16

करीषगर्त्तस्तत्रैव कुम्भीपाकः सुदारुणः ॥ पद्मपत्राकृतिस्तस्य पेशी तत्र शरीरजः

तत्रैव करीषगर्त्तः, कुम्भीपाकश्च सुदारुणः; तत्र तस्य शरीरजा पेशी पद्मपत्राकृतिर्भवति।

Verse 17

पाटयन्ति सुमार्गेण राक्षसाः करपत्रिकाः ॥ निपीड्य दशनै रोषं भीमनादाः सुरोषिताः

राक्षसाः करपत्रिकाधारिणः सुमार्गेण तान् पाटयन्ति; दशनैः निपीड्य रोषं भीमनादाः सुरोषिताः सन्ति।

Verse 18

असिपत्रवनं चात्र शृङ्गाटकवनं तथा ॥ तत्र शृङ्गाटकाश्चैव तप्तवालुकमिश्रिताः

अत्र च असिपत्रवनं तथा शृङ्गाटकवनं च; तत्र शृङ्गाटकाः तप्तवालुकमिश्रिताः एव सन्ति।

Verse 19

श्यामाश्च शबलाश्चैव श्वानस्तेऽत्र दुरासदाः ॥ खादन्ति च सुसंरब्धाः सर्पवृश्चिकसन्निभैः

अत्र ते श्यामाः शबलाश्च श्वानः दुरासदाः; सुसंरब्धाः सर्पवृश्चिकसन्निभैः खादन्ति च।

Verse 20

कण्टकैः प्रतिकूलैश्च तत्रान्या कूटशाल्मली ॥ कर्षन्ति तत्र चैवैनं यावदस्थ्यवशेषितः

तत्र प्रतिकूलकण्टकैः युक्ता अन्यापि कूटशाल्मली; तत्रैव एनं कर्षन्ति यावदस्थ्यवशेषितः।

Verse 21

यद्दुःखं तस्य दुर्बुद्धेः प्रतिकूलं च तस्य यत् ॥ तत्तदोत्पद्यते शीघ्रं यातनार्थाय यत्नतः ॥

यद् दुःखं तस्य दुर्बुद्धेः यच्च तस्य प्रतिकूलम्; तत्तत् यातनार्थाय यत्नतः शीघ्रमुत्पद्यते।

Verse 22

शीतकामस्य वै चोष्णमुष्णकामस्य शीतलम् ॥ सुखकामस्य वै दुःखं सुखं नैवात्र विद्यते ॥

शीतकामस्य वै चोष्णमुष्णकामस्य शीतलम् ॥ सुखकामस्य वै दुःखं सुखं नैवात्र विद्यते ॥

Verse 23

छिन्नाश्च शतधाप्येवं ह्यनिशं तैः सहस्रशः ॥ छिन्नाङ्गाः सर्वगात्रेषु सर्वमेव स विन्दति ॥

छिन्नाश्च शतधाप्येवं ह्यनिशं तैः सहस्रशः ॥ छिन्नाङ्गाः सर्वगात्रेषु सर्वमेव स विन्दति ॥

Verse 24

सलिलं च नदीं घोरां व्यालाकीर्णां भयानकाम् ॥ उत्तार्यन्ते च तां प्रेतां यां दृष्ट्वैव भयं भवेत् ॥

सलिलं च नदीं घोरां व्यालाकीर्णां भयानकाम् ॥ उत्तार्यन्ते च तां प्रेतां यां दृष्ट्वैव भयं भवेत् ॥

Verse 25

करम्भवालुका नाम शतयोजनमायता ॥ अग्निज्वालासमा घोरा यथा येन स गच्छति ॥

करम्भवालुका नाम शतयोजनमायता ॥ अग्निज्वालासमा घोरा यथा येन स गच्छति ॥

Verse 26

ततो वैतरणी नाम क्षारोदा तु महानदी ॥ योजनानि तु पञ्चाशदधस्तात्पञ्चयोजनम् ॥

ततो वैतरणी नाम क्षारोदा तु महानदी ॥ योजनानि तु पञ्चाशदधस्तात्पञ्चयोजनम् ॥

Verse 27

अगाधपङ्का वै तत्र चर्ममांसास्थिभेदनाः ॥ तत्र कर्कटका घोरा वज्रदंष्ट्रा विशन्ति ताम् ॥

तत्र पङ्कोऽगाधो भवति, स चर्ममांसास्थीनि भिनत्ति। तत्र घोराः कर्कटकाः वज्रदंष्ट्राः पङ्के प्रविश्य तत्रैव आक्रमन्ति॥

Verse 28

समुत्तीऱ्य तु कृच्छ्रेण तस्माद्योजनकर्दमात् ॥ वसन्त्यत्र धरे केचिच्छून्यागारे निराश्रये ॥

तस्माद्योजनप्रमाणात् कर्दमात् कृच्छ्रेण समुत्तीर्णः, केचित् अत्र धरण्यां वसन्ति—शून्यागारे निराश्रये॥

Verse 29

यत्र वै मूषिकगणा भक्षयन्ति ह्यनेकशः ॥ मूषकैर्जग्ध गात्रस्तु ह्यस्थिमात्रावशेषितः ॥

यत्र मूषिकगणाः पुनः पुनः बहुधा भक्षयन्ति; मूषिकैर्जग्धं गात्रं तु अस्थिमात्रावशेषं भवति॥

Verse 30

प्रभाते वायुना स्पृष्टः पुनर्मांसं स विन्दति ॥ शून्यागारप्रवेशात्तु गव्यूतेर्नातिदूरतः ॥

प्रभाते वायुना स्पृष्टः स पुनर्मांसं लभते। शून्यागारप्रवेशात् तु गव्यूतेर्नातिदूरतः॥

Verse 31

सहकारवनं नाम रौद्रा यत्र च पक्षिणः ॥ निस्त्वगस्थिस्तैः क्रियते निर्मांसश्चैव मानवः

सहकारवनं नाम वनं तत्रास्ति, यत्र रौद्राः पक्षिणः। तैर्मानवो निस्त्वगस्थिः क्रियते, निर्मांसश्चैव भवति॥

Verse 32

संध्याभ्र इव चाभाति प्रदीप्तो नित्यमेव तु ॥ दशयोजनविस्तार्णा अधः शतसमायता

सन्ध्याभ्र इव प्रकाशते, नित्यमेव प्रदीप्तः। दशयोजनविस्तीर्णः, अधः शतयोजनपर्यन्तं प्रसृतः॥

Verse 33

यमचुल्लीति विख्याता गम्भीरा सा त्रियोजनम् ॥ नित्यं प्रज्वलिता सा तु नित्यं धूमान्धकारिता

यमचुल्लीति विख्याता सा, गम्भीरा त्रियोजनमिता। नित्यं प्रज्वलिता, नित्यं धूमेनान्धकारिता॥

Verse 34

तत्र प्रेतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ प्रक्षिप्यन्ते त्वहोरात्रं राक्षसैर्यमकिङ्करैः

तत्र प्रेतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। अहोरात्रं राक्षसैर्यमकिङ्करैः प्रक्षिप्यन्ते॥

Verse 35

निःशिराजालकश्चैव निरक्षिश्रवणस्तथा ॥ वटवृक्षो नातिदूरे दक्षिणे तु त्रियोजनम्

निःशिराजालकश्चैव निरक्षिश्रवणस्तथा। नातिदूरे दक्षिणे तु त्रियोजनं वटवृक्षः॥

Verse 36

मासमेकं वसत्यन्यो तस्यां चुल्ल्यां परिभ्रमन् ॥ ततः शकुनिका नाम वसामेदोवहा नदी

मासमेकं वसत्यन्यः तस्यां चुल्ल्यां परिभ्रमन्। ततः शकुनिका नाम वसामेदोवहा नदी॥

Verse 37

एकैकं दुस्तरं घोरं यथापूर्वं यथाक्रमात् ॥ अनुभुङ्क्ते स कृच्छ्रेण दुष्कृती तीव्रवेदनाः

एकैकं दुस्तरं घोरं यथापूर्वं यथाक्रमात् । अनुभुङ्क्ते स कृच्छ्रेण दुष्कृती तीव्रवेदनाः ॥

Verse 38

दश तत्र लताः शूलाः कुम्भीपाकास्त्रयोदश ॥ याति पापमहोरात्रं तस्मिन्नियमितेन तु

दश तत्र लताः शूलाः कुम्भीपाकास्त्रयोदश । याति पापमहोरात्रं तस्मिन्नियमितेन तु ॥

Verse 39

राक्षसैर्निरनुक्रोशैर्दुर्निरीक्ष्यैस्ततस्ततः ॥ अङ्गारेषु विधूमेषु शूलप्रोतस्तु पच्यते

राक्षसैर्निरनुक्रोशैर्दुर्निरीक्ष्यैस्ततस्ततः । अङ्गारेषु विधूमेषु शूलप्रोतस्तु पच्यते ॥

Verse 40

शुष्कोदपाने धूमे च अधःशीर्षोऽवलम्बते ॥ ज्वाल्यते तीक्ष्णतैले तु कटाहे स तु पच्यते

शुष्कोदपाने धूमे च अधःशीर्षोऽवलम्बते । ज्वाल्यते तीक्ष्णतैले तु कटाहे स तु पच्यते ॥

Verse 41

करीषगर्त्ते स पुनः पच्यते मेदवह्निना ॥ एकैकस्मिन्दशाहं च शूलादिषु स पच्यते

करीषगर्त्ते स पुनः पच्यते मेदवह्निना । एकैकस्मिन्दशाहं च शूलादिषु स पच्यते ॥

Verse 42

यातनाः सप्तकास्तस्य निष्क्रान्तस्य त्रियोजने ॥ यतो यमनदी नाम तप्तत्रपुजलोर्मिणी

निष्क्रान्तस्य तस्य त्रियोजनपर्यन्तं सप्तविधा यातनाः भवन्ति; यावत् ‘यमनदी’ नाम सा तप्तत्रपुसदृशजलोर्मिणी नदी।

Verse 43

समुत्तीर्य तु कृच्छ्रेण दह्यमानस्त्वचेतनः ॥ ततो मुहूर्त्तं विश्रान्तः किञ्चिदन्तरमागतः

सा तु कृच्छ्रेण समुत्तीर्य दह्यमानः अचेतनः; ततः मुहूर्तं विश्रान्तः किञ्चिदन्तरं पुनरागच्छति।

Verse 44

दीर्घिकां मोक्षते कान्तां शीतोदां शीतकाननाम् ॥ सर्वकामान्स लभते भगिनी सा यमस्य तु

स कान्तां दीर्घिकां प्राप्नोति शीतोदां शीतकाननाम्; स सर्वकामान् लभते, सा तु यमस्य भगिनी इति कथ्यते।

Verse 45

भक्ष्यं भोज्यं च सर्वैस्तु पापिभिस्तत्र लभ्यते ॥ स सर्वं विस्मरत्यत्र त्रिरात्रमुषितोऽपि सन्

तत्र सर्वैः पापिभिः भक्ष्यं भोज्यं च लभ्यते; तत्र त्रिरात्रमुषितोऽपि सन् स सर्वं विस्मरति।

Verse 46

तत्र वर्षति पर्जन्यस्तत्र तप्तजलं सदा ॥ तत्र कृच्छ्रेण तरति अहोरात्रेण मानवः

तत्र पर्जन्यो वर्षति, तत्र तप्तजलं सदा; तत्र मानवः अहोरात्रेण कृच्छ्रेण तरति।

Verse 47

शृङ्गारकवनं नाम तत्र पश्यन्ति शाद्वलम् ॥ नीलमक्षिकदंशैश्च सुव्याप्तं तद्वनं महत्

तत्र शृङ्गारकवनं नाम महावने शाद्वलं पश्यन्ति। नीलमक्षिकदंशैश्च सुव्याप्तं तद्वनं महत्॥

Verse 48

यैस्तु स्पृष्टश्च दष्टश्च कृमिरूपश्च जायते ॥ प्रेतो वर्षति मांसासृगस्मात्कृच्छ्रात्तु निर्गतः

यैस्तु स्पृष्टो दष्टश्च स कृमिरूपश्च जायते। प्रेतो वर्षति मांसासृगस्मात्कृच्छ्रात्तु निर्गतः॥

Verse 49

ततोऽन्यल्लभते चैव यातनार्थं प्रयत्नतः ॥ ततः पश्यति पुत्रांस्तु महद्दुःखं सुदारुणम्

ततोऽन्यल्लभते चैव यातनार्थं प्रयत्नतः। ततः पश्यति पुत्रांस्तु महद्दुःखं सुदारुणम्॥

Verse 50

मातरं पितरं चैव पुत्रान्दारांस्तथा प्रियान् ॥ पुरस्ताद्बध्यमानं स क्रन्दमानमचेतनम्

मातरं पितरं चैव पुत्रान्दारांस्तथा प्रियान्। पुरस्ताद्बध्यमानं स क्रन्दमानमचेतनम्॥

Verse 51

हा त्राहि त्राहि पुत्रेति क्रन्दमानस्ततस्ततः ॥ लगुडैर्मुद्गरैर्दण्डैर्जानुभिर्वेणुभिस्तथा

हा त्राहि त्राहि पुत्रेति क्रन्दमानस्ततस्ततः। लगुडैर्मुद्गरैर्दण्डैर्जानुभिर्वेणुभिस्तथा॥

Verse 52

मुष्टिभिश्च कशाभिश्च व्यालैरङ्कगतैरपि ॥ तद्दृष्ट्वा तादृशं दुःखं ततो मोहं स गच्छति

मुष्टिभिः कशाभिश्च तथा अङ्कगतैर्व्यालैरपि ताड्यमानं जनं दृष्ट्वा, तादृशं दुःखं विलोक्य स ततः मोहं गच्छति।

Verse 53

एवमेवात्मकर्माणि पर्यायेण पुनः पुनः ॥ प्राप्नुवन्तीह तेऽत्रैव नरा दुष्कृतकारिणः

एवमेव स्वकर्माणि पर्यायेण पुनः पुनः; दुष्कृतकारिणो नरा इहैव तानि प्राप्नुवन्ति।

Verse 54

पातकानि च चत्वारि समाचारेण पञ्चमम् ॥ कृत्वा तानि नरा यान्ति तं देशं पापकािरणः

पातकानि चत्वारि समाचारेण पञ्चमं च कृत्वा, पापकर्मकारिणो नरा तं देशं यान्ति।

Verse 55

तदा वा स्थावरे तेषु जातस्य हि भवेन नरः ॥ क्रमशः स भवेत्प्रेतस्तदा पशुगणेष्वपि

तदा वा तेषु स्थावरेषु जातः सन् नरः पुनर्भवेन क्रमशः प्रेतो भवति, ततः पशुगणेष्वपि जायते।

Verse 56

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ गतः स वसति प्रेतो नरके तु पुनःपुनः

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च; स प्रेतो नरके पुनःपुनः वसति।

Verse 57

ततो निवृत्तकर्मा तु स्वेदजः सम्भवेत्पुनः ॥ स्वेदजानां ततो नित्यं सर्वसंसारचङ्क्रमात्

ततः निवृत्तकर्मा तु स्वेदजः पुनः सम्भवेत्। स्वेदजानां मध्ये ततः नित्यं सर्वसंसारचङ्क्रमात् परिभ्रमति॥

Verse 58

ततश्च पक्षिणां योनिं सर्वां सन्तरते पुनः ॥ गयोनाु तु ततो गत्वा पुनर्मानुषतां व्रजेत्

ततश्च पक्षिणां योनिं सर्वां सन्तरते पुनः। गयोनीं तु ततो गत्वा पुनर्मानुषतां व्रजेत्॥

Verse 59

मानुषे शूद्रतां याति लब्ध्वा यदि तु तुष्यति ॥ ततो वैश्यत्वमागच्छेत्कर्मणा अनेन वेष्टितः

मानुषे शूद्रतां याति; लब्ध्वा यदि तु तुष्यति। ततो वैश्यत्वमागच्छेत् कर्मणा अनेन वेष्टितः॥

Verse 60

वैश्यात्क्षत्रियतां याति तस्माच्च ब्राह्मणो भवेत् ॥ ब्राह्मणत्वमपि प्राप्तः पापकर्मा दुरात्मवान्

वैश्यात् क्षत्रियतां याति तस्माच्च ब्राह्मणो भवेत्। ब्राह्मणत्वमपि प्राप्तः पापकर्मा दुरात्मवान्॥

Verse 61

दुःशिक्षितेन मनसा ह्यात्मद्रोग्धा भवेत् तदा ॥ शरीरेण मानसिकं घोरं व्यसनैरुपपादितम् ॥

दुःशिक्षितेन मनसा हि आत्मद्रोग्धा भवेत् तदा। शरीरेण मानसिकं घोरं व्यसनैरुपपादितम्॥

Verse 62

उपयुक्तो नरो जातः पूर्वकर्मभिरन्वितः ॥ ज्ञेयश्च ब्रह्महा कुष्ठी काकाक्षः काकतालुकः ॥

उपयुक्तो नरो जातः पूर्वकर्मभिरन्वितः ॥ ज्ञेयश्च ब्रह्महा कुष्ठी काकाक्षः काकतालुकः ॥

Verse 63

सुरापः श्यावदन्तश्च पूतिगन्धश्च पापकृत् ॥ राजहा पितृहाचैव सुरापश्चापि यो भवेत् ॥

सुरापः श्यावदन्तश्च पूतिगन्धश्च पापकृत् ॥ राजहा पितृहाचैव सुरापश्चापि यो भवेत् ॥

Verse 64

सुवर्णहर्ता च नरो ब्रह्मघ्नेन समो हि सः ॥ क्वचिच्चात्र विरूपाणां नराणां पापकर्मिणाम् ॥

सुवर्णहर्ता च नरो ब्रह्मघ्नेन समो हि सः। क्वचिच्चात्र विरूपाणां नराणां पापकर्मिणाम्।।

Verse 65

यावद्भिः कर्मभिस्तैस्तैस्तेषु निर्याणवेश्मसु ॥ छिन्नभिन्नविशस्तानां रुधिरेण समन्ततः ॥

यावद्भिः कर्मभिस्तैस्तैस्तेषु निर्याणवेश्मसु।। छिन्नभिन्नविशस्तानां रुधिरेण समन्ततः।।

Verse 66

व्याप्तं महीतलं सर्वमापगाश्चापि निर्गताः ॥ अजस्रं क्लिश्यमानानां क्रन्दतां च सुदारुणम् ॥

व्याप्तं महीतलं सर्वमापगाश्चापि निर्गताः।। अजस्रं क्लिश्यमानानां क्रन्दतां च सुदारुणम्।।

Verse 67

समुत्तस्थौ महानादो हाहाकारसमाकुलः ॥ बध्नतो विविधैर्बन्धैर्घातयन्तश्च दारुणम् ॥

समुत्तस्थौ महानादो हाहाकारसमाकुलः। विविधैर्बन्धैर्बध्नन्तो दारुणं चाघातयन्॥

Verse 68

लौहयष्टिप्रहारैश्च आयुधैश्च सुदारुणैः ॥ छेदनैर्भेदनैश्चोग्रैः पीडनाभिश्च सर्वशः ॥

लौहयष्टिप्रहारैश्च सुदारुणैरायुधैस्तथा। छेदनैर्भेदनैश्चोग्रैः पीडनाभिश्च सर्वशः॥

Verse 69

श्रान्ताः कर्मकरा दूताः मोहेनायत्तचेतसः ॥ यदा श्रान्ताश्च खिन्नाश्च हन्तारः पापकर्मिणाम् ॥

श्रान्ताः कर्मकरा दूताः मोहेनायत्तचेतसः। यदा श्रान्ताश्च खिन्नाश्च हन्तारः पापकर्मिणाम्॥

Verse 70

विज्ञापयेत्तदा दूताश्चित्रगुप्तं महौजसम् ॥

विज्ञापयेत्तदा दूताश्चित्रगुप्तं महौजसम्।

Verse 71

अतीव च बुभुक्षात्र पिपासा चाप्यतीव हि ॥ उष्णमत्युष्णमेवात्र शीतलं चातिशीतलम् ॥

अतीव बुभुक्षा चात्र पिपासा चातिवा हि। उष्णमत्युष्णमेवात्र शीतलं चातिशीतलम्॥

Verse 72

दह्यते छिद्यते चैव विध्यते भिद्यते पथा ॥ पात्यते पीड्यते चैव कृष्यते च विशस्यते ॥

दह्यते छिद्यते चैव विध्यते भिद्यते पथा । पात्यते पीड्यते चैव कृष्यते च विशस्यते ॥

Verse 73

उलूकाश्च धनुर्मात्रा वज्रजिह्वास्थिभेदनाः ॥ महाविषा महाक्रोधा दुर्विषह्याः सुदारुणाः ॥

उलूकाश्च धनुर्मात्रा वज्रजिह्वास्थिभेदनाः । महाविषा महाक्रोधा दुर्विषह्याः सुदारुणाः ॥

Verse 74

चुल्लीकुक्षौ तु विश्रान्ता वेगिनी वहते तु सा ॥ तां समुत्तीऱ्य कृच्छ्रेण यातनाः सप्तकाः पुनः ॥

चुल्लीकुक्षौ तु विश्रान्ता वेगिनी वहते तु सा । तां समुत्तीऱ्य कृच्छ्रेण यातनाः सप्तकाः पुनः ॥

Verse 75

ततः शूलवहो नाम पर्वतः शतयोजनः ॥ निराश्रयः स सत्त्वानामेकपाषाण एव च ॥

ततः शूलवहो नाम पर्वतः शतयोजनः । निराश्रयः स सत्त्वानामेकपाषाण एव च ॥

Verse 76

तदादिषु च सर्वेषु गुणान्तरपथं गतः ॥ यदा भवति स प्रेतस्तदा स्थावरतां व्रजेत् ॥

तदादिषु च सर्वेषु गुणान्तरपथं गतः । यदा भवति स प्रेतस्तदा स्थावरतां व्रजेत् ॥