Adhyaya 199: Description of the Torments of Rebirth: The Asipatravana Punishment and the Mechanics of Karmic Retribution
Punaḥ Saṃsāracakrayātanā-svarūpa-varṇanam (Asipatravana-yātanā-prasaṅgaḥ)
Ethical-Discourse (Karmic retribution and social conduct)
अस्मिन्नध्याये वराह–पृथिव्योः संवादे पापकर्मजन्याः यातनाः उपदिश्यन्ते। लोहतृणकण्टकाः, तमः, अग्नितप्तशिलाः इत्यादि दारुणप्रदेशेषु यमदूतैः नीयमानानां प्राणिनां दुःखचक्रं वर्ण्यते। विशेषतः परस्त्रीगमनस्य दृष्टान्ते अग्नितप्तलोहमयी स्त्री पापिनं अनुधाव्य दण्डयति, गुरुपत्नी-स्वजनपत्न्यः-सुहृद्पत्न्यः-विद्वद्ब्राह्मणपत्न्यश्च इति भङ्गितधर्मबन्धान् उद्घोषयति। अन्ते असिपत्रवनस्य चित्रणं—खड्गपत्रवृक्षाः, रक्तपूरितजलानि, शवभोजिनः, पुनःपुनः छेदनविक्षेपौ—इति; तदनन्तरं तादृशदुःखानुभवात् पापिनः दारिद्र्यक्लेशयोनिṣu पुनर्जन्म प्राप्नुवन्तीति, धर्मपालनस्य पृथिवी-सन्तुलनरक्षणस्य च उपदेशः।
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 199
Verse 1
पुनः संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तस्मिन् क्षितितलं सर्वमायसैः कण्टकैश्चितम् ॥ प्रभवन्ति पुनः केचिद्विषमं तमसाश्रितम्
पुनः संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम्। ऋषिपुत्र उवाच। तस्मिन् क्षितितलं सर्वमायसैः कण्टकैश्चितम्। प्रभवन्ति पुनः केचिद्विषमं तमसाश्रितम्॥
Verse 2
अथान्ये छिन्नपादास्तु छिन्नपाणिशिरोधराः ॥ पापाचारास्तथा देशादुपसर्पत मा चिरम्
अथान्ये छिन्नपादास्तु छिन्नपाणिशिरोधराः। पापाचारास्तथा देशादुपसर्पत मा चिरम्॥
Verse 3
ये तु धर्मरताः दाता वपुष्मन्तो यथा गृहे ॥ परिपान्ति क्षितिं सर्वे पात्यन्ते पापकाःरिणः
ये तु धर्मरताः दाता वपुष्मन्तो यथा गृहे। परिपान्ति क्षितिं सर्वे पात्यन्ते पापकर्मिणः॥
Verse 4
याचमानाः स्थिताः नित्यं सुशीतैस्तोयभोजनैः ॥ स्त्रियः श्रीरूपसंकाशाः सुकुमाराः सुभोजनाः
याचमानाः सदा तिष्ठन्ति सुशीतैस्तोयभोजनैः। स्त्रियः श्रीरूपसंकाशाः सुकुमाराः सुभोजनाः॥
Verse 5
कृत्वा पूजां परां तत्र प्रतीक्षन्ते परं जनम् ॥ अग्नितप्ते सुघोरे च निक्षिप्यन्ते शिलातले
तत्र पूजां परां कृत्वा प्रतीक्षन्ते परं जनम्। अग्नितप्ते सुघोरे च निक्षिप्यन्ते शिलातले॥
Verse 6
आलोके च प्रदर्श्यन्ते वृक्षाश्च भुवनानि च ॥ आयान्ति दह्यमानेषु पृष्ठपादोदरेषु च
आलोके च प्रदर्श्यन्ते वृक्षाश्च भुवनानि च। आयान्ति दह्यमानेषु पृष्ठपादोदरेषु च॥
Verse 7
तत्र गत्वा तु ते दूताः प्रविशन्ति सुदारुणाः ॥ क्लिश्यन्ति बहवस्तत्र त्रातारं नाप्नुवन्ति ते
तत्र गत्वा तु ते दूताः प्रविशन्ति सुदारुणाः। क्लिश्यन्ति बहवस्तत्र त्रातारं नाप्नुवन्ति ते॥
Verse 8
अथान्ये तु श्वभिर्घोरैरापादतलमस्तकम् ॥ भक्ष्यमाणा रुदन्तश्च क्रोशन्तश्च पुनःपुनः
अथान्ये तु श्वभिर्घोरैरापादतलमस्तकम्। भक्ष्यमाणा रुदन्तश्च क्रोशन्तश्च पुनःपुनः॥
Verse 9
अथान्ये तु महारूपा महादंष्ट्रा भयानकाः ॥ सूचীমुखं कृताः पापाः क्षुधितास्तृषितास्तथा
अथान्ये तु महारूपा महादंष्ट्रा भयानकाः । सूचীমुखं कृताः पापाः क्षुधितास्तृषितास्तथा ॥
Verse 10
अयःशरमयी नारी वह्नितप्ता सुदारुणा ॥ आलिङ्गति नरं तत्र धावन्तं चानुधावति
अयःशरमयी नारी वह्नितप्ता सुदारुणा । आलिङ्गति नरं तत्र धावन्तं चानुधावति ॥
Verse 11
धावन्तं चानुधावन्ती त्विदं वचनमब्रवीत् ॥ अहं ते भगिनी पाप ह्यहं भार्या सुतस्य ते
धावन्तं चानुधावन्ती त्विदं वचनमब्रवीत् । अहं ते भगिनी पाप ह्यहं भार्या सुतस्य ते ॥
Verse 12
मातृष्वसा ते दुर्बुद्धे मातुलानी पितृष्वसा ॥ गुरुभार्या मित्रभार्या भ्रातृभार्या नृपस्य च
मातृष्वसा ते दुर्बुद्धे मातुलानी पितृष्वसा । गुरुभार्या मित्रभार्या भ्रातृभार्या नृपस्य च ॥
Verse 13
श्रोत्रियाणां द्विजातीनां जाया वै धर्षितास्त्वया॥ मोक्ष्यसे न हि पापात्त्वं रसातलगतो यथा॥
श्रोत्रियाणां द्विजातीनां जाया वै धर्षितास्त्वया । मोक्ष्यसे न हि पापात्त्वं रसातलगतो यथा ॥
Verse 14
किं प्रधावसि निर्लज्ज व्यसनैश्चोपपादितः॥ हनिष्येऽहं ध्रुवं पाप यथा कर्म त्वया कृतम्॥
किं प्रधावसि निर्लज्ज व्यसनैश्चोपपादितः॥ हनिष्येऽहं ध्रुवं पाप यथा कर्म त्वया कृतम्॥
Verse 15
एवं वै बोधयन्तीह श्रावयन्ति पुनःपुनः॥ अभिद्रवन्ति तं पापं घोररूपा भयानकाः॥
एवं वै बोधयन्तीह श्रावयन्ति पुनःपुनः॥ अभिद्रवन्ति तं पापं घोररूपा भयानकाः॥
Verse 16
ज्ञानिनां च सहस्रेषु जातं जातं तथा स्त्रियः॥ अनुपीड्य दुरात्मानं धर्षयन्ति सुदारुणम्॥
ज्ञानिनां च सहस्रेषु जातं जातं तथा स्त्रियः॥ अनुपीड्य दुरात्मानं धर्षयन्ति सुदारुणम्॥
Verse 17
वृषलीर्बहुलैर्दुःखैः किं क्रन्दसि पुनः पुनः॥ किं क्रन्दसि सुदुर्बुद्धे परिष्वक्तः स्वयं मया॥
वृषलीर्बहुलैर्दुःखैः किं क्रन्दसि पुनः पुनः॥ किं क्रन्दसि सुदुर्बुद्धे परिष्वक्तः स्वयं मया॥
Verse 18
दशधा त्वं मया पाप नीयमानः पुनःपुनः॥ अञ्जलिं वापि कुर्वाणो याचमानो न लज्जसे॥
दशधा त्वं मया पाप नीयमानः पुनःपुनः॥ अञ्जलिं वापि कुर्वाणो याचमानो न लज्जसे॥
Verse 19
तत्र तत्रैव पाप त्वां न त्यक्ष्ये पारदारिकम्॥ लोहयष्टिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः॥
तत्र तत्रैव, हे पाप, त्वां न त्यक्ष्ये—हे पारदारिक। लोहयष्टिप्रहारैश्च पुनःपुनः ताडयन्ति।
Verse 20
गोपालाः इव दण्डेन कालयन्तो मुहुर्मुहुः॥ व्याघ्रसिंहशृगालैश्च तथा गर्दभराक्षसैः॥
गोपालाः इव दण्डेन मुहुर्मुहुः कालयन्तः; व्याघ्रसिंहशृगालैश्च तथा गर्दभराक्षसैः (सः पीड्यते)।
Verse 21
भक्ष्यन्ते श्वापदैरन्यैः श्वभिः काकैस्तथापरे॥ असिं तालवनं तत्र धूमज्वालासमाकुलम्॥
अन्यैः श्वापदैः भक्ष्यन्ते; श्वभिः काकैश्च तथापरे। तत्र असिं तालवनं धूमज्वालासमाकुलम्।
Verse 22
दावाग्निसदृशाकारं प्रदीप्तं सर्वतोऽर्चिषा॥ तत्र क्षिप्त्वा ततः पापं यमदूतैः सुदारुणैः॥
दावाग्निसदृशाकारं सर्वतोऽर्चिषा प्रदीप्तम्। तत्र पापं क्षिप्त्वा यमदूतैः सुदारुणैः (पीड्यते)।
Verse 23
तत्र छिन्नाश्च दग्धाश्च हन्यमानाश्च सर्वशः ॥ विधृष्टा विकृताश्चैव दह्यमाना नदन्ति ते ॥
तत्र ते छिन्नाश्च दग्धाश्च सर्वशो हन्यमानाश्च। विधृष्टा विकृताश्चैव दह्यमाना नदन्ति ते।
Verse 24
असितालवनद्वारि ये तिष्ठन्ति महारथाः ॥ पापकर्मसमायुक्तास्तर्जयन्ति सुदारुणाः ॥
असितालवनद्वारे ये महारथाः तिष्ठन्ति, ते पापकर्मसमायुक्ताः सुदारुणाः सन्तो आगतान् प्राणिनः तीक्ष्णतया तर्जयन्ति।
Verse 25
भो भो पापसमाचाराः धर्मसेतुविनाशकाः ॥ अतो निमित्तं पापिष्ठा यातनाभिः सहस्रशः ॥
भो भो पापसमाचाराः, धर्मसेतुविनाशकाः; अतो निमित्तात् पापिष्ठाः सहस्रशो यातनाभिः सह यास्यथ।
Verse 26
दह्यमानान् सुतप्तांश्च संश्रयन्ते द्रुमान् पुनः ॥ असिपत्रैस्ततो वृक्षाच्छिन्दन्ति बहुशो नरान् ॥
दह्यमानाः सुतप्ताश्च ते पुनर्द्रुमान् संश्रयन्ते; ततः असिपत्रैः वृक्षात् नराः बहुशः छिद्यन्ते।
Verse 27
अनुभूयेह तत्सर्वं मानुष्यं यदि यास्यथ ॥ कुलेषु सुदरिद्राणां गर्भवासेन पीडिताः ॥
इह तत्सर्वम् अनुभूय, यदि मानुष्यं यास्यथ, तदा सुदरिद्रकुलेषु जन्म लभ्य गर्भवासपीडया पीडिताः भविष्यथ।
Verse 28
पक्षिणश्चायसैस्तुण्डैर्व्याघ्राश्चैव सुदारुणाः ॥ तत्र घोरा बहुविधाः क्रव्यादाः श्वादयस्तथा ॥
तत्र आयसतुण्डाः पक्षिणः, सुदारुणा व्याघ्राश्च; तथा घोराः बहुविधाः क्रव्यादाः श्वादयश्च सन्ति।
Verse 29
खादन्ति रुषितास्तत्र बहवो हिंसका नरान् ॥ ऋक्षद्वीपिसमाकीर्णे बहुकीटपिपीलिके ॥
तत्र रुषिताः बहवो हिंसका नरान् खादन्ति—ऋक्षद्वीपिसमाकीर्णे बहुकीटपिपीलिकायुक्ते देशे।
Verse 30
असितालवने विप्रा बहुदुःखसमाकुले ॥ तत्र क्षिप्ता मया दृष्टा यमदूतैर्महाबलैः ॥
विप्राः, असितालवने बहुदुःखसमाकुले; तत्र यमदूतैर्महाबलैः क्षिप्तान् मया दृष्टाः।
Verse 31
असिपत्रे सुभग्नाङ्गाः शूललग्नास्तथाऽपरे ॥ तथाऽपरो महादेशो नानारूपो भयानकः ॥
असिपत्रे केचित् सुभग्नाङ्गाः, अपरे शूललग्नाः; तथा चान्यो महादेशो नानारूपो भयानकः।
Verse 32
पुष्करिण्यश्च वाप्यश्च ह्रदा नद्यस्तथैव च ॥ तडागानि च कूपाश्च रुधिरस्य सहस्रशः ॥
पुष्करिण्यश्च वाप्यश्च ह्रदा नद्यस्तथैव च; तडागानि च कूपाश्च रुधिरस्य सहस्रशः।
Verse 33
पूतिमांसकृमीणां च अमेध्यस्य तथैव च॥ अन्यानि च मया तत्र दृष्टानि मुनिसत्तमाः॥
पूतिमांसकृमीणां च अमेध्यस्य तथैव च; अन्यानि च मया तत्र दृष्टानि, मुनिसत्तमाः।
Verse 34
तत्र क्लिश्यन्ति ते पापास्तस्मिन्मध्ये सहस्रशः॥ जिघ्रन्तश्च तथा गन्धं मज्जन्तश्च सहस्रशः॥
तत्र तस्मिन्मध्ये ते पापाः सहस्रशः क्लिश्यन्ति; दुर्गन्धं जिघ्रन्तः सहस्रशो मज्जन्ति च।
Verse 35
अस्थिपाषाणवर्षाणि रुधिरस्य बलाहकाः॥ अश्मवर्षाणि ते घोराः पातयन्ति सहस्रशः॥
अस्थिपाषाणवर्षाणि रुधिरबलाहकाः; ते घोराः सहस्रशोऽश्मवर्षाणि पातयन्ति।
Verse 36
धावतां प्लवतां चैव हा हतोऽस्मीति भाषिणाम्॥ प्राहतानां पुनः शब्दो वध्यतां च सुदारुणः॥
धावतां प्लवतां चैव ‘हा हतोऽस्मि’ इति वदताम्; प्राहतानां पुनः शब्दो वध्यतां च सुदारुणः।
Verse 37
क्वचित्स्थूलैस्तथा बद्धः उद्बद्धश्च क्वचित्तथा॥ हाहाभयानकोन्मिश्रः शब्दोऽश्रूयत दारुणः॥
क्वचित्स्थूलैर्बन्धनैर्बद्धः, क्वचिदुद्बद्धश्च; हाहाभयानकोन्मिश्रः शब्दो दारुणोऽश्रूयत।
Verse 38
अपश्यं पुनरन्यत्र यत्स्मृत्वा चोद्विजेन्नरः॥
अपश्यं पुनरन्यत्र यत्स्मृत्वैव नरोद्विजेत्।
Verse 39
अन्नानि दीयमानानि भक्ष्याणि विविधानि च॥ भोज्यानि लेह्यचोष्याणि यैर्निषिद्धं दुरात्मभिः॥
अन्नानि दीयमानानि भक्ष्याणि विविधानि च—भोज्यानि लेह्यचोष्याणि—यैर्दुरात्मभिः निषिद्धकर्म कृतम्।
Verse 40
न मोक्ष्यसे मया पाप कुतो गच्छसि मूढ वै॥ यत्र यत्र प्रयासि त्वमिति गत्वा यमालये॥
न मोक्ष्यसे मया, पाप; कुतो गच्छसि, मूढ वै? यत्र यत्र प्रयासि त्वम्—इति गत्वा यमालये (उक्तम्)।
Verse 41
भोगैश्च पीडिता नित्यं उत्पत्स्यथ सुदुर्गताः॥ अग्निज्वालानिभास्तत्र अग्निस्पर्शा महारवाः॥
भोगैः पीडिता नित्यं सुदुर्गताः उत्पत्स्यथ; तत्र अग्निज्वालानिभाः, अग्निस्पर्शाः, महारवाः (सन्ति)।
Verse 42
क्रन्दतां करुणोन्मिश्रं दिशोऽपूऱ्यन्त सर्वशः॥ क्वचिद्बद्धः क्वचिद्रुद्धः क्वचिद्विद्धः सुदारुणैः॥
क्रन्दतां करुणोन्मिश्रं रुदितं दिशः सर्वशः अपूर्यन्त; क्वचिद्बद्धः, क्वचिद्रुद्धः, क्वचिद्विद्धः सुदारुणैः (उपायैः)।
Inside Adhyaya 199
How it unfolds
- Where it opens
Within the Varāha–Pṛthivī instructional frame (with Ṛṣiputra as narrative voice), the chapter opens as a moral-legal exposition on how pāpa (harmful conduct) ripens into post-mortem yātanās under Yama’s jurisdiction, presenting punishment as a mechanism that preserves dharma as a social ‘setu’ (support/bridge).
- Central event
A didactic catalogue of infernal/penal topographies and procedures: beings are driven by yamadūtas across iron-thorn terrain, darkness, and fire-heated surfaces; the text then foregrounds parastrī-gamana (illicit/violent relations with others’ spouses) through an exemplum where a fire-heated iron female form pursues the offender, explicitly naming violated relational boundaries (guru’s wife, relatives’ wives, friend’s wife, brother’s wife, learned brāhmaṇas’ wives, and the king’s wife).
- Climax resolution
The imagery culminates in Asipatravana/Asitālavana: sword-leaf trees, blood-filled waters (ponds, wells, rivers), carrion-eaters, and repeated mutilation—an escalating spectacle of karmic retribution that resolves the argument by making the ‘invisible’ moral law visible as embodied consequence.
- Closing phalashruti
After enduring these yātanās, offenders are reborn into daridra-kula (poverty/affliction), functioning as an implicit phala-warning: social transgression fractures dharma and returns as suffering across deaths rather than yielding any auspicious merit.
Geographical context
No explicit historical pilgrimage-sites are named. The chapter’s spatial frame is infernal/penal topography: Asipatravana/Asitālavana (sword-leaf forest), Yamālaya (Yama’s abode), blood-filled ponds (puṣkariṇī, vāpī, hrada, nadī, taḍāga, kūpa described as rudhira-filled), and thorny iron ground (āyasa-kaṇṭaka).
Ritual instructions
- BenefitNot a ritual-benefit chapter; the stated ‘benefit’ is avoidance of yātanā and prevention of rebirth into poverty by maintaining dharma-setu (social trust/order).
The narrative frame
- Varāha (primary instructor); Ṛṣiputra as narrative voice in the received framingPṛthivī · Didactic, admonitory, juridical-moral (karmaphala exposition) with vivid punitive imagery
The emotional journey
- Dominant RasaBhayānaka (terror) with a strong undercurrent of Bībhatsa (disgust)
- Emotional ProgressionMoral warning → sensory escalation (darkness, thorns, fire) → personalized accusation in the parastrī-gamana exemplum → maximal horror in Asipatravana (mutilation, blood-waters, carrion) → sobering closure in rebirth as poverty/distress.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityNot applicable as a physical pilgrimage itinerary: the chapter’s geography is infernal/penal (Yamālaya, Asipatravana) and functions as moral cartography rather than a terrestrial tirtha guide.
Frequently Asked Questions
The text instructs that violations of dharma—especially harms that destabilize social trust (e.g., illicit/violent relations with others’ spouses and broader pāpa-karmas)—produce specific karmic consequences depicted as yātanās administered by Yama’s agents. The chapter uses vivid penal geography to argue that ethical restraint preserves societal order (dharma-setu) and, by extension, the stability of Pṛthivī’s world.
No tithi, lunar month, vrata timing, or seasonal marker is specified in the provided verses. The chapter is descriptive and punitive rather than calendrical or ritual-prescriptive.
While not an ecological manual, the chapter frames dharma as a ‘setu’ (support/bridge) whose destruction leads to disorder and suffering. Read through the Varāha–Pṛthivī macro-frame, the punishments function as a governance-of-conduct model: regulating harmful behaviors is presented as necessary for maintaining the integrity of the human world situated on Pṛthivī, thereby indirectly supporting terrestrial balance through social-ethical regulation.
No royal dynasties or named historical lineages appear in the excerpt. Cultural-legal categories are invoked instead: śrotriya/brāhmaṇa households, guru’s wife (guru-bhāryā), relatives’ wives (mātṛṣvasā, pitṛṣvasā, mātulānī), friend’s wife (mitra-bhāryā), brother’s wife (bhrātṛ-bhāryā), and the king’s wife (nṛpasya … bhāryā), along with Yama and yamadūtas as the punitive authority.
Ask anything about Adhyaya 199 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.