Adhyaya 200: Description of the Forms of Infernal Torments (Naraka Yātanās)

Verse 1

पुनर्नरकयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तप्तं चैव महातप्तं महारौरवरौरवौ ॥ सप्ततालश्च नरको नरकः कालसूत्रकः ॥

ନରକଯାତନାର ସ୍ୱରୂପର ପୁନର୍ବର୍ଣ୍ଣନ। ଋଷିପୁତ୍ର କହିଲେ—ତପ୍ତ ଓ ମହାତପ୍ତ, ରୌରବ ଓ ମହାରୌରବ; ସପ୍ତତାଳ, ନରକ ଏବଂ କାଳସୂତ୍ରକ—ଏହିମାନେ ନରକଲୋକ।

Verse 2

अन्धकारश्च नरकोऽन्धकारवरस्तथा ॥ अष्टावेतॆ तु नरकाः पच्यन्ते यत्र पापिनः ॥

ଅନ୍ଧକାର ନାମକ ନରକ ଅଛି, ଏବଂ ସେହିପରି ଅନ୍ଧକାରବର (ଅତିଘୋର ଅନ୍ଧକାର) ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ଆଠଟି ନରକ, ଯେଉଁଠାରେ ପାପୀମାନେ ଦଣ୍ଡ-ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଚନ୍ତି।

Verse 3

प्रथमे प्रथमं विद्याद्द्वितीये द्विगुणं तथा ॥ तृतीये त्रिगुणं विद्याच्चतुर्थे तु चतुर्गुणम् ॥

ପ୍ରଥମ (ନରକରେ) ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ମୂଳ ମାନ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟରେ ତାହା ଦ୍ୱିଗୁଣ। ତୃତୀୟରେ ତ୍ରିଗୁଣ, ଚତୁର୍ଥରେ ଚତୁର୍ଗୁଣ।

Verse 4

पञ्चमे तु गुणाः पञ्च षष्ठे षड्गुणमुच्यते ॥ सप्तमे तु गुणाः सप्त अष्टमेऽष्टविधा गुणाः ॥

ପଞ୍ଚମରେ ଗୁଣକ ପାଞ୍ଚ; ଷଷ୍ଠରେ ତାହା ଷଡ୍ଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସପ୍ତମରେ ସପ୍ତଗୁଣ; ଅଷ୍ଟମରେ ଅଷ୍ଟବିଧ/ଅଷ୍ଟଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 5

अहोरात्रेण चाध्वानं प्रेता गच्छन्ति तत्पुरम् ॥ दुःखितानां ततो दुःखं दुःखाद्दुःखतरं ततः ॥

ଏକ ଅହୋରାତ୍ରରେ ସେମାନେ ଯାତ୍ରା ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ପ୍ରେତମାନେ ସେହି ପୁର/ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରେ ଆଉ ଦୁଃଖ—ଦୁଃଖଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖତର।

Verse 6

दुःखमेवात्र न सुखं दुःखैर्दुःखं विवर्ध्यते ॥ उपायस्तत्र नैवास्ति येन स्वल्पं सुखं भवेत् ॥

ଏଠାରେ ଦୁଃଖମାତ୍ର ଅଛି, ସୁଖ ନାହିଁ; ଦୁଃଖଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ହିଁ ବଢ଼େ। ସେଠାରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ସୁଖ ହେବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

Verse 7

मुच्यते च मृतस्तत्र मारकास्तत्र दुर्लभाः ॥ शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे तु पञ्चमे ॥

ସେଠାରେ ମରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁର ଦୂତ ଦୁର୍ଲଭ। ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗ ହୁଏ।

Verse 8

न सुखं तत्र तस्यास्ति किञ्चिदेवात्र विद्यते ॥ शारीरैर्मानसैश्चैव दुःखैर्दुःखान्तगामिभिः ॥

ସେଠାରେ ତାହାର କିଛିମାତ୍ର ସୁଖ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କେବଳ ଏହି ମିଳେ—ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଦୁଃଖ, ଯାହା ଦୁଃଖାନ୍ତକୁ ନେଇଯାଏ।

Verse 9

आयसैः कण्टकैस्तीक्ष्णैस्तप्तैस्तप्तावृता मही ॥ अन्तरिक्षं खगानीकैर्अग्निजिह्वैः समावृतम् ॥

ଭୂମି ତପ୍ତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା କଣ୍ଟକରେ ଆବୃତ; ଆକାଶାନ୍ତର ଅଗ୍ନିଜିହ୍ୱା ସଦୃଶ ଖଗଦଳରେ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 10

पातुकामश्च पानीयं राक्षसैर्नीयते सरः ॥ हंससारससंकिर्णं पद्मोत्पलविभूषितम् ॥

ପାଣି ପିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକକୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଗୋଟିଏ ସରୋବରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି—ଯାହା ହଂସ ଓ ସାରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ପଦ୍ମ-ଉତ୍ପଳରେ ଶୋଭିତ।

Verse 11

पातुकामश्च पानीयं सहसा तत्र धावति ॥ सलिलं प्रेक्षते चैव तत्र तप्ततरं तथा

ପାଣି ପିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ଧାଉଁଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଜଳକୁ ଦେଖିଲେ ସେଠାରେ ତାହା ଆଉ ଅଧିକ ତପ୍ତ ବୋଲି ପାଏ।

Verse 12

ततः पक्वानि मांसानि राक्षसैः परिणीयते ॥ क्षारोदकेऽपि च तथा क्षिप्यतेऽत्र महाह्रदे

ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ପକା ମାଂସଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଏଦିକ-ସେଦିକ ବହନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେହିପରି ତାକୁ ଏଠାରେ କ୍ଷାରଯୁକ୍ତ ଜଳର ମହାହ୍ରଦରେ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଏ।

Verse 13

तत्र चैव ह्रदे नैका मत्स्याः खादन्ति सर्वशः ॥ ततः कालावसाने तु कथञ्चित्प्रपलायिनः

ଏବଂ ସେହି ହ୍ରଦରେ ଅନେକ ମାଛ ତାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି। ପରେ କାଳାବସାନେ ସେ କିପରି ହେଉ ମୁକ୍ତି ପାଇ ପଳାଇଯାଏ।

Verse 14

किञ्चिदन्तरमागम्य वेदनार्थाः पतन्ति हि ॥ यातनार्थं पुनस्तत्र मांसं चैवोपजायते

ଅଳ୍ପ ଅନ୍ତର ପରେ ସେମାନେ ବେଦନା ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁନଃ ଯାତନାର ନିମିତ୍ତେ ମାଂସ ଆବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 15

शिरस्येवोपविष्टस्य प्रस्थितस्य प्रधावतः ॥ तस्यार्त्तायामवस्थायां दुःखं भवति दारुणम्

ମନେ ହୁଏ ତାହା ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ବସିଛି—ସେ ଚାଲିବାକୁ ଓ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ; ସେହି ଆର୍ତ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ହୁଏ।

Verse 16

करीषगर्त्तस्तत्रैव कुम्भीपाकः सुदारुणः ॥ पद्मपत्राकृतिस्तस्य पेशी तत्र शरीरजः

ସେଠାରେ ମଳଗର୍ତ୍ତ ଅଛି ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ କୁମ୍ଭୀପାକ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେଠାରେ ତାହାର ଶରୀରଜ ମାଂସପେଶୀ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଆକୃତି ଧାରଣ କରେ।

Verse 17

पाटयन्ति सुमार्गेण राक्षसाः करपत्रिकाः ॥ निपीड्य दशनै रोषं भीमनादाः सुरोषिताः

ହାତରେ କରପତ୍ରିକା-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ସୁନିୟୋଜିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ କାଟି ଫାଡ଼ନ୍ତି; ଦାନ୍ତ ଚାପି କ୍ରୋଧରେ ଭୀମନାଦ କରି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 18

असिपत्रवनं चात्र शृङ्गाटकवनं तथा ॥ तत्र शृङ्गाटकाश्चैव तप्तवालुकमिश्रिताः

ଏଠାରେ ଖଡ଼୍ଗପତ୍ରର ବନ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗାଟକର ବନ ମଧ୍ୟ; ସେଠାରେ ଶୃଙ୍ଗାଟକଗୁଡ଼ିକ ତପ୍ତ ବାଲୁକା ସହ ମିଶିଥାଏ।

Verse 19

श्यामाश्च शबलाश्चैव श्वानस्तेऽत्र दुरासदाः ॥ खादन्ति च सुसंरब्धाः सर्पवृश्चिकसन्निभैः

ଏଠାରେ ସେ କଳା ଓ ଚିତିଆ କୁକୁରମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ; ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସର୍ପ ଓ ବିଛା ପରି ହୋଇ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 20

कण्टकैः प्रतिकूलैश्च तत्रान्या कूटशाल्मली ॥ कर्षन्ति तत्र चैवैनं यावदस्थ्यवशेषितः

ସେଠାରେ ପ୍ରତିକୂଳ କଣ୍ଟକରେ ଯୁକ୍ତ ଆଉ ଗୋଟିଏ କୂଟଶାଲ୍ମଲୀ ଅଛି; ସେଠାରେ ସେମାନେ ତାକୁ ଟାଣିନେଇ ଯାଆନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଅସ୍ଥି-ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ।

Verse 21

यद्दुःखं तस्य दुर्बुद्धेः प्रतिकूलं च तस्य यत् ॥ तत्तदोत्पद्यते शीघ्रं यातनार्थाय यत्नतः ॥

ସେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଓ ଯାହା ଯାହା ତାହାର ପ୍ରତିକୂଳ, ସେ ସବୁ ଦଣ୍ଡ-ଯାତନାର ନିମିତ୍ତେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 22

शीतकामस्य वै चोष्णमुष्णकामस्य शीतलम् ॥ सुखकामस्य वै दुःखं सुखं नैवात्र विद्यते ॥

ଯିଏ ଶୀତଳତା କାମନା କରେ, ତାହାର ଉଷ୍ଣତା ମିଳେ; ଯିଏ ଉଷ୍ଣତା କାମନା କରେ, ତାହାର ଶୀତଳତା ମିଳେ। ଯିଏ ସୁଖ କାମନା କରେ, ତାହାର ଦୁଃଖ ମିଳେ - ଏଠାରେ ସୁଖ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ।

Verse 23

छिन्नाश्च शतधाप्येवं ह्यनिशं तैः सहस्रशः ॥ छिन्नाङ्गाः सर्वगात्रेषु सर्वमेव स विन्दति ॥

ଏହିପରି ଶତଧା କଟା ହୋଇ, ନିରନ୍ତର ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଥର, ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସର୍ବତ୍ର ଛିନ୍ନ ହୁଏ; ସେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଅନୁଭବ କରେ।

Verse 24

सलिलं च नदीं घोरां व्यालाकीर्णां भयानकाम् ॥ उत्तार्यन्ते च तां प्रेतां यां दृष्ट्वैव भयं भवेत् ॥

ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ପମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ ଓ ଭୟାବହ; ପ୍ରେତମାନଙ୍କୁ ସେହି ନଦୀ ପାର କରାଯାଏ, ଯାହାକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 25

करम्भवालुका नाम शतयोजनमायता ॥ अग्निज्वालासमा घोरा यथा येन स गच्छति ॥

କରମ୍ଭବାଳୁକା ନାମକ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହା ଶହ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପୀ ଅଛି; ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର, ଯାହା ଦେଇ ସେ ଗତି କରେ।

Verse 26

ततो वैतरणी नाम क्षारोदा तु महानदी ॥ योजनानि तु पञ्चाशदधस्तात्पञ्चयोजनम् ॥

ତାହା ପରେ ବୈତରଣୀ ନାମକ ମହାନଦୀ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ଲୁଣିଆ ଓ କ୍ଷାରଯୁକ୍ତ। ଏହା ପଚାଶ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପି ଅଛି ଏବଂ ଏହାର ଗଭୀରତା ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ।

Verse 27

अगाधपङ्का वै तत्र चर्ममांसास्थिभेदनाः ॥ तत्र कर्कटका घोरा वज्रदंष्ट्रा विशन्ति ताम् ॥

ସେଠାରେ କାଦୁଅ ଅଗାଧ; ତାହା ଚର୍ମ, ମାଂସ ଓ ଅସ୍ଥିକୁ ଫାଡ଼ିଦିଏ। ସେଠାରେ ବଜ୍ରସଦୃଶ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ ଭୟଙ୍କର କର୍କଟକ ସେଇ କାଦୁଅରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଭିତରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 28

समुत्तीऱ्य तु कृच्छ्रेण तस्माद्योजनकर्दमात् ॥ वसन्त्यत्र धरे केचिच्छून्यागारे निराश्रये ॥

ସେଇ ଯୋଜନ-ପରିମାଣ କାଦୁଅକୁ କଷ୍ଟରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, କେତେକେ ସେଠାରେ ଭୂମି ଉପରେ—ଶୂନ୍ୟ ଘରେ, ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ—ବସନ୍ତି।

Verse 29

यत्र वै मूषिकगणा भक्षयन्ति ह्यनेकशः ॥ मूषकैर्जग्ध गात्रस्तु ह्यस्थिमात्रावशेषितः ॥

ଯେଉଁଠାରେ ମୂଷିକମାନଙ୍କ ଦଳ ପୁନଃପୁନଃ ନାନା ପ୍ରକାରେ [ତାକୁ] ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି; ମୂଷିକମାନେ ଖାଇଦେଇଥିବା ତାହାର ଦେହ ଅସ୍ଥିମାତ୍ର ଅବଶେଷ ରହେ।

Verse 30

प्रभाते वायुना स्पृष्टः पुनर्मांसं स विन्दति ॥ शून्यागारप्रवेशात्तु गव्यूतेर्नातिदूरतः ॥

ପ୍ରଭାତେ ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ମାଂସ ପାଏ; ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ଘରର ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ—ଏକ ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରେ।

Verse 31

सहकारवनं नाम रौद्रा यत्र च पक्षिणः ॥ निस्त्वगस्थिस्तैः क्रियते निर्मांसश्चैव मानवः

ସେଠାରେ ‘ସହକାରବନ’ ନାମରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରୌଦ୍ର ପକ୍ଷୀମାନେ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଚର୍ମହୀନ ଓ ଅସ୍ଥିହୀନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମାଂସହୀନ ମଧ୍ୟ କରିଦିଅନ୍ତି।

Verse 32

संध्याभ्र इव चाभाति प्रदीप्तो नित्यमेव तु ॥ दशयोजनविस्तार्णा अधः शतसमायता

ଏହା ସନ୍ଧ୍ୟାମେଘ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ। ଏହାର ପ୍ରସ୍ତାର ଦଶ ଯୋଜନ, ତଳକୁ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ॥

Verse 33

यमचुल्लीति विख्याता गम्भीरा सा त्रियोजनम् ॥ नित्यं प्रज्वलिता सा तु नित्यं धूमान्धकारिता

ଏହା ‘ୟମଚୁଲ୍ଲୀ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହାର ଗଭୀରତା ତିନି ଯୋଜନ। ଏହା ସଦା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଓ ଧୂମରେ ସଦା ଅନ୍ଧକାରାଚ୍ଛନ୍ନ॥

Verse 34

तत्र प्रेतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ प्रक्षिप्यन्ते त्वहोरात्रं राक्षसैर्यमकिङ्करैः

ସେଠାରେ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ସହସ୍ର, ପ୍ରୟୁତ ଓ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ସମୂହ—ଅହୋରାତ୍ର ଯମକିଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି॥

Verse 35

निःशिराजालकश्चैव निरक्षिश्रवणस्तथा ॥ वटवृक्षो नातिदूरे दक्षिणे तु त्रियोजनम्

ଏବଂ ସେଠାରେ ‘ନିଃଶିର-ଜାଲକ’ ଓ ‘ନିରକ୍ଷି-ଶ୍ରବଣ’ ପରି (ସତ୍ତା) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଦକ୍ଷିଣେ ତିନି ଯୋଜନ ଦୂରେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି॥

Verse 36

मासमेकं वसत्यन्यो तस्यां चुल्ल्यां परिभ्रमन् ॥ ततः शकुनिका नाम वसामेदोवहा नदी

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସେଇ ଚୁଲ୍ଲୀରେ ଘୁରିଘୁରି ଏକ ମାସ ବସେ। ତାପରେ ‘ଶକୁନିକା’ ନାମକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ବସା ଓ ମେଦ-ମଜ୍ଜା ବହାଏ॥

Verse 37

एकैकं दुस्तरं घोरं यथापूर्वं यथाक्रमात् ॥ अनुभुङ्क्ते स कृच्छ्रेण दुष्कृती तीव्रवेदनाः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯାତନା ଦୁସ୍ତର ଓ ଘୋର; ପୂର୍ବକର୍ମାନୁସାରେ ଯଥାକ୍ରମେ ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ କଷ୍ଟରେ ତୀବ୍ର ବେଦନା ଭୋଗେ।

Verse 38

दश तत्र लताः शूलाः कुम्भीपाकास्त्रयोदश ॥ याति पापमहोरात्रं तस्मिन्नियमितेन तु

ସେଠାରେ ଦଶଟି ଲତା-ରୂପ ଶୂଳ ଅଛି ଏବଂ କୁମ୍ଭୀପାକର ତେରଟି ସ୍ଥାନ ଅଛି; ନିୟମରେ ବନ୍ଧା ପାପୀ ସେଠାରେ ଦିନରାତି କାଟେ।

Verse 39

राक्षसैर्निरनुक्रोशैर्दुर्निरीक्ष्यैस्ततस्ततः ॥ अङ्गारेषु विधूमेषु शूलप्रोतस्तु पच्यते

ଦୟାହୀନ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତାକୁ ଏଠି-ସେଠି ନେଇ ଧୂମହୀନ ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ କରି ପକାନ୍ତି।

Verse 40

शुष्कोदपाने धूमे च अधःशीर्षोऽवलम्बते ॥ ज्वाल्यते तीक्ष्णतैले तु कटाहे स तु पच्यते

ଶୁଷ୍କ କୂପରେ ଧୂମ ମଧ୍ୟରେ ତାକୁ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଝୁଲାଯାଏ; ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜ୍ୱଳନଶୀଳ ତେଲରେ ଦଗ୍ଧ କରାଯାଏ—କଟାହରେ ସେ ପକାଯାଏ।

Verse 41

करीषगर्त्ते स पुनः पच्यते मेदवह्निना ॥ एकैकस्मिन्दशाहं च शूलादिषु स पच्यते

ପୁଣି ସେ ମଳଗର୍ତ୍ତରେ ମେଦଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଏ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଦଶ ଦିନ ଶୂଳ ଆଦିରେ ସେ ପକେ।

Verse 42

यातनाः सप्तकास्तस्य निष्क्रान्तस्य त्रियोजने ॥ यतो यमनदी नाम तप्तत्रपुजलोर्मिणी

ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିବା ତାହାର ପାଇଁ ତିନି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସପ୍ତବିଧ ଯାତନା ହୁଏ; ସେଠାକୁ ‘ଯମନଦୀ’ ନାମକ ନଦୀ, ଗଳିତ ଟିନ ପରି ତପ୍ତ ଜଳତରଙ୍ଗିଣୀ।

Verse 43

समुत्तीर्य तु कृच्छ्रेण दह्यमानस्त्वचेतनः ॥ ततो मुहूर्त्तं विश्रान्तः किञ्चिदन्तरमागतः

ସେ ତାହାକୁ ମହାକଷ୍ଟରେ ପାର ହୋଇ, ଦହନବେଦନାରେ ଅଚେତନ ପରି ହୁଏ; ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କରି ଅଳ୍ପ ଦୂର ଆଗକୁ ଯାଏ।

Verse 44

दीर्घिकां मोक्षते कान्तां शीतोदां शीतकाननाम् ॥ सर्वकामान्स लभते भगिनी सा यमस्य तु

ସେ ଶୀତଳ ଜଳ ଓ ଶୀତଳ କାନନ ସହିତ ମନୋହର ଦୀର୍ଘିକାକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ସୁଖ ଲଭେ—ତଥାପି ତାହା ଯମଙ୍କ ‘ଭଗିନୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 45

भक्ष्यं भोज्यं च सर्वैस्तु पापिभिस्तत्र लभ्यते ॥ स सर्वं विस्मरत्यत्र त्रिरात्रमुषितोऽपि सन्

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପୀମାନେ ଚର୍ବ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ଆହାର ପାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହିଲେ ସେ ସବୁକିଛି ଭୁଲିଯାଏ।

Verse 46

तत्र वर्षति पर्जन्यस्तत्र तप्तजलं सदा ॥ तत्र कृच्छ्रेण तरति अहोरात्रेण मानवः

ସେଠାରେ ମେଘ ବର୍ଷା କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଜଳ ସଦା ତପ୍ତ ଥାଏ; ସେଠାରେ ମଣିଷ ଏକ ଦିନ-ରାତି ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମହାକଷ୍ଟରେ ପାର ହୁଏ।

Verse 47

शृङ्गारकवनं नाम तत्र पश्यन्ति शाद्वलम् ॥ नीलमक्षिकदंशैश्च सुव्याप्तं तद्वनं महत्

ସେଠାରେ ‘ଶୃଙ୍ଗାରକବନ’ ନାମକ ମହାବନରେ ସେମାନେ ଶାଦ୍ୱଳ ଘାସଭୂମି ଦେଖନ୍ତି; ନୀଳ ମାଛିର ଦଂଶରେ ସେ ବଡ଼ ବନ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ।

Verse 48

यैस्तु स्पृष्टश्च दष्टश्च कृमिरूपश्च जायते ॥ प्रेतो वर्षति मांसासृगस्मात्कृच्छ्रात्तु निर्गतः

କିନ୍ତୁ ଯେ (ମାଛି) ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦଂଶ କରେ, ସେ ତାହାଦ୍ୱାରା କୃମିରୂପ ହୁଏ; ସେହି କଷ୍ଟରୁ ବାହାରି ପ୍ରେତ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ବର୍ଷାଏ।

Verse 49

ततोऽन्यल्लभते चैव यातनार्थं प्रयत्नतः ॥ ततः पश्यति पुत्रांस्तु महद्दुःखं सुदारुणम्

ତାପରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ ଯାତନା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରେ; ତାହାପରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ମହାଦୁଃଖ ହୁଏ।

Verse 50

मातरं पितरं चैव पुत्रान्दारांस्तथा प्रियान् ॥ पुरस्ताद्बध्यमानं स क्रन्दमानमचेतनम्

ସେ ନିଜ ମାତା, ପିତା, ପୁତ୍ର, ଦାରା (ପତ୍ନୀ) ଓ ପ୍ରିୟଜନମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ବନ୍ଧାଯାଉଥିବା ଦେଖେ—ସେମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଚେତନ ହେଉଛନ୍ତି।

Verse 51

हा त्राहि त्राहि पुत्रेति क्रन्दमानस्ततस्ततः ॥ लगुडैर्मुद्गरैर्दण्डैर्जानुभिर्वेणुभिस्तथा

ସେ ପୁନଃପୁନଃ ‘ହା! ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ପୁତ୍ର!’ ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରି ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରେ; ଏବଂ ଲଗୁଡ଼, ମୁଦ୍ଗର, ଦଣ୍ଡ, ଜାନୁ ଓ ବେଣୁଦଣ୍ଡରେ ପିଟାଯାଏ।

Verse 52

मुष्टिभिश्च कशाभिश्च व्यालैरङ्कगतैरपि ॥ तद्दृष्ट्वा तादृशं दुःखं ततो मोहं स गच्छति

ମୁଷ୍ଟି ଓ କୋଡ଼ାର ପ୍ରହାରରେ, ଦେହକୁ ଲଗିଥିବା ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୀଡିତ ହୋଇ—ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଖି ସେ ପରେ ମୋହରେ ପଡ଼େ।

Verse 53

एवमेवात्मकर्माणि पर्यायेण पुनः पुनः ॥ प्राप्नुवन्तीह तेऽत्रैव नरा दुष्कृतकारिणः

ଏହିପରି ନିଜ କର୍ମ—ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପୁନଃପୁନଃ—ଦୁଷ୍କୃତ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 54

पातकानि च चत्वारि समाचारेण पञ्चमम् ॥ कृत्वा तानि नरा यान्ति तं देशं पापकािरणः

ଚାରି ପାତକ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ପଞ୍ଚମ ପାପ କରି—ଏପରି ପାପକର୍ମୀ ଲୋକମାନେ ସେହି ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 55

तदा वा स्थावरे तेषु जातस्य हि भवेन नरः ॥ क्रमशः स भवेत्प्रेतस्तदा पशुगणेष्वपि

କିମ୍ବା ସେ ସ୍ଥାବର ଯୋନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପରେ କ୍ରମେ ପୁନଃ ମନୁଷ୍ୟ ହୁଏ; ତାପରେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ଏବଂ ପଶୁଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଏ।

Verse 56

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ गतः स वसति प्रेतो नरके तु पुनःपुनः

ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଷାଠି ଶତବର୍ଷ ମଧ୍ୟ—ସେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ନରକରେ ପୁନଃପୁନଃ ବସେ।

Verse 57

ततो निवृत्तकर्मा तु स्वेदजः सम्भवेत्पुनः ॥ स्वेदजानां ततो नित्यं सर्वसंसारचङ्क्रमात्

ତେବେ ପୂର୍ବ କର୍ମକ୍ରିୟା ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ ସେ ପୁନଃ ସ୍ୱେଦଜ (ଘାମଜ) ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତାପରେ ସ୍ୱେଦଜ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ସଂସାରଚକ୍ରରେ ନିତ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରେ।

Verse 58

ततश्च पक्षिणां योनिं सर्वां सन्तरते पुनः ॥ गयोनाु तु ततो गत्वा पुनर्मानुषतां व्रजेत्

ତାପରେ ସେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯୋନିକୁ ପୁନଃ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ତା’ପରେ ଗୋ-ଯୋନିକୁ ଯାଇ ସେ ପୁନର୍ବାର ମାନବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 59

मानुषे शूद्रतां याति लब्ध्वा यदि तु तुष्यति ॥ ततो वैश्यत्वमागच्छेत्कर्मणा अनेन वेष्टितः

ମାନବ ଜନ୍ମରେ ସେ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱକୁ ଯାଏ; ତାହା ପାଇ ଯଦି ସେ ତାହାରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ତେବେ ଏହି କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ସେ ବୈଶ୍ୟତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ।

Verse 60

वैश्यात्क्षत्रियतां याति तस्माच्च ब्राह्मणो भवेत् ॥ ब्राह्मणत्वमपि प्राप्तः पापकर्मा दुरात्मवान्

ବୈଶ୍ୟରୁ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟତ୍ୱକୁ ଯାଏ, ତାହାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ପାପକର୍ମୀ ଦୁରାତ୍ମା କର୍ମଫଳରେ ବନ୍ଧା ରହେ।

Verse 61

दुःशिक्षितेन मनसा ह्यात्मद्रोग्धा भवेत् तदा ॥ शरीरेण मानसिकं घोरं व्यसनैरुपपादितम् ॥

ଦୁଃଶିକ୍ଷିତ ମନ ଥିବାରୁ ସେ ତେବେ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଦ୍ରୋହୀ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ ବ୍ୟସନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଓ ମନ—ଦୁହିଁଠାରେ ଘୋର ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 62

उपयुक्तो नरो जातः पूर्वकर्मभिरन्वितः ॥ ज्ञेयश्च ब्रह्महा कुष्ठी काकाक्षः काकतालुकः ॥

ପୂର୍ବକର୍ମଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱିତ ହୋଇ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରେ; ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହୁଏ, କାକ ସଦୃଶ ନେତ୍ର ଓ କାକ ସଦୃଶ ତାଳୁ ବିଶିଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 63

सुरापः श्यावदन्तश्च पूतिगन्धश्च पापकृत् ॥ राजहा पितृहाचैव सुरापश्चापि यो भवेत् ॥

ମଦ୍ୟପାନକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଦନ୍ତବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ଯିଏ ପାପ କର୍ମ କରିଛି। ରାଜହତ୍ୟାକାରୀ, ପିତୃହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ମଦ୍ୟପାନକାରୀ ସମାନ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 64

सुवर्णहर्ता च नरो ब्रह्मघ्नेन समो हि सः ॥ क्वचिच्चात्र विरूपाणां नराणां पापकर्मिणाम् ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୋରାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ସହିତ ସମାନ। ପାପକର୍ମୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ସେଠାରେ ବିକୃତ ଦେହବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

Verse 65

यावद्भिः कर्मभिस्तैस्तैस्तेषु निर्याणवेश्मसु ॥ छिन्नभिन्नविशस्तानां रुधिरेण समन्ततः ॥

��େହି ନିର୍ଯାତନାଗୃହମାନଙ୍କରେ, କୃତ କର୍ମାନୁସାରେ, ଛେଦିତ, ଭିନ୍ନ ଓ ବଧିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ଯାଏ।

Verse 66

व्याप्तं महीतलं सर्वमापगाश्चापि निर्गताः ॥ अजस्रं क्लिश्यमानानां क्रन्दतां च सुदारुणम् ॥

ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ନଦୀମାନେ ଉପଚାରିତ ହେଲେ; ଯନ୍ତ୍ରଣାରତ ଓ ଚିତ୍କାରକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଅବିରତ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଉତ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 67

समुत्तस्थौ महानादो हाहाकारसमाकुलः ॥ बध्नतो विविधैर्बन्धैर्घातयन्तश्च दारुणम् ॥

ତେବେ ‘ହା ହା’ ଆର୍ତ୍ତଚିତ୍କାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାକୋଳାହଳ ଉଠିଲା; ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 68

लौहयष्टिप्रहारैश्च आयुधैश्च सुदारुणैः ॥ छेदनैर्भेदनैश्चोग्रैः पीडनाभिश्च सर्वशः ॥

ଲୋହ ଦଣ୍ଡର ପ୍ରହାରରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଆୟୁଧରେ, ଉଗ୍ର ଛେଦନ-ଭେଦନରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପୀଡନରେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ।

Verse 69

श्रान्ताः कर्मकरा दूताः मोहेनायत्तचेतसः ॥ यदा श्रान्ताश्च खिन्नाश्च हन्तारः पापकर्मिणाम् ॥

ମୋହରେ ବଶୀଭୂତ ଚିତ୍ତ ଥିବା ସେଇ ଦୂତ—କର୍ମଚାରୀ—ଶ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ପାପକର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବା ହନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ଖିନ୍ନ ହେଲେ,

Verse 70

विज्ञापयेत्तदा दूताश्चित्रगुप्तं महौजसम् ॥

ତେବେ ସେଇ ଦୂତମାନେ ମହାଔଜସ୍ବୀ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ (ସେ ବିଷୟ) ଜଣାଇବେ।

Verse 71

अतीव च बुभुक्षात्र पिपासा चाप्यतीव हि ॥ उष्णमत्युष्णमेवात्र शीतलं चातिशीतलम् ॥

ଏଠାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୁଖ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ପିଆସ; ଏଠାର ଉଷ୍ଣତା ଅତି ଉଷ୍ଣ, ଶୀତଳତା ଅତି ଶୀତଳ।

Verse 72

दह्यते छिद्यते चैव विध्यते भिद्यते पथा ॥ पात्यते पीड्यते चैव कृष्यते च विशस्यते ॥

ସେ ଦହିତ ହୁଏ, ଛିନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ବିଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ହୁଏ; ପଥରେ ଭିଦ୍ରିତ ହୁଏ। ସେ ପତିତ କରାଯାଏ, ପୀଡିତ ଓ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଟାଣିନେଇ ବଧ କରାଯାଏ।

Verse 73

उलूकाश्च धनुर्मात्रा वज्रजिह्वास्थिभेदनाः ॥ महाविषा महाक्रोधा दुर्विषह्याः सुदारुणाः ॥

ଏବଂ ଉଲୁକ (ପେଚା)—ଧନୁଷ ପରିମାଣର, ବଜ୍ରସଦୃଶ ଜିଭା ଯାହା ଅସ୍ଥିକୁ ଭେଦେ—ମହାବିଷାକ୍ତ, ମହାକ୍ରୋଧୀ, ସହିବାକୁ ଦୁର୍ବିଷହ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ।

Verse 74

चुल्लीकुक्षौ तु विश्रान्ता वेगिनी वहते तु सा ॥ तां समुत्तीऱ्य कृच्छ्रेण यातनाः सप्तकाः पुनः ॥

ଚୁଲ୍ଲୀ (ନଦୀ)ର କୁକ୍ଷିରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ସେ ବେଗବତୀ ଧାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବହାଇ ନେଯାଏ। ତାହାକୁ କଷ୍ଟରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ପୁନଃ ସପ୍ତବିଧ ଯାତନା ହୁଏ।

Verse 75

ततः शूलवहो नाम पर्वतः शतयोजनः ॥ निराश्रयः स सत्त्वानामेकपाषाण एव च ॥

ତାପରେ ‘ଶୂଲବହ’ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣର। ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିରାଶ୍ରୟ, ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ପାଷାଣରାଶି।

Verse 76

तदादिषु च सर्वेषु गुणान्तरपथं गतः ॥ यदा भवति स प्रेतस्तदा स्थावरतां व्रजेत् ॥

ଏବଂ ସେହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଗୁଣାନ୍ତରର ପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରି—ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ଥାବରତା (ଅଚଳ ଅବସ୍ଥା)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।