Niralamba
निरालम्बोपनिषत् अथर्ववेदसम्बद्धा संन्यासोपनिषत्सु परिगण्यते। अस्याः मुख्योऽर्थः ‘निरालम्बता’—बाह्याभ्यन्तरालम्बनानां परित्यागेन स्वयम्प्रकाशे आत्मनि ब्रह्मणि च निष्ठा। कर्मकाण्डाद् वा सामाजिकपरिच्छेदाद् अधिकं, अत्र संन्यासः कर्तृत्वभोक्तृत्वाभिमानस्य क्षयः, देहाद्यात्मबुद्धेर्निवृत्तिः, तथा अपरोक्षज्ञानस्य प्राधान्यमिति प्रतिपाद्यते। उपनिषत् ‘नेति नेति’भावेन देह-इन्द्रिय-प्राण-मनः-बुद्धिभ्यः आत्मनः भेदं दर्शयति, आत्मानं साक्षिरूपं निरुपाधिकं च प्रतिपद्यते। यदा द्वैतकल्पना शम्यते तदा अभयम्, समता, असङ्गता च स्वाभाविकी भवति। एवं मोक्षः नोत्पाद्यः, किन्तु अविद्यालम्बनक्षये स्वस्वरूपप्रत्यभिज्ञारूपेण प्रकाशते।
Start ReadingKey Teachings
Nirālamba (supportless) realization: abiding as Ātman/Brahman without reliance on objects, concepts, or identities
Saṃnyāsa as inner renunciation: dropping doership/enjoyership and the sense of possession, not merely changing external life
Advaita ontology: Brahman alone is real; the world is experienced through māyā/avidyā and superimposition (adhyāsa)
Neti-neti dis-identification: the Self is distinct from body, senses, prāṇa, mind, and intellect; it is the witnessing consciousness
Aparokṣa-jñāna: liberation through immediate knowledge, not through ritual action or accumulated merit
Asanga (non-attachment) and samatā (equanimity): the liberated stance amid pleasure/pain, honor/dishonor
Fearlessness (abhaya) as a mark of realization: when the second (dvaita) is negated, fear dissolves
Guru–śiṣya instruction and śravaṇa–manana–nididhyāsana: hearing, reflection, and contemplative assimilation leading to steady abidance
Renunciation of subtle supports: letting go of siddhis, visions, and even meditative “objects” to rest in pure awareness
Verses of the Niralamba
40 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ॐ नमः शिवाय गुरवे सच्चिदानन्दमूर्तये । निष्प्रपञ्चाय शान्ताय निरालम्बाय तेजसे ॥ निरालम्बं समाश्रित्य सालम्बं विजहाति यः । स संन्यासी च योगी च कैवल्यं पदमश्नुते ॥१॥
ॐ नमः शिवाय गुरवे सच्चिदानन्दमूर्तये। निष्प्रपञ्चाय शान्ताय निरालम्बाय तेजसे॥ निरालम्बं समाश्रित्य सालम्बं विजहाति यः। स संन्यासी च योगी च कैवल्यं पदमश्नुते॥१॥
Nirālamba Brahman (supportless Absolute) as the basis of sannyāsa, yoga, and kaivalya/mokṣaVerse 2
एषामज्ञानजन्तूनां समस्तारिष्टशान्तये । यद्यद्बोद्धव्यमखिलं तदाशङ्क्य ब्रवीम्यहम् ॥२॥
एषामज्ञानजन्तूनां समस्तारिष्टशान्तये। यद्यद्बोद्धव्यमखिलं तदाशङ्क्य ब्रवीम्यहम्॥२॥
Ajñāna as the root of suffering; teaching (upadeśa) aimed at śānti through knowledgeVerse 3
किं ब्रह्म । क ईश्वरः । को जीवः । का प्रकृतिः । कः परमात्मा । को ब्रह्मा । को विष्णुः । को रुद्रः । क इन्द्रः । कः शमनः । कः सूर्यः । कश्चन्द्रः । के सुराः । के असुराः । के पिशाचाः । के मनुष्याः । काः...
शङ्क्यः पप्रच्छ—किं ब्रह्म, क ईश्वरः, को जीवः, का प्रकृतिः, कः परमात्मा, को ब्रह्मा, को विष्णुः, को रुद्रः, क इन्द्रः, कः शमनः, कः सूर्यः, कश्चन्द्रः, के सुराः, के असुराः, के पिशाचाः, के मनुष्याः, काः स्त्रियः, के पश्वादयः, किं स्थावरम्, के ब्राह्मणादयः, का जातिः, किं कर्म, किमकर्म, किं ज्ञानम्, किमज्ञानम्, किं सुखम्, किं दुःखम्, कः स्वर्गः, को नरकः, को बन्धः, को मोक्षः, क उपास्यः, कः शिष्यः, को विद्वान्, को मूढः, किमासुरम्, किं तपः, किं परमं पदम्, किं ग्राह्यम्, किमग्राह्यम्, कः संन्यासी इति। स आह—ब्रह्मेति॥३॥
Sarva-prapañca as reducible to Brahman; non-dual resolution of all categories (tattva-vicāra culminating in Brahman)Verse 4
स होवाच— महदहङ्कारपृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशत्वेन बृहद्रूपेणाण्डकोशेन कर्मज्ञानार्थरूपतया भासमानम् अद्वितीयम् अखिलोपाधिविनिर्मुक्तं तत् सकलशक्त्युपबृंहितम् अनाद्यनन्तं शुद्धं शिवं शान्तं निर्गुणम् इत्यादि...
स होवाच— यत् चैतन्यं ब्रह्म, ईश्वर इति च कथ्यते, तत् महदहङ्कारपृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशत्वेन, बृहद्रूपेणाण्डकोशेन, कर्मज्ञानार्थरूपतया च भासमानम्; तथापि अद्वितीयम्, अखिलोपाधिविनिर्मुक्तम्, सकलशक्त्युपबृंहितम्, अनाद्यनन्तम्, शुद्धं शिवं शान्तं निर्गुणम्; इत्यादि-वाच्यं च, परमार्थतोऽनिर्वाच्यम्॥४॥
Brahman/Īśvara as non-dual Consciousness; upādhi-vinirmukti; nirguṇa-svarūpaVerse 5
ब्रह्मैव स्वशक्तिं प्रकृत्यभिधेयामाश्रित्य लोकान् सृष्ट्वा प्रविश्यान्तर्यामित्वेन ब्रह्मादीनां बुद्धीन्द्रियनियन्तृत्वाद् ईश्वरः॥ जीव इति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनां नामरूपद्वारा स्थूलोऽहमिति मिथ...
ब्रह्मैव स्वशक्तिं प्रकृत्यभिधेयामाश्रित्य लोकान् सृष्ट्वा तेषु प्रविश्य, अन्तर्यामित्वेन ब्रह्मादीनां बुद्धीन्द्रियनियन्तृत्वात् ईश्वरः। तथा ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनां नामरूपद्वारा ‘स्थूलोऽहम्’ इति मिथ्याध्यासवशात् जीव इति कथ्यते। सोऽहम् एकोऽपि देहारम्भकभेदवशात् बहुजीवत्वं प्रतिपद्यते॥५॥
Īśvara (antaryāmin) and jīva as adhyāsa; ekātman appearing as manyVerse 6
प्रकृतिरिति च ब्रह्मणः सकाशान् नानाविचित्रजगन्निर्माणसामर्थ्यबुद्धिरूपा ब्रह्मशक्तिरेव प्रकृतिः॥६॥
प्रकृतिरिति— ब्रह्मणः सकाशात् नानाविचित्रजगन्निर्माणसामर्थ्यबुद्धिरूपा या ब्रह्मशक्तिः, सैव प्रकृतिः॥६॥
Prakṛti/Māyā as Brahma-śakti; śakti-śaktimat relationVerse 7
परमात्मेति च देहादेः परतरत्वाद् ब्रह्मैव ॥७॥
परमात्मेति—देहादेः परतरत्वात् ब्रह्मैव; देहादि-समस्तोपाधिभ्यः परं यत्, तत् परमात्मा, स एव ब्रह्म॥७॥
Atman–Brahman identity; transcendence of upādhis (body etc.)Verse 8
परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...
परमात्मा स एव ब्रह्मा, स एव विष्णुः, स एव इन्द्रः, स एव शमनः, स एव सूर्यः, स एव चन्द्रः; ते देवाः, ते असुराः, ते पिशाचाः, ते मनुष्याः, ताः स्त्रियः, ते पश्वादयः, तत् स्थावरं च; ते ब्राह्मणादयः। सर्वं खल्विदं ब्रह्म; नेह नानास्ति किञ्चन॥८-९॥
Non-duality (advaita); sarvaṃ brahma; unity underlying names and formsVerse 9
परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...
परमात्मा स एव ब्रह्मा, स एव विष्णुः, स एव इन्द्रः, स एव शमनः, स एव सूर्यः, स एव चन्द्रः; ते देवाः, ते असुराः, ते पिशाचाः, ते मनुष्याः, ताः स्त्रियः, ते पश्वादयः, तत् स्थावरं च; ते ब्राह्मणादयः। सर्वं खल्विदं ब्रह्म; नेह नानास्ति किञ्चन॥८-९॥
Non-duality (advaita); Brahman as the sole reality underlying all categoriesVerse 10
जातिरिति च। न चर्मणो न रक्तस्य न मांसस्य न चास्थिनः। न जातिरात्मनो जातिर्व्यवहारप्रकल्पिता॥१०॥
जातिरिति—न चर्मणो न रक्तस्य न मांसस्य न चास्थिनः। आत्मनः जातिर्नास्ति; जातिर्व्यवहारार्थं प्रकल्पिता कल्पना॥१०॥
Ātman as non-physical and beyond social identity (adhyāropa/apavāda; dehātma-buddhi negation)Verse 11
कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...
कर्मेति—इन्द्रियैः क्रियमाणे कर्मणि ‘अहं करोमि’ इत्यध्यात्मनिष्ठया यत्कृतं तदेव कर्म। अकर्मेति—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारात् बन्धरूपं जन्मादिकारणं, नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म॥११-१२॥
Karma vs akarma; doership (kartṛtva) and bondage; niṣkāma-karma oriented to adhyātma-niṣṭhāVerse 12
कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...
कर्मेति—इन्द्रियैः क्रियमाणे कर्मणि ‘अहं करोमि’ इत्यध्यात्मनिष्ठया यत्कृतं तदेव कर्म। अकर्मेति—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारात् बन्धरूपं जन्मादिकारणं, नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म॥११-१२॥
Karma vs akarma; doership (kartṛtva) and bondage; niṣkāma-karma oriented to adhyātma-niṣṭhāVerse 13
ज्ञानमिति च देहेन्द्रियनिग्रहसद्गुरूपासनश्रवणमनननिदिध्यासनैर्यद्यदृग्दृश्यस्वरूपं सर्वान्तरस्थं सर्वसमं घटपटादिपदार्थमिवाविकारं विकारेषु चैतन्यं विना किञ्चिन्नास्तीति साक्षात्कारानुभवो ज्ञानम् ॥१३॥
ज्ञानम् इति—देहेन्द्रियनिग्रहैः, सद्गुरूपासनया, श्रवण-मनन-निदिध्यासनैश्च, यत् यत् दृग्दृश्यस्वरूपं तत् सर्वान्तरस्थं सर्वसमं, घटपटादिपदार्थवत् अविकारं; विकारेषु चैतन्यं विना किञ्चिदपि नास्तीति यः साक्षात्कारानुभवः, स एव ज्ञानम् ॥१३॥
Jñāna (ātma-brahma-sākṣātkāra); dṛg-dṛśya-viveka; caitanya as the substratum of all vikārasVerse 14
अज्ञानमिति च रज्जौ सर्पभ्रान्तिरिवाद्वितीये सर्वानुस्यूते सर्वमये ब्रह्मणि देवतिर्यङ्नरस्थावरस्त्रीपुरुषवर्णाश्रमबन्धमोक्षोपाधिनानात्मभेदकल्पितं ज्ञानमज्ञानम् ॥१४॥
अज्ञानम् इति—रज्जौ सर्पभ्रान्तिवत्, अद्वितीये सर्वानुस्यूते सर्वमये ब्रह्मणि देव-तिर्यङ्-नर-स्थावर-स्त्री-पुरुष-वर्णाश्रम-बन्धमोक्षाद्युपाधिभिः अनात्मभेदकल्पनारूपं यत् ज्ञानं, तदज्ञानम् ॥१४॥
Avidyā/Māyā; adhyāsa (superimposition); upādhi-kalpita bheda in nondual BrahmanVerse 15
सुखमिति च सच्चिदानन्दस्वरूपं ज्ञात्वा आनन्दरूपा या स्थितिः सैव सुखम् ॥१५॥
सुखम् इति—सच्चिदानन्दस्वरूपं ज्ञात्वा, आनन्दरूपा या निश्चला स्थितिः, सैव सुखम् ॥१५॥
Ānanda as Brahman/Ātman-svarūpa; sukha as abiding (sthiti) in realized sat-cit-ānandaVerse 16
दुःखमिति अनात्मरूपः विषयसङ्कल्प एव दुःखम् ॥१६॥
“दुःखम्” इति—अनात्मरूपो विषयसङ्कल्प एव दुःखं भवति ॥१६॥
Anātman / saṅkalpa (object-construction) as the basis of duḥkha; avidyāVerse 17
स्वर्ग इति च सत्संसर्गः स्वर्गः । नरक इति च असत्संसारविषयजनसंसर्ग एव नरकः ॥१७॥
“स्वर्गः” इति—सत्संसर्ग एव स्वर्गः । “नरकः” इति—असत्संसारविषयजनसंसर्ग एव नरकः ॥१७॥
Saṅga (association) as a determinant of saṃsāra vs. sādhana; sat/ asat vivekaVerse 18
बन्ध इति च अनाद्यविद्यावासनया जातोऽहमित्यादिसङ्कल्पो बन्धः ॥१८॥
“बन्धः” इति—अनाद्यविद्यावासनया जातोऽहमित्यादिसङ्कल्पो बन्धः ॥१८॥
Bandha as ahaṃkāra/adhyāsa rooted in anādi avidyā and vāsanāVerse 19
पितृमातृसहोदरदारापत्यगृहारामक्षेत्रममता संसारावरणसङ्कल्पो बन्धः ॥१९॥
पितृमातृसहोदरदारापत्यगृहारामक्षेत्रेषु ममतारूपः संसारावरणभूतः सङ्कल्प एव बन्धः ॥१९॥
Bandha (bondage) as mamatā/ahaṅkāra-based saṅkalpa; saṃsāra-āvaraṇa (veil of transmigration)Verse 20
कर्तृत्वाद्यहङ्कारसङ्कल्पो बन्धः ॥२०॥
कर्तृत्वाद्यहङ्काररूपः सङ्कल्प एव बन्धः ॥२०॥
Ahaṅkāra and kartṛtva as the root of bandha; saṅkalpa as cognitive construction sustaining avidyāVerse 21
अणिमाद्यष्टैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पो बन्धः ॥२१॥
अणिमाद्यष्टैश्वर्येषु आशारूपः सिद्धसङ्कल्प एव बन्धः ॥२१॥
Siddhi-vāsanā as bandha; renunciation of aiśvarya-desire; mokṣa beyond powersVerse 22
देवमनुष्याद्युपासना-कामसङ्कल्पो बन्धः ॥२२॥
देवमनुष्याद्युपासनाविषये कामसङ्कल्प एव बन्धः।
Bandha (bondage) through saṅkalpa (mental volition) and kāma (desire)Verse 23
यमाद्यष्टाङ्गयोगसङ्कल्पो बन्धः ॥२३॥
यमादिप्रारम्भकस्य अष्टाङ्गयोगस्य सङ्कल्प एव बन्धः।
Saṅkalpa as the root of bondage; transcendence of doership (kartṛtva) even in yogic practiceVerse 24
वर्णाश्रमधर्मकर्मसङ्कल्पो बन्धः ॥२४॥
वर्णाश्रमधर्मानुसारकर्मविषयः सङ्कल्प एव बन्धः।
Karma-bandha; transcendence of dharma-karma as ultimate through ātma-jñāna; saṅkalpa as the binding factorVerse 25
आज्ञाभयसंशयात्मगुणसङ्कल्पो बन्धः ॥२५॥
आज्ञाभयसंशयात्मगुणारोपणरूपः सङ्कल्प एव बन्धः।
Bandha (bondage) through saṅkalpa and ātma-guṇa-adhyāsa (superimposition of attributes on the Self)Verse 26
यागव्रततपोदानविधिविधानज्ञानसम्भवो बन्धः ॥२६॥
यागव्रततपोदानादिविधिविधानज्ञानोत्थं यत्, तदेव बन्धः।
Karma-kāṇḍa–based bandha; doership (kartṛtva) sustained by vidhi-jñāna (knowledge of injunctions)Verse 27
केवलमोक्षापेक्षासङ्कल्पो बन्धः ॥२७॥
केवलमोक्षापेक्षामात्ररूपः सङ्कल्प एव बन्धः।
Mokṣa as ever-attained (nitya-mukta) vs. desire-based seeking; subtle bandha through mokṣa-icchāVerse 28
सङ्कल्पमात्रसम्भवो बन्धः ॥२८॥
सङ्कल्पमात्रसम्भवो बन्धः—मनःकल्पनया एव बन्धनं जायते।
Bandha (bondage) as saṅkalpa/kalpanā; Māyā as superimposition (adhyāsa)Verse 29
मोक्ष इति च नित्यानित्यवस्तुविचारादनित्यसंसारसुखदुःखविषयसमस्तक्षेत्रममताबन्धक्षयो मोक्षः ॥२९॥
मोक्ष इति—नित्यानित्यवस्तुविचारात् अनित्यसंसारसुखदुःखविषयसमस्तक्षेत्रे ममताबन्धक्षयः; स एव मोक्षः।
Mokṣa; viveka (nityānitya-vastu-vicāra); mamatā-tyāga; kṣetra/kṣetrajña discriminationVerse 30
उपास्य इति च सर्वशरीरस्थचैतन्यब्रह्मप्रापको गुरुरुपास्यः ॥३०॥
उपास्य इति—सर्वशरीरस्थचैतन्यब्रह्मप्राप्त्युपायभूतः गुरुरेव उपास्यः।
Guru as upāsya; Brahman as sarva-śarīra-stha-caitanya; means to brahma-prāpti (jñāna-upadeśa)Verse 31
शिष्य इति च विद्याध्वस्तप्रपञ्चावगाहितज्ञानावशिष्टं ब्रह्मैव शिष्यः ॥३१॥
‘शिष्यः’ इति—यस्य विद्यया प्रपञ्चो ध्वस्तः, प्रपञ्चावगाहितेन ज्ञानेन यत्र ब्रह्ममात्रमेव अवशिष्टं, स एव शिष्यः।
Moksha (jñāna-nivṛtti of prapañca; Brahma-niṣṭhā)Verse 32
विद्वानिति च सर्वान्तरस्थस्वसंविद्रूपविद्विद्वान् ॥३२॥
‘विद्वान्’ इति—सर्वान्तरस्थां स्वसंविद्रूपां यः वेत्ति, तद्रूप एव स विद्वान्।
Ātman/Brahman as svasaṃvid (self-luminous consciousness)Verse 33
मूढ इति च कर्तृत्वाद्यहङ्कारभावारूढो मूढः ॥३३॥
‘मूढः’ इति—कर्तृत्वाद्यहङ्कारभावे आरूढः, तत्र दृढनिष्ठः स मूढः।
Ahaṅkāra / kartṛtva as avidyā (bondage)Verse 34
आसुरमिति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनामैश्वर्यकामनया निरशनजपाग्निहोत्रादिष्वन्तरात्मानं सन्तापयति चात्युग्ररागद्वेषविहिंसादम्भाद्यपेक्षितं तप आसुरम् ॥३४॥
आसुरं तप इति—ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनामिव ऐश्वर्यं कामयमानः, निरशन-जप-अग्निहोत्रादिभिः स्वान्तरात्मानं सन्तापयति; अत्यूग्ररागद्वेष-हिंसा-दम्भादिदोषैः सह यत् तपः, तत् आसुरम्।
Tapas (austerity) and its sattvic/rajasic/tamasic (asuric) orientation; bondage through desire for aiśvaryaVerse 35
तप इति च ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्येत्यपरोक्षज्ञानाग्निना ब्रह्माद्यैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पबीजसन्तापं तपः ॥३५॥
तप इति—‘ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या’ इत्यपरोक्षज्ञानाग्निना, ब्रह्माद्यैश्वर्याशा-सम्पादितसिद्धसङ्कल्पबीजं यत् सन्ताप्य दह्यते, तत् तपः।
Aparokṣa-jñāna (direct knowledge), brahma-satya/jagat-mithyā, destruction of saṅkalpa-bīja (seed of volition)Verse 36
परमं पदमिति च प्राणेन्द्रियाद्यन्तःकरणगुणादेः परतरं सच्चिदानन्दमयं नित्यमुक्तब्रह्मस्थानं परमं पदम् ॥३६॥
परमं पदमिति—प्राणेन्द्रियादि-अन्तःकरणगुणादेः परतरं, सच्चिदानन्दमयं, नित्यमुक्तं ब्रह्मस्थानं यत्, तत् परमं पदम्।
Paramapada (supreme state), Saccidānanda Brahman, transcendence of prāṇa-indriya-antaḥkaraṇa; nitya-muktiVerse 37
ग्राह्यमिति च देशकालवस्तुपरिच्छेदराहित्यचिन्मात्रस्वरूपं ग्राह्यम् ॥३७॥
‘ग्राह्यम्’ इति—देशकालवस्तुपरिच्छेदरहितं चिन्मात्रस्वरूपमेव यत्, तदेव परमार्थतो ग्राह्यम् ॥३७॥
Brahman/Ātman as pure consciousness (cinmātra) beyond deśa-kāla-vastu limitationsVerse 38
अग्राह्यमिति च स्वस्वरूपव्यतिरिक्तमायामयबुद्धीन्द्रियगोचरजगत्सत्यत्वचिन्तनमग्राह्यम् ॥३८॥
‘अग्राह्यम्’ इति—स्वस्वरूपात् व्यतिरिक्तस्य मायामयस्य बुद्धीन्द्रियगोचरस्य जगतः सत्यत्वचिन्तनमेव अग्राह्यम् ॥३८॥
Māyā and jagat-mithyātva; rejection of object-world as ultimate reality; viveka between Self and non-SelfVerse 39
संन्यासीति च सर्वधर्मान्परित्यज्य निर्ममो निरहङ्कारो भूत्वा ब्रह्मेष्टं शरणमुपगम्य ‘तत्त्वमसि’, ‘अहं ब्रह्मास्मि’, ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘नेह नानास्ति किञ्चन’ इत्यादिमहावाक्यार्थानुभवज्ञानाद् ‘ब्रह्...
‘संन्यासी’ इति—सर्वधर्मान् परित्यज्य निर्ममो निरहङ्कारो भूत्वा, ब्रह्मेष्टं शरणमुपगम्य; ‘तत्त्वमसि’, ‘अहं ब्रह्मास्मि’, ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘नेह नानास्ति किञ्चन’ इत्यादि-महावाक्यार्थानुभवज्ञानात् ‘ब्रह्मैवाहमस्मि’ इति निश्चित्य, निर्विकल्पसमाधिना स्वतन्त्रः यतिश्चरति—स संन्यासी; स मुक्तः; स पूज्यः; स योगी; स परमहंसः; सोऽवधूतः; स ब्राह्मण इति ॥३९॥
Saṃnyāsa as jñāna-niṣṭhā; mokṣa through Mahāvākya-anubhava; nirvikalpa-samādhi; jīvanmuktiVerse 40
इदं निरालम्बोपनिषदं योऽधीते गुर्वनुग्रहतः सोऽग्निपूतो भवति स वायुपूतो भवति। न स पुनरावर्तते न स पुनरावर्तते। पुनर्नाभिजायते पुनर्नाभिजायत इत्युपनिषत्॥४०॥
इदं निरालम्बोपनिषदं यो गुरोः अनुग्रहेण अधीते, स अग्निना पूतः भवति, स वायुनापि पूतः भवति। स पुनरावर्तते न, स पुनरावर्तते न। स पुनर्नाभिजायते, स पुनर्नाभिजायते—इत्युपनिषत्॥४०॥
Moksha (freedom from punarāvṛtti/punarjanma) through Upaniṣadic knowledge under guru’s graceAsk anything about the Niralamba Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
