Niralamba

Verse 1

ॐ नमः शिवाय गुरवे सच्चिदानन्दमूर्तये । निष्प्रपञ्चाय शान्ताय निरालम्बाय तेजसे ॥ निरालम्बं समाश्रित्य सालम्बं विजहाति यः । स संन्यासी च योगी च कैवल्यं पदमश्नुते ॥१॥

ഓം നമഃ ശിവായ—സച്ചിദാനന്ദമൂർത്തിയായ ഗുരുവിന് നമസ്കാരം; നിഷ്പ്രപഞ്ചൻ, ശാന്തൻ, നിരാലംബൻ, തേജോമയൻ ആയ പരതത്ത്വത്തിന് വന്ദനം. നിരാലംബത്തെ ആശ്രയിച്ച് ആശ്രിതമായ എല്ലാ ആശ്രയങ്ങളും ആശക്തികളും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ സംന്യാസിയും യോഗിയും ആകുന്നു; അവൻ കൈവല്യപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 2

एषामज्ञानजन्तूनां समस्तारिष्टशान्तये । यद्यद्बोद्धव्यमखिलं तदाशङ्क्य ब्रवीम्यहम् ॥२॥

അജ്ഞാനത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ജീവികളുടെ സമസ്ത അരിഷ്ടങ്ങൾ (വിപത്തുകൾ) ശമിപ്പാൻ, പൂർണ്ണമായി അറിയേണ്ടതെല്ലാം ആലോചിച്ച് ഞാൻ, ആശങ്ക്യൻ, പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 3

किं ब्रह्म । क ईश्वरः । को जीवः । का प्रकृतिः । कः परमात्मा । को ब्रह्मा । को विष्णुः । को रुद्रः । क इन्द्रः । कः शमनः । कः सूर्यः । कश्चन्द्रः । के सुराः । के असुराः । के पिशाचाः । के मनुष्याः । काः...

‘ബ്രഹ്മം എന്ത്? ഈശ്വരൻ ആര്? ജീവൻ ആര്? പ്രകൃതി എന്ത്? പരമാത്മാവ് ആര്? ബ്രഹ്മാ ആര്? വിഷ്ണു ആര്? രുദ്രൻ ആര്? ഇന്ദ്രൻ ആര്? യമൻ ആര്? സൂര്യൻ ആര്? ചന്ദ്രൻ ആര്? ദേവന്മാർ ആര്? അസുരന്മാർ ആര്? പിശാചുകൾ ആര്? മനുഷ്യർ ആര്? സ്ത്രീകൾ ആര്? പശു മുതലായവർ ആര്? സ്ഥാവരം എന്ത്? ബ്രാഹ്മണാദികൾ ആര്? ജാതി എന്ത്? കര്‍മ്മം എന്ത്? അകര്‍മ്മം എന്ത്? ജ്ഞാനം എന്ത്? അജ്ഞാനം എന്ത്? സുഖം എന്ത്? ദുഃഖം എന്ത്? സ്വർഗ്ഗം എന്ത്? നരകം എന്ത്? ബന്ധം എന്ത്? മോക്ഷം എന്ത്? ഉപാസ്യൻ ആര്? ശിഷ്യൻ ആര്? പണ്ഡിതൻ ആര്? മൂഢൻ ആര്? ആസുരം എന്ത്? തപസ് എന്ത്? പരമപദം എന്ത്? ഗ്രാഹ്യം എന്ത്? അഗ്രാഹ്യം എന്ത്? സംന്യാസി ആര്?’—ഇങ്ങനെ ശങ്ക്യൻ ചോദിച്ചു. അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: ‘ബ്രഹ്മം.’

Verse 4

स होवाच— महदहङ्कारपृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशत्वेन बृहद्रूपेणाण्डकोशेन कर्मज्ञानार्थरूपतया भासमानम् अद्वितीयम् अखिलोपाधिविनिर्मुक्तं तत् सकलशक्त्युपबृंहितम् अनाद्यनन्तं शुद्धं शिवं शान्तं निर्गुणम् इत्यादि...

അവൻ പറഞ്ഞു— ആ ചൈതന്യമാണ് ബ്രഹ്മം; അതേ ഈശ്വരൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അത് മഹത്, അഹങ്കാരം, പൃഥ്വി, അപ്, തേജസ്, വായു, ആകാശം എന്നീ രൂപങ്ങളായി, വിശാലമായ അണ്ഡകോശരൂപമായും, കര്‍മ്മം, ജ്ഞാനം, അവയുടെ വിഷയങ്ങള്‍ എന്ന രൂപമായും പ്രകാശിക്കുന്നു; എങ്കിലും അത് അദ്വിതീയം, സകല ഉപാധികളില്‍നിന്നും വിനിര്‍മുക്തം, സകല ശക്തികളാല്‍ ഉപബൃംഹിതം, അനാദി-അനന്തം, ശുദ്ധം, ശിവം, ശാന്തം, നിര്‍ഗുണം— ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകളാല്‍ വാച്യമെങ്കിലും പരമാര്‍ഥത്തില്‍ അനിര്‍വചനീയം.

Verse 5

ब्रह्मैव स्वशक्तिं प्रकृत्यभिधेयामाश्रित्य लोकान् सृष्ट्वा प्रविश्यान्तर्यामित्वेन ब्रह्मादीनां बुद्धीन्द्रियनियन्तृत्वाद् ईश्वरः॥ जीव इति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनां नामरूपद्वारा स्थूलोऽहमिति मिथ...

ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് തന്റെ സ്വശക്തിയായ ‘പ്രകൃതി’യെ ആശ്രയിച്ച് ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ പ്രവേശിച്ച്, അന്തര്യാമിയായി ബ്രഹ്മാദികളുടെ ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനാൽ ‘ഈശ്വരൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മ, വിഷ്ണു, ഈശാന, ഇന്ദ്ര മുതലായ നാമ-രൂപങ്ങളിലൂടെ ‘ഞാൻ സ്ഥൂലദേഹം’ എന്ന മിഥ്യാധ്യാസം മൂലം ‘ജീവൻ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ‘ഞാൻ’ ഒന്നേയുള്ളുവെങ്കിലും ദേഹങ്ങളുടെ ആരംഭഘടകഭേദം കാരണം അനേകം ജീവന്മാരായി പ്രതീതിയാകുന്നു.

Verse 6

प्रकृतिरिति च ब्रह्मणः सकाशान् नानाविचित्रजगन्निर्माणसामर्थ्यबुद्धिरूपा ब्रह्मशक्तिरेव प्रकृतिः॥६॥

‘പ്രകൃതി’ എന്നത് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തന്നെ ശക്തിയാണ്— ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്ന, നാനാവിധവും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ ജഗത്തിനെ നിർമ്മിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ബുദ്ധി-സ്വഭാവമായ ശക്തി; അതേ ബ്രഹ്മശക്തിയെയാണ് പ്രകൃതി എന്നു പറയുന്നത്.

Verse 7

परमात्मेति च देहादेः परतरत्वाद् ब्रह्मैव ॥७॥

ദേഹം മുതലായവയെക്കാൾ പരമായ പരമാത്മാവെന്ന തത്ത്വം തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മം॥७॥

Verse 8

परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...

പരമാത്മാവാണ് ബ്രഹ്മാവും, അവൻ തന്നെയാണ് വിഷ്ണുവും, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രനും, അവൻ തന്നെയാണ് യമനും, അവൻ തന്നെയാണ് സൂര്യനും, അവൻ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രനും; ദേവന്മാരും അവൻ തന്നെ, അസുരന്മാരും അവൻ തന്നെ, പിശാചുകളും അവൻ തന്നെ; മനുഷ്യരും അവൻ തന്നെ, സ്ത്രീകളും അവൻ തന്നെ, പശു മുതലായവയും അവൻ തന്നെ; സ്ഥാവരജഗത്തും അവൻ തന്നെ; ബ്രാഹ്മണാദികളും അവൻ തന്നെ. നിശ്ചയമായി ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നേ; ഇവിടെ യാതൊരു നാനാത്വവും ഇല്ല॥८-९॥

Verse 9

परमात्मा स ब्रह्मा स विष्णुः स इन्द्रः स शमनः स सूर्यः स चन्द्रः । ते सुरास्ते असुरास्ते पिशाचास्ते मनुष्यास्ताः स्त्रियस्ते पश्वादयः । तत्स्थावरं ते ब्राह्मणादयः । सर्वं खल्विदं ब्रह्म नेह नानास्ति क...

പരമാത്മാവാണ് ബ്രഹ്മാവും, അവൻ തന്നെയാണ് വിഷ്ണുവും, അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രനും, അവൻ തന്നെയാണ് യമനും, അവൻ തന്നെയാണ് സൂര്യനും, അവൻ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രനും; ദേവന്മാരും അവൻ തന്നെ, അസുരന്മാരും അവൻ തന്നെ, പിശാചുകളും അവൻ തന്നെ; മനുഷ്യരും അവൻ തന്നെ, സ്ത്രീകളും അവൻ തന്നെ, പശു മുതലായവയും അവൻ തന്നെ; സ്ഥാവരജഗത്തും അവൻ തന്നെ; ബ്രാഹ്മണാദികളും അവൻ തന്നെ. നിശ്ചയമായി ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നേ; ഇവിടെ യാതൊരു നാനാത്വവും ഇല്ല॥८-९॥

Verse 10

जातिरिति च। न चर्मणो न रक्तस्य न मांसस्य न चास्थिनः। न जातिरात्मनो जातिर्व्यवहारप्रकल्पिता॥१०॥

‘ജാതി’ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്—അത് ത്വക്കിന്റേതുമല്ല, രക്തത്തിന്റേതുമല്ല, മാംസത്തിന്റേതുമല്ല, അസ്ഥിയുടേതുമല്ല. ആത്മാവിന് ജാതിയില്ല; ജാതി ലോകവ്യവഹാരത്തിനായി കൽപ്പിതമായി നിർമ്മിച്ചതത്രേ॥१०॥

Verse 11

कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...

‘കർമ്മ’ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്—ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും ‘ഞാൻ ചെയ്യുന്നു’ എന്ന അധ്യാത്മനിഷ്ഠയോടെ ചെയ്യപ്പെടുന്നതുതന്നെ യഥാർത്ഥ കർമ്മം. ‘അകർമ്മ’ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്—കർതൃത്വ-ഭോക്തൃത്വാദി അഹങ്കാരത്താൽ ബന്ധനരൂപമായി ജന്മാദികളുടെ കാരണമാകുന്നത്; നിത്യ-നൈമിത്തിക യാഗം, വ്രതം, തപസ്, ദാനം മുതലായവയിൽ ഫലാഭിസന്ധി വെക്കുന്നതു—അതേ അകർമ്മം എന്നു പറയുന്നു॥११-१२॥

Verse 12

कर्मेति च—क्रियमाणेन्द्रियैः कर्मण्यहं करोमीत्यध्यात्मनिष्ठतया कृतं कर्मैव कर्म। अकर्मेति च—कर्तृत्वभोक्तृत्वाद्यहङ्कारतया बन्धरूपं जन्मादिकारणं नित्यनैमित्तिकयागव्रततपोदानादिषु फलाभिसन्धानं यत्तदकर्म...

‘കർമ്മ’ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്—ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും ‘ഞാൻ ചെയ്യുന്നു’ എന്ന അധ്യാത്മനിഷ്ഠയോടെ ചെയ്യപ്പെടുന്നതുതന്നെ യഥാർത്ഥ കർമ്മം. ‘അകർമ്മ’ എന്നതിനെക്കുറിച്ച്—കർതൃത്വ-ഭോക്തൃത്വാദി അഹങ്കാരത്താൽ ബന്ധനരൂപമായി ജന്മാദികളുടെ കാരണമാകുന്നത്; നിത്യ-നൈമിത്തിക യാഗം, വ്രതം, തപസ്, ദാനം മുതലായവയിൽ ഫലാഭിസന്ധി വെക്കുന്നതു—അതേ അകർമ്മം എന്നു പറയുന്നു॥११-१२॥

Verse 13

ज्ञानमिति च देहेन्द्रियनिग्रहसद्गुरूपासनश्रवणमनननिदिध्यासनैर्यद्यदृग्दृश्यस्वरूपं सर्वान्तरस्थं सर्वसमं घटपटादिपदार्थमिवाविकारं विकारेषु चैतन्यं विना किञ्चिन्नास्तीति साक्षात्कारानुभवो ज्ञानम् ॥१३॥

‘ജ്ഞാനം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്—ദേഹേന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, സദ്ഗുരുവിന്റെ ഉപാസന, ശ്രവണ-മനന-നിദിധ്യാസനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ലഭിക്കുന്ന സാക്ഷാത്കാരാനുഭവം: ദ്രഷ്ടാ-ദൃശ്യമെന്ന സ്വഭാവമുള്ളതെല്ലാം സർവാന്തരസ്ഥനായ അന്തര്യാമി, എല്ലായിടത്തും സമം, ഘട-പടാദി വസ്തുക്കളെപ്പോലെ അവികാരി; എല്ലാ വികാരങ്ങളിലും ചൈതന്യം കൂടാതെ ഒന്നുമില്ല—ഇതുതന്നെ ജ്ഞാനം ॥१३॥

Verse 14

अज्ञानमिति च रज्जौ सर्पभ्रान्तिरिवाद्वितीये सर्वानुस्यूते सर्वमये ब्रह्मणि देवतिर्यङ्नरस्थावरस्त्रीपुरुषवर्णाश्रमबन्धमोक्षोपाधिनानात्मभेदकल्पितं ज्ञानमज्ञानम् ॥१४॥

‘അജ്ഞാനം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്—കയറിൽ പാമ്പെന്ന ഭ്രമംപോലെ, സർവത്തിൽ അനുസ്യൂതവും സർവമയവും ആയ അദ്വിതീയ ബ്രഹ്മനിൽ ദേവ-തിര്യക്-നര-സ്ഥാവര, സ്ത്രീ-പുരുഷ, വർണ-ആശ്രമ, ബന്ധന-മോക്ഷ തുടങ്ങിയ ഉപാധികളാൽ അനാത്മാവിന്റെ നാനാത്വഭേദങ്ങൾ കല്പിക്കുന്ന ബോധം—അതുതന്നെ അജ്ഞാനം ॥१४॥

Verse 15

सुखमिति च सच्चिदानन्दस्वरूपं ज्ञात्वा आनन्दरूपा या स्थितिः सैव सुखम् ॥१५॥

‘സുഖം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്—സത്-ചിത്-ആനന്ദ സ്വരൂപമായ തത്ത്വത്തെ അറിഞ്ഞ് (സാക്ഷാത്കരിച്ച്) ആനന്ദസ്വരൂപമായി നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥ തന്നെയാണ് സുഖം ॥१५॥

Verse 16

दुःखमिति अनात्मरूपः विषयसङ्कल्प एव दुःखम् ॥१६॥

“ദുഃഖം” എന്നു പറയുന്നത്: അനാത്മസ്വരൂപമായ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മനസ്സിന്റെ സങ്കൽപം തന്നെയാണ് ദുഃഖം.

Verse 17

स्वर्ग इति च सत्संसर्गः स्वर्गः । नरक इति च असत्संसारविषयजनसंसर्ग एव नरकः ॥१७॥

“സ്വർഗം” എന്നു പറയുന്നത് സത്സംഗം; സത്ജനസഹവാസം സ്വർഗമാണ്. “നരകം” എന്നു പറയുന്നത് അസത്സംഗം—സംസാരവും വിഷയങ്ങളും പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ജനസഹവാസം തന്നെയാണ് നരകം.

Verse 18

बन्ध इति च अनाद्यविद्यावासनया जातोऽहमित्यादिसङ्कल्पो बन्धः ॥१८॥

“ബന്ധം” എന്നു പറയുന്നത് അനാദി അവിദ്യയുടെ വാസനയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ‘ഞാൻ’ മുതലായ സങ്കൽപം; അഹംപ്രത്യയാദി ചിന്താരചന തന്നെയാണ് ബന്ധം.

Verse 19

पितृमातृसहोदरदारापत्यगृहारामक्षेत्रममता संसारावरणसङ्कल्पो बन्धः ॥१९॥

പിതാവ്, മാതാവ്, സഹോദരങ്ങൾ, ഭാര്യ, മക്കൾ, വീട്, ഉദ്യാനം, ഭൂമി മുതലായവയോടുള്ള ‘മമത’—സംസാരത്തിന്റെ ആവരണമായ സങ്കൽപം—അതുതന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 20

कर्तृत्वाद्यहङ्कारसङ्कल्पो बन्धः ॥२०॥

കർതൃത്വം മുതലായവയിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്ന അഹങ്കാരത്തിന്റെ സങ്കൽപം തന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 21

अणिमाद्यष्टैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पो बन्धः ॥२१॥

അണിമാ മുതലായ എട്ട് ഐശ്വര്യശക്തികളിലേക്കുള്ള ആശ/ഇച്ഛയായി ‘സിദ്ധ’മായ സങ്കൽപം തന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 22

देवमनुष्याद्युपासना-कामसङ्कल्पो बन्धः ॥२२॥

ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ മുതലായവരെ ഉപാസിക്കണമെന്ന കാമസങ്കൽപം തന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 23

यमाद्यष्टाङ्गयोगसङ्कल्पो बन्धः ॥२३॥

യമം മുതലായി ആരംഭിക്കുന്ന അഷ്ടാംഗയോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപവും ബന്ധനമാണ്.

Verse 24

वर्णाश्रमधर्मकर्मसङ्कल्पो बन्धः ॥२४॥

വർണാശ്രമധർമ്മപ്രകാരം നിർവഹിക്കേണ്ട കർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപവും ബന്ധനമാണ്.

Verse 25

आज्ञाभयसंशयात्मगुणसङ्कल्पो बन्धः ॥२५॥

ആജ്ഞ, ഭയം, സംശയം, ആത്മാവിൽ ഗുണാരോപണം—ഇവയാൽ നിർമ്മിതമായ സങ്കൽപം തന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 26

यागव्रततपोदानविधिविधानज्ञानसम्भवो बन्धः ॥२६॥

യാഗം, വ്രതം, തപസ്, ദാനം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച വിധി-വിധാനങ്ങളുടെ ‘ജ്ഞാനം’ മൂലമുണ്ടാകുന്നതാണ് ബന്ധനം.

Verse 27

केवलमोक्षापेक्षासङ्कल्पो बन्धः ॥२७॥

മോക്ഷത്തെ മാത്രം പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന/ആഗ്രഹിക്കുന്ന സങ്കൽപം തന്നെയാണ് ബന്ധനം.

Verse 28

सङ्कल्पमात्रसम्भवो बन्धः ॥२८॥

ബന്ധനം സംകല്പമാത്രത്തിൽ നിന്നു മാത്രമേ ഉദ്ഭവിക്കൂ.

Verse 29

मोक्ष इति च नित्यानित्यवस्तुविचारादनित्यसंसारसुखदुःखविषयसमस्तक्षेत्रममताबन्धक्षयो मोक्षः ॥२९॥

‘മോക്ഷം’ എന്നത്: നിത്യവും അനിത്യവും എന്ന വിവേകത്തിൽ നിന്നു, അനിത്യസംസാരത്തിലെ സുഖദുഃഖവിഷയങ്ങളായ സമസ്ത മേഖലകളോടുള്ള ‘മമത’ എന്ന ബന്ധത്തിന്റെ ക്ഷയം; അതുതന്നെ മോക്ഷം.

Verse 30

उपास्य इति च सर्वशरीरस्थचैतन्यब्रह्मप्रापको गुरुरुपास्यः ॥३०॥

‘ഉപാസ്യൻ’ എന്നത്: സർവ്വശരീരങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന ചൈതന്യ-ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിപ്പിക്കുന്ന ഗുരുവാണ് ഉപാസ്യൻ.

Verse 31

शिष्य इति च विद्याध्वस्तप्रपञ्चावगाहितज्ञानावशिष्टं ब्रह्मैव शिष्यः ॥३१॥

‘ശിഷ്യൻ’ എന്നു പറയുന്നത്—വിദ്യയാൽ പ്രപഞ്ചബോധം ലയിച്ചു, ജ്ഞാനം പ്രപഞ്ചത്തെ ഭേദിച്ചു കടന്നതിനാൽ, അവസാനം അവശേഷിക്കുന്നത് ബ്രഹ്മം മാത്രമായിരിക്കുന്നവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് ശിഷ്യൻ ॥೩૧॥

Verse 32

विद्वानिति च सर्वान्तरस्थस्वसंविद्रूपविद्विद्वान् ॥३२॥

‘വിദ്വാൻ’ എന്നു പറയുന്നത്—സകലരുടെയും അന്തരത്തിൽ വസിക്കുന്ന സ്വസംവിദ്-രൂപ ആത്മചൈതന്യത്തെ അറിയുകയും അതായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് വിദ്വാൻ ॥೩૨॥

Verse 33

मूढ इति च कर्तृत्वाद्यहङ्कारभावारूढो मूढः ॥३३॥

‘മൂഢൻ’ എന്നു പറയുന്നത്—കർതൃത്വം മുതലായ അഹങ്കാരഭാവത്തിൽ ആരൂഢനായി, അഹം-മമതയിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കുന്നവൻ; അവൻ തന്നെയാണ് മൂഢൻ ॥೩૩॥

Verse 34

आसुरमिति च ब्रह्मविष्ण्वीशानेन्द्रादीनामैश्वर्यकामनया निरशनजपाग्निहोत्रादिष्वन्तरात्मानं सन्तापयति चात्युग्ररागद्वेषविहिंसादम्भाद्यपेक्षितं तप आसुरम् ॥३४॥

‘ആസുര’ തപസ്സെന്നത് ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഈശാനൻ, ഇന്ദ്രൻ മുതലായവരെപ്പോലെ ഐശ്വര്യാധിപത്യകാമനയോടെ ഉപവാസം, ജപം, അഗ്നിഹോത്രം മുതലായവകൊണ്ട് അന്തരാത്മാവിനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതും, അത്യുഗ്രമായ രാഗദ്വേഷം, ഹിംസ, ദംഭം മുതലായ ദോഷങ്ങളോടുകൂടിയതുമാകുന്നു.

Verse 35

तप इति च ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्येत्यपरोक्षज्ञानाग्निना ब्रह्माद्यैश्वर्याशासिद्धसङ्कल्पबीजसन्तापं तपः ॥३५॥

‘തപസ്’ എന്നത് ‘ബ്രഹ്മം സത്യം; ജഗത്ത് മിഥ്യ’ എന്ന അപരോക്ഷജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ ബ്രഹ്മാദികളുപോലെ ഐശ്വര്യാശയിൽ പാകപ്പെട്ട സംകല്പബീജത്തെ ദഹിപ്പിച്ചുകളയുന്നതാകുന്നു.

Verse 36

परमं पदमिति च प्राणेन्द्रियाद्यन्तःकरणगुणादेः परतरं सच्चिदानन्दमयं नित्यमुक्तब्रह्मस्थानं परमं पदम् ॥३६॥

‘പരമ പദം’ എന്നത് പ്രാണൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അന്തഃകരണഗുണങ്ങൾ മുതലായവയെ അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്ന—സത്-ചിത്-ആനന്ദമയമായ, നിത്യമായി മുക്തമായ ബ്രഹ്മസ്ഥാനമാണ്; അതുതന്നെ പരമ പദം.

Verse 37

ग्राह्यमिति च देशकालवस्तुपरिच्छेदराहित्यचिन्मात्रस्वरूपं ग्राह्यम् ॥३७॥

‘ഗ്രാഹ്യം’ എന്നു പറയുന്നത്—ദേശം, കാലം, വസ്തു എന്നിവയുടെ പരിച്ഛേദമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്ന, ചിന്മാത്രസ്വരൂപമായ ശുദ്ധചൈതന്യമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രഹണീയമായത്.

Verse 38

अग्राह्यमिति च स्वस्वरूपव्यतिरिक्तमायामयबुद्धीन्द्रियगोचरजगत्सत्यत्वचिन्तनमग्राह्यम् ॥३८॥

‘അഗ്രാഹ്യം’ എന്നു പറയുന്നത്—സ്വസ്വരൂപത്തിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായ, മായാമയമായ, ബുദ്ധിയുടെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഗമ്യമായ ലോകത്തെ ‘സത്യം’ എന്നു കരുതി അതിന്റെ സത്യസ്ഥിതിയെ ധ്യാനിക്കുന്നതുതന്നെയാണ്.

Verse 39

संन्यासीति च सर्वधर्मान्परित्यज्य निर्ममो निरहङ्कारो भूत्वा ब्रह्मेष्टं शरणमुपगम्य ‘तत्त्वमसि’, ‘अहं ब्रह्मास्मि’, ‘सर्वं खल्विदं ब्रह्म’, ‘नेह नानास्ति किञ्चन’ इत्यादिमहावाक्यार्थानुभवज्ञानाद् ‘ब्रह्...

‘സന്ന്യാസി’ എന്നു പറയുന്നത്—എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളെയും (കർതവ്യങ്ങളെയും) ഉപേക്ഷിച്ച്, നിർമമനും നിർഹങ്കാരനും ആയി, ഇഷ്ടശരണമായ ബ്രഹ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച്; ‘തത്ത്വമസി’, ‘അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി’, ‘സർവം ഖല്വിദം ബ്രഹ്മ’, ‘നേഹ നാനാസ്തി കിഞ്ചന’ മുതലായ മഹാവാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥം അനുഭവജ്ഞാനമായി ഗ്രഹിച്ച് ‘ബ്രഹ്മൈവാഹമസ്മി’ എന്നു നിശ്ചയിച്ച്, നിർവികൽപ സമാധിയാൽ സ്വതന്ത്ര യതിയായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ—അവൻ സന്ന്യാസി; അവൻ മുക്തൻ; അവൻ പൂജ്യൻ; അവൻ യോഗി; അവൻ പരമഹംസൻ; അവൻ അവധൂതൻ; അവൻ ബ്രാഹ്മണൻ—ഇങ്ങനെ പറയുന്നു.

Verse 40

इदं निरालम्बोपनिषदं योऽधीते गुर्वनुग्रहतः सोऽग्निपूतो भवति स वायुपूतो भवति। न स पुनरावर्तते न स पुनरावर्तते। पुनर्नाभिजायते पुनर्नाभिजायत इत्युपनिषत्॥४०॥

ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഈ നിരാലംബ ഉപനിഷത്ത് അധ്യയനം ചെയ്യുന്നവൻ അഗ്നിയാൽ ശുദ്ധനാകുന്നു; വായുവാലും ശുദ്ധനാകുന്നു. അവൻ വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല, വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല. അവൻ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല, വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല—ഇതി ഉപനിഷത്॥൪൦॥