Sukta 63
Sukta 9.63
Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies by collection; commonly ‘Pavamāna’ seers within Soma Maṇḍala)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables typical for Soma Maṇḍala)
ऋग्वेदस्य ९.६३ सूक्तं पवमानसोमसूक्तम् अस्ति, यत् सोमस्याभिषवने पवित्रेण च निष्यन्दने सह प्रवर्तते। अत्र सोमस्य मधुरो मदः स्तूयते, तथा च सः रयिं श्रवः सुवीर्यं च दातुं समर्थ इति प्रशंस्यते। गायत्रीछन्दोमयेन प्रवाहेण सूक्तं पुनःपुनः सोमं यजमानं प्रति “स्रव” इति प्रेरयति, देवानां तेजांसि मानुषजीवने वहन्। अन्ते च सोमस्य शुद्धप्रवाहेन दिव्यानि पार्थिवानि च सर्वाणि इष्टधनानि समग्रतया याच्यन्ते।
Mantras
Mantra 1
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् । अस्मे श्रवांसि धारय ॥
आ पवस्व सोम सहस्रिणं रयिं सुवीर्यं च; अस्मासु श्रवांसि धारय।
Mantra 2
इषमूर्जं च पिन्वस इन्द्राय मत्सरिन्तमः । चमूष्वा नि षीदसि ॥
इषमूर्जं च अस्मासु पिन्वसि; इन्द्राय मत्सरिन्तमः। चमूषु निष्यीदसि।
Mantra 3
सुत इन्द्राय विष्णवे सोमः कलशे अक्षरत् । मधुमाँ अस्तु वायवे ॥
सुतः सोम इन्द्राय विष्णवे च कलशेऽक्षरत्; स वायवे मधुमान् अस्तु—प्राणवायोर्विस्तृतगतये मधुरोऽनन्दः।
Mantra 4
एते असृग्रमाशवोऽति ह्वरांसि बभ्रवः । सोमा ऋतस्य धारया ॥
एते बभ्रवोऽशवः सोमाः ह्वरांसि अतिक्रम्य असृग्रन्; ते ऋतस्य धारया यान्ति—सत्यव्यवस्थायाः सम्यग्वहन्त्या प्रवाहे।
Mantra 5
इन्द्रं वर्धन्तो अप्तुरः कृण्वन्तो विश्वमार्यम् । अपघ्नन्तो अराव्णः ॥
इन्द्रं वर्धयन्तोऽप्तुरः सर्वं नः आर्यं—दीप्तम् उदात्तं—कुर्वन्ति; ते अरा॑व्णः, अस्माकं पूर्णतां क्षपयन्ति ये, तान् अपघ्नन्ति।
Mantra 6
सुता अनु स्वमा रजोऽभ्यर्षन्ति बभ्रवः । इन्द्रं गच्छन्त इन्दवः ॥
सुताः बभ्रव इन्दवः स्वमा अनु रजः अभ्यर्षन्ति। इन्द्रं गच्छन्ति इन्दवः—ज्योतिषो जयिनीं शक्तिम् अभिगच्छन्ति।
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः । हिन्वानो मानुषीरपः ॥
अया धारया पवस्व, हे सोम, यया सूर्यं अरोचयः। हिन्वानो मानुषीर् आपः, अस्माकं स्वभाव-धाराः प्रकाशाभिमुखं प्रवर्तयसि।
Mantra 8
अयुक्त सूर एतशं पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥
अयु्क्त सूरः एतशं; पवमानो मनावधि अन्तरिक्षेण यातवे। स भूमेर्द्योश्च मध्ये, अन्तर्-भवस्य क्षेत्रे विचरति।
Mantra 9
उत त्या हरितो दश सूरो अयुक्त यातवे । इन्दुरिन्द्र इति ब्रुवन् ॥
उत त्या हरितो दश सूरो अयुक्त यातवे । इन्दुरिन्द्र इति ब्रुवन् ॥
Mantra 10
परीतो वायवे सुतं गिर इन्द्राय मत्सरम् । अव्यो वारेषु सिञ्चत ॥
परीतो वायवे सुतं गिर इन्द्राय मत्सरम् । अव्यो वारेषु सिञ्चत ॥
Mantra 11
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम दुष्टरम् । यो दूणाशो वनुष्यता ॥
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम दुष्टरम् । यो दूणाशो वनुष्यता ॥
Mantra 12
अभ्यर्ष सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । अभि वाजमुत श्रवः ॥
अभ्यर्ष सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । अभि वाजमुत श्रवः ॥
Mantra 13
सोमो देवो न सूर्योऽद्रिभिः पवते सुतः । दधानः कलशे रसम् ॥
सोमो देवो न सूर्योऽद्रिभिः पवते सुतः । दधानः कलशे रसम् ॥
Mantra 14
एते धामान्यार्या शुक्रा ऋतस्य धारया । वाजं गोमन्तमक्षरन् ॥
एते धामान्यार्या शुक्रा ऋतस्य धारया । वाजं गोमन्तमक्षरन् ॥
Mantra 15
सुता इन्द्राय वज्रिणे सोमासो दध्याशिरः । पवित्रमत्यक्षरन् ॥
सुता इन्द्राय वज्रिणे सोमासो दध्याशिरः । पवित्रम् अत्यक्षरन्—अस्मासु जयबलं पोषयितुम् ॥
Mantra 16
प्र सोम मधुमत्तमो राये अर्ष पवित्र आ । मदो यो देववीतमः ॥
प्र सोम मधुमत्तमो राये अर्ष पवित्र आ । मदो यो देववीतमः ॥
Mantra 17
तमी मृजन्त्यायवो हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
तमी मृजन्त्यायवो हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
Mantra 18
आ पवस्व हिरण्यवदश्वावत्सोम वीरवत् । वाजं गोमन्तमा भर ॥
हे सोम, अस्मान् प्रति पवस्व—हिरण्यवत्, अश्वावत्, वीरवत्। गॊमन्तं वाजम् अस्मभ्यं आ भर।
Mantra 19
परि वाजे न वाजयुमव्यो वारेषु सिञ्चत । इन्द्राय मधुमत्तमम् ॥
वाजे न वाजयुं सोमम् अव्यो वारेषु परि सिञ्चत—इन्द्राय मधुमत्तमम्; येन जय्यं बलं सिध्येत्।
Mantra 20
कविं मृजन्ति मर्ज्यं धीभिर्विप्रा अवस्यवः । वृषा कनिक्रदर्षति ॥
अवस्यवो विप्राः धीभिः मर्ज्यं कविं मृजन्ति। वृषा कनीक्रदन् अर्षति—परिशुद्धस्य आनन्दस्य वेगवती शक्तिः।
Mantra 21
वृषणं धीभिरप्तुरं सोममृतस्य धारया । मती विप्राः समस्वरन् ॥
ऋतस्य धारया प्रवहन्तं शीघ्रकर्मसाधकं वृषणं सोमं दीप्ताभिर्धीभिर्विप्रा एकस्वरे समस्वरन्ति।
Mantra 22
पवस्व देवायुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः । वायुमा रोह धर्मणा ॥
हे देवायुष पवमान! पवस्व; ते मद इन्द्रं गच्छतु; स्वकर्मधर्मणा वायुम् आरोह।
Mantra 23
पवमान नि तोशसे रयिं सोम श्रवाय्यम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥
हे पवमान सोम! अस्माकं तोषे नितोषसे; श्रवाय्यं रयिं समृद्धिम् आ भर; हे प्रिय! समुद्रवत् पूर्णताम् आविश।
Mantra 24
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः । नुदस्वादेवयुं जनम् ॥
अपघ्नन् पवसे मृधः, क्रतुवित् सोम मत्सरः। नुदस्व अदेवयुं जनम्॥
Mantra 25
पवमाना असृक्षत सोमाः शुक्रास इन्दवः । अभि विश्वानि काव्या ॥
पवमानाः असृक्षत सोमाः शुक्रास इन्दवः। अभि विश्वानि काव्या॥
Mantra 26
पवमानास आशवः शुभ्रा असृग्रमिन्दवः । घ्नन्तो विश्वा अप द्विषः ॥
पवमानास आशवः शुभ्रा असृग्रमिन्दवः। घ्नन्तो विश्वा अप द्विषः॥
Mantra 27
पवमाना दिवस्पर्यन्तरिक्षादसृक्षत । पृथिव्या अधि सानवि ॥
पवमानाः दिवः पर्यन्तरिक्षाद् असृक्षन्त; पृथिव्याः अधि सानवि न्यसीदन्।
Mantra 28
पुनानः सोम धारयेन्दो विश्वा अप स्रिधः । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥
पुनानः सोम धारायाम् इन्दो विश्वा अप स्रिधः; जहि रक्षांसि सुक्रतो।
Mantra 29
अपघ्नन्त्सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
अपघ्नन् सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत्; द्युमन्तं शुष्मम् उत्तमम्।
Mantra 30
अस्मे वसूनि धारय सोम दिव्यानि पार्थिवा । इन्दो विश्वानि वार्या ॥
अस्मे वसूनि धारय, सोम, दिव्यानि पार्थिवानि च; इन्दो, अस्मासु विश्वानि वार्याणि धेहि।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified through the filter and asks him to bring prosperity (rayi), strength (vīrya), and inspired fame or right hearing (śravas) to the worshippers.
Because these verses are tied to the ritual moment when Soma juice is physically flowing through the pavitra (filter). The outward flow mirrors inner purification and the arrival of divine help.
In these hymns, mada is Soma’s uplifting, energizing ecstasy. It is treated as a sacred power that strengthens the mind and life-force and helps the sacrificer attract the gods’ support.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.