Sukta 64
Sukta 9.64
Traditionally: Soma Pavamāna seers (specific attribution varies by recension/Anukramaṇī for Pavāmāna hymns); primary voice is the inspired ritual-poetic lineage addressing purified Soma.
Soma Pavamāna (purifying Soma as divine delight and clarifying power).
Likely Triṣṭubh (based on verse cadence typical for RV 9.64; requires pada-count verification by full metrical scan).
ऋग्वेदे ९.६४ सूक्ते सोमः पवमानः स्तूयते—स निष्पीड्यमानः पवित्रेण परिशुध्यन् दीप्तिमान् भवति; वृषभ इव बलवान् सन् ऋतं प्रतिष्ठापयति, चक्षुः प्रसादयति च। अस्मिन् सूक्ते सोमबिन्दूनां शोधनमार्गेण गमनं महत् लक्ष्यं प्रति (समुद्रमिव) वर्ण्यते, याच्यते च यत् स विशुद्धोऽनन्दः यजमानानां ज्योतिः, बलं, स्वस्ति च भवतु।
Mantras
Mantra 1
वृषा सोम द्युमाँ असि वृषा देव वृषव्रतः । वृषा धर्माणि दधिषे ॥
वृषा सोम द्युमान् असि; वृषा देव वृषव्रतः। वृषा धर्माणि दधिषेऽस्मासु ऋतस्य।
Mantra 2
वृष्णस्ते वृष्ण्यं शवो वृषा वनं वृषा मदः । सत्यं वृषन्वृषेदसि ॥
वृष्णस् ते वृष्ण्यं श्वः; वृषा वनं वृषा मदः। सत्यं वृषन्, वृषेदसि।
Mantra 3
अश्वो न चक्रदो वृषा सं गा इन्दो समर्वतः । वि नो राये दुरो वृधि ॥
अश्वो न चक्रदो वृषा, सं गा इन्दो समर्वतः। वि नो राये दुरो वृधि॥
Mantra 4
असृक्षत प्र वाजिनो गव्या सोमासो अश्वया । शुक्रासो वीरयाशवः ॥
असृक्षत प्र वाजिनो गव्या सोमासो अश्वया। शुक्रासो वीरयाशवः॥
Mantra 5
शुम्भमाना ऋतायुभिर्मृज्यमाना गभस्त्योः । पवन्ते वारे अव्यये ॥
शुम्भमाना ऋतायुभिर्मृज्यमाना गभस्त्योः। पवन्ते वारे अव्यये॥
Mantra 6
ते विश्वा दाशुषे वसु सोमा दिव्यानि पार्थिवा । पवन्तामान्तरिक्ष्या ॥
पवमानाः सोमधाराः दाशुषे सर्वाणि वसूनि वहन्तु—दिव्यानि पार्थिवानि च—अन्तरिक्ष्याः समागत्य, द्यावापृथिव्योर्मध्ये मध्यस्थशक्तिरूपेण अस्मासु सेतुं विदधताम्।
Mantra 7
पवमानस्य विश्ववित्प्र ते सर्गा असृक्षत । सूर्यस्येव न रश्मयः ॥
हे विश्ववित् पवमान! ते सर्गाः प्र असृक्षत—सूर्यस्येव रश्मयः—सर्वत्र ज्योतिषोऽन्वेषणं निगूढस्य च प्रकाशनं वहन्तः।
Mantra 8
केतुं कृण्वन्दिवस्परि विश्वा रूपाभ्यर्षसि । समुद्रः सोम पिन्वसे ॥
दिवः परि ज्योतिषः केतुं कृण्वन् त्वं विश्वानि रूपाण्यभ्यर्षसि। हे सोम, समुद्र इव पिन्वसे—आनन्दसत्त्वयोः अपरिमितं वैभवं भूत्वा।
Mantra 10
इन्दुः पविष्ट चेतनः प्रियः कवीनां मती । सृजदश्वं रथीरिव ॥
इन्दुः पविष्टः चेतनः कवीनां मतीनां प्रियः; रथीरिवाश्वं सृजन् शक्त्यश्वं प्रचोदयति।
Mantra 11
ऊर्मिर्यस्ते पवित्र आ देवावीः पर्यक्षरत् । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥
यस्ते पवित्रे पर्यक्षरत् देवावीः ऊर्मिः, स ऋतस्य योनिम् आसीदन् उपविशति—सत्यस्य स्वस्थानं पवित्रं मदं प्रतिष्ठापयन्।
Mantra 12
स नो अर्ष पवित्र आ मदो यो देववीतमः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
स नो पवित्रम् आ अर्ष, देववीतमो मदः; इन्दविन्द्राय पीतये—अन्तःस्थस्य तेजोऽधिपतेः शक्तये।
Mantra 13
इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः । इन्दो रुचाभि गा इहि ॥
इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः। इन्दो रुचाभिर्गा इहि तासु च प्रविश॥
Mantra 14
पुनानो वरिवस्कृध्यूर्जं जनाय गिर्वणः । हरे सृजान आशिरम् ॥
पुनानो वरिवस्कृधि ऊर्जं जनाय गिर्वणः। हरे सृजान आशिरम्॥
Mantra 15
पुनानो देववीतय इन्द्रस्य याहि निष्कृतम् । द्युतानो वाजिभिर्यतः ॥
पुनानो देववीतय इन्द्रस्य याहि निष्कृतम्। द्युतानो वाजिभिर्यतः॥
Mantra 16
प्र हिन्वानास इन्दवोऽच्छा समुद्रमाशवः । धिया जूता असृक्षत ॥
प्र हि न्वानाः आशव इन्दवोऽच्छा समुद्रम्; धिया जूताः असृक्षत स्वस्य विशालतायाम्।
Mantra 17
मर्मृजानास आयवो वृथा समुद्रमिन्दवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥
मर्मृजानाः आयव इन्दवो वृथा समुद्रम् न अग्मन्; ते ऋतस्य योनिम्—सत्यधर्मस्य जन्मस्थानम्—अग्मन्।
Mantra 18
परि णो याह्यस्मयुर्विश्वा वसून्योजसा । पाहि नः शर्म वीरवत् ॥
अस्मयुः सन् नः परि याहि; ओजसा विश्वानि वसूनि नः आनय। वीरवत् शर्म नः पाहि।
Mantra 19
मिमाति वह्निरेतशः पदं युजान ऋक्वभिः । प्र यत्समुद्र आहितः ॥
मिमाति वह्निरेतशः पदं युजान ऋक्वभिः । प्र यत्समुद्र आहितः ॥
Mantra 20
आ यद्योनिं हिरण्ययमाशुॠतस्य सीदति । जहात्यप्रचेतसः ॥
आ यद्योनिं हिरण्ययमाशु ऋतस्य सीदति । जहात्यप्रचेतसः ॥
Mantra 21
अभि वेना अनूषतेयक्षन्ति प्रचेतसः । मज्जन्त्यविचेतसः ॥
अभि वेना अनूषते यक्षन्ति प्रचेतसः । मज्जन्त्यविचेतसः ॥
Mantra 22
इन्द्रायेन्दो मरुत्वते पवस्व मधुमत्तमः । ऋतस्य योनिमासदम् ॥
हे इन्दो (सोम), मरुत्वते इन्द्राय मधुमत्तमः पवस्व। ऋतस्य योनिम्—सत्यऋतव्यवस्थायाः सदनम्—आसद।
Mantra 23
तं त्वा विप्रा वचोविदः परि ष्कृण्वन्ति वेधसः । सं त्वा मृजन्त्यायवः ॥
वचोविदः विप्राः त्वां परितः संस्कृण्वन्ति; वेधसः त्वां सम्यक् मृजन्ति—हे सोम—यथा ते ज्योतिरन्तर्यज्ञाय योग्यं भवेत्।
Mantra 24
रसं ते मित्रो अर्यमा पिबन्ति वरुणः कवे । पवमानस्य मरुतः ॥
हे कवे, तव रसः—स्वादशक्तिसारः—मित्रोऽर्यमा च पिबतः, वरुणश्च। पवमानस्य सोमस्य मरुतोऽपि भागं पिबन्ति—ये शक्तयः अस्मासु सामञ्जस्यं, आर्यप्रयत्नं, विशालं च नियमं धारयन्ति।
Mantra 25
त्वं सोम विपश्चितं पुनानो वाचमिष्यसि । इन्दो सहस्रभर्णसम् ॥
त्वं सोम पवमानो विपश्चितं वाचं प्रेरयसि। इन्दो सहस्रभर्णसं वाचम् आभर—सहस्रशक्तिधारिणीं मन्त्रवाणीम्।
Mantra 26
उतो सहस्रभर्णसं वाचं सोम मखस्युवम् । पुनान इन्दवा भर ॥
उतो सोम सहस्रभर्णसं वाचम् अपि आभर—मखस्युवां वाचम्। पवमान इन्दव एनाम् अस्मासु भर।
Mantra 27
पुनान इन्दवेषां पुरुहूत जनानाम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥
पवमान इन्दो एषां पुरुहूतजनानां प्रियः सन् समुद्रम् आ विश।
Mantra 28
दविद्युतत्या रुचा परिष्टोभन्त्या कृपा । सोमाः शुक्रा गवाशिरः ॥
दविद्युतत्या रुचा परिष्टोभन्त्या स्तुत्या कृपया च—सोमाः शुक्राः शुचयः गवाशिरसा सह मिश्रिता भवन्ति; ते ज्योतिर्मयज्ञानरश्मीन् स्वान्तः प्रविश्य धारयन्ति।
Mantra 29
हिन्वानो हेतृभिर्यत आ वाजं वाज्यक्रमीत् । सीदन्तो वनुषो यथा ॥
हेतृभिः हिन्वानः स वाजं वाज्यं प्रति क्रमते; वनुषः यथा लक्ष्ये सीदन्ति, तथा सोमधाराः अन्तः सम्यक् स्थाने सीदन्ति।
Mantra 30
ऋधक्सोम स्वस्तये संजग्मानो दिवः कविः । पवस्व सूर्यो दृशे ॥
ऋधक्सोम स्वस्तये दिवः कविः संजग्मानः पवस्व; दृशे सूर्यो भव—अन्तर्दृष्टिं सत्यां कुर्वन् ज्योतिः।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and filtered, becoming a bright, purifying divine flow that strengthens and clarifies.
“Bull” (vṛṣā) is a Vedic image for overflowing strength, virility, and steadfast power—Soma is invoked as the force that upholds truth and energizes the ritual and the worshippers.
On the ritual level it describes the Soma drops moving swiftly through purification toward their collecting vessel; symbolically it points to expansion into a vast, clarified state of consciousness and fullness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.