
Sukta 9.63
Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies by collection; commonly ‘Pavamāna’ seers within Soma Maṇḍala)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables typical for Soma Maṇḍala)
ഋഗ്വേദം 9.63 ഒരു പവമാന (സ്വയം-ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന) സോമസ്തുതിയാണ്; പവിത്രത്തിലൂടെ സോമം പിഴിഞ്ഞ് അരിച്ചെടുക്കുന്ന കര്മത്തോടൊപ്പം പാടപ്പെടുന്നു. സോമത്തിന്റെ മധുരമായ ഉന്മാദം (മദ)യും സമൃദ്ധി (രയി), കീര്ത്തി (ശ്രവസ്), വീരബലം (സു-വീര്യ) നല്കുന്ന ശക്തിയും ഇത് പ്രശംസിക്കുന്നു. ഗായത്രി ഛന്ദസ്സിന്റെ താളത്തില്, യജമാനന്റെ അടുക്കല് “ഒഴുകിവരിക” എന്ന് സോമത്തോട് ആവര്ത്തിച്ച് അഭ്യര്ഥിച്ച്, ദൈവിക ഊര്ജങ്ങളെ മനുഷ്യജീവിതത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, സോമത്തിന്റെ ശുദ്ധധാരയിലൂടെ സ്വര്ഗീയവും ഭൗമവുമായ എല്ലാ അഭിലഷിത സമ്പത്തുകളും സമഗ്രമായി അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् । अस्मे श्रवांसि धारय ॥
ഞങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകിവരിക, ഹേ സോമ; സഹസ്രിണമായ റയിയും സുവീര്യവും കൊണ്ടുവരിക; ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ശ്രവാംസി—പ്രചോദിത സത്യത്തിന്റെ ശ്രവണവും കീർത്തിയും—ധരിപ്പിക്ക.
Mantra 2
इषमूर्जं च पिन्वस इन्द्राय मत्सरिन्तमः । चमूष्वा नि षीदसि ॥
നീ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഇഷും ഊർജും പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു; ഇന്ദ്രനു ഏറ്റവും മത്സരിന്തമനായ നീ ചമൂഷുകളിൽ നിഷീദിക്കുന്നു—സജ്ജമായ പാത്രങ്ങളിൽ സ്ഥിരമാകുന്നു.
Mantra 3
सुत इन्द्राय विष्णवे सोमः कलशे अक्षरत् । मधुमाँ अस्तु वायवे ॥
സുത (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത) സോമൻ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും വേണ്ടി കലശത്തിലേക്ക് ഒഴുകി ഇറങ്ങി; വായുവിന്നായി അവൻ മധുമയനായിരിക്കട്ടെ—പ്രാണന്റെ വിശാലഗതിക്ക് യോജ്യമായ മധുരാനന്ദമായി.
Mantra 4
एते असृग्रमाशवोऽति ह्वरांसि बभ्रवः । सोमा ऋतस्य धारया ॥
ഈ തവിട്ടു-താമ്രവർണ്ണമുള്ള, വേഗവാനായ സോമധാരകൾ വളവുകളെ അതിക്രമിച്ച് പാഞ്ഞു പുറപ്പെട്ടു; അവ ഋതത്തിന്റെ ധാരയിൽ ഒഴുകുന്നു—സത്യക്രമത്തിന്റെ ശരിയായ പ്രവാഹത്തിൽ.
Mantra 5
इन्द्रं वर्धन्तो अप्तुरः कृण्वन्तो विश्वमार्यम् । अपघ्नन्तो अराव्णः ॥
ഇന്ദ്രനെ വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അപ്തുരഃ (കർമ്മകർതാക്കൾ) എല്ലാം ‘ആര്യ’—ഉന്നതവും തേജസ്സുമുള്ളതുമാക്കി തീർക്കുന്നു; അവർ അരാവ്ണഃ—ദാരിദ്ര്യവും ക്ഷയകരശക്തികളും—അകറ്റി തള്ളുന്നു.
Mantra 6
सुता अनु स्वमा रजोऽभ्यर्षन्ति बभ्रवः । इन्द्रं गच्छन्त इन्दवः ॥
സുതാഃ—പിഴിഞ്ഞെടുത്ത—ബഭ്രു (താമ്രവർണ്ണ) സോമബിന്ദുക്കൾ തങ്ങളുടെ തന്നെ പാതയിലൂടെ ഒഴുകി തേജോമയമായ രജസ് (ലോക)ത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു; ഈ ഇന്ദവഃ (സോമബിന്ദുക്കൾ) ഇന്ദ്രനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്—പ്രകാശം ജയിക്കുന്ന ശക്തിയിലേക്കു.
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः । हिन्वानो मानुषीरपः ॥
ഈ ധാരയാൽ പവസ്വ, ഹേ സോമ—ഏത് ധാരയാൽ നീ സൂര്യനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നുവോ; മാനുഷീ അപഃ (മാനവീയ ജലങ്ങൾ)യെ പ്രേരിപ്പിച്ചു നീ നമ്മുടെ സ്വഭാവത്തിന്റെ പ്രവാഹങ്ങളെ പ്രകാശത്തിലേക്കു ചലിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 8
अयुक्त सूर एतशं पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥
സൂര (തേജസ്വി)ൻ ഏതശ (വേഗവാൻ അശ്വം)യെ യോജിപ്പിച്ചു; പവമാനൻ മനസ്സിൽ അധിഷ്ഠിതനായി അന്തരിക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഭൂമിയും ദ്യൗവും തമ്മിൽ, അന്തർഭവനത്തിന്റെ മേഖലയിലൂടെ ഗതിമാനനായി.
Mantra 9
उत त्या हरितो दश सूरो अयुक्त यातवे । इन्दुरिन्द्र इति ब्रुवन् ॥
യാത്രയ്ക്കായി ആ ദീപ്തനായ ഇന്ദു പത്ത് ഹരിത (താമ്രവർണ്ണ) അശ്വങ്ങളെ യോജിപ്പിച്ചു; പ്രകാശമുള്ള ബിന്ദു മുന്നോട്ട് പോകുന്നു—‘ഞാൻ ഇന്ദ്രൻ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്.
Mantra 10
परीतो वायवे सुतं गिर इन्द्राय मत्सरम् । अव्यो वारेषु सिञ्चत ॥
വായുവിന്നായി ചുറ്റുമെല്ലാം സുതസോമം, ഇന്ദ്രനിന്നായി മത്സര (ഉല്ലാസകരമായ രസം) ഒഴിക്കുക; അവ്യ (ഉണ്ണിനിറഞ്ഞ ശോധകം) അത് ധാരകളിൽ ചൊരിയട്ടെ—അങ്ങനെ ശുദ്ധമായ മാധുര്യം പ്രചോദിത വാണിയുടെ പ്രവാഹങ്ങളിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
Mantra 11
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम दुष्टरम् । यो दूणाशो वनुष्यता ॥
ഹേ പവമാന സോമ, ഞങ്ങൾക്കായി റയി—കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ സമൃദ്ധി—കണ്ടെത്തിത്തരിക; ക്ഷയം വരുത്തുന്ന ശക്തികൾ ജയിക്കപ്പെടുകയും, ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഇച്ഛയ്ക്ക് സേവകരാകുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 12
अभ्यर्ष सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । अभि वाजमुत श्रवः ॥
ഹേ സോമ, സഹസ്രഗുണ റയി—ഗോമന്തവും അശ്വിനവും, പ്രകാശകിരണങ്ങളാലും ത്വരിതശക്തിയാലും സമൃദ്ധമായതിനെ—ഞങ്ങളിലേക്കു അഭ്യർഷ, ഒഴുകിവരിക; കൂടാതെ വാജം (ഊർജ്ജത്തിന്റെ പൂർണ്ണത)യും ശ്രവഃ (വിജയ-കീർത്തി)യും മുന്നോട്ടു പ്രേരിപ്പിക്ക.
Mantra 13
सोमो देवो न सूर्योऽद्रिभिः पवते सुतः । दधानः कलशे रसम् ॥
സോമദേവൻ സൂര്യനുപോലെ; അദ്രി (കല്ലുകൾ)കൊണ്ട് സുത (പിഷിത)നായി, പവമാനനായി ഒഴുകുന്നു; കലശത്തിൽ രസ (ആനന്ദ-സാരം) ധരിച്ചു സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 14
एते धामान्यार्या शुक्रा ऋतस्य धारया । वाजं गोमन्तमक्षरन् ॥
ഈ ആര്യ, ശുക്ര ധാമങ്ങൾ—ഋതത്തിന്റെ ധാരയാൽ—ഒഴുകി പുറപ്പെട്ടു; വാജം (ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത), ഗോമന്തം—പ്രകാശിത ജ്ഞാനകിരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായതിനെ—പുറത്തൊഴുക്കി.
Mantra 15
सुता इन्द्राय वज्रिणे सोमासो दध्याशिरः । पवित्रमत्यक्षरन् ॥
തൈരോടു ചേർത്ത് പിഴിഞ്ഞ സോമരസങ്ങൾ വജ്രധാരി ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പവിത്രം (ചാലനി) അതിക്രമിച്ച് ഒഴുകിയിരിക്കുന്നു—ഞങ്ങളിലെ വിജയബലം പോഷിപ്പിക്കാനായി.
Mantra 16
प्र सोम मधुमत्तमो राये अर्ष पवित्र आ । मदो यो देववीतमः ॥
ഹേ മധുമത്തമ സോമാ! റായി (സമൃദ്ധി)ക്കായി പവിത്രം (ചാലനി)യിലേക്കു ഒഴുകിവരിക; കാരണം ഇതുതന്നെയാണ് ആ മദം—ദേവശക്തികളെ ഏറ്റവും അധികമായി നമ്മുടെ അധീനത്തിലാക്കുന്നത്.
Mantra 17
तमी मृजन्त्यायवो हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
അന്വേഷകർ അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—ഈ ഹരി-താമ്രവർണ്ണ, ബലവാനെ—നദികളിൽ; ഇന്ദ്രനുവേണ്ടിയുള്ള ഇന്ദു, ഉണർത്തുന്ന മദം, വിജയോർജ്ജത്തെ ജാഗ്രതപ്പെടുത്തുന്നത്.
Mantra 18
आ पवस्व हिरण्यवदश्वावत्सोम वीरवत् । वाजं गोमन्तमा भर ॥
ഹേ സോമാ, ഞങ്ങളിലേക്കു ശുദ്ധനായി ഒഴുകിവാ; ഹിരണ്യവത് (സ്വർണപ്രഭയുള്ള), അശ്വാവത് (അശ്വസമ വേഗമുള്ള), വീരവത് (വീരശക്തിയുള്ള) ആയി. ഗോമന്ത വാജ (വിജയ-ബലം/പോഷകശക്തി), പ്രകാശകിരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായതു ഞങ്ങൾക്ക് കൊണ്ടുവരിക.
Mantra 19
परि वाजे न वाजयुमव्यो वारेषु सिञ्चत । इन्द्राय मधुमत्तमम् ॥
വാജത്തിനായുള്ള മത്സരത്തിൽപോലെ, വാജയു (വാജ-പ്രേരക) സോമത്തെ ഉണ്ണിനെയായ ഗാലന-മേച്ചിലുകളിൽ ചുറ്റുമൊഴിക്കുക; ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി അതിമധുമത്തമം—ഏറ്റവും മധുരമായ മധുരസപൂർണം—ആകട്ടെ; അങ്ങനെ വിജയം നൽകുന്ന ബലം ഉറപ്പാകട്ടെ.
Mantra 20
कविं मृजन्ति मर्ज्यं धीभिर्विप्रा अवस्यवः । वृषा कनिक्रदर्षति ॥
നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിപ്രർ പ്രജ്ഞാഭരിതമായ ധികളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടേണ്ട കവിയെ പരിഷ്കരിക്കുന്നു. വൃഷഭനെപ്പോലെ അവൻ ഗർജ്ജിച്ചു മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു—ശുദ്ധീകരിച്ച ആനന്ദത്തിന്റെ ഉഗ്രവും അപ്രതിരോധ്യവുമായ ബലം.
Mantra 21
वृषणं धीभिरप्तुरं सोममृतस्य धारया । मती विप्राः समस्वरन् ॥
ഋതം (സത്യ-ക്രമം) എന്ന ധാരയിൽ ഒഴുകുന്ന, വൃഷണനായ, വേഗത്തിൽ കര്മ്മസിദ്ധി വരുത്തുന്ന സോമനെ പ്രകാശിതമായ ധികളാൽ വിപ്ര ഋഷിമാർ ഒരുമിച്ചു സ്വരസമന്വയത്തോടെ അനുയോജ്യമാക്കുന്നു.
Mantra 22
पवस्व देवायुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः । वायुमा रोह धर्मणा ॥
ഹേ ദേവായുഷ് (ദിവ്യജീവനദാതാ), നീ ശുദ്ധനാകുക; നിന്റെ മദം (ആനന്ദോന്മാദം) ഇന്ദ്രനിലേക്കു പോകട്ടെ; നിന്റെ സ്വധർമ്മം—സത്യകർമ്മത്തിന്റെ നിയമം—അനുസരിച്ച് നീ വായുവിലേക്കു आरोഹണം ചെയ്യുക.
Mantra 23
पवमान नि तोशसे रयिं सोम श्रवाय्यम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥
ഹേ പവമാന സോമ, ഞങ്ങളുടെ തോഷം (ആനന്ദം)യിൽ നീ വസിക്ക; ശ്രവായ്യ—പ്രചോദിത ശ്രവണത്തിന് യോഗ്യമായ—റയി (സമൃദ്ധി) നീ കൊണ്ടുവരിക; ഹേ പ്രിയ, സമുദ്രസദൃശമായ മഹാപൂർണ്ണതയിൽ പ്രവേശിക്ക.
Mantra 24
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः । नुदस्वादेवयुं जनम् ॥
ഹേ സോമ, ആക്രമണങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവനേ, നീ നിന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ക്രതു (സങ്കൽപ/ഇച്ഛാശക്തി) അറിയുന്നവൻ, ഉന്മാദകരൻ—ദൈവത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കാത്ത ജനത്തെ അകറ്റി തള്ളുക.
Mantra 25
पवमाना असृक्षत सोमाः शुक्रास इन्दवः । अभि विश्वानि काव्या ॥
പവമാന സോമങ്ങൾ—പ്രകാശമുള്ള തുള്ളികൾ—വിടുതലപ്പെട്ടു; ഋഷിവാണിയുടെ എല്ലാ കാവ്യസത്യങ്ങളിലേക്കും അവ മുന്നേറി പാഞ്ഞുചേരുന്നു.
Mantra 26
पवमानास आशवः शुभ्रा असृग्रमिन्दवः । घ्नन्तो विश्वा अप द्विषः ॥
പവമാനമായ, വേഗമുള്ള, ദീപ്തമായ തുള്ളികൾ ഒഴുകി പുറപ്പെട്ടു; എല്ലാ ദ്വേഷങ്ങളെയും ശത്രുബലങ്ങളെയും അവ പ്രഹരിച്ചു അകറ്റുന്നു.
Mantra 27
पवमाना दिवस्पर्यन्तरिक्षादसृक्षत । पृथिव्या अधि सानवि ॥
പവമാനന്മാർ (ശുദ്ധിയാകുന്നവർ) ദ്യൗലോകത്തിന്റെ ചുറ്റുമുതലും അന്തരിക്ഷത്തിൽ നിന്നുമും വിടുതൽ നേടി ഒഴുകുന്നു; പൃഥിവിയുടെ ശിഖര-മേച്ചിലിൽ അവർ അധിവസിക്കുന്നു.
Mantra 28
पुनानः सोम धारयेन्दो विश्वा अप स्रिधः । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥
പുനാനനായി (ശുദ്ധിയാകെ) ഹേ സോമ, ധാരയിൽ—ഹേ ഇന്ദു—നീ എല്ലാ വക്രതയും/കുടിലതയും അകറ്റുക; ഹേ സുക്രതു, രക്ഷാംസികളെ സംഹരിക്ക.
Mantra 29
अपघ्नन्त्सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
ഹേ സോമ, രക്ഷസുകളെ അപഘ്നന്ത (നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്) നീ ഗർജ്ജനത്തോടെ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുക; അത്യുത്തമമായ, ദ്യുമന്ത (പ്രഭാമയ) ശുഷ്മ (ബലം) പ്രസ്ഫുടമാക്കുക.
Mantra 30
अस्मे वसूनि धारय सोम दिव्यानि पार्थिवा । इन्दो विश्वानि वार्या ॥
ഹേ സോമ, ഞങ്ങൾക്കായി വസുക്കളെ ധരിക്കണമേ—ദിവ്യവും പാർത്ഥിവവും; ഹേ ഇന്ദു, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് എല്ലാ വരണീയ സമൃദ്ധികളെയും പോഷിപ്പിച്ചു നിലനിർത്തണമേ.
It praises Soma as he is purified through the filter and asks him to bring prosperity (rayi), strength (vīrya), and inspired fame or right hearing (śravas) to the worshippers.
Because these verses are tied to the ritual moment when Soma juice is physically flowing through the pavitra (filter). The outward flow mirrors inner purification and the arrival of divine help.
In these hymns, mada is Soma’s uplifting, energizing ecstasy. It is treated as a sacred power that strengthens the mind and life-force and helps the sacrificer attract the gods’ support.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.