
Sukta 9.63
Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies by collection; commonly ‘Pavamāna’ seers within Soma Maṇḍala)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables typical for Soma Maṇḍala)
ఋగ్వేదం 9.63 పావమాన (స్వయంశుద్ధి చెందే) సోమ స్తోత్రం. సోమాన్ని పీడించి పవిత్రం (వడపోత) ద్వారా వడకట్టే క్రియకు తోడుగా ఇది పాడబడుతుంది; సోముని మధుర ఉల్లాసం (మద)ను, అలాగే సమృద్ధి (రయి), కీర్తి (శ్రవస్), వీరబలం (సు-వీర్య) ప్రసాదించే శక్తిని స్తుతిస్తుంది. గాయత్రీ ఛందస్సు నడకలో, యజమానుని వైపు ‘ప్రవహించు’ అని సోముని పునఃపునః ప్రేరేపిస్తూ, దివ్య శక్తులను మానవ జీవితంలోకి మోసుకురావమని కోరుతుంది. చివరికి, సోముని శుద్ధ ప్రవాహం ద్వారా దివ్యమూ భౌమమూ అయిన అన్ని ఇష్ట సంపదలు లభించునట్లు సమగ్ర వరం కోరుతూ ముగుస్తుంది.
Mantra 1
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं सोम सुवीर्यम् । अस्मे श्रवांसि धारय ॥
ఓ సోమా, పవమానుడై మా వైపు ప్రవహించు; సహస్రగుణ రయి మరియు సువీర్యాన్ని తీసుకొని రా. మాలో శ్రవాంసి—ప్రేరిత సత్యపు ఖ్యాతిని—ధారయ.
Mantra 2
इषमूर्जं च पिन्वस इन्द्राय मत्सरिन्तमः । चमूष्वा नि षीदसि ॥
నీవు ఇషను, ఊర్జను పుష్టిపరుస్తావు; ఇంద్రునికి అత్యంత మత్సరిన్తమ—పరమానంద-మత్తును కలిగించేవాడవై—చమూ పాత్రల్లోకి వచ్చి నీవు కూర్చొని స్థిరపడతావు.
Mantra 3
सुत इन्द्राय विष्णवे सोमः कलशे अक्षरत् । मधुमाँ अस्तु वायवे ॥
ఇంద్రునికీ విష్ణువుకీ పిండిన సోమము కలశములో ధారగా ప్రవహించింది. అది వాయువుకోసం మధుమయంగా ఉండుగాక—ప్రాణవాయువు విస్తృత గమనానికి తగిన మధుర ఆనందరసంగా.
Mantra 4
एते असृग्रमाशवोऽति ह्वरांसि बभ्रवः । सोमा ऋतस्य धारया ॥
ఈ కపిశవర్ణ, వేగవంతమైన సోమరసాలు వంకరతల్ని, కూటిలతల్ని దాటి దూసుకుపోయాయి. అవి ఋత (ऋत) ధారలో సాగుతాయి—సత్య-వ్యవస్థ యొక్క సమ్యక్ ప్రవాహంలో.
Mantra 5
इन्द्रं वर्धन्तो अप्तुरः कृण्वन्तो विश्वमार्यम् । अपघ्नन्तो अराव्णः ॥
ఇంద్రుని వర్ధింపజేస్తూ, apturaḥ (అప్తురః)—కార్యకర్తలు—మనలోని సమస్తాన్ని ārya (ఆర్య), ప్రకాశవంతంగా చేస్తారు. వారు arāvṇaḥ (అరావ్ణః)—దారిద్ర్యమూ క్షయమూ కలిగించే శక్తులను—కొట్టి తొలగిస్తారు.
Mantra 6
सुता अनु स्वमा रजोऽभ्यर्षन्ति बभ्रवः । इन्द्रं गच्छन्त इन्दवः ॥
పిండివేసి వెలికితీసిన కపిశ-సువర్ణవర్ణ సోమబిందువులు తమ స్వపథానుసారంగా ప్రవహిస్తూ రజః—దీప్తిమయ లోకం—వైపు ఉప్పొంగుతాయి. ఈ సోమధారలు ఇంద్రుని వైపు సాగుతాయి—జ్యోతిని జయించే ఆ శక్తి వైపు.
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः । हिन्वानो मानुषीरपः ॥
ఈ ధారతో పవస్వ, ఓ సోమ—ఈ ధారతోనే నీవు సూర్యుని ప్రకాశింపజేస్తావు. మానవుల ఆపః (జలధారలు)ను ప్రేరేపిస్తూ, మా స్వభావ ప్రవాహాలను జ్యోతి వైపు నడిపిస్తావు.
Mantra 8
अयुक्त सूर एतशं पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥
దీప్తిమంతుడు సూరుడు వేగవంతమైన ఏతశ (అశ్వం)ను యుక్తం చేశాడు; పవమానుడు మనస్సుపై అధిష్ఠితుడై అంతరిక్షమార్గంలో ప్రయాణిస్తాడు—భూమి మరియు ద్యౌ (దివి) మధ్యగా.
Mantra 9
उत त्या हरितो दश सूरो अयुक्त यातवे । इन्दुरिन्द्र इति ब्रुवन् ॥
ఆ ప్రకాశవంతుడు ప్రయాణార్థం పది హరిత (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలను యోకించాడు. ఇందు (సోమబిందువు) ముందుకు సాగుతూ—“నేనే ఇంద్రుడు” అని ప్రకటిస్తుంది.
Mantra 10
परीतो वायवे सुतं गिर इन्द्राय मत्सरम् । अव्यो वारेषु सिञ्चत ॥
వాయువుకోసం చుట్టూరా పిండిన సోమాన్ని పోయండి; ఇంద్రునికోసం మత్సరము—ఉల్లాసకర రసాన్ని పోయండి. గొర్రెమేకల ఉన్ని వడపోత అది స్తోత్రధారల్లో చిందించుగాక—అలా శుద్ధ మాధుర్యం ప్రేరిత వాక్ప్రవాహ మార్గాల్లో విస్తరించుగాక.
Mantra 11
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम दुष्टरम् । यो दूणाशो वनुष्यता ॥
హే పవమాన సోమా, మా కొరకు రయి—దాటుటకు దుర్లభమైన ఆ సంపూర్ణత/సంపదను—కనిపెట్టు; క్షయాన్ని తెచ్చే శక్తులు వశమై, ఆశించే సంకల్పానికి సేవచేయునట్లు.
Mantra 12
अभ्यर्ष सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । अभि वाजमुत श्रवः ॥
మా వైపు సహస్రగుణ రయి—గో-సంపన్నం, అశ్వ-సంపన్నం—ప్రవహింపజేయుము; అలాగే వాజం (బల-సంపద) మరియు శ్రవః (యశస్సు)ను కూడా మా కోసం ముందుకు నడిపించుము.
Mantra 13
सोमो देवो न सूर्योऽद्रिभिः पवते सुतः । दधानः कलशे रसम् ॥
సూర్యుని వంటి దేవుడు సోముడు, అద్రి (రాళ్లు) చేత సుతుడై, పవమానరూపంగా శుద్ధితో ప్రవహిస్తాడు; అతడు కలశంలో రసాన్ని ధరించి స్థాపిస్తాడు.
Mantra 14
एते धामान्यार्या शुक्रा ऋतस्य धारया । वाजं गोमन्तमक्षरन् ॥
ఇవి ఆర్య (శ్రేష్ఠ) శుక్ల ధామాలు, ఋత (Ṛta) ధారచే ప్రవహించి వెలువడ్డాయి; అవి గో-సంపన్న వాజాన్ని (బల-సంపద) పొంగిపొర్లించాయి.
Mantra 15
सुता इन्द्राय वज्रिणे सोमासो दध्याशिरः । पवित्रमत्यक्षरन् ॥
దధి-ఆశిర (పెరుగు-మిశ్రిత)గా పిండిన సోమరసాలు, వజ్రధారి ఇంద్రునికై, పవిత్రం (వడపోత)ను దాటి ప్రవహించాయి—మాలోని విజయశక్తి పోషింపబడునట్లు.
Mantra 16
प्र सोम मधुमत्तमो राये अर्ष पवित्र आ । मदो यो देववीतमः ॥
ఓ సోమా, మధుమత్తమా! రయి (సమృద్ధి) కొరకు పవిత్రం (వడపోత)లోనికి ప్రవహించు. ఇదే దేవ-వీతతమమైన మదం—దేవశక్తులను మన అధీనంలోకి తేవడంలో అత్యంత సమర్థమైన పరవశం.
Mantra 17
तमी मृजन्त्यायवो हरिं नदीषु वाजिनम् । इन्दुमिन्द्राय मत्सरम् ॥
అతనిని అన్వేషకులు శుద్ధి చేస్తారు—నదుల్లో ఆ హరిత్ (తామ్రవర్ణ), వాజిన్ (బలవంతుడు)ను; ఇంద్రునికై ఆ ఇందువును—మత్సర (ఉత్తేజక మదం)గా మారి విజయశక్తిని రేకెత్తించునదాన్ని.
Mantra 18
आ पवस्व हिरण्यवदश्वावत्सोम वीरवत् । वाजं गोमन्तमा भर ॥
ఓ సోమా! స్వర్ణ-దీప్తితో, అశ్వవత్ వేగంతో, వీరబలంతో యుక్తుడై మా వైపు పవిత్రమై ప్రవహించు. గో-సంపదతో, వాజ-సంపదతో నిండిన వాజం (బలం/విజయ-శక్తి) మాకు తీసుకురా.
Mantra 19
परि वाजे न वाजयुमव्यो वारेषु सिञ्चत । इन्द्राय मधुमत्तमम् ॥
వాజం కోసం జరిగే పోటీలా, వాజయు సోమాన్ని గొర్రె-రోమపు వడపోతల్లో (అవ్య వारेషు) చుట్టూ పోయండి—ఇంద్రునికై, అత్యంత మధుర-రసభరితంగా—విజయకర బలం స్థిరపడునట్లు.
Mantra 20
कविं मृजन्ति मर्ज्यं धीभिर्विप्रा अवस्यवः । वृषा कनिक्रदर्षति ॥
శ్రేయస్సును కోరే విప్రులు తమ ధీలతో శుద్ధి చేయవలసిన ఆ కవిని శుద్ధి చేస్తారు. వృషభుడు, గర్జిస్తూ, వేగంగా ముందుకు దూసుకుపోతాడు—పరిశుద్ధ ఆనందపు ఉగ్ర శక్తిగా.
Mantra 21
वृषणं धीभिरप्तुरं सोममृतस्य धारया । मती विप्राः समस्वरन् ॥
ఋతధారలో ప్రవహించే, శీఘ్రకర్మసాధకుడైన ఆ వృషణ సోముని ప్రకాశిత ధీతో విప్రులు సమస్వరంగా ఏకమై స్తుతించి అనుసంధానమవుతారు.
Mantra 22
पवस्व देवायुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः । वायुमा रोह धर्मणा ॥
హే దేవాయు, పవిత్రమవు; నీ మదము (ఆనందోన్మాదం) ఇంద్రుని చేరుగాక; నీ స్వధర్మం—సత్యకర్మ నియమం—ప్రకారం వాయువునకు आरोహించు.
Mantra 23
पवमान नि तोशसे रयिं सोम श्रवाय्यम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥
హే పవమాన సోమా, మా తుష్టిలో స్థిరపడు; శ్రవణీయ కీర్తిగల రయి—సంపద—తెచ్చి పెట్టు; హే ప్రియుడా, సముద్రసమమైన పరిపూర్ణతలో ప్రవేశించు.
Mantra 24
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः । नुदस्वादेवयुं जनम् ॥
ఓ సోమా! దాడులను సంహరించేవాడా, నీవు నిన్ను నీవే పవిత్రం చేసుకుంటున్నావు; ఓ క్రతువిత్ (సంకల్పజ్ఞ), మత్సర (ఉల్లాసదాయక)! దేవుని కోరని అదేవయు జనులను దూరం నెట్టు.
Mantra 25
पवमाना असृक्षत सोमाः शुक्रास इन्दवः । अभि विश्वानि काव्या ॥
పవమాన సోమాలు—ప్రకాశించే ఇందు బిందువులు—విడుదలై ప్రవహించాయి; అవి ఋషి-వాక్కు యొక్క సమస్త కావ్యాలైన (ప్రేరిత సత్యాలైన) వాటి వైపు అభిముఖమై ముందుకు సాగుతున్నాయి.
Mantra 26
पवमानास आशवः शुभ्रा असृग्रमिन्दवः । घ्नन्तो विश्वा अप द्विषः ॥
పవమాన, వేగవంతమైన, శుభ్రమైన ఇందు బిందువులు ప్రవహించి బయలుదేరాయి; అవి సమస్త ద్వేషాలను, శత్రు శక్తులను కొట్టి దూరం చేస్తాయి.
Mantra 27
पवमाना दिवस्पर्यन्तरिक्षादसृक्षत । पृथिव्या अधि सानवि ॥
పవమానులై (శుద్ధమవుతూ) వారు ద్యౌలోక పరిసరాల నుండి, అంతరిక్షం నుండి ప్రవహించి వెలువడ్డారు; భూమి యొక్క సాను (పర్వతశిఖరం/మేడ) మీద స్థిరపడ్డారు.
Mantra 28
पुनानः सोम धारयेन्दो विश्वा अप स्रिधः । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥
హే సోమా! ధారలో పవమానుడై, హే ఇందూ! సమస్త స్రిధ్ (వంకర/కుటిలత) ను తొలగించు; హే సుక్రతు (సత్కర్మబలుడు), రక్షాంసి (రాక్షస శక్తులు) ను సంహరించు.
Mantra 29
अपघ्नन्त्सोम रक्षसोऽभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
హే సోమా! రక్షసులను అపఘ్నన్ (నశింపజేస్తూ) నీవు అభ్యర్ష (ప్రచండ వేగంతో ఉప్పొంగి) కని-క్రదత్ (ఘోషిస్తూ) ముందుకు దూసుకుపో; ద్యుమంతం—ఉత్తమ శుష్మం (దీప్తిమంతమైన, పరమ బలం) ప్రసాదించు.
Mantra 30
अस्मे वसूनि धारय सोम दिव्यानि पार्थिवा । इन्दो विश्वानि वार्या ॥
హే సోమా, మా కొరకు దివ్యమైనవీ, పార్థివమైనవీ అయిన వసువులను (ధనాలను) ధరించుము. హే ఇందు, మా లో సమస్త వరణీయ (ఇష్ట) సమృద్ధులను స్థిరపరచుము.
It praises Soma as he is purified through the filter and asks him to bring prosperity (rayi), strength (vīrya), and inspired fame or right hearing (śravas) to the worshippers.
Because these verses are tied to the ritual moment when Soma juice is physically flowing through the pavitra (filter). The outward flow mirrors inner purification and the arrival of divine help.
In these hymns, mada is Soma’s uplifting, energizing ecstasy. It is treated as a sacred power that strengthens the mind and life-force and helps the sacrificer attract the gods’ support.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.