Sukta 61
Sukta 5.61
Śyāvāśva Ātreya (traditional for RV 5.61)
Maruts (likely continuation of Marut context from 5.60; ‘naraḥ’ commonly fits Maruts as heroic troop)
Anuṣṭubh (probable; short verse)
अयं सूक्तः मरुतो वीरगणं परिदेवयति—ते दूरात् परमेभ्यः प्रदेशेभ्य आगच्छन्ति; तेषां कः परिचय इति पृच्छति, च रक्षणाय तेषां सन्निधिं निमन्त्रयति। तेषां शीघ्रं वातवर्षवत् बलं स्तौति, गोधनं बलं च पोषणधाराः इव समृद्धिं दातुं शक्तिं च वर्णयति, तथा गायकस्य सखायो भूत्वा विघ्नान् अतिक्रम्य पारं नेतुं सहायाः इति। अन्ते व्यापकं वैदिकं रूपकं सूच्यते—दीप्तासु “गोषु” (रश्मिषु/धनेषु) यानमार्गः समृद्ध्या प्रवर्तते; तेन मरुतां दानानि ऋतस्य (विश्वव्यवस्थायाः) मध्ये प्रतिष्ठाप्यन्ते।
Mantras
Mantra 1
के ष्ठा नरः श्रेष्ठतमा य एकएक आयय । परमस्याः परावतः ॥
हे नराः! के यूयं श्रेष्ठतमाः, ये परामस्याः परावतः एकैकः आयय?
Mantra 2
क्व वोऽश्वाः क्वाभीशवः कथं शेक कथा यय । पृष्ठे सदो नसोर्यमः ॥
क्व वः अश्वाः क्वाभीशवः? कथं शेकथ कथं यय? पृष्ठे सदः किम्, नः ऊर्यमः (योजनं) कः?
Mantra 3
जघने चोद एषां वि सक्थानि नरो यमुः । पुत्रकृथे न जनयः ॥
एषां जघने चोदः; नरो विसक्थानि यमुः—पुत्रकृथे न जनयः।
Mantra 4
परा वीरास एतन मर्यासो भद्रजानयः । अग्नितपो यथासथ ॥
परा एतन, हे वीरासः; मर्यासो भद्रजानयः। यथासथ—अग्नितपः इव।
Mantra 5
सनत्साश्व्यं पशुमुत गव्यं शतावयम् । श्यावाश्वस्तुताय या दोर्वीरायोपबर्बृहत् ॥
सनत् साश्व्यं पशुमुत गव्यं शतावयम् अविन्दत्; या श्यावाश्वस्य स्तुतये दोर्वीराय वीराय बलं पराक्रमं च उपबर्बृहत्।
Mantra 6
उत त्वा स्त्री शशीयसी पुंसो भवति वस्यसी । अदेवत्रादराधसः ॥
उत त्वां प्रति स्त्री अपि पुंसः शशीयसी वस्यसी च भवति; अदेवत्रात् अराधसश्च (अस्मान्) पाहि।
Mantra 7
वि या जानाति जसुरिं वि तृष्यन्तं वि कामिनम् । देवत्रा कृणुते मनः ॥
या जसुरिं वक्रप्रवृत्तिं तृष्यन्तं चोदनं कामिनं च विवेच्य विभजति, सा मनो देवत्रा देवाभिमुखं करोति।
Mantra 8
उत घा नेमो अस्तुतः पुमाँ इति ब्रुवे पणिः । स वैरदेय इत्समः ॥
उत घा पणिः ब्रूते— ‘पुमान् एवायम्; अस्तुतः, नेमो-विहीनः।’ स तु वैरदेय-क्षेत्रे सम एव।
Mantra 9
उत मेऽरपद्युवतिर्ममन्दुषी प्रति श्यावाय वर्तनिम् । वि रोहिता पुरुमीळ्हाय येमतुर्विप्राय दीर्घयशसे ॥
उत मेऽरपद्युवतिः ममन्दुषी श्यावाय प्रतिवर्तनिं वर्तत; वि रोहिता पुरुमीळ्हाय येमतुः, विप्राय दीर्घयशसे।
Mantra 10
यो मे धेनूनां शतं वैददश्विर्यथा ददत् । तरन्त इव मंहना ॥
यो मे धेनूनां शतं वैदद्, अश्विर्यथा ददत्; स मंहना तरन्त इव।
Mantra 11
य ईं वहन्त आशुभिः पिबन्तो मदिरं मधु । अत्र श्रवांसि दधिरे ॥
ये एनम् आशुभिः वहन्ति, पिबन्तो मदीरं मधु—अत्र ते श्रवांसि दधिरे।
Mantra 12
येषां श्रियाधि रोदसी विभ्राजन्ते रथेष्वा । दिवि रुक्म इवोपरि ॥
येषां श्रिया अधि रोदसी विभ्राजन्ते रथेषु—दिवि रुक्म इव उपरि।
Mantra 13
युवा स मारुतो गणस्त्वेषरथो अनेद्यः । शुभंयावाप्रतिष्कुतः ॥
युवा स मारुतो गणः त्वेषरथोऽनेद्यः—शुभंयावाप्रतिष्कुतः।
Mantra 14
को वेद नूनमेषां यत्रा मदन्ति धूतयः । ऋतजाता अरेपसः ॥
को वेद नूनम् एषां यत्र मदन्ति धूतयः? ऋतजाताः अरेपसः।
Mantra 15
यूयं मर्तं विपन्यवः प्रणेतार इत्था धिया । श्रोतारो यामहूतिषु ॥
यूयं मर्तं विपन्यवः प्रणेता इथ्था धिया; श्रोतारो यामहूतिषु।
Mantra 16
ते नो वसूनि काम्या पुरुश्चन्द्रा रिशादसः । आ यज्ञियासो ववृत्तन ॥
ते नो वसूनि काम्यानि पुरुचन्द्रा रिषादसः; आ यज्ञियासो ववृत्तन।
Mantra 17
एतं मे स्तोममूर्म्ये दार्भ्याय परा वह । गिरो देवि रथीरिव ॥
हे ऊर्म्ये देवि, एतं मे स्तोमं दार्भ्याय परा वह। गिरो देवि रथीरिव वह—मम प्रेरिताः वाचः सम्यग् गन्तव्यं प्राप्नुयुः।
Mantra 18
उत मे वोचतादिति सुतसोमे रथवीतौ । न कामो अप वेति मे ॥
उत मे वोचतादिति सुतसोमे रथवीतौ। न कामो अप वेति मे—मम अन्तःस्थितोऽभिलाषाग्निर्न निवर्तते।
Mantra 19
एष क्षेति रथवीतिर्मघवा गोमतीरनु । पर्वतेष्वपश्रितः ॥
एष क्षेति रथवीतिर्मघवा गोमतीरनु। पर्वतेष्वपश्रितः—स दृढेषु पर्वतेषु प्रतिष्ठितो ज्ञानरश्मिरूपा गोः अनुगच्छति।
Frequently Asked Questions
In this sukta, ‘naraḥ’ most naturally refers to the Maruts—the heroic troop of storm-deities known for speed, brilliance, and protective power.
It invites their presence and seeks protection, victory over obstacles, and increase of prosperity—often expressed as cattle, nourishment, and strong forward movement.
Depending on reading, ‘cows’ can mean literal wealth (cattle) and also luminous rays or insights—signs of abundance and clarity granted by divine power.
Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.