
Sukta 5.61
Śyāvāśva Ātreya (traditional for RV 5.61)
Maruts (likely continuation of Marut context from 5.60; ‘naraḥ’ commonly fits Maruts as heroic troop)
Anuṣṭubh (probable; short verse)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ದೂರದ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ವೀರಸಮೂಹವಾದ ಮರುತ್ಗಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರ ಗುರುತು ಏನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ವೇಗವಾದ, ಬಿರುಗಾಳಿ-ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು (ಗೋವುಗಳು, ಬಲ, ಪೋಷಣೆಯ “ಧಾರೆಗಳು”) ದಾನ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು, ಮತ್ತು ಗಾಯಕನಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಪಾರಾಗಲು ನೆರವಾಗುವ ಮಿತ್ರರಾಗಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ “ಗೋವುಗಳು” (ಕಿರಣಗಳು/ಸಂಪತ್ತು) ಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವ ದಾನಶೀಲ ರಥಮಾರ್ಗದ ವಿಶಾಲ ವೈದಿಕ ಮೋಟಿಫ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿ, ಮರುತ್ಗಳ ವರಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
के ष्ठा नरः श्रेष्ठतमा य एकएक आयय । परमस्याः परावतः ॥
ಹೇ ನರರೇ, ಹೇ ವೀರರೇ, ನೀವು ಯಾರು—ಅತ್ಯುತ್ತಮರು—ಪರಮ ಲೋಕದ ಅತಿದೂರ ಪರಾವತದಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ?
Mantra 2
क्व वोऽश्वाः क्वाभीशवः कथं शेक कथा यय । पृष्ठे सदो नसोर्यमः ॥
ನಿಮ್ಮ ಅಶ್ವಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ? ನಿಮ್ಮ ಅಭೀಶವಃ (ರಶ್ಮಿಗಳು/ಲಗಾಮುಗಳು) ಎಲ್ಲಿವೆ? ನೀವು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರು, ಹೇಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತೀರಿ—ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಆಸನ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪಥದ ಯೋಕನ/ಮಾಪ (ಯಮಃ) ಏನು?
Mantra 3
जघने चोद एषां वि सक्थानि नरो यमुः । पुत्रकृथे न जनयः ॥
ಅವರ ಜಘನದಲ್ಲಿ (ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಪ್ರೇರಣೆ ಇದೆ; ನರರು (ವೀರರು) ತಮ್ಮ ಸಕ್ಥಿಗಳನ್ನು (ತೊಡೆಗಳನ್ನು) ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಪುತ್ರಕೃಥೇ, ಪುತ್ರಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ, ಜನಯಃ (ಜನಕರು) ಹಾಗೆ.
Mantra 4
परा वीरास एतन मर्यासो भद्रजानयः । अग्नितपो यथासथ ॥
ಮುಂದೆ ಹೊರಟಿರಿ, ಹೇ ವೀರರೇ; ಸಾಗಿರಿ, ಹೇ ಭದ್ರಜನಯಃ ಮರ್ಯಾಸಃ (ಶುಭಜನ್ಮ ಯುವಕರು). ನೀವು ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ—ಅಗ್ನಿತಪಃ ಹಾಗೆ, ಯಾರ ತಪಸ್ ಅಗ್ನಿಯೇ ಆಗಿದೆಯೋ, ಅಗ್ನಿತೇಜದಿಂದ ದಹಿಸುವವರು.
Mantra 5
सनत्साश्व्यं पशुमुत गव्यं शतावयम् । श्यावाश्वस्तुताय या दोर्वीरायोपबर्बृहत् ॥
ಅವಳು ಅವನಿಗಾಗಿ ಅಶ್ವಸಂಪತ್ತನ್ನೂ, ಗೋಸಂಪತ್ತನ್ನೂ, ಶತಗುಣ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಜಯಿಸಿಕೊಟ್ಟಳು; ಶ್ಯಾವಾಶ್ವನ ಸ್ತುತಿಗಾಗಿ, ಭುಜವೀರನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದಳು.
Mantra 6
उत त्वा स्त्री शशीयसी पुंसो भवति वस्यसी । अदेवत्रादराधसः ॥
ಮತ್ತೂ ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಪುರುಷನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೂ, ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠಳೂ ಆಗುತ್ತಾಳೆ; ಅದೇವತ್ರರಿಂದಲೂ ಅಸಾಧಕರಿಂದಲೂ (ನಮ್ಮನ್ನು) ರಕ್ಷಿಸು.
Mantra 7
वि या जानाति जसुरिं वि तृष्यन्तं वि कामिनम् । देवत्रा कृणुते मनः ॥
ಯಾರು ವಕ್ರ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು, ತೃಷಿತ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು, ಕಾಮಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೋ—ಅವಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೇವತ್ರಾ, ದಿವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 8
उत घा नेमो अस्तुतः पुमाँ इति ब्रुवे पणिः । स वैरदेय इत्समः ॥
ಮತ್ತೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪಣಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ಅವನು ಕೇವಲ ಪುರುಷನು—ಅಸ್ತುತ (ಸ್ತುತಿ ಇಲ್ಲದವನು), ನೇಮೋ (ನಮಸ್ಕಾರ/ಆದರ) ಇಲ್ಲದವನು’; ಆದರೆ ವೈರ-ದೇಯ (ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ದಾನದ) ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವರ ಸಮಾನನು.
Mantra 9
उत मेऽरपद्युवतिर्ममन्दुषी प्रति श्यावाय वर्तनिम् । वि रोहिता पुरुमीळ्हाय येमतुर्विप्राय दीर्घयशसे ॥
ಮತ್ತು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಯುವತಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿ—ಆನಂದಕರವಾದವಳು—ಕತ್ತಲೆಯೆದುರು ಇರುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಳು; ಮತ್ತು ಎರಡು ರೋಹಿತಾ (ಕೆಂಪುಗವರ್ಣದ) ಶಕ್ತಿಗಳು ಪುರುಮೀಳ್ಹ (ಬಹು-ಕೃಪಾಳು)ನಿಗಾಗಿ, ದೀರ್ಘಯಶಸ್ (ದೂರವರೆಗೆ ಹರಡುವ ಕೀರ್ತಿ) ಹೊಂದಿದ ವಿಪ್ರ (ಋಷಿ/ದ್ರಷ್ಟ)ನಿಗಾಗಿ, ಒತ್ತಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದವು.
Mantra 10
यो मे धेनूनां शतं वैददश्विर्यथा ददत् । तरन्त इव मंहना ॥
ಯಾರು ನನಗೆ ಧೇನುಗಳ ನೂರು ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು (ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು) ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನೋ—ಅವನು ಪ್ರಚುರ ಮಂಹನಾ (ಮಹಾ ಪ್ರೇರಣೆ/ವೇಗ)ಯಿಂದ ಪಾರಾಗುವವನಂತೆ ಇದ್ದಾನೆ.
Mantra 11
य ईं वहन्त आशुभिः पिबन्तो मदिरं मधु । अत्र श्रवांसि दधिरे ॥
ಯಾರು ಅವರನ್ನು ವೇಗವಂತ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಮದಿರ ಮಧು (ಮತ್ತುಗೊಳಿಸುವ ಮಧು) ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೋ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 12
येषां श्रियाधि रोदसी विभ्राजन्ते रथेष्वा । दिवि रुक्म इवोपरि ॥
ಯಾರವರ ಶ್ರೀ (ಐಶ್ವರ್ಯ-ತೇಜಸ್ಸು) ಎರಡು ಲೋಕಗಳಾದ ರೋದಸೀ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತದೆ; ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸುವರ್ಣ ರುಕ್ಮದಂತೆ ಕಿರಣಮಯ.
Mantra 13
युवा स मारुतो गणस्त्वेषरथो अनेद्यः । शुभंयावाप्रतिष्कुतः ॥
ಯುವನಾಗಿದೆ ಆ ಮಾರುತ ಗಣ—ತೇಜಸ್ವಿ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿರ್ದೋಷ; ಶುಭ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವವನು, ಅಪ್ರತಿಸ್ಕುತ—ಅವರೋಧವಿಲ್ಲದ, ಅವಿಘ್ನ.
Mantra 14
को वेद नूनमेषां यत्रा मदन्ति धूतयः । ऋतजाता अरेपसः ॥
ಈಗ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು—ಎಲ್ಲಿ ಈ ಧೂತಯಃ, ಶುದ್ಧ-ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಮದ (ಉಲ್ಲಾಸ)ವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೋ? ಋತದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು, ಕಲಂಕರಹಿತ (ಅರೆಪಸ್) ಸ್ವಭಾವದವರು.
Mantra 15
यूयं मर्तं विपन्यवः प्रणेतार इत्था धिया । श्रोतारो यामहूतिषु ॥
ಹೇ ವಿಪನ್ಯವಃ—ಅದ್ಭುತಕರ್ಮಶೀಲ ಶಕ್ತಿಗಳೇ—ನೀವು ಧಿಯಾ (ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿ/ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಮರಣಶೀಲನನ್ನು ಹೀಗೆ ನೇತಾರರಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತೀರಿ; ಯಾಮ-ಆಹುತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಆಹ್ವಾನಗಳ ಶ್ರೋತಾರರು.
Mantra 16
ते नो वसूनि काम्या पुरुश्चन्द्रा रिशादसः । आ यज्ञियासो ववृत्तन ॥
ಹೇ ರಿಶಾದಸಃ—ಹಾನಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರೇ—ನಮಗೆ ಕಾಮ್ಯ ವಸುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ: ಬಹು-ಚಂದ್ರ (ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ) ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ-ಪ್ರಭಾಮಯ; ಹೇ ಯಜ್ಞಿಯಾಸೋ, ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ಬನ್ನಿರಿ.
Mantra 17
एतं मे स्तोममूर्म्ये दार्भ्याय परा वह । गिरो देवि रथीरिव ॥
ಊರ್ಮಿಜನ್ಯ ದೇವಿಯೇ, ಈ ನನ್ನ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ದಾರ್ಭ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು; ದೇವಿಯೇ, ರಥಿಯಂತೆ ನನ್ನ ಗಿರಃ—ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ—ಯನ್ನು ರಥದಂತೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸು, ಪದವು ಸಾಧಕನೊಳಗೆ ತನ್ನ ಗುರಿಗೆ ಅಖಂಡವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ.
Mantra 18
उत मे वोचतादिति सुतसोमे रथवीतौ । न कामो अप वेति मे ॥
ಮತ್ತು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡಲಿ—‘ಇತಿ!’—ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ರಥವೀತಿಯ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ; ನನ್ನ ಕಾಮ—ಲಕ್ಷ್ಯಸಾಧನೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ—ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಅಭಿಲಾಷೆಯ ಜ್ವಾಲೆ ದೂರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 19
एष क्षेति रथवीतिर्मघवा गोमतीरनु । पर्वतेष्वपश्रितः ॥
ಇದೇ ಮಘವಾನನ ಸ್ಥಿರ ರಥವೀತಿ: ಅವನು ಗೋಮತೀ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ‘ಗೋವುಗಳು’ (ಜ್ಞಾನಕಿರಣಗಳು)—ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ—ದೃಢ ಚೇತನದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತನಾಗಿ.
A direct questioning-invitation: ‘Who are you, O heroes?’—marveling at the Maruts’ arrival from the highest, farthest realm.
Praise expands into their collective might, speed, and generosity, tying their storm-energy to concrete boons (cattle, nourishment, strength) and to the singer’s safe passage beyond difficulty.
A vivid bestowal motif: the divine helper ‘finds’ and grants abundant ‘streams’ of nourishment—power that enables crossing beyond (taranta iva).
The hymn settles into assurance of beneficent guidance and a stable ‘chariot-course’ of the bounteous power moving along the luminous ‘cows,’ suggesting enduring support and ordered progress.
ke ṣṭhā naraḥ śreṣṭhatamāḥ
taranta iva maṃhanā
rathavītir maghavā gomatīḥ
In this sukta, ‘naraḥ’ most naturally refers to the Maruts—the heroic troop of storm-deities known for speed, brilliance, and protective power.
It invites their presence and seeks protection, victory over obstacles, and increase of prosperity—often expressed as cattle, nourishment, and strong forward movement.
Depending on reading, ‘cows’ can mean literal wealth (cattle) and also luminous rays or insights—signs of abundance and clarity granted by divine power.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.