Sukta 5
Sukta 5.5
Atri (Ātreya tradition) (RV 5.5)
Agni (Jātavedas)
Gāyatrī
अयं सूक्तः घृताहुत्या जातवेदसमग्निं समिन्धते। तमर्चति—स तेजस्वी सर्वज्ञः, यो हव्यानि वहति, यजमानस्य जीवने च ऋतं प्रबोधयति। स्थूलात् हविर्दानकर्मणः आरभ्य व्यापकान् विश्वस्यानुकूल्यान् प्रति गच्छति—विशेषतः रात्र्युषसौ ‘ऋतस्य मातरौ’ इव, तयोः क्रमलयस्य स्तुत्या। अन्ते स्वाहाकारैः हविः बहुभ्यो देवताभ्यः प्रसार्यते, अन्ततः सर्वेभ्यो देवेभ्यः समर्प्यते।
Mantras
Mantra 1
सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन । अग्नये जातवेदसे ॥
सुसमिद्धाय शोचिषे द्युतिमते ज्योतिषे तीव्रं घृतं जुहोत; जातवेदसेऽग्नये हविरिदं समर्पयत।
Mantra 2
नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञमदाभ्यः । कविर्हि मधुहस्त्यः ॥
नराशंसोऽदाभ्यः कविः सुषूदतीमिमं यज्ञं सुगतिं नयन् समापयति; स हि मधुहस्त्यः कविराहुतेर्माधुर्यं विधौ सृजति।
Mantra 3
ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । सुखै रथेभिरूतये ॥
हे अग्ने, ईळित आहूत, इन्द्रं चित्रमिह प्रियं सुखै रथेभिरूतये आवह; अस्माकं यज्ञक्षेत्रे ज्योतिष्मतो बलस्य पतिं नय।
Mantra 4
ऊर्णम्रदा वि प्रथस्वाभ्यर्का अनूषत । भवा नः शुभ्र सातये ॥
हे ऊर्णम्रदे दीप्तशक्ते, यः अन्तर्निहितं ग्रन्थिं मृदुं कृत्वा विमोचयसि, त्वं विप्रथस्व; अभ्यर्का अस्माकं स्तुतयः त्वामनूषत। नः शुभ्रः सातये भव।
Mantra 5
देवीर्द्वारो वि श्रयध्वं सुप्रायणा न ऊतये । प्रप्र यज्ञं पृणीतन ॥
हे देवीर्द्वारः, वि श्रयध्वं; सुप्रायणा न ऊतये भवत। प्रप्र यज्ञं पृणीतन।
Mantra 6
सुप्रतीके वयोवृधा यह्वी ऋतस्य मातरा । दोषामुषासमीमहे ॥
सु॒प्रती॑के वयो॒वृधा॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ । दो॒षामु॒षास॑मीमहे ॥
Mantra 7
वातस्य पत्मन्नीळिता दैव्या होतारा मनुषः । इमं नो यज्ञमा गतम् ॥
वात॑स्य॒ पत्म॑न्नीळि॒ता दैव्या॒ होता॑रा॒ मनु॑षः । इ॒मं नो॑ य॒ज्ञमा ग॑तम् ॥
Mantra 8
इळा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः । बर्हिः सीदन्त्वस्रिधः ॥
इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ति॒स्रो दे॒वीर्म॑यो॒भुव॑: । ब॒र्हिः सी॑दन्त्व॒स्रिध॑: ॥
Mantra 9
शिवस्त्वष्टरिहा गहि विभुः पोष उत त्मना । यज्ञेयज्ञे न उदव ॥
हे त्वष्टृ, शिवो भूत्वेहागच्छ—विभुः पोषः, उत स्वेनैवात्मना। यज्ञे यज्ञे न उदवर्धय, नः पोषय च।
Mantra 10
यत्र वेत्थ वनस्पते देवानां गुह्या नामानि । तत्र हव्यानि गामय ॥
हे वनस्पते, यत्र त्वं देवानां गुह्यानि नामानि वेत्थ, तत्र हव्यानि गमय।
Mantra 11
स्वाहाग्नये वरुणाय स्वाहेन्द्राय मरुद्भ्यः । स्वाहा देवेभ्यो हविः ॥
स्वाहाग्नये, स्वाहा वरुणाय; स्वाहेन्द्राय, स्वाहा मरुद्भ्यः; स्वाहा—देवेभ्योऽयं हविः।
Frequently Asked Questions
Its main purpose is to kindle and honor Agni Jātavedas with ghee, asking him to carry the offering and establish ṛta (right order) and vitality in life.
Night (Doṣā) and Dawn (Uṣas) mark the sacred rhythm of time; calling them “Mothers of Ṛta” teaches that worship and life flourish when aligned with cosmic order and proper timing.
It is a formal dedication of the oblation: first to specific gods (Agni, Varuṇa, Indra, the Maruts) and then to all the devas, completing the offering in a universal way.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.