
Sukta 2.4
Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)
अयं सूक्तः अग्निं जातवेदसं दीप्तिमन्तं “जनानां अतिथिं” इव आह्वयति, यं मित्रमिव ध्रुवं विश्वसनीयम् मनुष्येषु निवासयोग्यं देवानां दूतं मध्यस्थं च स्थापयति। अस्य नानावर्णदीप्तिं स्तौति, तथा च यौवनस्य पुनर्नवीकरणरूपं विरोधाभासं वर्णयति। अन्ते प्रार्थयते यत् अग्निना गृत्समदाः सीमातीतं समुत्थेयुः, वीर्यं शौर्यं च लभेरन्, रक्षां पोषणं च प्राप्नुयुः, प्राणवृद्धिं च अवाप्नुयुः।
Mantra 1
हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥
वो वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसँ हुवे। मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूत्—देव आदेवे जने जातवेदाः॥
Mantra 2
इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥
इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः। एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमाऽ देवानामग्निररतिर्जीराश्वः॥
Mantra 3
अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम् । स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ ॥
अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम्। स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ॥
Mantra 4
अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः संदृष्टिरस्य हियानस्य दक्षोः । वि यो भरिभ्रदोषधीषु जिह्वामत्यो न रथ्यो दोधवीति वारान् ॥
अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः; हियानस्य दक्षः संदृष्टिरिव स्पष्टः। यो भरिभ्रद् ओषधीषु जिह्वाम् वितनुते; स रथ्य इव अश्वः वारणानि दोधवीति, पथः विवृणोति।
Mantra 5
आ यन्मे अभ्वं वनदः पनन्तोशिग्भ्यो नामिमीत वर्णम् । स चित्रेण चिकिते रंसु भासा जुजुर्वाँ यो मुहुरा युवा भूत् ॥
यदा मे वनेषु पनन्तः अभ्वं वर्णं च—उशिग्भ्य इव—नामिमीत, तदा स चित्रेण भासा रंसु चिकित्सति। जुजुर्वान् अपि स मुहुर् मुहुर् युवा भवति।
Mantra 6
आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥
यः तातृषाणो वनेषु न भाति, स स्वानीत् रथ्येव पथा नीयते। कृष्णाध्वनि तस्य तपः रण्वं चिकित्सति; द्यौरिव नभोभिः स्मयमानः स आत्मानं प्रकाशयति।
Mantra 7
स यो व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाः । अग्निः शोचिष्माँ अतसान्युष्णन्कृष्णव्यथिरस्वदयन्न भूम ॥
स यः व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाḥ। अग्निः शोचिष्मान् अतसान्युष्णन् कृष्णव्यथिरस्वदयन्न् भूमम्॥
Mantra 8
नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि । अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः ॥
नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि। अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः॥
Mantra 9
त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः । सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः ॥
त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः। सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः॥
The hymn is addressed to Agni, especially in the form Jātavedas—Agni as the one who knows all births and carries offerings to the gods.
Because the sacrificial fire is welcomed into every household and clan like an honored guest; once kindled, he presides over the rite and mediates between humans and the devas.
It asks that through Agni the worshippers gain heroic strength, overcome hostile pressures, and receive vayas—vital growth, nourishment, and flourishing for those who praise.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.