Sukta 4

Mantra 1

हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥

मी तुम्हांला हाक देतो—सुद्योत्मान, सुवृक्तीने युक्त, विशांचा अतिथी, सुप्रयस् (उदार दानसमृद्ध) असा अग्नी. मित्राप्रमाणे जो दृढपणे प्रतिष्ठित होतो—अदेव जनांमध्ये देव, जातवेदाः (जन्मजात-ज्ञानवान)॥

Mantra 2

इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥

या (अग्नी)ला विधी करणारे ‘अपां सधस्थे’—जलांच्या सामायिक आसनात—स्थापित करतात; भृगूंनी त्याला पुन्हा जीवंत जनांच्या विशांमध्ये ठेवले. हा अग्नी—अरति (अविराम गतिमान), जीराश्व (वेगवान अश्वांचा)—सर्व प्राण्यांसाठी विस्तीर्ण भूमी होवो आणि देवांचा आधार होवो॥

Mantra 3

अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम् । स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ ॥

देवांनी मनुष्यांच्या विशांमध्ये आपला प्रिय अग्नी ठेवला—जसा कोणी मित्रासारख्या मित्राला जपतो. तो उषती (उत्सुक) ऊर्म्या—आनंदलहरी—यांनी दीप्त होतो; जो दक्षतेने वाढविण्याजोगा आहे, तो दात्याच्या घरी येतो॥

Mantra 4

अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः संदृष्टिरस्य हियानस्य दक्षोः । वि यो भरिभ्रदोषधीषु जिह्वामत्यो न रथ्यो दोधवीति वारान् ॥

त्याची रम्यता जणू त्याचीच स्वतःची पुष्टी (पोषण) आहे; वेगाने धावणाऱ्याचे दक्षत्व स्पष्ट दिसते. जो भार वाहतो, तो औषधी (वनस्पती)मध्ये आपली जिह्वा पसरतो; रथाच्या अश्वाप्रमाणे तो आवरणे झटकून मार्ग उघडतो.

Mantra 5

आ यन्मे अभ्वं वनदः पनन्तोशिग्भ्यो नामिमीत वर्णम् । स चित्रेण चिकिते रंसु भासा जुजुर्वाँ यो मुहुरा युवा भूत् ॥

जेव्हा माझ्यासाठी वनांत फिरणारे गर्जनशील—उत्सुक ज्वालांसारखे—विस्तार व वर्ण मोजू लागले, तेव्हा तो आपल्या चित्र (बहुवर्ण) भासेने, रम्य होत, ते जाणतो; जर्जर होत असतानाही तो पुन्हा पुन्हा तरुण होतो.

Mantra 6

आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥

जो तृषित असूनही वनांत चमकत नाही, तो आपल्या स्वनादाचा पाठपुरावा करीत रथमार्गासारख्या पथावर नेला जातो. कृष्ण मार्गावर त्याची तप्ति आपली रम्यता ओळखते; मेघांसह स्मित करणाऱ्या द्यौसारखा तो स्वतःला प्रकट करतो.

Mantra 7

स यो व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाः । अग्निः शोचिष्माँ अतसान्युष्णन्कृष्णव्यथिरस्वदयन्न भूम ॥

जो वेगळा उभा राहून विस्तीर्ण पृथ्वीला दग्ध करून भेदतो—तेथे कोणताही पशू जात नाही; स्वयंचलित व अगोप (अपालित) असा. शोचिष्मान अग्नी तंतूंना उष्ण करीत, कृष्ण-प्रतिरोधालाही रसस्वाद देतो; तो भूमीला मधुरतेत घडवितो.

Mantra 8

नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि । अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः ॥

आता, तुझ्या प्राचीन सहाय्याच्या अग्रगतीत, तृतीय विदथात मी माझे मन्म (प्रेरित विचार) उच्चारतो. हे अग्ने, आम्हांस संहत वीरसमूह, बृहन्त (महाविस्तार), क्षुमन्त (दीप्त समृद्धी), वाज (विजयी बल-पूर्णता), उत्तम स्वपत्य (सु-स्वामित्व) आणि रयि (अंतःसंपदा) दे.

Mantra 9

त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः । सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः ॥

हे अग्ने, जसे तुझ्यामुळे गृत्समद गूढ स्थानी प्रयत्न करून वरच्या सीमांपलीकडे उन्नत झाले, तसेच आम्ही सु-वीर होऊ, अभिमाति-षाह (विरोधी दडपणांचे विजेते) होऊ; आणि स्तुती करणाऱ्या सूरी/ऋषींसाठी तू ते वयः—जीवनबल, पोषण व वृद्धि—स्थापित कर.