
Sukta 2.4
Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)
ఈ సూక్తం అగ్ని జాతవేదసును—కులాల ప్రకాశవంతమైన “అతిథి”గా—ఆహ్వానించి, మిత్రుని వలె స్థిరుడు, విశ్వసనీయుడు, మనుష్యుల మధ్య నివసించదగిన దివ్య మధ్యవర్తిగా స్థాపిస్తుంది. అగ్నியின் బహురంగ కాంతిని స్తుతిస్తుంది; యౌవనాన్ని నిత్యం పునర్నవీకరించే ఆయన పరస్పరవిరుద్ధ లక్షణాన్ని కూడా పేర్కొంటుంది. చివరగా, అగ్ని ద్వారా గృత్సమదులు పరిమితులను దాటి ఎదిగి, వీరబలం, రక్షణ, మరియు ప్రాణదాయక వృద్ధిని పొందాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥
నేను మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాను—సుద్యోత్మాన్ (సుప్రకాశుడు), సువృక్తి (శ్రేష్ఠ స్తుతి) కలవాడు, విశాముల అతిథి, సుప్రయస్ (ఉదార దానసంపద) గల అగ్నిని. మిత్రునివలె, స్థిరంగా స్థాపింపబడవలసినవాడై అవుతాడు—అదేవ జనుల మధ్య దేవుడు, జాతవేదాః (జన్మజ్ఞానవంతుడు)॥
Mantra 2
इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥
ఈ అగ్నిని విధిని నిర్వహించువారు ‘అపాం సధస్థే’—జలాల సామూహిక ఆసనంలో—స్థాపించారు; భృగువులు ఆయనను మళ్లీ జీవజనుల విశాలలో నిలిపారు. ఈ అగ్ని—అరతి (అవిరామ గమనశీలుడు), జీరాశ్వ (వేగవంతమైన అశ్వాలు గలవాడు)—సర్వభూతాలకు విస్తారమైన భూమిగా ఉండుగాక, దేవులకు ఆధారమగుగాక॥
Mantra 3
अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम् । स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ ॥
దేవులు మానవ విశాలలో తమ ప్రియమైన అగ్నిని ఉంచారు—మిత్రునివంటి స్నేహితుణ్ని ఎవరో పోషించునట్లు. ఆయన ఉషతీ (ఉత్సుక) ఊర్ములు—ఆనంద తరంగాలు—తో ప్రకాశిస్తాడు; దక్షం (నైపుణ్యం) చేత వృద్ధి చేయదగినవాడు, దాత గృహానికి వచ్చుచున్నాడు॥
Mantra 4
अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः संदृष्टिरस्य हियानस्य दक्षोः । वि यो भरिभ्रदोषधीषु जिह्वामत्यो न रथ्यो दोधवीति वारान् ॥
అతని రమణీయత అతని స్వంత పుష్టి (పోషణం) వలెనే; వేగంగా ముందుకు సాగే వాడి దక్షత స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది. భారాన్ని మోసేవాడు ఔషధి (వనస్పతి)ల మధ్య తన జిహ్వను విస్తరింపజేస్తాడు; రథాశ్వంలా ఆవరణాలను ఝట్కించి మార్గాలను తెరుస్తాడు.
Mantra 5
आ यन्मे अभ्वं वनदः पनन्तोशिग्भ्यो नामिमीत वर्णम् । स चित्रेण चिकिते रंसु भासा जुजुर्वाँ यो मुहुरा युवा भूत् ॥
నాకోసం, అడవుల్లో సంచరించే గర్జనశీలులు—ఆతుర జ్వాలల వలె—విస్తారాన్ని, వర్ణాన్ని కొలిచినప్పుడు, అతడు తన విచిత్ర (బహువర్ణ) భాసతో, రమణీయుడై, దానిని గ్రహిస్తాడు; జీర్ణమవుతూనే అతడు మళ్లీ మళ్లీ యువకుడవుతాడు.
Mantra 6
आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥
దాహంతో ఉన్నప్పటికీ అడవుల్లో ప్రకాశించని వాడు, తన స్వనాదాన్ని అనుసరించి, రథమార్గంలాంటి పథంలో నడిపించబడతాడు. కృష్ణ మార్గంలో అతని తపం తన రమణీయతను తెలుసుకుంటుంది; మేఘాలతో చిరునవ్వు చిందించే ద్యౌ (ఆకాశం) వలె అతడు తనను తాను ప్రకటించుకుంటాడు.
Mantra 7
स यो व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाः । अग्निः शोचिष्माँ अतसान्युष्णन्कृष्णव्यथिरस्वदयन्न भूम ॥
వేరుగా నిలిచి విస్తారమైన భూమిని దహించి చీల్చినవాడు—అక్కడికి ఏ పశువూ పోదు; స్వయంచాలితంగా, అగోప (రక్షణలేని) స్థితిలో. శోచిష్మాన్ అగ్ని, తంతువులను ఉష్ణం చేస్తూ, కృష్ణ-ప్రతిఘటనకూడా రుచిగా చేయును; భూమిని మాధుర్యంగా మలచును.
Mantra 8
नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि । अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः ॥
ఇప్పుడు, నీ ప్రాచీన సహాయపు అగ్రగమనంలో, తృతీయ విదథంలో నా మన్మం (ప్రేరిత భావం) నేను ప్రకటిస్తున్నాను. హే అగ్నీ, మాకు సంయత వీరసమూహం, బృహంత (మహావిస్తారం), క్షుమంత (దీప్తిమయ సమృద్ధి), వాజ (విజయబల-పూర్ణత), శుభ స్వపత్యం (సు-స్వామిత్వం) మరియు రయి (అంతఃసంపద) దయచేయుము.
Mantra 9
त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः । सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः ॥
హే అగ్నీ, నీ ద్వారా గృత్సమదులు గూఢస్థానాలలో ప్రయత్నిస్తూ పై సీమలను దాటి ఎదిగినట్లే, మేము సువీరులమై, అభిమాతి-షాహ (విరోధి ఒత్తిడులను జయించువారు) కావలెను; మరియు స్తుతించు సూరి/ఋషులైన మాకోసం, ఆ వయః—జీవబలం, పోషణ, వృద్ధి—నీవు స్థాపించుము.
The hymn is addressed to Agni, especially in the form Jātavedas—Agni as the one who knows all births and carries offerings to the gods.
Because the sacrificial fire is welcomed into every household and clan like an honored guest; once kindled, he presides over the rite and mediates between humans and the devas.
It asks that through Agni the worshippers gain heroic strength, overcome hostile pressures, and receive vayas—vital growth, nourishment, and flourishing for those who praise.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.