Rig Veda Sukta 4
Mandala 2Sukta 49 Mantras

Sukta 4

Sukta 2.4

Rishi

Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)

Devata

Agni (Jātavedas)

Chandas

Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

ഈ സൂക്തം അഗ്നി ജാതവേദസനെ ദീപ്തമായ “കുലങ്ങളുടെ അതിഥി”യായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; മിത്രനെപ്പോലെ സ്ഥിരനും വിശ്വസനീയനും ആയ, മനുഷ്യർക്കിടയിൽ വസിക്കാൻ യോജ്യനായ ദിവ്യ മദ്ധ്യസ്ഥനായി അവനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ പലനിറങ്ങളുള്ള തേജസ്സിനെയും, യൗവനം വീണ്ടും വീണ്ടും പുതുക്കുന്ന അവന്റെ വൈപരീത്യത്തെയും ഇത് പുകഴ്ത്തുന്നു. അവസാനം, അഗ്നിയിലൂടെ ഗൃത്സമദർ പരിധികളെ അതിക്രമിച്ച് ഉയരട്ടെ; വീരശക്തി, സംരക്ഷണം, ജീവശക്തിയുടെ വർധന എന്നിവ ലഭിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Sanskrit recitationRig Veda 2.4

Mantras

Mantra 1

हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥

ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉജ്ജ്വലപ്രകാശമുള്ള അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—സുവചനസമ്പന്നൻ, ജനങ്ങളുടെ അതിഥി, ദാനസമൃദ്ധിയുള്ളവൻ. മിത്രനെപ്പോലെ, ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെടേണ്ടവനായി അവൻ ഭവിക്കുന്നു; ഇനിയും ദേവസമാനരല്ലാത്തവരിൽ ദേവനായി—ജാതവേദസ്, ജന്മസിദ്ധജ്ഞാനമുള്ളവൻ.

Mantra 2

इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥

ഈ അഗ്നിയെ വിധികർത്താക്കൾ അപാം സധസ്ഥത്തിൽ (ജലങ്ങളുടെ പൊതുവാസനത്തിൽ) സ്ഥാപിച്ചു; ഭൃഗുക്കൾ അവനെ വീണ്ടും ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ കുലങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. വേഗഗതിയുള്ള, വേഗാശ്വങ്ങളുള്ള ഈ അഗ്നി സർവ്വജീവികൾക്കു വിശാലഭൂമിപോലെ ആധാരമാകട്ടെ; ദേവന്മാർക്കു താങ്ങും ആശ്രയവും ആകട്ടെ.

Mantra 3

अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम् । स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ ॥

ദേവന്മാർ മനുഷ്യകുലങ്ങളിൽ അഗ്നിയെ—തങ്ങളുടെ പ്രിയനെ—സ്ഥാപിച്ചു; മിത്രനെപ്പോലെ ഒരു സുഹൃത്തിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. അവൻ ആകാംക്ഷാഭരിതമായ ആനന്ദതരംഗങ്ങളോടെ ദീപ്തമാകുന്നു; ദക്ഷതയാൽ വർദ്ധിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ ദാതാവിന്റെ അടുക്കൽ, ഗൃഹത്തിലേക്ക്, വരുന്നു.

Mantra 4

अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः संदृष्टिरस्य हियानस्य दक्षोः । वि यो भरिभ्रदोषधीषु जिह्वामत्यो न रथ्यो दोधवीति वारान् ॥

അസ്യ രണ്വാ സ്വസ്യേവ പുഷ്ടിഃ—അവന്റെ ആനന്ദം തന്റെ തന്നെ പോഷണത്തെപ്പോലെ; വേഗം പായുന്നവന്റെ ദക്ഷത വ്യക്തമായി ദൃശ്യമാകുന്നു. ഭാരം വഹിക്കുന്നവൻ ഔഷധികളിൽ തന്റെ ജിഹ്വയെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു; രഥാശ്വംപോലെ അവൻ മറകൾ കുലുക്കി വഴികൾ തുറക്കുന്നു.

Mantra 5

आ यन्मे अभ्वं वनदः पनन्तोशिग्भ्यो नामिमीत वर्णम् । स चित्रेण चिकिते रंसु भासा जुजुर्वाँ यो मुहुरा युवा भूत् ॥

എനിക്കായി, വനത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നവർ—ഉത്സുക ജ്വാലകളെപ്പോലെ—വിസ്താരവും വർണ്ണവും അളക്കുമ്പോൾ, അവൻ ചിത്രവർണ്ണമായ ഭാസയാൽ രംസു ആയി തിരിച്ചറിയുന്നു; ജുജുർവാൻ ആയിട്ടും വീണ്ടും വീണ്ടും യുവാവാകുന്നു.

Mantra 6

आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥

തൃഷ്ണയോടെ വനത്തിൽ പ്രകാശിക്കാത്തവനും, എങ്കിലും രഥമാർഗ്ഗംപോലെയുള്ള പഥത്തിൽ—സ്വന്തം സ്വരത്തെ പിന്തുടർന്ന്—നയിക്കപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണ അധ്വയിൽ അവന്റെ തപസ് രണ്വത്തെ അറിയുന്നു; മേഘങ്ങളോടെ പുഞ്ചിരിക്കുന്ന ദ്യൗർപോലെ അവൻ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 7

स यो व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाः । अग्निः शोचिष्माँ अतसान्युष्णन्कृष्णव्यथिरस्वदयन्न भूम ॥

അകന്ന് നില്ക്കുകയും വിശാലമായ ഭൂമിയെ തുളച്ച് ദഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ (അഗ്നി)—അവിടെ ഒരു മൃഗവും പോകുന്നില്ല, സ്വയം ചലിക്കുന്നതും അഗോപിതവുമായതും. ജ്വാലാമയനായ അഗ്നി, നാരങ്ങളെ ചൂടാക്കി, കറുത്ത പ്രതിരോധത്തെയും രസിപ്പിക്കുന്നു; ഭൂമിയെ മാധുര്യത്തിലേക്ക് പാകപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 8

नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि । अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः ॥

ഇപ്പോൾ നിന്റെ പുരാതന സഹായത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തിൽ, മൂന്നാം വിദഥത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ മന്ത്രചിന്ത പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾക്ക് ഏകീകരിച്ച വീരസമൂഹം നൽകുക—വിശാലവും ദീപ്തവുമായ സമൃദ്ധി; വാജ (വിജയപൂർണ്ണതയുടെ ബലം) സഹിതം സൂപത്യ (ശുഭാധിപത്യം/ശുഭസ്വാമിത്വം)യും റയി—അന്തരംഗ ധനസമ്പത്തും—ദാനം ചെയ്യുക.

Mantra 9

त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः । सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः ॥

നിനക്കാൽ, ഹേ അഗ്നേ, ഗൃത്സമദർ ഗുഹ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ പരിശ്രമിച്ച് മേലത്തെ പരിധികളെ അതിക്രമിച്ച് ഉയർന്നതുപോലെ, ഞങ്ങളും സുവീരരാകട്ടെ, അഭിമാതി-സാഹ (വൈരസമ്മർദ്ദങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവർ) ആകട്ടെ; സ്തുതിക്കുന്ന സൂരിമാർക്കായി ഞങ്ങൾക്ക് ആ വയഃ—ജീവബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയും വളർച്ചയും—സ്ഥാപിക്കണമേ.

Frequently Asked Questions

The hymn is addressed to Agni, especially in the form Jātavedas—Agni as the one who knows all births and carries offerings to the gods.

Because the sacrificial fire is welcomed into every household and clan like an honored guest; once kindled, he presides over the rite and mediates between humans and the devas.

It asks that through Agni the worshippers gain heroic strength, overcome hostile pressures, and receive vayas—vital growth, nourishment, and flourishing for those who praise.

Ask anything about Sukta 4 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App